Bijlage bij nr. 5 - Coffeeshopbeleid Hendrik-Ido-Ambacht

1

2

Inhoudsopgave

Inhoudsopgave ........................................................................................................................... 3 Hoofdstuk 1. Inleiding ................................................................................................................ 4 1.1.

Reikwijdte nota ............................................................................................................ 4

1.2.

Aanleiding .................................................................................................................... 4

1.3.

Huidige werkwijze........................................................................................................ 4

1.4.

Bevoegdheid vaststelling coffeeshopbeleid ................................................................ 5

1.5.

Coalitieprogramma ...................................................................................................... 5

Hoofdstuk 2. Doelstelling ........................................................................................................... 5 Hoofdstuk 3. Analyse huidige situatie ........................................................................................ 5 3.1. Cijfermatige analyse ........................................................................................................ 5 3.1.2. Drugsgebruik – jeugd ............................................................................................... 6 3.1.3. Aanpak drugsgebruik................................................................................................ 7 3.1.4. Drugsoverlast ........................................................................................................... 8 3.1.5. Hennepkwekerijen ................................................................................................... 9 3.1.6. Risico nul beleid: Illegale verkooppunten ................................................................ 9 3.2 Regionale afstemming ...................................................................................................... 9 3.3 Conclusie; argumenten nul beleid ................................................................................. 10 Hoofdstuk 4. Handhaving van het nul beleid ...........................................................................

10 4.1 Bestuursrechtelijke handhaving van het nul beleid ....................................................... 10 4.2 Strafrechtelijke handhaving van het nul beleid ............................................................. 11 Hoofdstuk 5. Wet- en regelgeving ........................................................................................... 11 5.1 Landelijk.......................................................................................................................... 11 5.2 De nul optie .................................................................................................................... 11 5.3 Jurisprudentie................................................................................................................. 12 Bijlage 1 Cijfers drugsgebruik jeugd – Gezondheidsmonitor ................................................... 13

3

Hoofdstuk 1. Inleiding

1.1.

Reikwijdte nota

De voorliggende nota betreft alleen het beleid ten aanzien van coffeeshops in de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht. Het coffeeshopbeleid van de gemeente kan gezien worden als een onderdeel van het totale gemeentelijke beleid om het drugsgebruik in de gemeente te verminderen. Naast het coffeeshopbeleid wordt er in andere gemeentelijke documenten aandacht besteed aan het verminderen van het drugsgebruik. Zo staan in de Lokale nota publieke gezondheid 2020-2023 de acties en maatregelen in de periode tot en met 2023 om het middelengebruik te verminderen.

1.2.

Aanleiding

De gemeente Hendrik-Ido-Ambacht is een fijne en veilige gemeente om te wonen, leven en recreëren. Om de fijne en veilige leefomgeving in stand te houden zijn duidelijke richtlijnen ten aanzien van coffeeshops in onze gemeente wenselijk. De huidige richtlijnen welke zijn vormgegeven in de drugsnota Hendrik-Ido-Ambacht dateren uit 1999 (vastgesteld op 1 februari 1999) en zijn toe aan een actualisatieslag. Uit jurisprudentie blijkt namelijk dat het handhaven van een vastgesteld coffeeshopbeleid eenvoudiger is als er een actueel en gemotiveerd beleid is vastgesteld. In de praktijk betekent dit dat wij als gemeente juridisch sterk(er) staan bij het afwijzen van een aanvraag voor het exploiteren van een coffeeshop in Hendrik-Ido-Ambacht en er makkelijker opgetreden kan worden tegen een ongewenst verkooppunt.

1.3.

