Bijlage bij nr. 2 - Vastgestelde nota van reactie begrotingswijziging

Wij delen uw standpunt om sterk in te zetten op de transformatie, zowel vanuit inhoudelijk oogpunt als om de kosten omlaag te brengen. De SOJ spant zich hiervoor maximaal in, onder andere bij

21

Gemeente

Inbreng dichtbij als mogelijk) als vanuit het perspectief om de kosten omlaag te brengen. Deze transformatie moet uiteraard wel in de hele regio worden doorgevoerd indien we er de maximale effecten van willen realiseren. Wat doet het AB om hier meer uitvoering en tempo aan te geven?

5.

Monitoren voortgang resultaten taakstelling is belangrijk. De gemeenteraad onderschrijft dat er meer aandacht moet komen voor de verbinding tussen aan de ene kant de activiteiten en aan de andere kant de beoogde resultaten en de te bereiken doelen. Wij ontvangen graag informatie over de monitoring.

6.

Wij willen periodieke rapportages ontvangen. Vanaf 2020 wordt de financiële solidariteit stapsgewijs losgelaten. Wij vragen de SOJ en de Stichting Jeugdteams om ons per kwartaal te informeren over de voortgang en prognoses van de bestedingen. Hierbij ontvangen we graag ook informatie over de trends en de vergelijkingen met andere gemeenten. Het doel hierbij is om lokaal en met elkaar te zorgen voor een reductie van kosten.

Reactie het uitvoeren van de projecten uit het Transformatiefonds en werkt samen met gemeenten en Stichting Jeugdteams bij het uitvoeren van de maatregelen uit de Omdenknotitie en het Aanjaagplan. Momenteel wordt bekeken hoe de sturing structureel goed ingericht en geborgd moet gaan worden. Hierbij wordt een belangrijke rol gezien voor het netwerk MT plus voor de hele regio. Daarbij is nu al duidelijk dat er nog veel nodig is en georganiseerd moet worden om deze sturende rol goed te kunnen invullen. Bij de vraag om meer sturing op de maatregelen benadrukken wij dat de Serviceorganisatie, Stichting Jeugdteams en gemeenten gezamenlijk werken aan realisatie van de maatregelen. Per maatregel is een trekker aangewezen. Voor veel maatregelen zijn gemeenten de trekker. De rol van gemeenten en de sturing door gemeenten is hiermee uitermate belangrijk. 5. Het Aanjaagteam heeft de regionale werkgroep 'Focus en resultaten jeugdhulp ZHZ' in het leven geroepen, waarin gemeenten, Stichting Jeugdteams en SOJ participeren. Deze werkgroep heeft als opdracht om een beperkt aantal indicatoren met een tijdpad te benoemen waarop resultaten worden gemeten en die vervolgens te monitoren. De opbrengst van de werkgroep geeft de betrokken partijen handvatten voor meer resultaatgerichte en strategische sturing op de regionale en lokale transformatieopgaven. 6.

Gemeenten ontvangen maandelijks een maandrapportage en samenvattend dashboard op één A4 over de ontwikkeling van hun kosten en prognose. Daarnaast bevatten de Bestuursrapportages die in het Algemeen Bestuur worden besproken, belangrijke tussentijdse informatie over voortgang en prognoses. De eerstvolgende prognose voor 2020 is opgenomen in de 2e Bestuursrapportage. Hierin is tevens de impact van de coronacrisis opgenomen. De 2e Bestuursrapportage staat geagendeerd voor het Algemeen Bestuur van 12 november 2020.

22

Gemeente

Molenlanden

Inbreng 7. De gemeente Hoeksche Waard heeft onderzoek uitgevoerd tot op gezinsniveau. Wij willen dit onderzoek sterk aanbevelen aan alle ZHZ-gemeenten.

Reactie 7. De SOJ biedt de individuele gemeenten ondersteuning aan bij het cijfermatig en procesmatig identificeren van lokale kostenbeheersingsmaatregelen. Te denken valt hierbij aan analyses van klantreizen en verwijzers-routes en een analyse van de meest complexe en kostbare cliënten binnen een gemeente. De uitkomsten van deze analyses moeten vervolgens leiden tot lokale ondersteunings- en sturingsafspraken met bijvoorbeeld huisartsen en jeugdteams. Deze aanpak heeft, zoals u aangeeft, de afgelopen maanden onder meer in de Hoeksche Waard veel handelingsperspectief opgeleverd. 8. Wij verzoeken u om eind 2020/begin 2021 een nieuwe 8. Bij de 2e Bestuursrapportage wordt ook de begrotingswijziging prognose op te stellen voor de jaarschijven 2021-2024. Er is 2021 en meerjarenraming behandeld in het Algemeen Bestuur. dan meer inzicht in de volumegroei 2020, de (na-ijlende) Na ontvangst van de voorlopige productieverantwoordingen in corona-effecten, de hoogte van de rijksbijdrage en de maart 2021 worden gemeenten vóór 15 april 2021 geïnformeerd eerste realisatie-effecten van de taakstelling. over de voorlopige werkelijke kosten 2020. Eveneens ontvangen gemeenten vóór 15 april 2021 de volgende primaire meerjarenbegroting ter zienswijze. De gemeente geeft de volgende zienswijze: 1. Ondanks dat u een duidelijke positieve trendbreuk ziet in 1. Wij begrijpen uw zorgen.

U roept op om een aantal harde de kostenontwikkeling in 2020 ten opzichte van 2019 maatregelen uit de Omdenknotitie daadwerkelijk uit te voeren. beoordelen wij de stijgende kosten van de Het Algemeen Bestuur heeft bij meerderheid, overwegende de Serviceorganisatie Jeugd wederom als zeer zorgwekkend. U zienswijzen van de gemeenten, besloten om een aantal geeft aan dat u voor dit jaar nog mogelijkheden ziet om de kostenbesparende maatregelen niet door te voeren of hier stijging te beheersen. Dat maakt dat wij het besluit van het alternatieven voor te ontwikkelen. De meest belangrijke Algemeen Bestuur om de begroting te wijzigen met € 6,6 kostenbesparende maatregel (budgetmaxima gemeenten bij miljoen en niet met € 11,6 miljoen kunnen waarderen. afschaffing van de Nee tenzij regeling en invoeren specifiek Tegelijkertijd zijn daarmee de zorgen over de stijgende beschikken) is op verzoek van gemeenten niet doorgevoerd. De kosten niet van de baan. Het is noodzakelijk om de belangrijkste motivatie hiervoor was dat gemeenten langs de as uitvoering van de maatregelen om te komen tot van de inhoud de transformatie en uiteindelijk verlaging van de kostenvermindering te intensiveren. De maatregelen, kosten wilden realiseren. Er was geen draagvlak voor draconische waaronder de nee-tenzij regeling, het instellen van een budgetmaatregelen.

