Bijlage bij nr. 46 Concept jaarstukken DGJ 2023 d.d. 15-4-2024
Tekst van het document
Spoedonderzoeken hebben altijd voorrang op reguliere onderzoeken. In 2023 zijn 74% (was 66% in 2022) van de diensten binnen de tienweken-termijn uitgevoerd. De totale gemiddelde doorlooptijd bedroeg 60 weekdagen (was 75 weekdagen in 2022). Afwijkingen op de doorlooptijd zijn over het algemeen het gevolg van: ▪ Dossiers waarin de mogelijkheid om in gesprek te komen met betrokkenen ernstig is belemmerd of de complexiteit dusdanig is dat er meer tijd nodig is om te kunnen komen tot een goede beoordeling en een passend vervolg. ▪ Het voorrang geven aan de uitvoering van een spoedonderzoek ten nadele van al lopende onderzoeken.
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
23
▪
▪
Vertraging bij het overdragen naar vrijwillige of gedwongen hulpverlening. Met enige regelmaat heeft Veilig Thuis te maken met wachtlijsten van de overdrachtspartij (18% van de overdrachten vanuit het onderzoek). De beschikbare capaciteit stond onder druk door een hoog ziekteverzuim.
Om afronding van diensten binnen de tien-weken-termijn vanuit Veilig Thuis beter te kunnen realiseren wordt er door de gemeenten en ketenpartners hard gewerkt om capaciteit en handelingsbekwaamheid van de lokale teams verder door te ontwikkelen. NB: Alle meldingen Veilig Thuis worden direct bij ontvangst gescreend op spoed dan wel crisis en met voorrang in behandeling genomen. Toekomstscenario In het afgelopen jaar heeft het landelijk en regionale programma Toekomstscenario net als in 2022 om investering van tijd vanuit Veilig Thuis gevraagd. Veilig Thuis heeft in 2023 aan verschillende landelijke en regionale overleggen / werkgroepen deelgenomen. In het bijzonder is er betrokkenheid geweest bij het tot stand komen van het regionale uitvoeringsplan, regionale analyse op- en afschalen van casuïstiek, het monitoringsvraagstuk en aansluiting bij de werkgroep rondom het regionale werkproces. Intern wordt geïnvesteerd in het verbeteren van de overdracht naar de lokale teams en wordt nagedacht over de vraag welke elementen al ingezet kunnen worden ter bevordering van het Toekomstscenario. Mogelijkheden die Veilig Thuis ziet zijn de ontwikkeling van een gezamenlijk ambulant team en de doorontwikkeling van het RCGKH (interventieteam). Volwassenen & Jeugd Indicator
Norm
Meldingen Veilig Thuis
Aantal meldingen op jaarbasis 3.900 – 4.100
Doorlooptijden Veilig Thuis
Triage: binnen 5 werkdagen (norm: 95%100%) Onderzoek afgerond binnen 10 weken (norm 85%-100%)
Direct overdragen van meldingen Overdracht met Ondersteuning
62%
Onderzoek
14%
24%
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
Jaarrekening 2023
Augustus
April
☺
☺
☺
4.600 meldingen
Eerste 8 maanden: 3.062 op jaarbasis: 4.593
Eerste 4 maanden: 1.453 op jaarbasis: 4.359
67% (gemiddelde doorlooptijd in werkdagen: 7 dagen)
63% (gemiddelde doorlooptijd in werkdagen: 7 werkdag)
62% (gemiddelde doorlooptijd in werkdagen: 5,8 werkdag)
74% (gemiddelde doorlooptijd in dagen: 60 dagen)
71% (gemiddelde doorlooptijd in dagen: 60 dagen)
72% (gemiddelde doorlooptijd in dagen: 57 dagen)
☺
☺
☺
71%
66%
64%
☺
☺
☺
16%
20%
21%
☺
☺
☺
13%
14%
15%
24
Behandeling advies aanvragen
Aantal adviezen op jaarbasis 2.750
Tevredenheid ketenpartners
Cijfer (schaal 1 op 10); 7,5*
☺
☺
☺
3.305 adviezen op jaarbasis
Eerste 8 maanden: 2.105 op jaarbasis: 3.158
Eerste 4 maanden: 1042 op jaarbasis: 3.126
☺
☺
☺
7,6
7,6
7,6
* Afgelopen jaar heeft er geen ketenpartners tevredenheidsonderzoek plaatsgevonden, maar het jaar er voor wel en daarin werd een 7,6 behaald.
Het Crisisinterventieteam Veilig Thuis Zuid-Holland Zuid In 2023 zijn er 428 crisisinterventies met betrekking tot jeugdigen en volwassenen (0100 doelgroep) uitgevoerd. Dit aantal is lager dan het begrote aantal van 500 crisisinterventies voor jeugdigen/volwassenen. In 2022 kwam het CIT 457 keer in actie. We zien een beperkte afname van het aantal crisisinterventies. Veilig Thuis heeft de ambitie dat alle behandelde crisiszaken binnen 48 uur over te dragen aan het betreffende lokale team. Dit is in 2023 in 73% van de gevallen gelukt. De oorzaak is in een groot aantal gevallen gelegen in de hoge werkdruk of beschikbare, gekwalificeerde capaciteit bij de lokale teams. Daarbij speelt in crisissituaties ook altijd de afweging door Veilig Thuis of de acute onveiligheid zodanig is opgeheven dat een veilige overdracht aan de lokale teams kan plaatsvinden. De uitvoering van de hoortaak in het kader van de wet verplichte GGZ betrof 82 cliënten. Dit is fors minder dan de prognose van 400. Veilig Thuis heeft geen invloed op het aantal, omdat dit proces wordt gestart door derden. Veilig Thuis heeft niet de coördinatie op dit thema. Dat is belegd bij de regionaal coördinator van de gemeente. Organisatie van deze taak (roostering, op peil houden expertise) staat op spanning met de taakuitvoering binnen Veilig Thuis.
In 2023 is hiertoe in het Algemeen Bestuur het proces opgestart tot een alternatieve invulling te komen, buiten DG&J. Indicator
Norm
Geleverde crisisdiensten (doelgroep 0100)
Aantal aanvragen op jaarbasis 500
Bijdrage aan huisverbod buiten kantooruren Uitvoering hoor functie in het kader van de wet verplichte GGZ Direct overdragen van casus aan lokaal
35
400
48 uur
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
Jaarrekening 2023
Augustus
April
☺
☺
☺
428
Eerste 8 maanden: 315 op jaarbasis: 473
Eerste 4 maanden: 166 op jaarbasis: 498
☺
☺
☺
20
Eerste 8 maanden: 16 op jaarbasis: 24
Eerste 4 maanden: 9 op jaarbasis: 27
82
Eerste 8 maanden: 59 op jaarbasis: 89
Eerste 4 maanden: 27 op jaarbasis: 81
27%
Merendeel lukt het niet, we gaan dit op korte termijn beter monitoren zodat dit probleem beter geadresseerd kan worden.
Merendeel lukt het niet, we gaan dit op korte termijn beter monitoren zodat dit probleem beter geadresseerd kan worden.
25
2.1.2.3 Wat heeft het gekost? (bedragen x € 1.000)
Begroting 2023* Lasten Veilig Thuis Volwassenen Veilig Thuis Jeugd Crisisdienst Saldo baten en lasten Mutaties reserves Gerealiseerd resultaat
Baten
1.359 5.438 1.056 7.853
Realisatie 2023 Saldo
1.359 5.438 1.056 7.853
Lasten 0 0 0 0
Baten
1.309 5.231 1.013 7.553
Afwijking 2023 Saldo
1.303 5.497 1.057 7.857
Lasten
-5 265 43 303
Baten
51 206 43 300
Saldo
-56 59 1 4
-5 265 43 303
0
0
0
0
0
0
0
0
0
7.853
7.853
0
7.553
7.857
303
300
4
303
*Het betreft hier de begroting na alle wijzigingen, ofwel de begroting zoals deze is vastgesteld in het Algemeen Bestuur van 9 november 2023 (2de bestuursrapportage 2023).
Toelichting op hoofdlijnen Het voordeel van € 303.000 heeft een tweetal verklaringen. Door Veilig Thuis wordt een pand gehuurd aan de Johan de Wittstraat. In 2023 is een restitutie van de huur ontvangen over de jaren 2021, 2022 en 2023 voor niet gebruikte ruimtes. De restitutie bedraagt circa € 132.000. Daarnaast is er een voordeel van € 171.000 dat hoofdzakelijk wordt verklaard door lagere personeelslaten, dit komt enerzijds doordat een verrekening is ontvangen van het UWV voor medewerkers die in hun derde ziektejaar zitten en anderzijds doordat inhuur later is gestart.
2.1.3 Onderwijs en aansluiting arbeidsmarkt Naar school gaan en een diploma halen is belangrijk voor alle kinderen en jongeren. Onderwijs, zorg en gemeenten werken in ZHZ samen om de onderwijsdeelname zo hoog mogelijk te laten zijn. Bij voorkeur in een schoolse setting, maar als dat (even) niet lukt zorgen we zoveel mogelijk voor maatwerkoplossingen. Dit doen wij door het handhaven van de Leerplichtwet en het bevorderen van de aansluiting van jongeren op de arbeidsmarkt, door verschillende interventies.
