Bijlage bij nr. 15 Brief prognose en opvangopgave ontheemden uit Oekraïne

> Retouradres Postbus 20011 2500 EH

Den Haag

Aan de Commissarissen van de Koning, Colleges van Burgemeester en Wethouders

Directoraat-Generaal Migratie Programma-Directie Oekraïense Ontheemden Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20011 2500 EH Den Haag www.rijksoverheid.nl/jenv

Datum Betreft

13 november 2024 Opvangopgave ontheemden uit Oekraïne

Bijlage(n) 1.Opgave Opvang Oekraïense Ontheemden 2. Kostprijsonderzoek opvang ontheemden Oekraïne 2024

Geachte heer/mevrouw,

De oorlog in Oekraïne duurt nog steeds voort sinds de brute invasie door Rusland op 24 februari 2022. Het Kabinet zet de steun aan Oekraïne onverminderd voort en blijft ook bescherming bieden aan hen die uit Oekraïne vluchten voor het oorlogsgeweld. We zien dat dit nodig blijft en dat ontheemden uit Oekraïne bescherming zoeken in Nederland. Gezien de dynamiek van de oorlog, houden we er rekening mee dat dit op korte termijn zo blijft. In Nederland verblijven op dit moment ongeveer 122.000 ontheemden uit Oekraïne die recht hebben op tijdelijke bescherming op basis van de richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB) (peildatum: 27 oktober 2024). Hiervan worden bijna 92.000 ontheemden opgevangen in de gemeentelijke opvang (GOO). Voor de inspanningen van gemeenten om ontheemden op een goede manier op te vangen, zowel via de gemeentelijke opvang als via particuliere initiatieven ben ik zeer erkentelijk. In deze brief informeer ik u over de bijgestelde prognose instroom Oekraïense ontheemden en wat dit betekent voor het benodigde aantal gemeentelijke opvangplekken voor juli 2025. Tevens zal ik ingaan op de wijzigingen in de normbedragen onder de bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne (BooO) en mijn voornemen om in te zetten op meer duurzame opvang, die op termijn ook voor andere doelgroepen zoals spoedzoekers en studenten beschikbaar zou kunnen komen.

Prognose instroom Oekraïense ontheemden In lijn met de Meerjaren Productie Prognose (MPP) is een prognose opgesteld voor de netto instroom van Oekraïense ontheemden voor 2024 en verder. Uit de prognose volgt een bandbreedte, met daarin een minimum (240 netto instroom per week), medio (410 netto instroom per week) en maximum scenario (570 netto instroom per week). De cijfers zijn daarmee naar beneden bijgesteld ten opzichte van wat met de vorige prognose werd verwacht, hoewel de bandbreedte en bijbehorende onzekerheid hoog blijft. Voor de doorvertaling naar het benodigd aantal gemeentelijke opvangplekken is de mediaan van de bandbreedte aangehouden. De mediaan van deze prognose gaat uit van een gemiddeld netto instroom van ca. 350 per week. Op basis van deze instroomprognose is de verwachting dat per 1 juli 2025 ca. 135.340 ontheemden uit Oekraïne in Nederland verblijven, dit inclusief derdelanders die onder de RTB vallen. Pagina 1 van 4

Directoraat-Generaal Migratie Programma-Directie Oekraïense Ontheemden

Opgave per 1 juli 2025 Eerder bent u gevraagd om 120.000 gemeentelijke opvangplekken te realiseren per 1 januari 2025. Gelet op het te verwachten aantal Oekraïense ontheemden in juli 2025, wordt het benodigde aantal gemeentelijke opvangplekken voor 1 juli 2025 naar beneden bijgesteld tot 109.000. Dit betreft een inspanningsverplichting. Bij het vaststellen van het benodigde aantal plekken is ook meegenomen dat we sinds het begin van dit jaar zien, dat meer ontheemden onderdak vinden via een eigen netwerk of via particuliere initiatieven.