budgetplatfond maar ook de transformatieprojecten die Wij benadrukken dat de Serviceorganisatie, Stichting Jeugdteams zijn ingezet hebben nog niet het effect dat is beoogd. Wij en gemeenten gezamenlijk werken aan realisatie van de verzoeken u daarom dringend om deze opgaven met maatregelen en acties die voortvloeien uit de Omdenknotitie en voorrang te intensiveren, zowel vanuit inhoudelijk oogpunt het Aanjaagplan. Deze maatregelen en acties liggen grotendeels in

23

Gemeente

Inbreng als vanuit het perspectief om de kosten omlaag te brengen. Vanuit Molenlanden hebben wij u eerder laten weten met een lokaal plan van aanpak aan de slag te zijn. Voor het slagen van het totaal is samenhang in de uitvoering van groot belang.

2.

Naast bovenstaande, dat vooral betrekking heeft op onze eigen invloedssfeer, verzoeken wij u ook dringend om de druk op het Rijk voor een verhoging van de rijksbijdrage te intensiveren. De landelijke tendens van stijgende kosten kan niet alleen voor rekening van de gemeenten komen.

3.

Verder verwachten wij dat uw bestuur zich samen met deskundigen, waaronder de auditcommissie van de DG&J en het regionale aanjaagteam jeugdhulp, gaat buigen om uit de impasse te komen ten aanzien van het vraagstuk van reëel begroten en het realiseren van kostenbeheersing. Voor het eind van het jaar zien we een herziene voorgenomen meerjarenbegroting, met inhoudelijke onderbouwing, graag voorgelegd voor een zienswijze.

Reactie de invloedssfeer van de gemeenten. De SOJ heeft onlangs een concept-berekening gemaakt van besparingspotentie per gemeentelijke actie en de gemeenten gevraagd de sturing en uitvoering ter hand te nemen zodat hiermee invulling gegeven kan worden aan de taakstelling. Uiteraard is de SOJ bereid gemeenten waar mogelijk te ondersteunen en spant de SOJ zich maximaal in om de uitvoering van de maatregelen uit de Omdenknotitie en het Aanjaagplan waar de SOJ trekker van is, in het gewenste tempo uit te voeren. Wij waarderen uw lokale inspanningen en nodigen u uit om uw resultaten actief te delen met de andere gemeenten in onze regio. 2. Wij ondersteunen uw oproep. De SOJ is een uitvoeringsorganisatie en voert geen directe lobby richting het Rijk. Uiteraard zijn financiën wel een terugkerend onderwerp tijdens het maandelijks overleg van de 42 jeugdhulpregio’s met de VNG. De SOJ ondersteunt gemeenten graag waar mogelijk bij hun bestuurlijke en politieke lobby voor meer financiële middelen bij het Rijk. 3. Rekening houdend met het behoorlijke spanningsveld tussen de moeilijk te verenigen doelen van enerzijds realistisch begroten en anderzijds het realiseren van kostenbeheersing, heeft het Algemeen Bestuur bij meerderheid besloten tot het doen van de voorgestelde begrotingswijzing.

Om uit de impasse te komen moet prudenter worden omgegaan met het verwerken van taakstellingen en vastgehouden worden aan voorgenomen, hardere maatregelen en steviger gestuurd worden op de uitvoering daarvan. Voor het oplossen van de impasse adviseert u deskundigen te betrekken. Hiervoor is het Aanjaagteam ingesteld. Het Aanjaagteam adviseert een resultaatgerichte houding en strategische sturing. Voor het eerste heeft het Aanjaagteam de regionale werkgroep Focus en resultaten jeugdhulp ZHZ ingesteld. Voor het tweede wordt momenteel bekeken hoe de sturing structureel goed ingericht en geborgd moet gaan worden. Hierbij wordt een belangrijke rol gezien voor het netwerk MT plus voor de hele regio. Daarbij is nu al duidelijk dat er nog veel nodig is en georganiseerd moet worden om deze sturende rol goed te kunnen

24

Gemeente

Inbreng

Papendrecht

De gemeente geeft de volgende zienswijze: 1. Wat betreft de voorgestelde begrotingswijziging 2020 hebben wij het gevoel geen andere keus te hebben dan in te stemmen met deze wijziging. Omdat dit geen unicum is, grijpen wij deze zienswijze wel aan voor het volgende: Ondanks dat u een duidelijke positieve trendbreuk ziet in de kostenontwikkeling in 2020 ten opzichte van 2019, hebben wij niettemin het gevoel om te moeten blijven teruggrijpen op onze eerdere zienswijzen en deze te blijven herhalen. Wij hebben grote zorgen over de snelheid en haalbaarheid waarmee de reeds ingeboekte financiële taakstellingen voor de komende jaren worden gerealiseerd. In onze zienswijze van 7 november 2019 omtrent de begrotingswijzingen SOJ 2019 en 2020 hebben wij reeds aangegeven de financiële ambitie om de kosten voor jeugdhulp stapsgewijs terug te dringen naar € 100 miljoen in 2022 (excl. indexatie) te onderschrijven. Tegelijkertijd hebben wij meerdere malen aangeven dat wij het belangrijk vinden dat er een realistische begroting ligt

Reactie invullen. Er wordt in de zienswijzen een voorstel gegaan om deskundigen (audit commissie, aanjaagteam) te betrekken bij hoe de sturing op het realiseren van kostenverbetering verbeterd kan worden. Het aanjaagteam is hier al volop bij betrokken. De audit commissie heeft overigens geadviseerd vooral besluiten te nemen over maatregelen die sterk kunnen ingrijpen op de kosten. Bij de vraag om meer sturing op de maatregelen benadrukken wij dat de Serviceorganisatie, Stichting Jeugdteams en gemeenten gezamenlijk werken aan realisatie van de maatregelen. Per maatregel is een trekker aangewezen. Voor veel maatregelen zijn gemeenten de trekker. De rol van gemeenten en de sturing door gemeenten is hiermee uitermate belangrijk. Bij de 2e Bestuursrapportage wordt de begrotingswijziging 2021 inclusief meerjarenraming besproken in het Algemeen Bestuur. De gemeenten ontvangen vóór 15 april 2021 de volgende primaire meerjarenbegroting ter zienswijze. 1.

