Bijlage bij nr. 9 2020 gemeente Hendrik-Ido-Ambacht Omgevingskwaliteit jaarverslag
Tekst van het document
Advisering Omgevingskwaliteit
Ruimtelijke Kwaliteit en Erfgoed gemeente Hendrik-Ido-Ambacht
© Google Earth 2020
2
Aandacht voor omgevingskwaliteit gemeente Hendrik-Ido-Ambacht
Inhoud Advisering over architectuur, stedenbouw, landschap en erfgoed Organisatie Afstemming Kaders bij advisering Bescherming van erfgoed Plannen
3 3 4 4 5 5
De straatjes in ontwikkeling
6
Bouw en oplevering van De Laantjes
7
Vrijstaande villa’s
8
Villa-eiland De Watersnip
9
Reconstructie van Havenhoofd / Havenkade
10
Nieuwe starterswoningen aan de Onderdijk
11
Bedrijvenpark Ambachtsezoom
12
Dorp, Stad & Land 2021
Landelijke villa’s aan de Rijksstraatweg
13
Landgoed de Noorden
14
De Dorpskerk
15
Blik vooruit
16
3
Aandacht voor omgevingskwaliteit gemeente Hendrik-Ido-Ambacht
Advisering over architectuur, stedenbouw, landschap en erfgoed Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht is met haar fysieke omgeving aantrekkelijk
Organisatie
voor bedrijven, bewoners en bezoekers. Met zorg houdt de gemeente
Burgemeester en wethouders van gemeente Hendrik-Ido-Ambacht krijgen
daarbij de synergie tussen historie, landschap, gebiedsontwikkeling
over bouwplannen waarvoor een omgevingsvergunning is aangevraagd
en innovatie voor ogen. Iedere beslissing heeft immers impact op een
advies van de commissie Ruimtelijke Kwaliteit en Erfgoed. Adviseurs
omgeving die duurzaam leefbaar is en blijft voor mens en natuur. Met
van Dorp, Stad en Land nemen zitting in deze commissie, en hebben
een integrale benadering assisteren adviseurs van Dorp, Stad en Land uw
in uw gemeente geen zakelijke of bestuurlijke belangen. Hierdoor is de
gemeente bij deze optimale omgevingskwaliteit. In dit jaarverslag leest u
onafhankelijkheid bij de advisering aan uw gemeente gewaarborgd.
over de advisering over ruimtelijke kwaliteit en erfgoed in uw gemeente.
Bij haar advisering kijkt de commissie naar hoe het uiterlijk van het plan past in de omgeving, hoe het ontwerp eruit komt te zien en welke materialen zijn gebruikt. Bij het formuleren van hun advies hanteren zij de actuele beleidsrichtlijnen van de gemeente en werken in geest van de Omgevingswet die in 2022 van kracht zal gaan. De commissie Ruimtelijke Kwaliteit en Erfgoed adviseert over een grote diversiteit aan plannen. Van een verbouwing van een woonhuis tot nieuwe woonbuurt. En van industriële gebouwen tot monumenten. In de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht worden de plannen in eerste instantie voor advies voorgelegd aan architect ir. Ingrid Douwes, adviseur van Dorp, Stad en Land. Bij complexe, of grote plannen worden de ontwerpen ingebracht bij de Commissie Drechtsteden van Dorp, Stad en Land. Hierdoor kunnen adviseurs met diverse expertises gezamenlijk naar het plan kijken en zo toevoegingen geven aan het deskundige advies.
Het lichtgedicht door kunstenaars René Knip en K. Schippers, geplaatst in 2007 aan de Onderdijkse Rijweg 250. Bron: gemeente Hendrik-Ido-Ambacht.