2.1.3.1 Wat wilden wij bereiken? De meeste kinderen en jongeren volgen onderwijs. Soms is er sprake van uitval; bijvoorbeeld door veelvuldig spijbelen of problematisch verzuim. Door ons toezicht op de Leerplichtwet preventief in te zetten, bevorderen we dat kinderen en jongeren weer deelnemen aan het onderwijs. De meeste jongeren vinden zelfstandig hun weg naar een plek op de arbeidsmarkt. Soms is er ondersteuning nodig, bijvoorbeeld omdat de jongere niet over een startkwalificatie beschikt, of omdat er problemen zijn die eerst opgelost moeten worden voordat er ruimte is voor werk. Wij spannen ons, samen met partners uit de arbeidsmarktregio's en sociale diensten, in om iedere jongere een passende plek op de arbeidsmarkt te geven.
2.1.3.2 Wat gingen wij doen? Leerplicht Indicator
Norm
Aantal afgehandelde meldingen van het relatief verzuim Aantal afgehandelde meldingen van het absoluut verzuim Aantal afgehandelde meldingen verzuim 18+
2.000 *1
Aantal thuiszitters (doel: verminderen)
40
220 *1 In ontwikkeling *2
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
Jaarrekening 2023
Augustus
April
2.575
1.857
1.042
573
316
174
☺
722
487
272
42
58
74
26
Aantal behandelde vrijstellingen
750*1
Aantal verleende vrijstellingen (doel: verminderen) Alle leer- en kwalificatie plichtige kinderen jongeren staan ingeschreven op een school
350*1 100%
638
437
133
523
358
90
☺
☺
☺
100%
100%
100%
*1 Nieuwe indicator in de begroting 2023, norm gebaseerd op cijfers over 2022; *2 Nieuwe indicator in de begroting 2023, nog geen ervaringscijfer om norm op te baseren.
Toelichting: Het aantal meldingen van ongeoorloofd schoolverzuim is erg hoog. In 2023 hebben we de begrotingsnorm van 2.000 afgehandelde meldingen ruim overschreden. In 2023 zien we op bijna alle vlakken een stijging. Deze stijgingen komen onder andere overeen met de geluiden uit de maatschappij over een toename van mentale problematiek bij de jeugd en meldingsbereidheid van de scholen. Het eerder verlaten van het onderwijs om door te stromen naar werk is mede een oorzaak van de stijging. Daarnaast zien we een grotere groep 15-jarige die vrijstelling krijgen om voortijdig naar het MBO 1 te gaan. Als gevolg hiervan liep de doorlooptijd van alle werkzaamheden op. Met behulp van de door het Algemeen Bestuur in 2023 toegekende additionele middelen zijn achterstanden weggewerkt. Ter illustratie van de toegenomen werklast bij LVS: Relatief verzuimmeldingen 18Absoluut verzuimmeldingen Thuiszitters actueel Thuiszitters in beeld geweest Behandelde vrijstellingen Verleende vrijstellingen
Jaarrekening 2021 1.763 261 59 89 419 342
Jaarrekening 2022 2.181 238 45 136 552 450
Jaarrekening 2023 2.575 573 58 131 638 523
In bovenstaande tabel is cijfermatig te zien dat de stijging qua meldingen en het afhandelen van absoluut verzuim en vrijstellingen fors is ten opzichte van de voorgaande jaren. Sinds de vorming van het regionaal bureau Leerplicht en voortijdig schoolverlaten is de omvang van de formatie gelijk gebleven, terwijl de taken en verwachtingen van gemeenten en onderwijspartners van LVS zijn veranderd. In april 2023 heeft het Algemeen Bestuur ingestemd met een tijdelijke uitbreiding van de capaciteit Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten (LVS) met 4,6 fte inhuur tot 31 december 2023. Hierdoor werden de lasten op het begrotingsprogramma onderwijs en aansluiting arbeidsmarkt 2023 overschreden met maximaal € 299.000. (Met de toevoeging van 4,6 fte staat de uitvoer van de basistaken van leerplicht opnieuw onder druk in 2024 gezien de nog altijd stijgende meldingen.) In het kader van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid zet de gemeente Dordrecht langjarig in op het verbeteren van de situatie van inwoners van Dordrecht West. LVS draagt daaraan bij door kinderen, jongeren, hun ouders en scholen extra en vroegtijdig te ondersteunen, in nauwe samenwerking met partners in de wijken en onder regie van de gemeente. Doorstroompunt Zuid-Holland Zuid, voorheen RMC en VSV-trajectbegeleiding De naam RMC is vervangen door Doorstroompunt.
De naam Doorstroompunt is ontwikkeld in samenspraak met een groep jongeren en geeft aan wat de eraan verbonden Doorstroomcoaches doen: jongeren helpen om van een niet-succesvolle
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
27
onderwijservaring door te stromen naar een andere opleiding of werkplek. De naam is begin 2023 door de minister van OCW overgenomen en vervangt vanaf 1 januari 2024 in alle communicatie-uitingen de oude benaming. Indicator
Norm
Aantal vsv-ers in de regio (doel: verminderen)
In ontwikkeling
Percentage uitgevallen jongeren dat een jaar later terugkeert naar het onderwijs of naar werk (doel: verhogen) % nieuwe voortijdige schoolverlaters
In ontwikkeling
Jongeren die geen onderwijs volgen, geen werk en dagbesteding hebben zijn in beeld % vsv'ers dat een jaar later terug gaat naar onderwijs
100%
% vsv'ers dat een jaar later aan het werk is
In ontwikkeling
Plaatsingen Matchmakers
150 *2
Jaarrekening 2023 841
*1
61,97%
*1
1,71%
Augustus
April
Jaarcijfer; geen tussentijdse rapportage mogelijk Jaarcijfer; geen tussentijdse rapportage mogelijk NVT
Jaarcijfer; geen tussentijdse rapportage mogelijk Jaarcijfer; geen tussentijdse rapportage mogelijk NVT
2,32%
In ontwikkeling
☺
☺
☺
100%
100%
100%
19,52%
Jaarcijfer; geen tussentijdse rapportage mogelijk Jaarcijfer; geen tussentijdse rapportage mogelijk
Jaarcijfer; geen tussentijdse rapportage mogelijk Jaarcijfer; geen tussentijdse rapportage mogelijk
☺
167
99
46
*1
42,45%
*1
*1 Nieuwe indicator in de begroting 2023, nog geen ervaringscijfer om norm op te baseren; *2 Nieuwe indicator in 2023, norm gebaseerd op cijfers over 2022.
Toelichting: De indicatoren in bovenstaande tabel zijn ontleend aan het landelijke dashboard VSV en JIKP (jongeren in een kwetsbare positie), zoals uitgelezen op 3 januari 2024. Het dashboard is dynamisch. Door administratieve oorzaken kunnen de cijfers in de loop van 2024 nog marginaal wijzigen, waardoor er kleine verschillen kunnen ontstaan tussen de cijfers in deze jaarrekening en de cijfers op het dashboard. Het percentage voortijdig schoolverlaters onder de 18-23 jarigen is substantieel gestegen in schooljaar 2021-2022, en significant hoger uitgevallen dan het streefpercentage. De ontwikkeling in ZHZ houdt gelijke tred met de landelijke ontwikkeling. Factoren die de stijging kunnen verklaren liggen in de leerlingen en hun thuissituatie, het schoolsysteem en de samenleving, waarbij de arbeidsmarkt een belangrijke factor is. Een aanpak om voortijdig schoolverlaten terug te dringen omvat daarom meerdere aangrijpingspunten. De minister van OCW zet hierop een landelijk actieplan en nieuwe wetgeving die vanaf schooljaar 2025/2026 moeten ingaan. De MatchMakers hebben meer voortijdig schoolverlaters kunnen plaatsen dan de begrotingsnorm van 150. De bijgestelde prognose van 175 plaatsingen hebben we niet gehaald.