Wij begrijpen uw behoefte en terechte zorgen. Druk houden op de begroting door er grote taakstellingen in te verwerken, gecombineerd met onvoldoende harde maatregelen heeft geleid tot de huidige situatie. Bijstellingen van de begroting kunnen voorkomen worden door prudenter om te gaan met het verwerken van taakstellingen en vasthouden aan voorgenomen, hardere maatregelen en steviger te sturen op de uitvoering daarvan. Wij benadrukken dat de Serviceorganisatie, Stichting Jeugdteams en gemeenten gezamenlijk werken aan realisatie van de maatregelen en acties die voortvloeien uit de Omdenknotitie en het Aanjaagplan. Deze maatregelen en acties liggen grotendeels in de invloedssfeer van de gemeenten. De SOJ heeft onlangs een concept-berekening gemaakt van besparingspotentie per gemeentelijke actie en de gemeenten gevraagd de sturing en uitvoering ter hand te nemen zodat hiermee invulling gegeven kan worden aan de taakstelling. Uiteraard is de SOJ bereid gemeenten waar mogelijk te ondersteunen en spant de SOJ zich maximaal in

25

Gemeente

Inbreng en geen wensbegroting (reeds verwoord in onze zienswijze van 22 oktober 2018, 12 november 2019 en 11 juni 2020). De huidige werkwijze waarbij zienswijzen elkaar in rap tempo opvolgen is een handelswijze die niet houdbaar is. Wij hebben hierbij bovendien het gevoel dat het uitbrengen van zienswijzen flink aan deflatie onderhevig is door de hoge frequentie waarop dit plaatsvindt en hiermee zijn meerwaarde verliest. 2. Gelet op voorgaande vinden wij vanuit onze raad dat uw bestuur zich samen met deskundigen (o.a. de auditcommissie van de DG&J en het regionale aanjaagteam jeugdhulp) gaat buigen om uit de impasse te komen ten aanzien van het vraagstuk van reëel begroten en het realiseren van kostenbeheersing. Wij doen daarom het klemmende beroep op uw bestuur om het elementaire gesprek hierover aan te gaan met de deskundigen. De resultaten hiervan ontvangen wij graag voor het eind van het jaar;

Reactie om de uitvoering van de maatregelen uit de Omdenknotitie en het Aanjaagplan waar de SOJ trekker van is, in het gewenste tempo uit te voeren.

2.

Rekening houdend met het behoorlijke spanningsveld tussen de moeilijk te verenigen doelen van enerzijds realistisch begroten en anderzijds het realiseren van kostenbeheersing, heeft het Algemeen Bestuur bij meerderheid besloten tot het doen van de voorgestelde begrotingswijzing. Om uit de impasse te komen moet prudenter worden omgegaan met het verwerken van taakstellingen en vastgehouden worden aan voorgenomen, hardere maatregelen en steviger gestuurd worden op de uitvoering daarvan. Voor het oplossen van de impasse adviseert u deskundigen te betrekken. Hiervoor is het Aanjaagteam ingesteld. Het Aanjaagteam adviseert een resultaatgerichte houding en strategische sturing. Voor het eerste heeft het Aanjaagteam de regionale werkgroep Focus en resultaten jeugdhulp ZHZ ingesteld. Voor het tweede wordt momenteel bekeken hoe de sturing structureel goed ingericht en geborgd moet gaan worden. Hierbij wordt een belangrijke rol gezien voor het netwerk MT plus voor de hele regio. Daarbij is nu al duidelijk dat er nog veel nodig is en georganiseerd moet worden om deze sturende rol goed te kunnen invullen. Er wordt in de zienswijzen een voorstel gegaan om deskundigen (audit commissie, aanjaagteam) te betrekken bij hoe de sturing op het realiseren van kostenverbetering verbeterd kan worden. Het aanjaagteam is hier al volop bij betrokken.

De audit commissie heeft overigens geadviseerd vooral besluiten te nemen over maatregelen die sterk kunnen ingrijpen op de kosten. Bij de vraag om meer sturing op de maatregelen benadrukken wij dat de Serviceorganisatie, Stichting Jeugdteams en gemeenten gezamenlijk werken aan realisatie van de maatregelen. Per

26

Gemeente

Inbreng

3.

4.

5.

Tegelijkertijd willen wij u ook oproepen om gezamenlijk te komen tot een afbakening en definiëring van jeugdhulp/zorg binnen de regio. Een aanzet tot deze (aangescherpte) definiëring ontvangen wij graag voor het eind van het jaar. Landelijke lobby tekorten jeugdhulp. Naast bovenstaande, die vooral betrekking heeft op onze eigen invloedssfeer, verwachten wij ook dat uw bestuur zich zichtbaar verder gaat inzetten voor de landelijke lobby richting het Rijk ten aanzien van de tekorten en de druk die hiermee ontstaat op de gemeentelijke begrotingen. Graag vernemen wij via de nota van reactie welke concrete stappen u hierin onderneemt en de komende periode gaat ondernemen. Kern van de zienswijze. Samenvattend willen wij het volgende gerealiseerd zien die wij in deze zienswijze hebben benoemd:  Een voorstel voor het tegengaan van de door ons genoemde deflatie van het effect van het indienen van zienswijzen.  Een procedurevoorstel c.q. bestuursopdracht ten aanzien van het vraagstuk van reëel begroten en het realiseren van kostenbeheersing die gepaard gaan met de reeds ingeboekte taakstellingen in de komende jaren. Dit, zoals genoemd, in samenspraak met deskundigen.  Een procedurevoorstel c.q.

bestuursopdracht ten aanzien van de afbakening en definiëring van jeugdhulp/-zorg binnen de regio  Een overzicht van concrete stappen vanuit het bestuur van de GR Dienst Gezondheid & Jeugd voor de landelijke lobby richting het Rijk ten aanzien van de tekorten en de druk die hiermee ontstaat op de gemeentelijke begrotingen.