Dorp, Stad & Land 2021
4
Aandacht voor omgevingskwaliteit gemeente Hendrik-Ido-Ambacht
Afstemming
De commissie heeft in 2020 met verschillende projectleiders eveneens
De zittingen van de commissie vinden op dinsdagochtenden in het
online overleg via Teams gehad.
gemeentehuis en sinds Corona online plaats. Medewerkers van de gemeenten bereiden de vergadering tijdig en goed voor, waardoor de
Kaders bij advisering
commissieleden ruim op tijd op de hoogte zijn van de agenda en de te
Een aanzienlijk deel van de aan de commissie voorgelegde plannen
bespreken plannen. De commissie bespreekt in voorkomende gevallen
betreft aanbouwen, dakopbouwen, dakkapellen en verbouwingen
de geagendeerde plannen door met stedenbouwkundigen, plantoetsers,
van woningen en bedrijfspanden. Tevens krijgt de commissie
handhavers en beleids-medewerkers van de gemeente ter voorbereiding
nieuwbouwplannen voor woningen, bedrijfspanden en andere gebouwen
van de vergadering. Hierdoor is de commissie goed op de hoogte van
op grotere schaal in behandeling. Als toetsingskader bij de advisering
welk beleid een rol speelt bij het voorgelegde plan. Deze onderlinge
geldt het beleid van de gemeente zoals dat is vastgelegd in de
samenwerking tussen de leden en de medewerkers van de gemeente
Welstandsnota. Het welstandsbeleid geeft de gemeente de mogelijkheid
verloopt efficiënt en prettig, waarbij het de eerste maand na het ingaan
om cultuurhistorische, stedenbouwkundige en architectonische waarden
van de lockdown in maart 2020 even met elkaar zoeken was naar de
een rol te geven bij de ontwikkeling en beoordeling van bouwplannen.
juiste handelwijze en digitale medium. Bij plannen voor nieuwbouw of
De commissieleden baseren zich bij de beoordeling van bouwplannen
erfgoed waarbij de inpassing in de omgeving van de ontwerper meer
op deze nota en op aanvullende, actuele beleidsontwikkelingen van
vraagt, bezoeken commissieleden de locatie. Op deze manier hebben
de gemeente. De gemeente zal het beleid voor omgevingskwaliteit
zij nog beter inzicht in de gemeente en de vraagstelling van inpassing
actualiseren naar de doelstelling van de Omgevingswet, waarbij
van het object binnen de omgeving waar de ontwerper voor staat.
de commissie graag voor de ruimtelijke aspecten het belang blijft
De commissie gaat desgewenst in overleg met de ontwerpers van de
ondersteunen van integrale en participatieve kwaliteitsafwegingen.
bouwplannen over de vertaalslag van de uitgangspunten van het beleid
Tijdens de zittingen ontvangt de commissie op de plannen, veelal tijdens
in het ontwerp. Dit overleg vindt sinds maart 2021 plaats via Teams, op
een gesprek met de initiatiefnemers en ontwerpers, toelichtingen op het
de dinsdagochtend tijdens de reguliere welstand planbesprekingen.
ontwerp. De commissie gaat desgewenst in overleg met de ontwerpers
Dorp, Stad & Land 2021
5
Aandacht voor omgevingskwaliteit gemeente Hendrik-Ido-Ambacht
van de bouwplannen over de vertaalslag van de uitgangspunten van het
Bij de advisering over en het beoordelen van plannen voor herbestemming
beleid in het ontwerp. Zo kunnen de commissieleden optimaal meedenken
van monumenten geldt steeds de afweging over hoe enerzijds de
en adviseren. Voorop staat dat er ruimte is voor hoor en wederhoor.
monumentale waarde zoveel mogelijk behouden en leefbaar blijft en
Initiatiefnemers en ontwerpers spreken hun waardering uit over deze
anderzijds de nieuwe bestemming realiseerbaar is. Bij herbestemming
aanpak.
van monumenten gaan de adviseurs ervan uit dat doordat iemand bereid is voor het pand te zorgen en er in te wonen of werken, het
Wanneer een ingediend bouwplan niet past binnen het bestemmingsplan,
object juist daardoor duurzaam wordt behouden. Plannen aanpassingen
maakt de gemeente de afweging of het plan toch doorgang kan vinden,
aan monumenten legt de gemeente voor aan de Erfgoedcommissie.
en zo ja, welke stedenbouwkundige voorwaarden voor het uiterlijk van
Ook hierbij geldt dat advisering en beoordeling vanuit meerdere
het bouwwerk dan van kracht zijn. Wanneer het college besluit om bij
disciplines bij grootschalige en complexe plannen gaat via de Centrale
sommige vergunningaanvragen in afwijking van de advisering van de
Erfgoedcommissie van Dorp, Stad en Land. Deze Centrale Erfgoed
commissie te handelen, informeert het college de commissie.