Datum 13 november 2024

Voor de verdeling van deze opgave over de regio´s wordt vastgehouden aan de verdeelsleutel die is vastgesteld door het Veiligheidsberaad.1 Ik ben mij ervan bewust dat dit een uitdagende opgave is voor de gemeenten in Nederland, zeker gezien de grote opgave in de reguliere asielopvang. Het Rijk zet de ondersteuning aan gemeenten bij het realiseren van GOO-plekken onverminderd voort. De Nationale Opvang Organisatie voor ontheemden uit Oekraïne blijft alle gemeenten en samenwerkingsverbanden blijven ondersteunen met bemiddeling, advies en met financiële middelen. Het uitgangspunt hierbij blijft dat gemeenten geen financieel nadeel ondervinden van de opvangtaak voor ontheemden uit Oekraïne. De volgende paragraaf beschrijft hoe het Kabinet dit uitgangspunt ook in 2025 ondersteunt. Wijziging normbedragen bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne Gemeenten krijgen sinds 2022 een vergoeding vanuit de Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne (BooO). Het uitgangspunt van deze bekostigingsregeling is zoals gezegd, dat gemeenten geen financieel nadeel ondervinden van de opvang van ontheemden uit Oekraïne en dat de bekostiging bijdraagt aan het creëren van voldoende opvangplekken door financiële drempels weg te nemen. De bekostigingsregeling bevat onder meer normbedragen per dag per gerealiseerde plek voor de GOO en per maand voor de particuliere opvang (POO).

De normbedragen worden jaarlijks herijkt, zodat zij aan blijven sluiten bij de werkelijke kosten die gemeenten maken. De normbedragen voor het boekjaar 2024 zijn gebaseerd op het kostenonderzoek dat in de zomer van 2023 is uitgevoerd. Het doel is om ook per 1 januari 2025 reële compensatie te blijven bieden aan gemeenten die kosten maken voor de opvang van ontheemden. In de zomer van 2024 is daarom opnieuw een onafhankelijk kostprijsonderzoek uitgevoerd naar de samenstelling van deze kosten.2 Daarbij zijn ook de kosten die gemeenten (gaan) maken voor het heffen van een eigen bijdrage en het verplicht inhoud van leefgeld onderzocht. Voor het onderzoek hebben 75 gemeenten input geleverd. De inzichten die uit het onderzoek naar voren komen, dienen als basis voor aanpassingen in zowel het normbedrag voor de GOO als de POO per 1 januari 2025.Op basis van het kostprijsonderzoek wordt het normbedrag voor de GOO herzien van €61 in 2024 naar €44 in 2025. De uitzonderingsbepaling blijft in 1 2

Verdeelsleutel noodopvang ontheemden uit Oekraïne | Rapport | Rijksoverheid.nl Bijlage 2: Kostprijsonderzoek opvang ontheemden Oekraïne 2024 Pagina 2 van 4

stand, waarbij gemeenten werkelijke kosten per gerealiseerde plek per dag kunnen declareren indien zij niet uitkomen met het normbedrag.

Directoraat-Generaal Migratie Programma-Directie Oekraïense Ontheemden Datum 13 november 2024

Er zijn twee belangrijke wijzigingen in de opbouw van het normbedrag ten opzichte van 2024. Ten eerste maken de kosten voor de relatief dure accommodatietypen hotels en schepen alsmede de kosten voor catering, geen onderdeel meer uit van het normbedrag. Deze kostensoorten worden in relatief weinig gemeenten nog gemaakt en drijven het gemiddelde normbedrag onevenredig hoog op. Ten tweede zijn de kosten voor het heffen van een eigen bijdrage en het inhouden van leefgeld bij het normbedrag opgeteld. Tot slot merk ik op dat de verwachte inflatie voor 2025 in het normbedrag is verwerkt. Het normbedrag voor de POO wordt aangepast van €92 in 2024 naar €48 in 2025 per geregistreerd persoon per maand waarin aan deze persoon een verstrekking is gedaan. Volgens het kostenonderzoek maken gemeenten gemiddeld €40 euro aan kosten voor een persoon in de particuliere opvang. Bij dit gemiddelde normbedrag zijn de gemiddelde kosten voor het heffen van de eigen bijdrage en het inhouden van leefgeld opgeteld. Daarnaast is rekening gehouden met inflatie. De meest onzekere elementen in het GOO- en POO-normbedrag zijn de kosten voor het verplicht inhouden van leefgeld en het innen van de eigen bijdrage. De ontwikkeling van deze kosten wordt in 2025 gemonitord.