Belangrijkste oorzaken daarvoor zijn (1) de toename van het aantal jongeren met complexe problemen op meerdere leefgebieden, waardoor trajecten meer tijd in beslag nemen, (2) de beperkte beschikbaarheid van passende hulp (met name in de
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
28
GGZ) en passende leer-werktrajecten (met name voor jongeren in het autismespectrum) en (3) tijdelijke capaciteitsuitval bij de MatchMakers. Onderstaande tabel bevat de vanuit het BBV voorgeschreven beleidsindicatoren die betrekking hebben op het sub-programma onderwijs en aansluiting arbeidsmarkt. De gepresenteerde waarden zijn gemiddelde waarden voor de tien ZHZ gemeenten. Beoogde maatschappelijk effect Leerplicht Jongeren nemen deel aan het onderwijs Leerplicht Jongeren nemen deel aan het onderwijs Doorstroompunt Jongeren nemen deel aan het onderwijs Bron: waarstaatjegemeente.nl
Beleidsindicator (omschrijving)
Product
Waarde beleidsindicator
Bron
Absoluut verzuim per 1.000 leerlingen
DUO
Schooljaar 2021-2022
0,8
Relatief verzuim per 1.000 leerlingen
DUO
Schooljaar 2021-2022
9
% voortijdig schoolverlaters
DUO
Schooljaar 2021-2022
2,3%
2.1.3.3 Wat heeft het gekost? (bedragen x € 1.000)
Begroting 2023* Lasten Leerplicht RMC/VSV Saldo baten en lasten Mutaties reserves Gerealiseerd resultaat
Baten
1.708 1.219 2.927
Realisatie 2023 Saldo
1.708 1.219 2.927
Lasten 0 0 0
Baten
1.728 1.218 2.946
Afwijking 2023 Saldo
1.738 1.155 2.893
Lasten
10 -63 -53
Baten
-20 1 -19
Saldo
30 -64 -34
10 -63 -53
0
0
0
0
0
0
0
0
0
2.927
2.927
0
2.946
2.893
-53
-19
-34
-53
*Het betreft hier de begroting na alle wijzigingen, ofwel de begroting zoals deze is vastgesteld in het Algemeen Bestuur van 9 november 2023 (2de bestuursrapportage 2023).
Toelichting op hoofdlijnen Het nadelige resultaat van € 53.000 wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door het nadeel bij het product RMC/VSV. Op basis van de accountantscontrole voor de SiSa regeling RMC zijn er minder overheadkosten ten laste van de RMC subsidie gebracht. Hierdoor is er minder subsidie ingezet voor de bekostiging van de RMC uitgaven. De niet ingezette subsidiemiddelen worden doorgeschoven naar 2024.
2.1.4 Jeugdgezondheidszorg 2.1.4.1 Wat wilden wij bereiken? De uitvoering van het regionaal basispakket Jeugdgezondheidszorg en het rijksvaccinatieprogramma is in 2023 door Jong JGZ uitgevoerd conform de uitvoeringsovereenkomst JGZ. De flexibilisering van het basispakket is geïmplementeerd; meer waar nodig, minder waar kan. De voorbereidingen voor twee nieuwe vaccins in 2023/2024 zijn in gang gezet (maternale kinkhoestvaccinatie en Rota-vaccin voor zuigelingen). De vaccinatiegraad in de regio is onder de 90% gedaald, het landelijke beeld laat ook een daling in vaccinatiegraad zien. Daarbij geldt dat sinds de invoering van informed consent de cijfers moeilijk te interpreteren zijn. De toestemming om gegevens te delen verschilt per vaccin. Cijfers per gemeente zijn beschikbaar op www.hoegezondiszhz.nl.
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
29
2.1.4.2 Wat gingen wij doen? Indicator
Norm
Jaarrekening 2023
Augustus
April
De JGZ verricht de uitvoering van het regionaal basispakket JGZ en het Rijksvaccinatieprogram ma (RVP) conform het Uitvoeringskader JGZ en de jaarlijkse geactualiseerde richtlijn uitvoering RVP.
Overzicht met KPI's is opgenomen in Uitvoeringskader JGZ. Deze KPI's zijn in een stoplichtenmodel opgenomen en zijn onderdeel van de jaarverantwoording JGZ.
☺
☺
☺
Toelichting: Er is 2023 een verhoogd verzuim onder VO-leerlingen geconstateerd als gevolg van COVID-19. Dit leidde tot meer inzet vanuit Jong JGZ. Jong JGZ en LVS hebben hier met elkaar afspraken over gemaakt. Daarnaast biedt Jong JGZ in sommige casussen overbruggingszorg wanneer er sprake is van lange wachttijden bij de jGGZ en de jeugdteams. Op locaties met veel nieuwkomers en Oekraïense ontheemden zijn expertiseteams van Jong JGZ actief. Er is hier vaak sprake van zeer complexe zorgvragen (trauma, kindermishandeling, gedragsproblemen) waardoor ook hier een toename van het aantal momenten van contact zichtbaar is. In 2023 zijn nieuwe ontwikkelingen inhoudelijk en organisatorisch toegelicht, zoals de webinars die Jong JGZ samen met DG&J en andere preventiepartners organiseert. Hiervoor is een speciale webinarstudio ingericht bij Jong JGZ. De pilots Vroege Insteek (Zwijndrecht en Sliedrecht) en Natuurlijk CB (Hoeksche Waard) zullen in een JGZ-special (in 2024) verder worden uitgediept. Vroege Insteek betreft intensivering van de samenwerking met de jeugdteams rondom gezinnen met meervoudige problematiek. Het Natuurlijk CB betreft reguliere zorg vanuit het basispakket maar vanuit een professional met een holistische blik. De werkgroep vaccinatieverhoging heeft een doorstart gemaakt onder leiding van de nieuwe projectleider vanuit DG&J.
Wat betreft het thema "duurzame JGZ" wordt door Jong JGZ een meerjarige aanpak ingericht. Basis voor deze aanpak is het vernieuwde Landelijk Professioneel Kader. Ook wordt gewerkt aan een visie op de dienstverlening van de toekomst met daarin onder andere aandacht voor digitalisering en de veranderende klantvraag. Verwachte opbrengst (2026) is een toekomstbestendig JGZ pakket met aandacht voor flexibilisering en het bieden van voldoende verantwoorde zorg door een range aan verschillende professionals (taakdifferentiatie). Het contract met Jong JGZ is begin 2023 met twee jaar verlengd (2024 + 2025). Tegelijkertijd is in het najaar van 2023 - na een aanbestedingsprocedure - het bureau Hiemstra & De Vries gestart met de uitvoering van de Bestuursopdracht JGZ. Hierin wordt onderzocht wat de kernpartners in de regio onder een toekomstbestendige JGZ verstaan en welke governancevorm hier het beste bij past. Het bureau heeft zich in november 2023 aan het Algemeen Bestuur gepresenteerd. (Naar verwachting is de Bestuursopdracht per 1 juli 2024 afgerond.)
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
30
2.1.4.3 Wat heeft het gekost? (bedragen x € 1.000)
Begroting 2023* Lasten
Baten
Realisatie 2023 Saldo
Lasten
Baten
Afwijking 2023 Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Jeugdgezondheidszorg Saldo baten en lasten Mutaties reserves
13.092 13.092 0
13.092 13.092 0
0 0 0
13.078 13.078 0
13.092 13.092 0
14 14 0
14 14 0
0 0 0
14 14 0
Gerealiseerd resultaat
13.092
13.092
0
13.078
13.092
14
14
0
14
*Het betreft hier de begroting na alle wijzigingen, ofwel de begroting zoals deze is vastgesteld in het Algemeen Bestuur van 9 november 2023 (2de bestuursrapportage 2023).
Toelichting op hoofdlijnen Gelet op het geringe positieve resultaat (€ 14.000) is het verschil niet nader toegelicht.
2.1.5 Kennisprogramma 2.1.5.1 Wat wilden wij bereiken? Aanvullend op de reguliere gezondheidsmonitoren is in opdracht van het Ministerie van VWS/RIVM gewerkt aan de COVID-monitoren. In 2023 zijn de resultaten van de corona monitor volwassenen en ouderen en de corona gezondheidsmonitor gepubliceerd. Het doel was verder om samen met gemeenten tot een nieuw Kennisprogramma 2024 – 2027 te komen. Het kennisprogramma is sterk gelieerd aan het meerjarenbeleidsprogramma van DG&J. Besloten is om het herijken van het kennisprogramma te laten volgen op het MJP. Hierdoor wordt met het opstellen van het kennisprogramma in de tweede helft van 2024 aangevangen.
2.1.5.2 Wat gingen wij doen? Indicator
Norm
Jaarrekenin g 2023
Augustus
April
Het online GGD dashboard www.hoegezondiszhz. nl is geactualiseerd op basis van de gezondheidsmonitors Kinderen, Jeugd en Volwassenen & Ouderen.
100% Elk jaar wordt er een deel herijkt, in vier jaar tijd zijn alle cijfers aan de beurt geweest
☺
☺
☺
De gezondheidsmonitoren en de specifieke ontwikkellijnen van het Kennisprogramma zijn conform plan uitgevoerd
Voor het jaar 2023 staat de gezondheidsmonitor jeugd 13-16 jaar op het programma, de oplevering van de gezondheidmonitor Jongvolwassenen en Volwassenen & Ouderen draaien we mee met de OGGZ monitor
☺
☺
☺
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
31
Toelichting De bijdrage vanuit het kennisprogramma aan de kenniswerkplaats mensen met onbegrepen gedrag heeft door capaciteitsplanning deels vertraging opgelopen. Vanuit de samenwerking met de werkplaats sociaal domein ZHZ wordt wel een bijdrage aan het project geleverd. Het geplande onderzoek wordt in maart 2024 opgepakt. De geplande activiteiten en onderzoeken uit het kennisprogramma zijn voor het grootste deel in 2023 gerealiseerd, zoals de monitor volwassen en ouderen, de monitor jongvolwassen, kwalitatief onderzoek naar statushouders en het onderzoek eigen regie tijdens de coronaperiode. Enkele onderzoeksrapporten wachten nog op finaliseren, zoals het onderzoek naar ondervoeding bij ouderen. Wij zijn er niet in geslaagd enkele evaluatieonderzoeken (JOGG) voor gemeenten op tijd op te leveren, als gevolg van ziekte en vacatures. Tenslotte is vanuit het kennisprogramma ook bijgedragen aan ongeplande activiteiten zoals de GALA en IZA ontwikkelingen.