Huidige werkwijze

Sporadisch wordt er geïnformeerd of het mogelijk is om in Hendrik-Ido-Ambacht een coffeeshop te exploiteren. Bij informatie verzoeken wordt er contact opgenomen met de andere partij en aangegeven dat wij een nul beleid voeren. Na zulke informatieverzoeken wordt er bijna nooit een officiële aanvraag gedaan. Mocht er toch een officiële aanvraag ingediend worden voor het exploiteren van een coffeeshop, dan stelt artikel 2:28 van de Algemene Plaatselijke Verordening 2020 dat er een exploitatievergunning nodig is. Deze aanvraag wordt dan geweigerd op basis van het vastgestelde beleid (de drugsnota 1999). Sinds de toevoeging van artikel 13b van de Opiumwet dient het gemeentelijke coffeeshopbeleid onder andere gebaseerd te zijn op dit artikel. Conform de richtlijnen van het Openbaar Ministerie dient de lokale driehoek het beleid ten aanzien van coffeeshops in een gemeente te bespreken. Vervolgens wordt het daadwerkelijke beleid uitgewerkt in gemeentelijk beleid. De partijen uit de lokale driehoek dragen elk vanuit hun eigen expertise en bevoegdheden bij aan een samenhangend en passend beleid. De achterliggende reden hiervan is dat elke partij zorgt voor een deel van de handhaving. De officier van justitie kan vervolgen maar een pand niet sluiten en de burgemeester kan wel sluiten, maar niet strafrechtelijk vervolgen. Vervolgens kan de politie pas effectief optreden.

4

1.4.

Bevoegdheid vaststelling coffeeshopbeleid

De burgemeester is verantwoordelijk voor de handhaving van de openbare orde en veiligheid in algemene zin. Het bevoegde gezag wat betreft het coffeeshopbeleid is ook de burgemeester, hij is bevoegd om het beleid ten aanzien van coffeeshops vast te stellen. Op basis van artikel 174 van de Gemeentewet is de burgemeester belast met het toezicht op openbare gebouwen en met de uitvoering van verordeningen die betrekking hebben op dat toezicht. Coffeeshops zijn 'voor het publiek openstaande gebouwen' zoals bedoeld in artikel 174 van de Gemeentewet. Ook artikel 174a van de Gemeentewet, artikel 13b van de Opiumwet en bepalingen uit de Algemene Plaatselijke Verordeningen ten aanzien van drugsoverlast wijzen de burgemeester aan als bevoegd gezag.

1.5.

Coalitieprogramma

In het coalitieprogramma Gewoon Ambacht is onderstaande passage opgenomen over coffeeshops: De rijksoverheid is gestart met een experiment voor het verspreiden van legale wiet. Hiermee wordt gekeken of de criminaliteit met illegale wiet kan worden terug gedrongen. Een aantal gemeenten gaat hier experimenten mee doen. Wij nemen niet deel aan dergelijke experimenten en willen geen wietkwekerijen of coffeeshops in onze gemeente.

Hoofdstuk 2. Doelstelling De gemeente zet in op het continueren van het huidige nul beleid ten aanzien van coffeeshops. Het uitgangspunt van het nul beleid is dat er geen coffeeshop(s) in de gemeente worden toegelaten. De doelstelling van het nul beleid is het voorkomen van aantasting van het woon- en leefklimaat, veiligheid en de gezondheid van onze inwoners.

Hoofdstuk 3. Analyse huidige situatie De analyse van de huidige situatie in Hendrik-Ido-Ambacht vormt de basis van onze motivering voor een nul beleid. Voor de analyse van de huidige situatie is er te rade gegaan bij het Openbaar Ministerie, politie, sociaal wijkteam, Dienst Gezondheid & Jeugd, het team openbare orde en veiligheid en juridische zaken van de gemeente. Het nul beleid voorziet in de bescherming van de openbare orde en veiligheid, de leefbaarheid en de volksgezondheid. Het voorkomt dat jongeren in aanraking komen met softdrugs.

3.1. Cijfermatige analyse In algemene zin geldt dat het beleid ten aanzien van coffeeshops toegespitst dient te zijn op de lokale situatie. Om invulling te geven aan het beleid is noodzakelijk om de lokale situatie goed te bekijken en de omstandigheden in de gemeente zo objectief mogelijk in kaart te brengen. Sinds de oude drugsnota (1999) is Hendrik-Ido-Ambacht fors gegroeid waardoor een herijking van het beleid noodzakelijk is. 5

3.1.2.

Drugsgebruik – jeugd De dienst Gezondheid & Jeugd ZHZ heeft in 2019 onderzoek gedaan naar de gezondheid van de jeugd in Zuid-Holland Zuid. Eén van de onderdelen die bevraagd is tijdens deze gezondheidsmonitor betreft drugsgebruik. Door middel van een dashboard worden de resultaten gepresenteerd.