Commissie vergadert minimaal twee keer per maand.
Bescherming van erfgoed
Plannen
De gemeente beschermt gebouwen en objecten met grote cultuurhistorische
Dorp, Stad en Land adviseert gedurende een jaar op veel uiteenlopende
waarde door ze de status van gemeentelijk monument te geven. Dit
plannen. In dit verslag belicht de commissie een paar bijzondere plannen,
kunnen gebouwen, bruggen, sluizen en grenspalen, tot bomen of banken
omdat deze voorbeelden goed laten zien hoe er met zorg in de gemeente
zijn die iets vertellen over de lokale geschiedenis. De verhalen achter de
Hendrik-Ido-Ambacht wordt gewerkt aan kwaliteit.
monumenten kunnen herinneren aan een bepaalde periode, aan bekende personen of bijvoorbeeld kenmerkende ambachten, oude landschappen en steeds zeldzamer geworden gebouwtjes.
Dorp, Stad & Land 2021
Aandacht voor omgevingskwaliteit gemeente Hendrik-Ido-Ambacht
6
De Straatjes in ontwikkeling
Impressie van het straatbeeld met woningen naar ontwerp van Quadrant Architecten.
Impressie van De Straatjes naar ontwerp van Zeinstra Verbeek Architecten.
In 2020 is de planontwikkeling van De Straatjes als het tweede kwadrant van de Volgerlanden Oost voortvarend opgepakt. Tijdens een paar Teams-ontmoetingen zijn de plannen gepresenteerd en besproken. Onder leiding van stedenbouwkundig bureau OD205 zijn de plannen van de verschillende architectenbureaus in de stedenbouwkundige opzet ingepast. Er wordt gestreefd naar een totaalbeeld met variatie, zowel in de opzet van de straten, de opzet van de woningen als de verschijningsvorm. Impressie van het pleintje naar ontwerp van stedenbouwkundig bureau OD205.
Dorp, Stad & Land 2021
7
Aandacht voor omgevingskwaliteit gemeente Hendrik-Ido-Ambacht
Bouw en oplevering van De Laantjes De planontwikkeling en vergunningverlening voor De Laantjes is als eerste
zich toespitste op de diverse kleinere aanvullingen op de projectmatige
van de vier kwadranten afgerond. De realisatie van dit deel van de wijk
ontwikkelde plannen. Om de gewenste eenheid te garanderen zijn voor
is in 2020 tot stand gekomen, waarbij de rol van de welstandscommissie
kleine woninguitbreidingen opties in de vergunning opgenomen.
Woningen in de Laantjes ontworpen door Zeinstra Veerbeek architecten.
Dorp, Stad & Land 2021
Woningen in de Laantjes ontworpen door Juli Architecten.
Aandacht voor omgevingskwaliteit gemeente Hendrik-Ido-Ambacht
8
Vrijstaande villa’s Aan de westzijde van het plangebied De Volgerlanden Oost, tegen de Vrouwgelenweg aan, zijn ongeveer 10 kavels uitgegeven voor vrijstaande woningen. Voor meerdere van deze woningen zijn in 2020 vergunningen verleend, waarvan enkelen binnen 2020 gebouwd zijn en enkele woningen in aanbouw zijn.
Voorgevel impressie van een nieuw te bouwen villa naar ontwerp van Stijl Architectuur.
Gerealiseerde vrijstaande woningen. Bron: gemeente Hendrik-Ido-Ambacht.
Dorp, Stad & Land 2021
Zijgevel impressie van een nieuw te bouwen villa naar ontwerp van Stijl Architectuur.
9
Aandacht voor omgevingskwaliteit gemeente Hendrik-Ido-Ambacht
Villa-eiland de Watersnip Onderaan de dijk langs de Noord wordt een villa-eiland ontwikkeld,
woningen met een traditionele opzet met rieten kap, tot en met woningen
waarbij de kopers van de kavels veel vrijheden bij hun bouwplannen
met een lessenaarsdak, wit stucwerk en veel glas. De woningen op het
krijgen. Het architectuurbeeld van de villa’s loopt daardoor uiteen van
eiland zijn omringd door veel water en een klein groengebiedje.