Reactie maatregel is een trekker aangewezen. Voor veel maatregelen zijn gemeenten de trekker. De rol van gemeenten en de sturing door gemeenten is hiermee uitermate belangrijk. 3. Dit is één van de projecten uit het Aanjaagplan, waarvan gemeenten trekker zijn. De SOJ ondersteunt gemeenten graag waar mogelijk. 4.

Wij ondersteunen uw oproep. De SOJ is een uitvoeringsorganisatie en voert geen directe lobby richting het Rijk. Uiteraard zijn financiën wel een terugkerend onderwerp tijdens het maandelijks overleg van de 42 jeugdhulpregio’s met de VNG. De SOJ ondersteunt gemeenten graag waar mogelijk bij hun bestuurlijke en politieke lobby voor meer financiële middelen bij het Rijk.

5.

U vindt onze reactie bij de punten 1 tot en met 4 hierboven.

27

Gemeente Sliedrecht

Inbreng De gemeente geeft de volgende zienswijze: 1. Begrotingswijziging 2020: Wij waarderen het dat u er, ook in deze moeilijke tijden, in bent geslaagd tijdig een burap, inclusief begrotingswijziging, op te stellen. Hierbij vinden wij het positief om te zien, dat er sprake lijkt te zijn van een trendbreuk in de omvang van de kostenstijging. Tegelijkertijd vinden wij het nog altijd zorgwekkend, dat nog steeds sprake is van verdere stijging van de kosten, terwijl de voorgenomen maatregelen hadden moeten leiden tot een kostenreductie. Omdat wij willen voorkomen dat er onvoldoende hulp en ondersteuning beschikbaar is voor onze inwoners stemmen wij nu, met tegenzin, in met de begrotingswijziging voor 2020. 2. Inhoudelijke maatregelen: Al in het Beleidsrijk Regionaal Transitiearrangement uit 2014 waren maatregelen opgenomen die moesten leiden tot de noodzakelijke transformatie van de jeugdhulp. In het Meerjarenperspectief uit 2018 en de Omdenknotitie uit 2019 zijn veel van deze maatregelen, hier en daar in aangescherpte vorm, en aangevuld met een aantal nieuwe maatregelen, opnieuw op papier gezet en vervolgens bestuurlijk bekrachtigd. In onze eerdere zienswijzen hebben wij er op aangedrongen om de plannen, zoals opgenomen in de genoemde documenten, daadwerkelijk uit te rollen en te implementeren.

Vanuit Sliedrecht hebben wij hier ook intensief aan bijgedragen, onder andere door in samenwerking met de gemeenten Alblasserdam en Hardinxveld-Giessendam, werk te maken van "jeugdhulp naar de voorkant." Inmiddels is dit plan regionaal omarmd, waardoor een volgende, naar onze mening belangrijke, stap kan worden gezet in de transformatie. Hoewel wij inmiddels wel degelijk voorzichtige stappen in de transformatie worden gezet, constateren wij ook dat veel maatregelen nog onvoldoende van de grond komen. U

Reactie 1.

Wij begrijpen uw zorgen en tegenzin en danken u voor uw steun voor de voorgestelde begrotingswijziging.

2.

U roept op om een aantal harde maatregelen uit de Omdenknotitie daadwerkelijk uit te voeren. Het Algemeen Bestuur heeft bij meerderheid, overwegende de zienswijzen van de gemeenten, besloten om een aantal kostenbesparende maatregelen niet door te voeren of hier alternatieven voor te ontwikkelen. De meest belangrijke kostenbesparende maatregel (budgetmaxima gemeenten bij afschaffing van de Nee tenzij regeling en invoeren specifiek beschikken) is op verzoek van gemeenten niet doorgevoerd. De belangrijkste motivatie hiervoor was dat gemeenten langs de as van de inhoud de transformatie en uiteindelijk verlaging van de kosten wilden realiseren. Er was geen draagvlak voor draconische budgetmaatregelen. Wij benadrukken dat de Serviceorganisatie, Stichting Jeugdteams en gemeenten gezamenlijk werken aan realisatie van de maatregelen en acties die voortvloeien uit de Omdenknotitie en het Aanjaagplan. Deze maatregelen en acties liggen grotendeels in de invloedssfeer van de gemeenten. De SOJ heeft onlangs een concept-berekening gemaakt van besparingspotentie per gemeentelijke actie en de gemeenten gevraagd de sturing en uitvoering ter hand te nemen zodat hiermee invulling gegeven kan worden aan de taakstelling. Uiteraard is de SOJ bereid gemeenten waar mogelijk te ondersteunen en spant de SOJ zich maximaal in

28

Gemeente

Inbreng Reactie geeft in uw burap ook aan, dat het aanjaagteam een om de uitvoering van de maatregelen uit de Omdenknotitie en het aanjaagplan heeft ontwikkeld, en dat inmiddels veel Aanjaagplan waar de SOJ trekker van is, in het gewenste tempo uit maatregelen onderhanden zijn. Echter, de maatregelen die te voeren. direct effect hebben op de kosten zijn nog niet Wij waarderen uw lokale inspanningen en nodigen u uit om uw geïmplementeerd. resultaten actief te delen met de andere gemeenten in onze regio. Al in onze zienswijze op de begrotingswijziging bij de eerste burap van 2018 hebben wij aangegeven dat de "Nee, tenzij regeling" in de huidige vorm naar onze mening op termijn niet houdbaar is. In onze zienswijze op de eerste burap van 2019 gaven wij aan dat wij het positief vonden dat over een alternatief werd nagedacht, maar dat wij wel van mening waren dat dit al eerder had moeten gebeuren. Inmiddels is het 2020 en is de "Nee, tenzij regeling" nog steeds in ongewijzigde vorm van kracht. Wij verwachten van u, dat voor het einde van dit jaar ook maatregelen zijn genomen die effect hebben op de kosten. 3. Inkomstenderving door Coronamaatregelen: De 3. De vanwege de corona-crisis uitgestelde zorg wordt, indien coronacrisis heeft een grote impact op onze samenleving. toegekend door een geldig verwijzer, gewoon betaald.