2.1.5.3 Wat heeft het gekost? (bedragen x € 1.000)
Begroting 2023* Lasten Kennisprogramma Saldo baten en lasten Mutaties reserves Gerealiseerd resultaat
Baten
1.134 1.134
Realisatie 2023 Saldo
1.134 1.134
Lasten 0 0
Baten
1.029 1.029
Afwijking 2023 Saldo
1.175 1.175
Lasten
146 146
Baten
105 105
Saldo
41 41
146 146
0
0
0
0
0
0
0
0
0
1.134
1.134
0
1.029
1.175
146
105
41
146
*Het betreft hier de begroting na alle wijzigingen, ofwel de begroting zoals deze is vastgesteld in het Algemeen Bestuur van 9 november 2023 (2de bestuursrapportage 2023).
Toelichting op hoofdlijnen Het voordeel van € 146.000 wordt hoofdzakelijk verklaard door: ▪ later of niet invullen van vacatureruimte. ▪ personeelslasten ten laste kunnen brengen van externe financieringsbronnen (Integraal Zorg Akkoord en SPUK GALA). Beide posten verklaren elk ongeveer de helft van het positieve resultaat.
2.2 Serviceorganisatie Jeugd De Serviceorganisatie Jeugd Zuid-Holland Zuid (SOJ) ondersteunt de gemeenten in ZHZ bij het uitvoeren van hun taken in het kader van de Jeugdwet. De gemeenten hebben hiervoor bevoegdheden gedelegeerd en gemandateerd aan de Gemeenschappelijke regeling Dienst Gezondheid & Jeugd. De kernactiviteiten van SOJ bestaan uit het contracteren, sturen op en ontwikkelen van de uitvoering van de jeugdhulp en jeugdbescherming/jeugdreclassering.
2.2.1 Wat wilden wij bereiken? SOJ voert in het kader van de Jeugdwet een aantal gedelegeerde taken uit op het gebied van inkoop- en contractmanagement, administratie en bekostiging, en informatievoorziening en verantwoording. Daarnaast adviseert SOJ gemeenten over ontwikkelingen in het jeugdhulplandschap en biedt ondersteuning op het gebied van informatievoorziening, contractbeheer en projectleiding. Deze ondersteuning vindt deels plaats onder aansturing van het regionale Netwerk MT van de gemeenten. SOJ heeft als taak te zorgen voor voldoende, beschikbare, kwalitatieve en passende jeugdhulp en jeugdbescherming/jeugdreclassering voor jeugdigen en gezinnen in ZHZ. Hierbij zijn de volgende kernwaarden leidend: 1. Jeugdhulp wordt geboden in de leefomgeving; jeugdigen groeien thuis op. 2. Jeugdhulpaanbieders (professionals) bieden dienstbaar vakmanschap.
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
32
3. Ieder kind volgt onderwijs. 4. Jeugdhulp zorgt voor toegenomen zelfredzaamheid en duurzaam herstel van de jeugdige en het gezin. 5. Jeugdhulp versterkt het netwerk van de jeugdige en het gezin. 6. Doelmatige inzet van (schaarse) middelen. Deze kernwaarden zijn vertaald in ontwikkeldoelen, inspanningsverplichtingen en prestatieafspraken die zijn vastgelegd in de overeenkomst met jeugdhulpaanbieders en gecertificeerde instellingen. SOJ stuurt hierop door middel van contractmanagement. Daarnaast stuurt SOJ met het contractmanagement op de beheersbaarheid van de jeugdhulpuitgaven met behoud van kwaliteit. Dit gebeurt op basis van een normenkader.
2.2.2 Wat gingen wij doen? Indicator
Norm
Jaarrekening 2023
Augustus
April
Het contractmanagement is volgens plan uitgevoerd
4 ontwikkeltafels, 4 bestuurlijke tafels en met de strategische partners tenminste 3 individuele gesprekken op jaarbasis. Samenwerking met gemeenten is operationeel.
☺
☺
☺
Gemeenten ontvangen advies over de ontwikkelingen in het jeugdhulplandschap
Het dashboard jeugdhulp is actueel. SOJ participeert in ambtelijk overleg Jeugd en projecten van het Netwerk MT. SOJ sluit aan bij relevante lokale overleggen over jeugdhulp. Tenminste 2 keer per jaar ontvangen gemeenten een hoofdlijnenrapportage over ontwikkelingen in het jeugdhulplandschap.
☺
☺
☺
Normenkader *
75% van de diensten wordt uitgevoerd binnen de gestelde norm en volgens het bijbehorende proces van afwijkingen op duur en intensiteit. Dit wordt per segment gemonitord.
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
33
Indicator
Norm
Jaarrekening 2023
Jeugdigen in verblijf *
Het aantal jeugdigen dat uit huis wordt geplaatst neemt af met 5%. De ambulante noodzakelijke ondersteuning is voldoende in staat passende alternatieven te bieden.
Augustus
April
* Bij het realiseren van de norm voor de indicatoren Normenkader en Jeugdigen in verblijf, is sprake van grote afhankelijkheid van bijvoorbeeld verwijzers (met name lokale teams en gecertificeerde instellingen). Deze normen zijn niet uitsluitend door inspanningen van SOJ te realiseren.
Toelichting Contractmanagement SOJ heeft het contractmanagement uitgevoerd op de gecontracteerde jeugdhulpaanbieders en gecertificeerde instellingen. Met als doel het optimaal inzetten van de overeenkomst jeugdhulp op kwaliteit en kwantiteit. Er zijn 4 ontwikkeltafels en 3 bestuurlijke tafels georganiseerd (waarvan de laatste bestuurlijke tafel vanwege omstandigheden is verzet van november 2023 naar januari 2024). Afgesproken is om 3 in plaats van 4 bestuurlijke tafels per jaar te organiseren, om de regeldruk te verminderen. Aan deze tafels heeft SOJ samen met gemeenten, jeugdhulpaanbieders, gecertificeerde instellingen en cliëntvertegenwoordiging in 2023 gesproken over de voortgang op de beleidsdoelen, de doorontwikkeling van het jeugdhulplandschap en de doorontwikkeling van de overeenkomst. De belangrijkste onderwerpen in 2023 waren: 1. Normenkader: uit een evaluatie in 2023 is gebleken dat het werkproces leidt tot een hoge administratieve last per casus voor de betrokken partijen. De gemeenten hebben het initiatief genomen om per branche samen met de betrokken partijen een alternatief, administratief luw werkproces te ontwikkelen, dat zoveel mogelijk aansluit bij de bestaande instrumenten en processen (van onder andere zorgtoewijzing). 2. Hervormingsagenda Jeugd: in 2023 is nieuwe informatie beschikbaar gekomen.
Samen met de deelnemers aan de ontwikkel- en bestuurlijke tafels is geïnventariseerd waar we staan als regio en welke ontwikkelpunten we zien. 3. Passend Jeugdhulplandschap: de voortgang van het gemeentelijke ontwikkelprogramma is besproken met de deelnemers aan de tafels. Naar aanleiding daarvan is het programma aangepast en zijn aanbieders betrokken bij de uitwerking. SOJ heeft met alle gecontracteerde aanbieders contractmanagementgesprekken gevoerd. In 2023 is overgegaan van gesprekken per individuele aanbieder naar gesprekken met aanbieders per branche. Dit heeft de druk op SOJ en gemeenten (brancheteams) verminderd. Met elk van de strategische partners zijn in 2023 tenminste 3 individuele gesprekken gevoerd. In de contractmanagementgesprekken heeft SOJ: 1. gestuurd op het realiseren van de ontwikkeldoelen, inspanningsverplichtingen en prestatieafspraken (bijvoorbeeld minder uithuisplaatsingen en meer groepsgericht werken). 2. gemonitord op de afspraken (waaronder het normenkader). 3. bijgestuurd waar nodig.