Klassieke villa’s op eiland de Watersnip. Bron: gemeente Hendrik-Ido-Ambacht.
Dorp, Stad & Land 2021
Moderne villa op eiland de Watersnip. Bron: gemeente Hendrik-Ido-Ambacht.
Aandacht voor omgevingskwaliteit gemeente Hendrik-Ido-Ambacht
10
Reconstructie van Havenhoofd / Havenkade
De haven ongeveer 100 jaar geleden. Bron: gemeente Hendrik-Ido-Ambacht.
De haven anno 2020. Bron: gemeente Hendrik-Ido-Ambacht.
De oorsprong van de gemeente langs de Waal is niet goed zichtbaar door de inmiddels veel grootschaligere opzet rondom de haven. Het woongebied rond de Havenhoofd en de Havenkade zelf is nog wel kleinschalig met historische bebouwing. De oorspronkelijke haven krijgt een flinke opknapbeurt en herstructurering, waardoor de historie weer goed zichtbaar wordt. Opdracht voor het ontwerp is gegevens door de gemeente. Het ontwerp voor de herstructurering, hetgeen in 2020 als voorlopig ontwerp is voorgelegd en besproken. Bron: gemeente Hendrik-Ido-Ambacht.
Dorp, Stad & Land 2021
11
Aandacht voor omgevingskwaliteit gemeente Hendrik-Ido-Ambacht
Nieuwe starterswoningen aan de Onderdijk De Onderdijk is net als de Dorpstraat, Kerkstraat, Veersedijk, en
karakter en uitstraling. In navolging van de vastgestelde planologisch
Onderdijkse Rijweg een historische lint van de gemeente. Voor
en stedenbouwkundige kaders voor deze nieuwbouw, vroegen de
bouwplannen binnen deze belangrijke cultuurhistorische delen is in het
commissieleden aandacht voor de inrichting van de tuinen, omdat die
bestemmingsplan bepaald dat bij vergunningaanvragen een advies
vanuit de openbare ruimte goed te zien zijn. Het zou jammer zijn als
nodig is van de Erfgoedcommissie. Daarom leverde de commissie
vergunningsvrije bouwwerken zonder regie of samenhang het totale
vanuit ruimtelijke kwaliteit en erfgoed voor het bouwen van 18 nieuwe
beeld verstoren. In 2020 heeft de commissie positief geadviseerd en de
starterswoningen aan de Onderdijk 99 een integraal advies.
gemeente heeft de plannen in principe akkoord bevonden.
Het plan van GBS architecten is in een gebied waar van oudsher vooral individuele huizen worden gebouwd relatief grootschalig en seriematig te noemen. De Veersedijk wordt gekenmerkt door een zeer gevarieerd, vooral historisch en kleinschalig beeld. Deze vormt een lange lijn door de gemeente heen. Voor een relatief klein kavel langs de dijk is het plan daarom voor kleinere woningen en appartementen. Hierbij is vooral gekeken naar de schaal van de woningblokjes en de aansluiting met de omringende bebouwing. Het bestaande gevelbeeld van het lint wordt in het ontwerp voldoende gerespecteerd, omdat het blok visueel is opgeknipt door toepassing van de haakse kappen. Daardoor is een lange straatwand onderbroken en ontstaat een vanzelfsprekende ritmiek. De architectuur is eigentijds met verwijzingen naar de traditionele bouwstijlen. De materialen zijn traditioneel, met baksteen gevels en keramische pannen, daarmee aansluitend op de omgeving maar ook met een eigen
Dorp, Stad & Land 2021
Geveltekeningen van de 14 woningen aan de dijk naar ontwerp van GBS architecten.
12
Aandacht voor omgevingskwaliteit gemeente Hendrik-Ido-Ambacht
Bedrijvenpark Ambachtsezoom
De eerste planimpressies voor bedrijvenpark Ambachtsezoom door de firma Prohuis.
Het plangebied met de principeverkaveling. Bron: gemeente Hendrik-Ido-Ambacht.