6

Uit het onderzoek van de dienst Gezondheid & Jeugd ZHZ blijkt dat het drugsgebruik onder jongeren in Hendrik-Ido-Ambacht op of rond het gemiddelde ligt. De cijfers laten geen problematische situatie zien. Het is onduidelijk of het gebruik veroorzaakt wordt door straathandel of een andere coffeeshop. Desondanks wordt er ingezet om het gebruik te verminderen. In de Lokale nota publieke gezondheid 2020-2023 is daar aandacht voor. 3.1.3. Aanpak drugsgebruik In de Lokale nota publieke gezondheid 2020-2023 is er aandacht voor de aanpak van middelengebruik (drugs). Verder is het jongerenwerk getraind rondom drugs en het bereiken van ouders als het gaat om het stellen van grenzen bij middelengebruik. De onderstaande aanpak is opgenomen in de Lokale nota publieke gezondheid 2020-2030.

7

Afbeelding: afkomstig uit Lokale nota publieke gezondheid 2020-2023

3.1.4. Drugsoverlast In de onderstaande tabel, welke afkomstig is uit de Veiligheidsrapportage 2019 is het aantal meldingen te zien die gerelateerd zijn aan softdrugs; drugsoverlast en mogelijke hennepkwekerijen. Als de eerste categorie (drugs-/ drankoverlast) gesplitst wordt in alleen drugsoverlast, blijven er in 2019 drie meldingen drugsoverlast over. Ter illustratie, deze meldingen betroffen bijvoorbeeld het aantreffen van een paar jongeren in een auto die een blowtje aan het roken zijn. Het zijn relatief kleine meldingen met een beperkte impact. In 2018 was hetzelfde beeld te zien (vijf meldingen gerelateerd aan softdrugs). De drugsoverlast cijfers ondersteunen het voorstel om het nul beleid ten aanzien van coffeeshop te continueren. In het onderstaande overzicht is een sterke daling waarneembeer van drugs-/ drankoverlast in de periode 2015 tot en met 2019. De daling wordt veroorzaakt doordat er in 2019 alleen de meldingen zijn opgenomen die betrekking hebben op het dorp Hendrik-Ido-Ambacht. Staande houdingen die uitgevoerd zijn op het terrein langs de A16, zijn er in 2019 buitengehouden. Op deze wijze krijgen wij een realistischer beeld van de situatie in het dorp.

Tabel: afkomstig uit de Veiligheidsrapportage 2019

8

3.1.5. Hennepkwekerijen In 2019 zijn er zeven meldingen ontvangen waarin men vermoedde dat er een hennepkwekerij in een pand gevestigd was. Na huisbezoekingen of een warmtemeting bleek dat er één melding terecht was. De politie vond een kleine kwekerij in een slaapkamer. In 2018 zijn er acht meldingen binnengekomen waarvan na huisbezoeking of een warmtemeting er twee hennepkwekerijen werden aangetroffen. De andere meldingen bleken loosalarm te zijn. De meldingen hennepkwekerijen ondersteunen het voorstel om het nul beleid ten aanzien van coffeeshop te continueren. 3.1.6. Risico nul beleid: Illegale verkooppunten Landelijk Het hanteren van een nul beleid kan mogelijk leiden tot het ontstaan van meer illegale verkooppunten. Illegale verkooppunten zijn locaties waar ondanks een verbod voor het voeren van een coffeeshop toch softdrugs worden verkocht. Enkele voorbeelden zijn; in publieke toegankelijke gebouwen zoals de horeca, winkels, woningen of via bezorgdiensten. Illegale verkoop kan leiden tot een vermenging van de verkoop van soft- en harddrugs, verkoop aan minderjarigen en het ontstaan van straathandel. Hendrik-Ido-Ambacht In Hendrik-Ido-Ambacht is er al geruime tijd geen coffeeshop en dat heeft niet geleid tot disproportionele illegale verkooppunten. Bij de politie zijn er een vijftal jongeren in beeld die incidenteel handelen in softdrugs.

De politie geeft aan dat dit een laag aantal is en het geen reden is om van het huidige nul beleid af te wijken.