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
34
4. in voorkomende gevallen afspraken bijgesteld na dialoog (onder andere vanwege gesignaleerde knelpunten en hiaten). Het collectief contractmanagement samen met gemeenten door middel van ‘Samen sturen’ is verder ontwikkeld en vastgelegd in een handboek dat 2 keer per jaar wordt geëvalueerd. Gemeenten hebben deelgenomen aan brancheteams en vanuit deze brancheteams aan contractmanagementgesprekken van relevante aanbieders. Ook hebben gemeenten op eigen verzoek deelgenomen aan contractmanagementgesprekken met aanbieders met een groot lokaal belang. Daarnaast hebben gemeenten deelgenomen aan de ontwikkeltafels. Aanbieders waarderen de toegenomen betrokkenheid en kennis van gemeenten. Signalen uit het contractmanagement hebben in co-creatie met gemeenten geleid tot onder andere een aangepast werkproces voor ophogingsverzoeken voor begeleiding en tot een voorstel voor het vormgeven van een coördinatiepunt voor gezinshuizen. SOJ heeft een analyse gemaakt van de verbeterpunten uit de Hervormingsagenda Jeugd voor inkoop en contractmanagement. Bestaande processen zijn in overeenstemming gebracht met de verwachte planning van de Hervormingsagenda, om te voorkomen dat eventuele aanpassingen moeten worden teruggedraaid. Op het vlak van rechtmatigheid en fraudebestrijding heeft SOJ in 2023 een groot onderzoek gedaan naar een PGB-aanbieder. Dit heeft geleid tot belangrijke bevindingen.
Het onderzoek bevindt zich in de fase van hoor en wederhoor. Parallel hieraan is het juridische vervolgproces opgestart. Verder zijn signalen van mogelijke onrechtmatigheden op basis van het monitoren van de jaarcijfers van de aanbieders opgevolgd. Hier zijn geen onrechtmatigheden uit naar voren gekomen. Over 2023 moet het Dagelijks Bestuur van DG&J zich voor het eerst verantwoorden over de rechtmatigheid van de jeugdhulpuitgaven en een rechtmatigheidsverklaring afgeven. Ter onderbouwing hiervan is in nauwe afstemming met de externe accountant een uitgebreid intern controleprogramma opgesteld en inmiddels voor een groot deel uitgevoerd. Advisering ontwikkelingen jeugdhulplandschap Het gemeentedashboard jeugdhulp is continu doorontwikkeld in samenwerking met gemeenten. Door professionalisering en uitbouw van het gemeentedashboard is er onder andere meer inzicht in nieuwe instroom, het normenkader, jeugdigen met hoge zorgkosten, verlengde jeugdhulp en de 'klantreis' binnen de jeugdhulp. SOJ heeft maandelijks dashboardbijeenkomsten georganiseerd voor gemeenteambtenaren en controllers, om onderwerpen (op verzoek) te verdiepen. Gemeenten geven aan de doorontwikkeling van meerwaarde te vinden voor hun analyse en sturing op de jeugdhulp.
SOJ heeft deelgenomen aan het ambtelijk overleg Jeugd en verschillende werkgroepen van het regionale Netwerk MT (onder andere Hervormingsagenda Jeugd) en lokale gemeenten. Maandelijks hebben gemeenten een rapportage ontvangen met daarin de belangrijkste dashboard items, een prognose en ‘rolling forecast’. Hiermee zijn gemeenten gedurende het jaar op de hoogte gehouden van de prognose van de verwachte kosten voor het lopende jaar en 12 maanden vooruitkijkend. De hoofdlijnenrapportage is integraal opgenomen in de 1ste en 2de bestuursrapportage. Normenkader Het normenkader stelt normen voor de duur (hoe lang) en de intensiteit (hoeveel uur per periode) van de te leveren jeugdhulp. Afwijken van deze norm mag alleen met
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
35
toestemming van de lokale verwijzers (Stichting Jeugdteams). Toepassing van dit normenkader ligt voor het grootste deel in handen van de jeugdprofessionals onder aansturing van de gemeenten. SOJ heeft gemeenten, jeugdprofessionals en aanbieders ondersteund bij het toepassen van het normenkader. SOJ heeft in 2023 veel vragen hierover beantwoord. Daarnaast heeft SOJ een monitor ontwikkeld die ook door gemeenten wordt gebruikt. Normen die niet passend zijn gebleken, zijn aangepast in de overeenkomst. In aanvulling daarop is gebleken dat een bredere evaluatie en herijking van de normen nodig is (zie ook ontwikkel- en bestuurlijke tafels). In 2023 is 88,4% van de jeugdhulp geleverd binnen de normen van het normenkader. Dit is hoger dan de norm van 75% die is gesteld voor deze indicator. De indicator staat echter niet op groen, omdat de uitvoering van het normenkader niet volgens het bijbehorende proces voor afwijken is verlopen. Het proces is administratief moeilijk uitvoerbaar gebleken. Daarom wordt op initiatief van de gemeenten samen met alle betrokken partijen gewerkt aan een alternatief, administratief luw werkproces. Tevens zijn afspraken gemaakt over het te volgen handhavingsproces totdat het nieuwe werkproces is geïmplementeerd. Jeugdigen in verblijf Het aantal door de rechter uithuisgeplaatste jeugdigen is niet bekend bij SOJ.
Het aantal jeugdigen in verblijf is geen passend alternatief voor deze indicator, omdat deze doelgroep veel breder is dan de jeugdigen die door de rechter uit huis zijn geplaatst. SOJ wil samen met gemeenten verkennen hoe zicht kan worden gekregen op de ontwikkeling van het aantal uithuisplaatsingen. Overig Naast de bovengenoemde thema’s heeft SOJ in 2023 belangrijke inspanningen verricht op de volgende thema’s: ▪
▪
▪
▪ ▪ ▪
▪
Onderwijs & Jeugdhulp: SOJ is samen met de samenwerkingsverbanden passend onderwijs gestart met een verkenning voor het ontwikkelen van Onderwijs Zorg Arrangementen (OZA's) en Zorg Onderwijs Arrangementen (ZOA's). JeugdzorgPlus: voor de afbouw van de gesloten jeugdhulp hebben de 2 aanbieders continuïteitsplannen opgeleverd aan de gezamenlijke jeugdhulpregio’s in Zuid-Holland. Er is een substantiële continuïteitsbijdrage gevraagd aan gemeenten. Naar verwachting dekt het SPUK-budget dat het Rijk beschikbaar stelt, de kosten. De accounthoudende regio’s Haaglanden en Rotterdam Rijnmond zijn verantwoordelijk voor de afwikkeling. Kleinschalige woonvoorzieningen: in lijn met het gedachtengoed van de Hervormingsagenda Jeugd hebben SOJ en gemeenten samen met aanbieders gewerkt aan het aanbod van kleinschalige woonvoorzieningen voor jeugdigen met complexe casuïstiek. Er is besloten om een onderzoek naar de optimalisatie van de kleinschalige woonvoorzieningen te doen. Landelijke tarieven en caseloadverlaging gecertificeerde instellingen: landelijk zijn afspraken gemaakt over tarifering en caseloadverlaging die ingaan per 2024. Vervoer: op basis van een analyse van de vervoerskosten heeft SOJ suggesties gedaan voor sturing door gemeenten op de inzet van vervoer. Cliëntervaringsonderzoek: in 2023 is het rapport opgeleverd met data over de periode van april 2022 tot en met april 2023.
Vanaf april 2023 is nieuwe data verzameld voor de rapportage in 2024. Gemeenten en SOJ zijn gestart met het verkennen van de rolverdeling van alle bij het cliëntervaringsonderzoek betrokken partijen. Ervaringsdeskundigheid: op basis van subsidie van het Bovenregionaal Expertisenetwerk (BREN) is het project Ervaringsdeskundigheid van start gegaan. Doel van dit project is om ervaringsdeskundigheid een plek te geven in het hulpproces (onder andere voor het ‘verzachten’ van wachttijd).
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
36
▪
▪
▪
▪
▪
Bezwaar en beroep: bezwaar- en beroepschriften zijn behandeld door de onafhankelijke bezwarencommissie, die daarbij is ondersteund door het juridisch kenniscentrum. Er zijn relatief weinig nieuwe bezwaar- en beroepschriften binnengekomen in 2023. Vraagbaakfunctie voor lokale teams: SOJ heeft in 2023 veel uiteenlopende vragen gekregen en beantwoord van lokale teams over onder andere het normenkader, inzet van persoonsgebonden budget en de Jeugdwet. Subsidiëring Stichting Jeugdteams: SOJ heeft in 2023 voor het laatst op verzoek van 2 gemeenten de subsidiëring van de Stichting Jeugdteams voor deze gemeenten verzorgd. Wijziging woonplaatsbeginsel: de wijziging van het woonplaatsbeginsel in 2022 heeft ook in 2023 nog veel inzet gevraagd van SOJ. Het heeft veel energie gekost om jeugdigen aan andere gemeenten over te dragen en de kosten verrekend te krijgen. Dit is voor het overgrote deel gelukt in 2023. Implementatie backoffice systeem: de implementatie van een nieuw systeem voor de cliëntadministratie is succesvol verlopen.