Verder wordt op basis van het onderzoek het BTW-compensatiefonds aangevuld, zodat gemeenten de niet-kostprijsverhogende BTW via het BTW-compensatiefonds kunnen terugvragen. Het nieuwe normbedrag voor 2025 leidt tot een reële vergoeding voor de kosten die gemeenten maken bij de uitvoering van de wettelijke taak voor het opvangen van ontheemden uit Oekraïne. Mochten de kosten hoger uitvallen dan het normbedrag, dan kunnen gemeenten op basis van de uitzonderingsbepaling de werkelijk gemaakte kosten declareren. Dit betekent een extra administratieve last voor de gemeenten en naar ik begrepen heb zijn er ook vragen over de wijze waarop de kosten op een voor de accountant acceptabele manier inzichtelijk gemaakt kunnen worden. Ik zal hiervoor in samenspraak met de VNG ondersteuning bieden in de vorm van factsheets en het uitwisselen van best practices. Mochten de kosten lager uitvallen dan het normbedrag, dan doe ik een dringend beroep op gemeenten om het overschot terug te storten aan het Rijk. Duurzame opvang Voor het jaar 2025 zijn de randvoorwaarden voor het regelen van opvang op financieel gebied ingevuld met de bovenstaande wijzigingen van de BooO. Vanuit gemeenten wordt al langere tijd aangedrongen op meer rust en ruimte in de financiering de opvang. Om dit te bereiken wordt ingezet op een aantal verschillende sporen.

Gemeenten kunnen voor het geschikt maken van locaties voor opvang, transitiekosten declareren bij het Rijk. In beginsel worden alle aanvragen die aan de voorwaarden voldoen, toegekend voor de periode tot aan het einde van de

Pagina 3 van 4

Richtlijn Tijdelijke Bescherming plus maximaal één jaar (RTB+1). Om gemeenten te ondersteunen bij het realiseren van voldoende (langdurig) beschikbare opvangplekken, zullen de transitiekosten onder aanvullende voorwaarden van die opvanglocatie naar een termijn van maximaal drie jaar worden omgerekend, indien een opvanglocatie langer beschikbaar is dan de RTB+1 en de financiering niet op basis van die termijn rond komt.

Directoraat-Generaal Migratie Programma-Directie Oekraïense Ontheemden Datum 13 november 2024

In lijn hiermee ben ik voornemens samen met de gemeenten te werken aan meer duurzame opvang voor ontheemden uit Oekraïne. Dit vanuit de gedachte, dat duurzame opvang door langere beschikbaarheid kosteneffectiever gerealiseerd kan worden en na het vertrek van de ontheemden ook voor andere doelgroepen beschikbaar kan komen, bijvoorbeeld voor spoedzoekers, studenten, anderen of als doorstroomlocatie voor statushouders. Doorstroomlocaties zijn in potentie een goede oplossing om in een krappe woningmarkt statushouders toch te laten uitstromen en zo de druk op het asielsysteem te verminderen. Thans is een regeling in voorbereiding waarmee gemeenten op doorstroomlocaties kunnen realiseren. Hierbij is het uitgangspunt om het ontwerp van de regeling te baseren op de geleerde lessen bij de (bekostiging van de) opvang van ontheemden uit Oekraïne. Ook de regeling voor de doorstroomlocaties geef ik graag vorm samen met de gemeenten. Dit is in lijn met de motie Podt van 7 maart 2024 (TK 19367 nr. 3226)3 die de regering oproept samen met de VNG te onderzoeken hoe de financiering van opvang en huisvesting voor verschillende doelgroepen kan worden ontschot. Bij de verdere uitwerking hiervan nemen wij ook de petitie van de VNG, die op 5 november is aangeboden aan de Tweede Kamer, ter harte. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, De Minister van Asiel en Migratie,

M.H.M. Faber

Pagina 4 van 4