Dit betreft De regering heeft ingrijpende maatregelen genomen om de dan inhaal-zorg. Inhaal-zorg wordt door het Rijk gecompenseerd coronapandemie te beteugelen. Wij begrijpen dat dit ook op basis van generiek landelijk onderzoek. Er wordt niet de jeugdhulp raakt en dat hierbij op dit moment nog niet te gecompenseerd voor vergoeding van omzetderving aan zeggen is wat het uiteindelijke effect zal zijn. Wij vinden het zorgaanbieders omdat gemeenten al een vergoeding via de heel belangrijk dat voor onze inwoners voldoende uitkering in het gemeentefonds krijgen voor het reguliere jeugdhulp beschikbaar is, zeker ook in deze tijd. Het laatste kostenniveau. De uitkering in het gemeentefonds is immers wat we nu willen is dat jeugdhulpaanbieders "omvallen", gebaseerd op het reguliere kostenniveau en niet op een lager omdat zij door de maatregelen niet meer aan hun kostenniveau vanwege uitgevallen zorg. De compensatie van financiële verplichtingen kunnen voldoen. Wanneer in omzetverlies voor aanbieders wordt daarom niet afzonderlijk Zuid-Holland Zuid de kosten voor jeugdhulp in 2020 echter vergoed door het Rijk. zijn gestegen ten opzichte van 2019, is aan de kant van de De inkomstenerving per maand voor de maanden maart tot en aanbieders sprake van een stijging van de inkomsten.

Wij met juni wordt conform landelijke afspraken vastgesteld als zijn zeker niet tegen compensatie van inkomstenderving bij gemiddelde gevalideerde omzet 2019 minus omzet in die aanbieders door de coronamaatregelen, maar verzoeken u maanden in 2020 welke eveneens gevalideerd wordt. Er kan dus hierbij wel na te gaan of daadwerkelijk sprake is van betrouwbaar worden vastgesteld dat er sprake is van inkomstenderving. omzetderving. Hier zien wij nauw op toe.

29

Gemeente

Zwijndrecht

Inbreng

Reactie De financiële impact van de Corona-crisis op jeugdhulp is beschreven in de 2e Bestuursrapportage en wordt tevens opgenomen in de maandrapportages die de SOJ levert aan elke gemeente over de ontwikkeling van de kosten en prognose voor de gemeente. 4. Realistische begroting: In eerdere zienswijzen hebben wij al 4. Rekening houdend met het behoorlijke spanningsveld tussen de aangegeven het een positieve ontwikkeling te vinden, dat moeilijk te verenigen doelen van enerzijds realistisch begroten en de SOJ is overgestapt op wat wordt genoemd "een anderzijds het realiseren van kostenbeheersing, heeft het realistische begroting". Inmiddels vragen wij ons wel af, in Algemeen Bestuur bij meerderheid besloten tot het doen van de hoeverre kan worden gesproken van een realistische voorgestelde begrotingswijzing. Om uit de impasse te komen begroting, wanneer nog steeds structureel sprake is van moet prudenter worden omgegaan met het verwerken van forse overschrijdingen. Inmiddels heeft het AB besloten de taakstellingen en vastgehouden worden aan voorgenomen, door de SOJ voorgestelde "realistische begroting" met € 5 hardere maatregelen en steviger gestuurd worden op de miljoen naar beneden bij te stellen. Wij vernemen graag uitvoering daarvan. Zie ook onze reactie bij punt 2.

van u, wat u verstaat onder "een realistische begroting" en Nogmaals willen wij hier benadrukken dat het grootste deel van of de door u voorgelegde gewijzigde begroting naar uw de maatregelen uit de Omdenknotitie en het Aanjaagplan door mening ook realistisch is. gemeenten moet worden uitgevoerd. De SOJ ondersteunt gemeenten graag waar mogelijk. 5. Procedure: In algemene zin roepen wij u nadrukkelijk op de 5. Voor de zienswijzeprocedure gaan wij uit van de wettelijke termijn raden bij zienswijzen, of andere onderwerpen die een van 8 weken voor het geven van een zienswijze. Zoveel mogelijk raadsbesluit vragen, steeds voldoende gelegenheid te proberen wij rekening te houden met eventuele vakantieperiodes geven het debat hierover voor te bereiden en te voeren. e.d. Het is bekend dat die termijn door gemeenteraden als Die besluitvormingstijd staat naar ons gevoel met onvoldoende wordt beschouwd. In het voorstel tot wijziging van regelmaat onder druk. de Wgr van juli van dit jaar (35513) is de termijn voor het geven van zienswijzen opgerekt tot 12 weken. Daarop wordt ook de wettelijke P&C-cyclus aangepast. De nieuwe termijn kan dus pas worden toegepast als de Wgr is gewijzigd. 6. Tot slot: Tot slot willen wij de gemeenten met klem 6. Wij onderschrijven uw oproep.

Alleen in gezamenlijkheid lukt het oproepen om aan de slag te gaan met de opdrachten die ons om de gewenste grip op de jeugdhulp te realiseren. wij met elkaar hebben afgesproken en om elkaar de ruimte te geven om dit te kunnen doen. De gemeente geeft de volgende zienswijze: 1. In de afgelopen jaren heeft onze raad herhaaldelijk 1. Een aantal gemeenten, waaronder uw gemeente, heeft aandacht benadrukt veel waarde te hechten aan een realistische gevraagd voor realistisch begroten. Tegelijkertijd zijn er begroting, onderbouwd met heldere cijfers en concrete gemeenten die vragen om bezuinigingsdoelstellingen te

30

Gemeente

Inbreng voorstellen. In uw informatiebrief stelt u nu dat een belangrijke oorzaak van de aanstaande overschrijding in dit jaar het gevolg is van het niet kunnen realiseren van een kostenreductie op korte termijn. Hoewel wij dit uiteraard ook graag anders hadden gezien onderschrijft het wat ons betreft het ontbreken van realisme. Wat betreft de voorgestelde begrotingswijziging 2020 hebben wij door de type regeling geen andere keus dan in te stemmen met deze wijziging. Echter, deze begrotingswijziging gaat niet uit van realistisch begroten. De verwachte overschrijding in de 1e bestuursrapportage is tenslotte € 11,6 mln. Met realistisch begroten in ons achterhoofd en de verwachting dat deze kostenstijging zich met zeer grote waarschijnlijkheid voordoet, stellen wij voor de begrotingswijziging op € 11,6 mln vast te stellen.

2.