2.2.3 Wat heeft het gekost? (bedragen x € 1.000)
Begroting 2023* Lasten
Baten
Realisatie 2023 Saldo
Lasten
Baten
Afwijking 2023 Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Producten
130.619
130.619
0
134.020
134.020
0
-3.401
3.401
0
Saldo baten en lasten
130.619
130.619
0
134.020
134.020
0
-3.401
3.401
0
Mutaties reserves Gerealiseerd resultaat
0
0
0
0
0
0
0
0
0
130.619
130.619
0
134.020
134.020
0
-3.401
3.401
0
Met ingang van 2018 mogen de overhead en de algemene dekkingsmiddelen niet meer aan de programma's worden toegerekend. Deze dienen in een afzonderlijk begrotingsprogramma te worden gepresenteerd. Indien rekening wordt gehouden met de overhead en de algemene dekkingsmiddelen bedragen de begrote baten en lasten € 135,6 mln. en de werkelijke baten en lasten € 138,2 mln.. Waarbij bij de baten rekening is gehouden dat het tekort nog wordt opgehaald bij de gemeenten. Hieronder wordt inzicht gegeven in de financiële resultaten over 2023, hierbij is wel rekening gehouden met de overheadkosten en de algemene dekkingsmiddelen.
2.2.3.1 Overzicht van baten en lasten Tabel 1 (bedragen x € 1.000)
Saldo van baten en lasten Mutaties reserve Gerealiseerd resultaat
Primaire begroting 2023
Actuele begroting 2023
Lasten
Baten
Lasten
Baten
130.847
130.789
-58
135.631
135.573
-58
0
58
58
0
58
58
130.847
130.847
0
135.631
135.631
0
Saldo
Afwijking tov actuele begroting
Resultaat 2023
Saldo
Lasten
Baten
138.269
138.212
-58
-2.638
2.638
58
58
0
0
0
138.269
0
-2.638
2.638
0
138.269
Saldo
Lasten
Baten
Saldo 0
Begrotingsmutaties De primaire begroting met begrote lasten van € 130,8 mln. is aangepast in het Algemeen Bestuur van 6 april 2023 naar een bedrag van € 135,6 mln.. De aanpassing betrof de hogere indexatie (verhoging) en aanpassing aan de actuele forecast van de jeugdhulpuitgaven (verlaging). Het resultaat en de afwijking van de begroting wordt in paragraaf 2.2.3.3 toegelicht.
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
37
Tabel 2 (bedragen x € 1.000)
Realisatie 2023
Regionale zorgmarkt
Begroting 2023
Realisatie 2022
Prognose 2e burap 2023
Realisatie 2023 -/Begroting 2023
Realisatie 2023 -/Prognose 2e burap 2023
Realisatie 2023 -/realisatie 2022
116.270
110.009
115.101
116.633
1.169
-363
6.261
LTA
7.800
5.731
9.067
8.695
-1.268
-895
2.069
PGB
7.440
7.137
6.450
7.552
990
-112
303
Serviceorganisatie
4.250
4.484
5.012
4.762
-762
-512
-235
Subtotaal
135.760
127.362
135.631
137.643
129
-1.883
8.398
Jeugdteams
2.510
4.238
0
2.422
2.510
87
-1.728
Totaal lasten
138.269
131.599
135.631
140.065
2.638
-1.795
6.670
Gemeentelijke bijdragen
134.984
127.246
135.573
137.585
-589
-2.601
7.738
595
0
0
0
595
595
595
2.510
4.238
0
2.422
2.510
87
-1.728 123
Rentebaten Gemeentelijke bijdragen jeugdteams Overige baten
123
0
0
0
123
123
Onttrekking reserve frictiekosten uittreding Leerdam + Zederik
58
116
58
58
0
0
-58
138.269
131.599
135.631
140.065
2.638
-1.795
6.670
0
0
0
0
0
0
0
Totaal baten Saldo baten -/- laten
2.2.3.2 Samenvatting resultaat en belangrijkste ontwikkelingen Samenvatting resultaat De lasten 2023 zijn € 2,6 mln. (2,1%) hoger dan begroot en € 1,8 mln. (1,3%) lager dan de prognose bij de 2de bestuursrapportage. De mutaties gedurende het jaar zijn als volgt gerapporteerd: Tabel 3 (bedragen x € 1 mln.)
Begroting 2023
135,6
Ophoging prognose 1ste bestuursrapportage zorgkosten Ophoging prognose 1ste bestuursrapportage jeugdteams Ophoging prognose 2de bestuursrapportage
1,5
Jaarrekening
-1,8
Totaal mutaties Lasten jaarrekening 2023
2,4
Op verzoek van 2 gemeenten gecontracteerd.
0,5 2,6 138,3
De toelichting hierop is opgenomen in de paragraaf 'Afwijkingen ten opzichte van de prognose 2de bestuursrapportage en realisatie 2022'. De opgetreden stabilisatie van de kostenontwikkeling in 2022 heeft zich ook in 2023 gecontinueerd als gecorrigeerd wordt voor inflatie. De gemeentelijke bijdragen zijn € 2,6 mln. (1,9%) lager dan de prognose bij de 2de bestuursrapportage. Naast lagere kosten zijn er ook rentebaten (€ 0,6 mln.) en overige baten (€ 0,1 mln.), hoofdzakelijk wegens werkzaamheden voor derden. Kostenontwikkeling 2023 ten opzichte van 2022 Ten opzichte van 2022 zijn de lasten (exclusief jeugdteams) met € 8,4 mln. (6,6%) gestegen in 2023. De indexatie van de tarieven bedroeg 7,2%. Daarnaast zijn er ook andere ontwikkelingen geweest. In onderstaand overzicht zijn de mutaties toegelicht.
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
38
Tabel 4 Oorzaak kostenmutatie Indexatie JeugdzorgPlus Kleinschalige woonvoorzieningen Omzetting RTA baar LTA Vrijval niet gedeclareerde zorg Woonplaatsbeginsel Mutatie jeugdhulpgebruik Totaal
Stijging Toelichting 7,2% Indexatie van tarieven 0,3% Structurele doorwerking kleinere groepen en lagere bezettingsgraad in tarieven 0,4% Dit betreft voor het grootste deel een gezinshuis dat is omgevormd tot een kleinschalige woonvoorziening 0,1% Bij één aanbieder LTA zijn de RTA diensten nu landelijk onder het LTA gecontracteerd met hogere tarieven -1,2% Niet gedeclareerde zorg oude jaren die wel was opgenomen in de productieverantwoording -0,2% Na-ijl effecten woonplaatsbeginsel 0,0% Resterend effect stijging of daling van het jeugdhulpgebruik 6,6%
Meerjarige kostenontwikkeling In onderstaande grafiek is de kostenontwikkeling van 2018 tot en met 2023 weergegeven.
Aantal zorgaanbieders Het aantal zorgaanbieders dat in 2023 zorg heeft geleverd is 325 (121 gecontracteerd, 187 maatwerk en 25 LTA). Sommige aanbieders komen in meerdere categorieën voor. Vorig jaar waren het er eveneens 325. Een deel van de maatwerkaanbieders vloeit voort uit het nieuwe woonplaatsbeginsel. Onzekerheden - voorlopige cijfers Dit betreft voorlopige jaarrekeningcijfers op basis van voorlopige productieverantwoordingen van zorgaanbieders. Na ontvangst van de definitieve productieverantwoordingen met controleverklaring van de accountant worden de definitieve jaarrekeningcijfers bepaald.