3.2 Regionale afstemming Het voornemen tot het voeren van een nul beleid is afgestemd met onze omliggende gemeenten; Alblasserdam, Dordrecht, Hardinxveld-Giessendam, Ridderkerk, Sliedrecht en Zwijndrecht. In ons gebied zijn er twee gemeenten met een duidelijke centrumfunctie; Rotterdam en Dordrecht. Op relatief korte afstand bevinden zich nu en ook op de langere termijn coffeeshops. In deze gemeenten zijn coffeeshops om aan de behoeften van gebruikers te voorzien. Waardoor het beargumenteerbaar is dat wij als relatief kleine gemeente een nul beleid hanteren. Daarmee sluiten we aan bij de lijn van de gemeenten Alblasserdam, Hardinxveld-Giessendam en Ridderkerk. Dordrecht In de gemeente Dordrecht bevinden zich meerdere coffeeshops. Sliedrecht De gemeente Sliedrecht heeft al jarenlang 1 coffeeshop en continueert dit beleid. Zwijndrecht De niet-commerciële coffeeshop in de gemeente Zwijndrecht is door omstandigheden sinds november 2019 gesloten. Op dit moment beraadt Zwijndrecht zich over de mogelijkheden en wensen voor de toekomst.

9

3.3 Conclusie; argumenten nul beleid -

-

-

Voor centrumvoorzieningen zijn de inwoners van Hendrik-Ido-Ambacht afhankelijk van de gemeenten Dordrecht en Rotterdam. In deze gemeenten zijn coffeeshops aanwezig om in de behoefte te voorzien. Door de aanwezigheid van coffeeshops in de ons omliggende gemeenten is de verwachting dat er geen behoefte is aan een coffeeshop in Hendrik-Ido-Ambacht. Uit cijfers van de politie blijkt dat er weinig overlast is van (soft)drugsgebruik; er is beperkte overlast er is wel straathandel. Pas als er een substantiële toename in straathandel is komt het moment om het voorstel van een nulbeleid te heroverwegen. De gemeente Hendrik-Ido-Ambacht is een dorp in een stedelijk gebied. Wij vinden dat een coffeeshop niet passen bij ons dorpse karakter. Het hanteren van een nul optie voorkomt dat jongeren in een vroeg stadium in aanraking komen met softdrugs. De gemeente zet in op preventie en aanpak zoals vastgelegd in de Lokale nota publieke gezondheid 2020-2023. Softdrugs gebruik is slecht voor de gezondheid en het sociale leven van jongeren. Het toestaan van een coffeeshop in de directe leefomgeving van jongeren kan een toename van softdrugs gebruik onder jongeren betekenen. Beschermen van een fijne woon- en leefomgeving. Uit ervaringen van andere gemeenten blijkt dat coffeeshops voor de nodige overlast (zoals geluid en verkeer) kan zorgen.

Hoofdstuk 4. Handhaving van het nul beleid 4.1 Bestuursrechtelijke handhaving van het nul beleid Er kan op twee manieren bestuursrechtelijk worden gehandhaafd op basis van het vastgestelde nul beleid. 1. Weigeren van een aanvraag tot het openen van coffeeshop De burgemeester kan op basis van vastgesteld beleid de aanvraag tot het vestiging van een coffeeshop weigeren. De burgemeester beroept zich bij zijn besluit op de weigeringsgronden die in de coffeeshopbeleid staan vermeldt. Ter verduidelijking onderscheiden wij de volgende weigeringsgronden: A. Ter bescherming van de openbare orde en veiligheid. B. In het belang van de volksgezondheid. C. Ter bescherming van de leefbaarheid. 2. Optreden tegen drugsverkoop vanuit een lokaal of woning De burgemeester kan overgaan tot sluiting van een lokaal of woning als er ondanks het nul beleid toch een verkooppunt van (soft)drugs vestigt of aanwezig is. Als er sprake is van een verkooppunt in een lokaal of woning kan de burgemeester de bevoegdheid uit artikel 13b van de Opiumwet gebruiken. Artikel 13b van de Opiumwet geeft de burgemeester de bevoegdheid om een pand waar drugshandel plaatsvindt voor (on)bepaalde tijd te sluiten. De burgemeester heeft beleidsregels art. 13b Opiumwet vastgesteld. 10

4.2 Strafrechtelijke handhaving van het nul beleid Als er in de lokale driehoek (Politie, Openbaar Ministerie en gemeente) is afgestemd om een nul beleid te voeren kan het Openbaar Ministerie overgaan tot vervolging van elke vorm van verkoop.

