Bijlage bij 11.2 Samenvatting-5G-en-gezondheid
Tekst van het document
5G en gezondheid Nr. 2020/16, Den Haag, 2 september 2020
Samenvatting 2
2
Samenvatting
5G en gezondheid | pagina 2 van 5
De nieuwste standaard voor mobiele tele
frequentiebanden. Er is nog maar net een begin
gezondheidsschade kan optreden bij mensen.
communicatie, 5G, is sneller en betrouwbaarder
gemaakt met de uitrol van 5G-netwerken. Er
Dat vergt een uitgebreidere analyse van de
en kan meer gegevens tegelijkertijd verwerken.
bestaan dan ook nog geen onderzoeken naar
wetenschappelijke gegevens dan de commissie
5G is ontwikkeld om de toenemende vraag naar
de invloed op de gezondheid van (langdurige)
heeft kunnen uitvoeren. De Wereldgezondheids
mobiele telecommunicatie aan te kunnen en om
blootstelling aan elektromagnetische velden met
organisatie (WHO) voert momenteel een
nieuwe toepassingen mogelijk te maken, zoals
de frequenties die voor 5G zijn gereserveerd.
dergelijke analyse uit, die naar verwachting in
zelfrijdende auto’s en ziekenhuisoperaties op
Wel zijn toepassingen onderzocht die frequenties
2022 wordt afgerond. Ten tweede is het nodig
afstand. De komst van 5G-netwerken leidt in de
gebruiken die in de buurt liggen van de nieuwe
om te weten wat de feitelijke blootsteling aan
samenleving echter ook tot zorgen over de
5G-frequenties. Het gaat dan bijvoorbeeld om
radiofrequente elektromagnetische velden is na
mogelijke invloed van 5G op de gezondheid.
2G, 3G en 4G, wifi en radar.
de invoering van 5G. Dat is nog niet bekend,
Daarom heeft de Tweede Kamer de
omdat 5G zoals gezegd nog maar deels in
Gezondheidsraad gevraagd om te analyseren
Daadwerkelijke gezondheidsrisico’s
wat hierover wetenschappelijk bekend is. De
niet bekend
vaste Commissie Elektromagnetische velden
Dit advies vormt een eerste stap in de analyse
Samenhang tussen 5G-frequenties en
van de raad heeft zich over deze vraag gebogen.
van mogelijke gezondheidsrisico’s van
gezondheidsschade niet aangetoond, maar
5G-frequenties. De commissie kan nog geen
voor een aantal ziekten niet uit te sluiten
Invloed 5G-frequenties op gezondheid
antwoord geven op de vraag of blootstelling aan
De commissie is daarom nagegaan of er
deels nog niet onderzocht
5G-frequenties daadwerkelijk gezondheids
aanwijzingen zijn dat elektromagnetische velden
5G gebruikt deels dezelfde frequenties als
risico’s oplevert. Dat heeft twee redenen. Ten
met de frequenties van 5G de potentie hebben
eerdere generaties mobiele telecommunicatie,
eerste is het voor zo’n uitspraak nodig om te
om de gezondheid te schaden. Zij heeft
zoals 3G en 4G, en daarnaast ook nieuwe
weten bij welk niveau van blootstelling er
geïnventariseerd of er een samenhang bekend
1
Gezondheidsraad | Nr. 2020/16
gebruik is genomen.
2
3
Samenvatting
5G en gezondheid | pagina 3 van 5
is tussen enerzijds blootstelling aan radio
ook niet waarschijnlijk dat veranderingen
gezondheidsrisico’s beter ingeschat worden.
frequente elektromagnetische velden en
hierin samenhangen met blootstelling aan
Ook de analyse van de WHO kan bij de
anderzijds het optreden van ziekten en
radiofrequente elektromagnetische velden,
risico-inschatting gebruikt worden.
aandoeningen. Het is volgens de commissie
al is dit ook niet uit te sluiten. Alleen voor
niet uit te sluiten dat het optreden van kanker,
veranderingen in het afweersysteem en
te doen:
verminderde mannelijke vruchtbaarheid,
hormoonspiegels is geen samenhang gevonden.