Wij grijpen deze zienswijze aan voor het volgende: a. U ziet een duidelijke positieve trendbreuk in de kostenontwikkeling in 2020 ten opzichte van 2019. Desondanks blijven we teruggrijpen op onze eerdere zienswijzen en blijven we deze herhalen. Wij hebben grote zorgen over de snelheid en haalbaarheid waarmee de reeds ingeboekte financiële taakstellingen voor de komende jaren worden gerealiseerd. De huidige werkwijze waarbij zienswijzen elkaar in rap tempo opvolgen is een handelswijze die niet houdbaar is. Wij zien dat het uitbrengen van zienswijzen flink aan deflatie onderhevig is door de frequentie en mede omdat deze vooral voor kennisgeving worden aangenomen waardoor het zijn meerwaarde verliest. b. Gelet op voorgaande verwachten wij dat uw bestuur zich samen met deskundigen maximaal inzet om te

Reactie verwerken in de begroting om zo druk te houden op de maatregelen die moeten leiden tot kostenreductie. Rekening houdend met dit behoorlijke spanningsveld tussen twee moeilijk te verenigen doelen, heeft het Algemeen Bestuur bij meerderheid besloten tot het doen van de voorgestelde begrotingswijzing. Wij benadrukken dat de Serviceorganisatie, Stichting Jeugdteams en gemeenten gezamenlijk werken aan realisatie van de maatregelen en acties die voortvloeien uit de Omdenknotitie en het Aanjaagplan. Deze maatregelen en acties liggen grotendeels in de invloedssfeer van de gemeenten. De SOJ heeft onlangs een concept-berekening gemaakt van besparingspotentie per gemeentelijke actie en de gemeenten gevraagd de sturing en uitvoering ter hand te nemen zodat hiermee invulling gegeven kan worden aan de taakstelling. Uiteraard is de SOJ bereid gemeenten waar mogelijk te ondersteunen en spant de SOJ zich maximaal in om de uitvoering van de maatregelen uit de Omdenknotitie en het Aanjaagplan waar de SOJ trekker van is, in het gewenste tempo uit te voeren. 2. a. Wij begrijpen uw zorgen. Druk houden op de begroting door er grote taakstellingen in te verwerken, gecombineerd met onvoldoende harde maatregelen heeft geleid tot de huidige situatie.

Bijstellingen van de begroting kunnen voorkomen worden door prudenter om te gaan met het verwerken van taakstellingen en vasthouden aan voorgenomen, hardere maatregelen en steviger te sturen op de uitvoering daarvan. Zie ook onze reactie bij punt 1. Daarnaast willen wij benadrukken dat wij alle zienswijzen van gemeenten serieus nemen en als waardevol beoordelen. Het Algemeen Bestuur overweegt de door gemeenten gegeven zienswijzen en neemt vervolgens een besluit bij meerderheid. Het is dus zeker niet zo dat zienswijzen voor kennisgeving worden aangekomen. b. Om tot een betere oplossing te komen voor het vraagstuk van reëel begroten en het realiseren van kostenbeheersing, moet

31

Gemeente

Inbreng

Reactie komen tot een betere oplossing ten aanzien van het vraagstuk van reëel begroten en het realiseren van kostenbeheersing. We denken bij deskundigen onder andere aan de auditcommissie van de DG&J en het regionale aanjaagteam jeugdhulp. Wij verwachten dat uw bestuur het elementaire gesprek hierover aangaat met de deskundigen. De resultaten hiervan ontvangen wij graag voor het eind van het jaar.

c.

Verder zien wij als gemeente dat er op andere onderdelen in de jeugdhulp zaken kunnen worden aangepast. Daarin willen wij ook zelf meer sturen. Wij zien het dan ook als onze taak om te onderzoeken of wij in de inkoop van jeugdhulp 2022 en verder scherper kunnen definiëren wat jeugdhulp is en daarmee kunnen sturen op het gebruik van jeugdhulp.

prudenter worden omgegaan met het verwerken van taakstellingen en vastgehouden worden aan voorgenomen, hardere maatregelen en steviger gestuurd worden op de uitvoering daarvan. Voor het oplossen van het vraagstuk adviseert u deskundigen te betrekken. Hiervoor is het Aanjaagteam ingesteld. Het Aanjaagteam adviseert een resultaatgerichte houding en strategische sturing. Voor het eerste heeft het Aanjaagteam de regionale werkgroep Focus en resultaten jeugdhulp ZHZ ingesteld. Voor het tweede wordt momenteel bekeken hoe de sturing structureel goed ingericht en geborgd moet gaan worden. Hierbij wordt een belangrijke rol gezien voor het netwerk MT plus voor de hele regio. Daarbij is nu al duidelijk dat er nog veel nodig is en georganiseerd moet worden om deze sturende rol goed te kunnen invullen. Er wordt in de zienswijzen een voorstel gegaan om deskundigen (audit commissie, aanjaagteam) te betrekken bij hoe de sturing op het realiseren van kostenverbetering verbeterd kan worden. Het aanjaagteam is hier al volop bij betrokken. De audit commissie heeft overigens geadviseerd vooral besluiten te nemen over maatregelen die sterk kunnen ingrijpen op de kosten. Bij de vraag om meer sturing op de maatregelen benadrukken wij dat de Serviceorganisatie, Stichting Jeugdteams en gemeenten gezamenlijk werken aan realisatie van de maatregelen. Per maatregel is een trekker aangewezen.

Voor veel maatregelen zijn gemeenten de trekker. De rol van gemeenten en de sturing door gemeenten is hiermee uitermate belangrijk. c. Dit is één van de projecten uit het Aanjaagplan, waarvan gemeenten trekker zijn. De SOJ ondersteunt gemeenten graag waar mogelijk.

32

Gemeente

Inbreng d. Wij willen schriftelijk door u op de hoogte gebracht worden van de stappen die u onderneemt (en heeft ondernomen) en de komende periode gaat ondernemen en ons daarvan middels rapportages op de hoogte houdt.