OD205 stelde het stedenbouwkundig plan, het handboek Buitenruimte en
de bouwplannen op dit terrein in de gemeente met OD205, de
het handboek Beeldkwaliteit op voor bedrijventerrein Ambachtsezoom. In
gemeentelijk projectleider en in latere fase van wanneer het klaar is voor
de eerste fase van ontwerpen bespreken de initiatiefnemers en kavelkopers
vergunningaanvraag met de commissie Ruimtelijke Kwaliteit en Erfgoed.
Dorp, Stad & Land 2021
Aandacht voor omgevingskwaliteit gemeente Hendrik-Ido-Ambacht
13
Landelijke villa’s aan de Rijksstraatweg
Gevelaanzichten van de woningen door Stijl Architectuur.
Vogelvlucht impressie van de Rijksstraatweg. Bron: gemeente Hendrik-Ido-Ambacht.
In het buitengebied van de gemeente is ruimte beschikbaar voor de bouw van enkele landelijke villa’s. De kavels worden particulier uitgegeven en enkele ontwerpen zijn inmiddels positief geadviseerd en in aanbouw.
Kavelkaart van de Rijksstraatweg. Bron: gemeente Hendrik-Ido-Ambacht.
Dorp, Stad & Land 2021
14
Aandacht voor omgevingskwaliteit gemeente Hendrik-Ido-Ambacht
Landgoed De Noorden Op landgoed de Noorden worden eveneens zeer royale kavels uitgegeven voor villa’s, waarbij elk kavel omzoomd wordt door sloot of vaart. De schetsontwerpen worden besproken en beoordeeld met een architect- supervisor van Dorp, Stad en Land. De adviezen worden tijdens de reguliere commissievergadering gedeeld, zodat tijdens de aanvraag Omgevingsvergunning het positief advies slechts een bevestiging betreft.
Impressie van een moderne villa naar ontwerp van KOW Architecten.
Impressie van een moderne villa met veel buitenruimte naar ontwerp van KOW Architecten.
Dorp, Stad & Land 2021
Verkavelingsplan naar ontwerp van KOW Architecten.
15
Aandacht voor omgevingskwaliteit gemeente Hendrik-Ido-Ambacht
De Dorpskerk Op Kerkplein 13 staat de laat-gotische Dorpskerk. De muren zijn tussen de spitsboogvensters versierd met uitgekraagde, gekoppelde boogjes. De kerk is overdekt door houten tongewelven met ribben en trekbalken. De bakstenen toren is mogelijk uit de 14e eeuw. De kerk heeft nog gaaf dakvlak. De commissie ontving vanuit de gemeente het verzoek om te adviseren over de vergunningsaanvraag voor een dakkapel die wenselijk werd geacht voor het plaatsen van een airco-installatie voor de kleine consistorie. De commissie dacht graag mee met de initiatiefnemers over hoe de installatie van een airconditioning zo min mogelijk zichtbaar en ingrijpend bij het rijksmonument kan worden gedaan. De commissieleden gaven voor het reguleren van de luchtinvoer en -afvoer de suggestie om hiervoor een minder zichtbare sparing in de gevel aan te brengen.
De Dorpskerk op Kerkplein 13. Bron: Ds.H.J.Douwes, Amsterdam, Reliwiki.nl.
Dorp, Stad & Land 2021
Aandacht voor omgevingskwaliteit gemeente Hendrik-Ido-Ambacht
Blik vooruit Wij zijn verheugd om een bijdrage te mogen leveren aan het mooie werk dat uw gemeente verricht aan het ontwikkelen, behouden en borgen van een goede omgevingskwaliteit, want Hendrik-Ido-Ambacht is een aantrekkelijke gemeente.
Villa-eiland Watersnip. Bron: gemeente Hendrik-Ido-Ambacht.
Dorp, Stad & Land 2021
16
Dorp, Stad en Land is een onafhankelijke kennispartner op het gebied van landschap, stedenbouw, architectuur en cultureel erfgoed. Met een integrale benadering vanuit deze expertises adviseert de vereniging sinds 1929 haar leden over optimale omgevingskwaliteit. Ruim 60 gemeenten uit meer dan 3 provincies zijn lid. U kunt Dorp, Stad en Land bereiken op 010 – 280 94 45 en via info@dorpstadenland.nl
Kantoor: Stationsplein 45 | hoofdingang A 3e etage | unit A3.207 Postbus 29129 | 3001 GC Rotterdam www.dorpstadenland.nl