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
39
2.2.3.3 Toelichting per post: afwijkingen ten opzichte van de prognose 2de bestuursrapportage 2023 en realisatie 2022 Regionale zorgmarkt De post is € 0,4 mln. lager dan de prognose bij de 2de bestuursrapportage en € 6,2 mln. hoger dan vorig jaar. Ontwikkeling kosten en aantal jeugdigen 2023 ten opzichte van 2022 In de volgende overzichten is per segment de ontwikkeling van de kosten weergegeven van 2023 ten opzichte van 2022. Tabel 5 (bedragen x € 1.000)
Segment
Realisatie 2022
Realisatie 2023
Realisatie 2023 -/realisatie 2022
% verschil
1 Hoogspecialistisch
25.566
25.439
-127
-0,5%
2 Wonen
23.383
24.472
1.089
4,7%
3a Dagbesteding / Dagbehandeling
10.152
11.053
901
8,9%
4 Specialistisch Veel Voorkomend
32.125
36.823
4.698
14,6%
178
91
-88
-49,2%
6 Jeugdbescherming Jeugdreclassering
8.738
8.658
-79
-0,9%
7 Jeugdhulp op School
3.655
4.529
875
23,9%
5 Crisis
Vervoer Subtotaal Overige Totale kosten regionele zorgmarkt jaarrekening Aantal unieke jeugdigen
1.827
2.366
539
29,5%
105.624
113.432
7.808
7,4%
4.385
2.838
-1.547
-35,3%
110.009
116.270
6.261
5,7%
11.003
11.434
431
3,9%
Van de procentuele toename wordt 7,2% veroorzaakt door indexatie van de tarieven. Twee categorieën vallen op door de procentuele toename. Dat zijn Jeugdhulp op school en Vervoer. Jeugdhulp op school is in lijn met de bedoeling deze (door) te ontwikkelen. Ten aanzien van vervoer is in najaar 2023 een analyse van de stijging van de kosten en adviezen voor kostenbeheersing besproken in het Algemeen Bestuur. LTA Het LTA (Landelijk Transitie Arrangement) is € 0,9 mln. lager dan de prognose bij de 2de bestuursrapportage. Ten opzichte van vorig jaar stijgt de post € 2,1 mln.. Een deel van de zorg is overgegaan van RTA naar LTA. De contracten worden gesloten door de VNG, contractbeheer en monitoring wordt uitgevoerd door de VNG en gemeenten moeten de werkelijke kosten betalen. Het betreft hooggespecialiseerde zorg met hoge kosten per jeugdige die sterk kunnen fluctueren. PGB De post PGB is € 0,1 mln lager dan de prognose bij de 2de bestuursrapportage en € 0,3 mln. hoger dan vorig jaar. In onderstaande tabel is de ontwikkeling weergegeven. Tabel 6 budget * € 1.000 declaraties * € 1.000 * aantal unieke jeugdigen budget per jeugdige * € 1 declaratie per jeugdige * € 1 *
2018 8.049 5.001 950 8.473 5.264
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
2019 8.795 5.455 911 9.654 5.988
2020 9.499 6.170 939 10.116 6.571
2021 10.314 6.818 1.004 10.273 6.791
2022 10.829 7.018 1.027 10.544 6.833
2023P 11.344 7.581 1.000 11.348 7.584
40
De afgegeven budgetten zijn veel hoger dan de besteding. PGB-houders hebben het recht niet benutte budgetten uit voorgaande jaren nog te besteden. Over de periode 2018 tot en met 2022 is dat € 17,0 mln.. In de praktijk doet dit risico zich nauwelijks voor. Stichting Jeugdteams Deze post is € 2,5 mln hoger dan begroot. De oorzaak hiervan is dat voor twee gemeenten bij uitzondering nog eenmalig de Stichting Jeugdteams is gecontracteerd. Serviceorganisatie De kosten van de Serviceorganisatie zijn € 0,5 mln. lager dan de prognose bij de 2de bestuursrapportage. Ten opzichte van vorig jaar zijn de kosten € 0,2 mln lager. De kosten zijn in 2023 lager ten opzichte van 2022 en de begroting, voornamelijk vanwege de aanbesteding van de backoffice applicatie. Ten opzichte van de begroting zijn de kosten € 0,8 mln. lager. In onderstaand overzicht is een specificatie opgenomen. Begrotingspost Personeelskosten eigen personeel Personeel van derden Uitbestede ICT Dienstverlening en overige ICT kosten Dienstverlening SGD Overige kosten Totale kosten
Begroting 2.418.624 690.000 1.050.000 225.000 628.253 5.011.877
Realisatie
RealisatieBegroot
2.376.318 293.372 619.615 327.500 632.972 4.249.777
-42.306 -396.628 -430.385 102.500 4.719 -762.100
De personeelskosten eigen personeel zijn lager als gevolg van personeelsverloop dat nog niet of met vertraging is ingevuld. Tegelijkertijd is personeel in dienst gekomen dat eerst werd ingehuurd (beschermingstafel en clientadministratie). Ook is personeel ingezet voor een project van het netwerk MT, waarvoor de kosten zijn doorbelast. De post personeel van derden is aanzienlijk lager dan de begroting. Personeel dat eerder werd ingehuurd, is vast in dienst gekomen. Verder is het personeelsverloop in 2023 nauwelijks tijdelijk ingevuld met inhuur. Bij de overweging personeel tijdelijk in te huren speelt ook dat het moeilijk is tijdelijk personeel te vinden dat snel kan inspringen in de complexe omgeving van de Serviceorganisatie. Het duurt geruime tijd voordat personeel is ingewerkt, waardoor inhuur voor kortere periodes niet altijd voldoende zinvol is. De post dienstverlening SGD is hoger dan begroot. De Serviceorganisatie draagt sinds 2022 ook een aandeel in de vaste kosten welke in rekening worden gebracht bij DG&J. Baten De gemeentelijke bijdragen volgen de lasten. De kosten worden in rekening gebracht bij de deelnemers. De rentebaten treden op vanwege de gestegen rente in 2023. Sinds de afbouw van de onderhanden werk financiering van aanbieders in 2022 is er sprake van een positief saldo op de rekening van de Serviceorganisatie.
De overige baten betreffen voor het grootste deel de inzet van medewerkers van de Serviceorganisatie voor het project Passend Zorglandschap. De onttrekking reserve frictiekosten volgt het besluit hierover bij de uittreding van Leerdam en Zederik.
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
41
2.2.3.4 Gemeentelijke bijdragen In onderstaande tabel zijn de gemeentelijke bijdragen voor 2023 opgenomen.
Uitvoeringskosten SOJ inclusief onttrekking reserve
Taakvelden
2.3 Algemene dekkingsmiddelen Door de wijziging van de BBV-voorschriften mogen baten en lasten als overhead en de algemene baten niet meer toegerekend worden aan de verschillende programma's.
2.3.1 Wat heeft het gekost? (bedragen x € 1.000)
Begroting 2023* Lasten
Baten
Realisatie 2023 Saldo
Lasten
Baten
Afwijking 2023 Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Financiering
0
0
0
0
604
604
0
604
604
Vpb heffing
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Onvoorzien
0
0
0
0
0
0
0
0
0
103
311
208
286
315
30
-183
4
-179
Algemene dekkingsmiddelen Overhead
14.217
14.159
-58
12.796
12.377
-419
1.420
-1.782
-361
Saldo baten en lasten
14.320
14.470
150
13.082
13.296
214
1.238
-1.174
64
0
58
58
0
58
58
0
0
0
14.320
14.528
208
13.082
13.354
272
1.238
-1.174
64
Mutaties reserves Gerealiseerd resultaat
Toelichting op hoofdlijnen Het voordeel van € 64.000 wordt veroorzaakt door DG&J. Het resultaat van SOJ is verrekend met de deelnemende gemeenten. Op hoofdlijnen wordt het resultaat bij DG&J veroorzaakt door: ▪ Voordeel op de rente-inkomsten van € 8.000. Totaal voordeel van € 604.000. Verschil van € 595.000 wordt veroorzaakt door SOJ. ▪ Hogere storting in de voorziening verlofsparen en in de voorziening bovenwettelijk verlof, nadeel circa € 180.000.
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
42
▪
Voordeel op de overheadkosten van € 234.000. Totaal nadeel van € 361.000. Verschil van € 595.000 wordt veroorzaakt door SOJ.
Met ingang van 1 januari 2022 bestaat er de mogelijkheid om bovenwettelijk verlof om te zetten naar spaarverlof. Voor dit spaarverlof moet een voorziening worden gevormd. Meer medewerkers maken gebruik van deze mogelijkheid dan voorzien. Daarnaast stijgt ook het saldo van niet opgenomen bovenwettelijk verlof. Het saldo heeft eind 2023 een dusdanige omvang, dat ook hier een voorziening voor is gevormd. Beide voorzieningen hebben tot doel om de continuïteit van de bedrijfsvoering te kunnen borgen op het moment dat medewerkers aanspraak gaan doen op het opgebouwde verlof. Het voordeel op de overheadkosten wordt grotendeels veroorzaakt door lagere ICT kosten. Doordat ICT Beweegt pas in 2024 wordt uitgerold in plaats van in 2023 ontstaat er een voordeel. Daarnaast waren kosten voorzien om de informatiehuishouding op orde te krijgen naar aanleiding van de bevindingen van de archiefinspecteur. Dit hebben we in 2023 niet meer op kunnen starten, wordt opgepakt in 2024. Tot slot zijn bij enkele onderdelen zowel de lasten als de baten lager dan was voorzien. Doordat zowel de lasten als de baten lager liggen heeft dit geen invloed op het jaarrekeningresultaat. Dit betreft enerzijds de overheadkosten voor COVID-19. Door meer kostenefficiënt te opereren liggen zowel de lasten als de baten lager dan in de 2de bestuursrapportage was voorzien.
Daarnaast liggen de overheadkosten bij SOJ lager, hier staat tegenover dat de bijdrage van de deelnemende gemeenten ook lager ligt (zie ook de paragraaf 2.2.3).
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
43
3 Verplichte paragrafen 3.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3.1.1 Kaders In de vergadering van het Algemeen Bestuur van 22 december 2022 is de nota risicomanagement en weerstandvermogen vastgesteld. Hierin is vastgelegd hoe risico's binnen de Dienst Gezondheid en Jeugd worden geïnventariseerd, gekwalificeerd, beheerst en waar nodig gekwantificeerd.