Hoofdstuk 5. Wet- en regelgeving 5.1 Landelijk Het landelijke kader van het coffeeshopbeleid bestaat uit de Opiumwet en de Aanwijzing Opiumwet van het Openbaar Ministerie. In artikel drie van de Opiumwet staat het verbod op de verkoop van hennepproducten. Deze producten zijn nader gespecifieerd op lijst II van de Opiumwet. De basis voor het gedoogbeleid staat in de Aanwijzing Opiumwet van het Openbaar Ministerie. Onder strenge voorwaarden wordt er niet strafrechtelijk opgetreden tegen de verkoop van hennepproducten die op lijst II staan. Deze voorwaarden worden ook wel de AHOJGI criteria genoemd. Op grond van deze criteria is het voor een coffeeshop verboden om te afficheren, harddrugs te verhandelen, overlast te veroorzaken, jeugdigen onder de 18 jaar in de coffeeshop toe te laten of aan hen te verkopen, grote hoeveelheden te verhandelen (nier meer dan vijf gram per persoon per transactie) of op voorraad te hebben (niet meer dan 500 gram) en toegang te verlenen en te verkopen aan anderen dan ingezetenen van Nederland. Het lokale coffeeshopbeleid dient te alle tijde in overeenstemming te zijn met deze criteria.

5.2 De nul optie Het nemen van een besluit voor nul coffeeshops in de gemeente. De mogelijkheid bestaat om voor een zogenaamde nuloptie te kiezen. Men refereert hierbij ook aan het gestelde in de memorie van toelichting op een eerder verschenen landelijke drugsnota. a. In eerste instantie moet de nuloptie niet worden gezien als een verbod op coffeeshops, maar als een beleidsregel of te wel een uitgangsstelling van de gemeente. Deze nuloptie wordt vastgelegd in een beleidsregel en niet in een verordening. De nuloptie bevat geen bevoegdheden om ook daadwerkelijk te kunnen optreden tegen ongewenste vestigingen van coffeeshops. De nuloptie moet in verband worden gezien met de exploitatievergunning.. b. In tweede instantie kan een nuloptie worden gezien als een vooraankondiging van het nietwenselijk zijn van de aanwezigheid van coffeeshops in de gemeente in zijn algemeenheid (op grond van het beleid). De waarde van de nuloptie is dan gelegen in de zorgvuldigheid die een bestuur ingevolge de Algemene wet bestuursrecht dient te betrachten, indien men mogelijk in een later stadium over zou dienen te gaan tot sluiting/wering van een inrichting waarin softdrugs verhandeld worden. Een rechter weegt, in beroepszaken met betrekking tot sluiting van een coffeeshop, in de marge de zorgvuldigheid die het bestuursorgaan betracht mee. c.

Met verwijzing naar de beleidsregels van de gemeente (nuloptie) kan in het vervolg duidelijk worden omgegaan met verzoeken tot vestiging van een coffeeshop.

11

5.3 Jurisprudentie Bij het hanteren van een nuloptie is met name een uitspraak van de Voorzitter van de afdeling Bestuursrechtspraak inzake de gemeente Naaldwijk (22 mei 1997) van belang. Hierin oordeelde voorzitter dat aan de deugdelijkheid van de motivering niet zodanige hoge eisen mogen worden gesteld dan alleen bij zeer bijzondere hoge lokale omstandigheden een nulbeleid aanvaardbaar zou worden geoordeeld. De motivering van de weigering van de burgemeester van Naaldwijk van de exploitatievergunning en de daarop volgende sluiting, berustte op de volgende gronden: • Voorkomen aanzuigende werking van softdrugsgebruikers van buiten de eigen gemeenten als omliggende gemeenten ook een nulbeleid voorstaan; • De geringe lokale vraag; • Vestiging past niet bij het eigen karakter van de gemeente; • Vestiging stuit op bezwaren bij veel inwoners; • Jongeren geen gelegenheid te bieden met softdrugs in aanraking te komen. In de literatuur wordt dit de theorie van de geabstraheerde overlast genoemd. Het feit dat in strijd met het beleid wordt gehandeld is dan voldoende grond om bijvoorbeeld tot sluiting over te gaan of een exploitatievergunning te weigeren. Alle bovengenoemde argumenten gelden ook voor de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht.

12

Bijlage 1 Cijfers drugsgebruik jeugd – Gezondheidsmonitor

13

14

15