• epidemiologisch onderzoek naar de
slechtere zwangerschapsuitkomsten en
Onderzoek naar effecten van blootstelling aan
relatie tussen blootstelling aan gebruikte
geboorteafwijkingen samenhangen met
frequenties rond 26 GHz ontbreekt vrijwel.
5G-frequenties en het optreden van
blootstelling aan radiofrequente elektro
2. De commissie adviseert meer onderzoek
kanker, verminderde mannelijke
magnetische velden. Echter, voor geen van
Adviezen van de commissie
vruchtbaarheid, zwangerschapsuitkomsten
deze en de andere onderzochte ziekten en
De commissie heeft vier adviezen voor de
en geboorteafwijkingen. Een lopend
aandoeningen acht de commissie de
Tweede Kamer:
internationaal onderzoek naar mobiele-
samenhang tussen blootstelling en de ziekte
1. Omdat de lagere frequentiebanden voor 5G
telefoongebruik waaraan Nederland
of aandoening aangetoond of waarschijnlijk.
(tot 3,5 GHz) al jaren in gebruik zijn voor
deelneemt, kan daarbij een rol spelen.
telecomtoepassingen en wifi zonder dat dit
• experimenteel onderzoek naar
Ook heeft de commissie gekeken naar de
heeft geleid tot bewezen gezondheidsschade,
gezondheidseffecten van blootstelling
mogelijke samenhang tussen radiofrequente
ziet de commissie geen reden om gebruik
aan elektromagnetische velden in de
elektromagnetische velden en veranderingen
van deze frequentiebanden te stoppen of te
26 GHz-frequentieband.
in biologische processen. Het is waarschijnlijk
beperken. Wel adviseert zij de blootstelling te
dat veranderingen in elektrische activiteit in de
monitoren voor, tijdens en na uitrol van de
individuen als gevolg van draadloze
hersenen samenhangen met blootstelling;
5G-systemen. Daarmee wordt duidelijk in
communicatiesystemen (3G, 4G en 5G)
onbekend is of dat gunstig of ongunstig is voor
hoeverre blootstelling aan radiofrequente
zichtbaar te maken.
de gezondheid. Voor de meeste overige
elektromagnetische velden verandert door
biologische processen is niet aangetoond en
invoering van 5G en kunnen op termijn de
2
Gezondheidsraad | Nr. 2020/16
• scenariostudies om de blootstelling van
3. De commissie adviseert de frequentieband van 26 GHz niet voor 5G in gebruik te nemen,
2
4
Samenvatting
5G en gezondheid | pagina 4 van 5
zolang mogelijke gezondheidsrisico’s niet zijn onderzocht. 4. Tot slot adviseert de commissie om de nieuwste richtlijnen van de International Commission on Non-ionizing Radiation Protection (ICNIRP) in Nederland te gebruiken als basis voor het blootstellings beleid. Omdat niet uitgesloten kan worden dat ook blootstelling onder de nieuwste ICNIRP-normen de potentie heeft de gezondheid te schaden, adviseert de commissie om voorzorg toe te passen en blootstellingen zo laag als redelijkerwijs mogelijk te houden.
3
Gezondheidsraad | Nr. 2020/16
2
5
De Gezondheidsraad, ingesteld in 1902, is een adviesorgaan met als taak de regering en het parlement ‘voor te lichten over de stand der wetenschap ten aanzien van vraagstukken op het gebied van de volksgezondheid en het gezondheids(zorg)onderzoek’ (art. 22 Gezondheidswet). De Gezondheidsraad ontvangt de meeste adviesvragen van de bewindslieden van Volksgezondheid, Welzijn en Sport; Infrastructuur en Waterstaat; Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. De raad kan ook op eigen initiatief adviezen uitbrengen, en ontwikkelingen of trends signaleren die van belang zijn voor het overheidsbeleid. De adviezen van de Gezondheidsraad zijn openbaar en worden als regel opgesteld door multidisciplinaire commissies van – op persoonlijke titel benoemde – Nederlandse en soms buitenlandse deskundigen.
U kunt dit document downloaden van www.gezondheidsraad.nl. Deze publicatie kan als volgt worden aangehaald: Gezondheidsraad - Gezondheidsraad. 5G en gezondheid. Den Haag: Gezondheidsraad, 2020; publicatienr. 2020/16. Auteursrecht voorbehouden
4
Gezondheidsraad | Nr. 2020/16
2