3. Landelijke lobby tekorten jeugdhulp: Naast bovenstaande, die vooral betrekking heeft op onze eigen invloedssfeer, verwachten wij ook dat uw bestuur zich zichtbaar verder gaat inzetten voor de landelijke lobby richting het Rijk ten aanzien van de tekorten en de druk die hiermee ontstaat op de gemeentelijke begrotingen. Graag vernemen wij welke concrete stappen u hierin onderneemt en de komende periode gaat ondernemen. 4. De brief van de werkgroep maakt onderdeel uit van onze zienswijze. We ontvangen de reactie van het bestuur binnen 3 maanden. De Werkgroep Jeugd heeft de volgende overdenkingen aangeboden: 1. REALISTISCH BEZUINIGEN. Dat de ingeboekte bezuiniging niet is gerealiseerd, is wat ons betreft geen verrassing. Het

Reactie d. Het Aanjaagteam heeft de regionale werkgroep 'Focus en resultaten jeugdhulp ZHZ' van gemeenten, Stichting Jeugdteams en SOJ in het leven geroepen, die als opdracht heeft om een beperkt aantal indicatoren met een tijdpad te benoemen waarop resultaten worden gemeten en die vervolgens te monitoren. De opbrengst van de werkgroep biedt handvatten voor een samenhangende projectmatige sturing en verantwoording door gemeenten, Stichting Jeugdteams en SOJ. De voortgang van de maatregelen (waar gemeenten voor een groot deel ook zelf voor verantwoordelijk zijn) wordt gemonitord door het Aanjaagteam. Het Aanjaagteam rapporteert aan de stuurgroep en Algemeen Bestuur. In de begrotingscyclus wordt de voortgang van de maatregelen meegenomen. Onder leiding van de directeur Maatschappelijke Ontwikkeling van de gemeente Dordrecht wordt bovendien voor de gehele regio bekeken wat een geschikt tussentijds moment is voor een geactualiseerd meerjarenperspectief voor de beleidscyclus van de gemeenten in de regio. 3. Wij ondersteunen uw oproep. De SOJ is een uitvoeringsorganisatie en voert geen directe lobby richting het Rijk. Uiteraard zijn financiën wel een terugkerend onderwerp tijdens het maandelijks overleg van de 42 jeugdhulpregio’s met de VNG. De SOJ ondersteunt gemeenten graag waar mogelijk bij hun bestuurlijke en politieke lobby voor meer financiële middelen bij het Rijk.

4.

Zie onze reactie op de overdenkingen van de werkgroep hieronder.

1.

Zie onze reactie bij punt 1 van de zienswijze van de gemeente Zwijndrecht.

33

Gemeente

Inbreng pad om voor het regionale jeugdhulpbudget uit te komen op het niveau van de rijksbijdrage, is ons inziens nooit uitgestippeld volgens inhoudelijke logica – maar volgens financiële logica. We onderschrijven het belang om te bezuinigen en binnen het afgesproken budget te blijven maar het moet wel inhoudelijk worden onderbouwd. Helaas is dit een voorbeeld geweest van niet-realistisch bezuinigen. Als raad benadrukken wij (opnieuw) het belang van een realistische begroting; een logisch geheel van doelen, interventies en beschikbare middelen. Zolang dit niet gebeurt, blijven jeugdprofessionals onterecht in een negatief daglicht staan. 2. UITBLIJVENDE BESLUITEN. De auditcommissie schrijft: "Geconstateerd moet worden dat wijze van besluitvorming rond de maatregelen uit de Omdenknotitie ertoe leidt dat de geraamde kostenreducties niet of later gerealiseerd worden." Welke acties heeft het Algemeen Bestuur (AB) ondernomen om besparingen te realiseren? In dit licht zien wij uit naar de reactie van het AB op de kernboodschap van het Aanjaagteam: er wordt op veel manieren in de regio gewerkt aan de transformatie – en daar zitten hele mooie voorbeelden bij. Juist in deze bijzondere Corona-tijden vinden doorbraken plaats. Maar het ontbreekt bij de uitvoering van de transformatie aan focus, prioritering en resultaatgerichtheid. En daardoor aan tempo.

Om hierin verandering te brengen zijn een resultaatgerichte houding en meer strategische sturing nodig. Aanvullend: in reactie op de Dordtse zienswijze op de concept-begroting 2021 schrijft het Dagelijks Bestuur (DB): "Wij hebben maatregelen met de grootste verwachte impact op de kostenontwikkeling uitgewerkt, maar uiteindelijk op verzoek van gemeenten niet doorgevoerd." Dit bevreemdt ons. Het DB legt de verantwoordelijkheid voor het uitblijven van maatregelen bij gemeenten. Maar is

Reactie

2.

Zie onze reactie bij de punten 1 en 2 van de zienswijze van de gemeente Zwijndrecht. Mede in reactie op de kernboodschap van het Aanjaagteam, is de regionale werkgroep 'Focus en resultaten jeugdhulp ZHZ' in het leven geroepen, waarin gemeenten, Stichting Jeugdteams en SOJ participeren. Deze werkgroep heeft als opdracht om een beperkt aantal indicatoren met een tijdpad te benoemen waarop resultaten worden gemeten en die vervolgens te monitoren. De opbrengst van de werkgroep geeft de betrokken partijen handvatten voor meer resultaatgerichte en strategische sturing op de regionale en lokale transformatieopgaven. U vraagt daarnaast naar de verantwoordelijkheid van het Algemeen Bestuur voor besluitvorming over kostenbesparende maatregelen. Binnen de kaders die gemeenten hebben meegegeven, kan het Algemeen Bestuur besluiten over regionale kostenbesparende maatregelen. Het Algemeen Bestuur heeft bij meerderheid, overwegende de zienswijzen van de gemeenten, besloten om een aantal kostenbesparende maatregelen niet door te voeren of hier alternatieven voor te ontwikkelen. De meest belangrijke kostenbesparende maatregel (budgetmaxima gemeenten bij afschaffing van de Nee tenzij regeling en invoeren specifiek beschikken) is op verzoek van gemeenten niet doorgevoerd. De belangrijkste motivatie hiervoor was dat

34

Gemeente

Inbreng het AB niet verantwoordelijk voor besluitvorming over kostenbesparende maatregelen?

3.

4.