3.1.2 Beleid omtrent weerstandsvermogen 3.1.2.1 Risicobeheersing Voor het bepalen van een gewenst weerstandsvermogen is inzicht nodig in de omvang en in de achtergronden van de risico’s en de risicobeheersing. De actuele en relevante inzichten omtrent de risicobeheersing zijn als volgt omschreven: a. Risicobeheersing jeugdhulp SOJ. b. Risicobeheersing bedrijfsvoering SOJ. c. Risicobeheersing GGD, VT, LVS en bedrijfsvoering GR. a. Risicobeheersing jeugdhulp SOJ Risico's gerelateerd aan jeugdhulpgebruik bij dalende rijksbijdragen Deze financiële risico's richten zich vooral op de ontwikkeling van de kosten van jeugdhulp in relatie tot de begroting en de toekomstige (vanaf 2026) sterke daling van de rijksbijdragen voor jeugdhulp. De afgelopen twee jaar hebben de kosten zich gestabiliseerd als de inflatie/indexatie en (boven)regionale ontwikkelingen en keuzes buiten beschouwing worden gelaten. Dit betreft bijvoorbeeld de continuïteitssteun en groepsverkleining JeugdzorgPlus, caseload verlaging jeugdbescherming en een beschikbaarheidsvergoeding voor een regionale crisisvoorziening. In de Hervormingsagenda zijn een aantal programmalijnen opgenomen die moeten leiden tot een forse afname van de kosten. In lijn hiermee worden de rijksbijdragen sterk afgebouwd. Als het niet lukt de kosten te laten dalen, ontstaat er een groot tekort tussen rijksbijdragen en kosten jeugdhulp.
Gemeenten en SOJ nemen de uitvoering van de maatregelen gezamenlijk ter hand. Risico vanwege hoge inflatie en inhaal indexatie Voor 2024 is de indexatie van de tarieven 6,10 procent. In de begroting was rekening gehouden met 4,6%. Onzekerheden in de ontwikkeling van de inflatie kunnen de indexatie van tarieven verder doen oplopen. Met terugwerkende kracht declareren van PGB-budgetten Van de verstrekte PGB-budgetten wordt circa 65% daadwerkelijk besteed. In de huidige gemeentelijke verordeningen en beleidsregels zijn geen beperkingen opgelegd aan het met terugwerkende kracht over oude jaren indienen van declaraties. Wel geldt de algemene wettelijke regel dat dit na 5 jaar niet meer kan. Ter referentie: over de jaren 2018-2022 zou nog een bedrag van € 17,2 miljoen gedeclareerd kunnen worden. De ervaring leert dat hier zeer beperkt gebruik van wordt gemaakt.
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
44
Inzet duurdere diensten ten opzichte van ingezette dienstverlening Aanbieders kunnen een dienst declareren die geen recht doet aan de ingezette dienstverlening, bijvoorbeeld omdat het ingezette opleidingsniveau niet voldoet aan de gestelde eisen van de dienst. Dit wordt ook wel aangeduid met upcoding. De Serviceorganisatie monitort dit actief in het contractmanagement. Indien aan de orde worden corrigerende maatregelen genomen. Verlagen caseload jeugdbescherming Voor 2024 zijn landelijk hogere tarieven afgesproken om caseloadverlaging mogelijk te maken. Deze kosten waren niet in de begroting voorzien. Continuïteitsproblemen van aanbieders die gesloten jeugdhulp leveren (JeugdzorgPlus) Er zijn in de provincie Zuid-Holland twee aanbieders die gesloten jeugdhulp leveren. Deze zijn financieel in de problemen gekomen als gevolg het ingezette beleid het gebruik van gesloten jeugdhulp af te bouwen en vanwege overige bedrijfsvoeringsproblemen. Beide aanbieders hebben continuïteitsplannen opgeleverd. Hieraan is een behoorlijk kostenplaatje van circa € 23 mln. gekoppeld. Tegelijkertijd worden naar verwachting door de accounthoudende regio's afdoende SPUK-middelen van het Rijk ontvangen van waaruit de uitvoering van de continuïteitsplannen bekostigd kunnen worden. De accounthoudende regio's nemen de afwikkeling hiervan verder ter hand.
Naar verwachting zijn er geen verdere bijdragen vanuit onze regio nodig. Zeker is dit echter nog niet. Verkleinen groepen 3Milieu De verwachte extra kosten als gevolg van het landelijk ingezette beleid van groepsverkleining en intensivering van de zorg zijn in de begroting 2025 opgenomen. In 2024 nog niet, omdat bij de opstelling van de begroting 2024 hier nog geen duidelijkheid over was. De verwachte meerkosten bedragen circa € 1,0 mln.. In 2023 is het gebruik fors afgenomen, waardoor de meerkosten lager zijn dan op basis van het hogere gebruik in 2022. Als het gebruik weer stijgt nemen de meerkosten van de groepsverkleining ook weer toe. Dit risico is opgenomen in de risicotabel onder het generieke risico op een hogere kostenontwikkeling. Daarnaast is de aanname gedaan dat de behandelduur afneemt. Als dit effect niet optreedt, leidt dit tot extra kosten. Rentabiliteit kleinschalige woonvoorzieningen "De Break" is een verlieslatende woonvoorziening. Voor 2024 is vooruitlopend op een nadere analyse voor een half jaar € 250.000 ter beschikking gesteld ter afdekking van het exploitatietekort. In de begroting 2025 en verder is geen aanvullende beschikbaarheidsbekostiging ter afdekking van het exploitatietekort opgenomen. Mogelijk moet hiervoor een bedrag beschikbaar worden gesteld.
Hybride groepen JeugdzorgPlus Bij de transformatie van JeugdzorgPlus komen gesloten groepen en jeugdigen uit 'zware' open groepen samen in hybride (open) groepen. Voor jeugdigen die overgaan van een open groep naar een hybride groep leidt dit tot extra kosten vanwege kleinere groepsomvang en hogere inzet van personeel. Gezien de ernst van de problematiek van deze jeugdigen in de 'zware' open groepen waren groepsgrootte en inzet niet meer passend voor deze doelgroep. Met de hybride groep wordt beoogd dat jeugdigen met een machtiging gesloten jeugdhulp niet meer hoeven te veranderen van groep en voor jeugdigen zonder deze machtiging, maar wel met ernstige problematiek een passende plek wordt geboden, waarbij dure 1 op 1 begeleiding mogelijk kan worden voorkomen. Daarnaast leidt de kleinere groep mogelijk ook tot een kortere verblijfsduur. Middels triage zal bepaald worden welke jeugdigen thans in een open groep in aanmerking komen voor een plaats in een hybride groep. De uitkomst hiervan is nog niet bekend. Geschat wordt dat het gaat om circa vier jeugdigen. De mogelijke besparingen als gevolg van minder 1 op 1 begeleiding en kortere verblijfsduur zijn niet in te schatten.
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
45
Risicomarge Het kernteam heeft in een eerder advies gevraagd de risico's te vertalen naar een risicomarge die gemeenten kunnen hanteren. De onzekerheidsmarge in de zorgvraag is afhankelijk van de omvang van (de jeugdhulp in) de gemeente. Hier wordt gewerkt met bandbreedtes. Dit leidt tot onderstaande tabel.
b. Risicobeheersing bedrijfsvoering SOJ De GR DG&J maakt zowel voor de bedrijfsvoering SOJ als voor GGD, VT, LVS en de bedrijfsvoering van de GR als geheel gebruik van het volgende model om de risico's te rangschikken. Kans
Financiële impact
Dat het risico zich voordoet 4
3
2
1
x > € 2 mln
€ 2 mln < x <
€ 0,5 mln < x <
x < € 0,1 mln
€ 0,5 mln
€ 0,1 mln
4 zeer grote kans >75%
16
12
8
4
3 grote kans 50-75%
12
9
6
3
2 middelgrote kans 25-50%
8
6
4
2
1 kleine kans < 25%
4
3
2
1
Hierna wordt eerst verder ingegaan op de risicobeheersing in de bedrijfsvoering van SOJ. Voor SOJ zijn de reguliere financiële en niet-financiële bedrijfsvoeringrisico's voor alle processen in kaart gebracht. Dit heeft geleid tot een omvangrijke lijst. Op alle risico's zijn beheersmaatregelen geformuleerd. Deze worden periodiek geëvalueerd en indien nodig bijgesteld. In deze jaarrekening zijn – op basis van het beschreven model – de oranje en roodgekleurde risico's zijn in onderstaand schema visueel weergegeven:
Vervolgens zijn in de tabel hierna zijn de betreffende (oranje) risico's beschreven. Het totale risico op hogere kosten van jeugdhulp dan er is begroot en financieel beschikbaar is bij gemeenten, komt samen in het roodgekleurde risico A36. Dit is een samenstelling van een aantal onderliggende risico's.
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
46
c. Risicobeheersing GGD, VT, LVS en bedrijfsvoering GR Op basis van het model voor het rangschikken van risico's van de GR zijn in onderstaande tabel de geïnventariseerde risico’s weergegeven met betrekking tot de GGD, VT, LVS en bedrijfsvoering van de GR. Ook is aangegeven of het risico incidenteel dan wel structureel is. Deze risico's omvatten slechts dat deel van de totaal door de GR DG&J in kaart gebrachte risico's welke gekwantificeerd kunnen worden en 'resteren' na het nemen van beheersmaatregelen.