Reactie gemeenten langs de as van de inhoud de transformatie en uiteindelijk verlaging van de kosten wilden realiseren. Er was geen draagvlak voor draconische budgetmaatregelen. Nogmaals willen wij hier benadrukken dat het grootste deel van de maatregelen uit de Omdenknotitie en het Aanjaagplan door gemeenten moet worden uitgevoerd. De SOJ ondersteunt gemeenten graag waar mogelijk. 3. De SOJ biedt de individuele gemeenten ondersteuning aan bij het cijfermatig en procesmatig identificeren van lokale kostenbeheersingsmaatregelen. Te denken valt hierbij aan analyses van klantreizen en verwijzers-routes en een analyse van de meest complexe en kostbare cliënten binnen een gemeente. De uitkomsten van deze analyses moeten vervolgens leiden tot lokale ondersteunings- en sturingsafspraken met bijvoorbeeld huisartsen en jeugdteams. Deze aanpak heeft de afgelopen maanden onder meer in de Hoeksche Waard veel handelingsperspectief opgeleverd.

INZICHT IN ONTWIKKELING VAN DE KOSTEN. Ondanks vele rapportages blijft het vaak onduidelijk hoe het komt dat de vraag naar jeugdhulp stijgt. En hoe het komt dat de vraag naar de ene hulpvorm meer stijgt dan de andere. Als raad benadrukken wij (opnieuw) het belang van inzicht in de kostendrijvers om effectieve interventies te kunnen kiezen. De gemeente Hardinxveld-Giessendam heeft onderzoek uitgevoerd tot op gezinsniveau, naar de ontwikkeling van de vraag naar jeugdhulp in de gemeente. Het onderzoek wees uit dat er sprake is van een substantiële mate van onder meer dubbele registraties over over-indicering. Hoeksche Waard gaat een vergelijkbaar onderzoek doen. Wij zouden dit onderzoek aanbevelen voor alle ZHZgemeenten. IMPACT CORONA: OP DE BESTUURSRAPPORTAGE. De 4. bestuursrapportage 2020 laat een beperkte stijging zien van de zorgvraag (3 procent) vergeleken met 2019. Een jaar eerder was deze stijging nog 15 procent. De bestuursrapportage toont vanaf maart 2020 ook een dalende zorgvraag, zo blijkt uit diverse grafieken. In de stukken staat op diverse plekken dat de gepresenteerde cijfers met grote onzekerheden zijn omgeven door de corona-uitbraak. En aanbieders komen in aanmerking voor omzetcompensatie voor maart t/m juni. Dit leidt bij ons tot enkele vragen:  Hoe bruikbaar is deze bestuursrapportage om beleidskeuzes te maken?

De Bestuursrapportage is bruikbaar voor een voldoende betrouwbaar inzicht in de financiële ontwikkeling. De 2e Bestuursrapportage bevestigt dit beeld (+0,9% ten opzichte van de 1e Bestuursrapportage). De dip in de kosten in het hart van de corona-crisis komt voor een groot deel overeen met kosten voor omzetcompensatie en meerkosten van jeugdhulpaanbieders. Een causaal verband tussen kostenontwikkeling en maatregelen is nog moeilijk te leggen. De eerder genoemde regionale werkgroep Focus en resultaten jeugdhulp ZHZ ontwikkelt kritieke prestatie-indicatoren (kpi's) om de impact van maatregelen te kunnen monitoren. De vanwege de corona-crisis uitgestelde zorg wordt, indien toegekend door een geldig verwijzer, gewoon betaald. Dit betreft dan inhaal-zorg. Deze wordt door het Rijk gecompenseerd op

35

Gemeente

Inbreng  In hoeverre is de beperkte stijging van de zorgvraag toe te schrijven aan de corona-uitbraak, en in hoeverre aan ingezette kostenbesparingen?  Hoe wil de SOJ omgaan met aanbieders die financiële compensatie ontvangen voor gemiste omzet, en op een later moment zorg declareren die na eerder uitstel alsnog is aangevraagd?

5.

IMPACT CORONA: OP GEZINNEN. De corona-crisis kan zowel positieve als negatieve invloed hebben gehad op gezinnen. De vraag naar zorg is in elk geval sinds maart fors gedaald, zo blijkt uit de bestuursrapportage. Graag vragen we onderzoek naar de lessen die we kunnen trekken uit de corona-crisis. Ten positieve: heeft de periode met minder hulpverleners gezinnen de gewenste rust gegeven? Is zorg op afstand een kostenefficiënte werkwijze gebleken? Hebben problemen zich opgelost zonder hulpverlening? Aan de andere kant: is er zorg gemeden, hebben gezinnen wel de juiste zorg gehad? En kunnen we een 'boeggolf' van uitgestelde zorg verwachten? Wij verzoeken u uw reactie op de punten 4 en 5 actief te delen met alle raden.

Reactie basis van generiek landelijk onderzoek. Er wordt niet gecompenseerd voor vergoeding van omzetderving aan zorgaanbieders omdat gemeenten al een vergoeding via de uitkering in het gemeentefonds krijgen voor het reguliere kostenniveau. De uitkering in het gemeentefonds is immers gebaseerd op het reguliere kostenniveau en niet op een lager kostenniveau vanwege uitgevallen zorg. De compensatie van omzetverlies voor aanbieders wordt daarom niet afzonderlijk vergoed door het Rijk. De inkomstenerving per maand voor de maanden maart tot en met juni wordt conform landelijke afspraken vastgesteld als gemiddelde gevalideerde omzet 2019 minus omzet in die maanden in 2020 welke eveneens gevalideerd wordt. Er kan dus betrouwbaar worden vastgesteld dat er sprake is van omzetderving. Hier zien wij nauw op toe. Binnen onze regio is nog geen boeggolf zichtbaar. Voor wat betreft de zorg aan jeugdigen kan geconstateerd worden dat deze voor het overgrote deel is voortgezet. 5. Tijdens de eerste Corona-golf heeft de SOJ tijdens het speciaal daarvoor ingestelde overleg regelmatig met de jeugdhulpaanbieders en Stichting Jeugdteams gesproken over de effecten van de Corona-crisis op de geboden hulp. In onze regio zijn de gevolgen binnen de jeugdhulp beperkt gebleven. Er zijn digitale hulpmiddelen ingezet naar tevredenheid van de cliënten. Slechts in enkele gevallen is zorg uitgesteld.

In het komende jaar wordt onderzocht of er effecten op de langere termijn worden ervaren. In het cliëntervaringsonderzoek kan de impact op gezinnen worden meegenomen.

Deze nota van reactie wordt na behandeling in het Algemeen Bestuur toegestuurd aan de 10 gemeenten.

36