Bijlage 8 - 7. 020205 NRIJ DB Bestuursvoorstel Programma Toekomstbestendig NRIJ

VOORSTEL DAGELIJKS BESTUUR Onderwerp Kenmerk Bijlagen Besluitdatum Voorbereid door

: : : : :

Programma Toekomstbestendig NRIJ Z24-8079 / D24-36109 18 september 2024 ambtelijk + J. Manschot

1. ONTWERP-BESLUIT Het bestuur wordt voorgesteld om, in het verlengde van het bestuursbesluit van 27 maart 2024, de implementatie te starten van de aangewezen thema’s en deelprojecten en daartoe de volgende besluiten te nemen: In te stemmen met voorgestelde acties en de prioritering daarin; Staatsbosbeheer opdracht te geven om - vooruitlopend op de aanstelling van een Programmamanager ‘Toekomstbestendig NRIJ’ en op het beschikbaar komen van extra operationele sturing en extra capaciteit – aan te vangen met het versnellen van het lopende besparingstraject (thema B); Voor de versnelling van het besparingstraject de volgende reeds vastgestelde kredieten met een totaal van € 328.887 (peildatum 26-08-2024) in te zetten: o Optimaliseringsrichting NRIJ (€ 55.673); o Haalbaarheidsonderzoek schijf 2/3 en 4 (€ 80.000); o Optimalisatie beheer (€ 193.214). (N.B.: Het beoogde besparingspotentieel is € 543 K/jaar (pp 2024), waarvan ca € 30K is gerealiseerd. De inzet van voornoemde kredieten zal slechts plaatsvinden als de investering in een maatregel een grotere blijvende besparing op de jaarlijkse beheerkosten realiseert. Dit zal per maatregel op eenvoudige wijze inzichtelijk worden gemaakt aan het bestuur)

-

Het ambtelijk team van de aangesloten gemeenten opdracht te geven om de financiële en personele consequenties van de implementatie van de aangewezen thema’s inzichtelijk te maken en in de volgende DB-vergadering op 6 november 2024 een nader voorstel tegemoet te zien waarin het volgende is opgenomen: o De taakverdeling tussen de aan te stellen programmamanager en het ambtelijk team; o De door de gemeenten te leveren ambtelijke capaciteit; o Een compact profiel voor de aan te trekken programmamanager; o Een raming van de kosten voor het aantrekken en inzetten van een programmamanager; o Een financieel voorstel zodat gestart kan worden met het werven van een Programmamanager ‘Toekomstbestendig NRIJ’. Het doel is om met het Programma Toekomstbestendig NRIJ perspectief te bieden richting de begroting van 2026. We willen daarom uiterlijk de 2e helft van 2025 kunnen starten met de implementatie van de aangewezen thema’s en deelprojecten. Daarvoor is het noodzakelijk dat er tempo wordt gemaakt met het aanstellen van een Programmamanager “Toekomstbestendig NRIJ”. We richten ons daarom op uiterlijk 1 januari 2025 als startdatum voor de programmamanager.

-

Het Algemeen Bestuur op 20 november 2024 te informeren en besluiten te laten nemen over het voorgestelde programma, acties en programmamanagement Toekomstbestendig NRIJ.

2. ONDERWERP IN KORT BESTEK In december 2023 is door het bestuur besloten tot een opdracht op basis van het Plan van Aanpak om overzicht en inzicht te krijgen in de aanpak om te komen tot de benodigde besparingen. Deze opdracht is in januari van dit jaar gestart en uitgevoerd door een ambtelijk team van de aangesloten gemeenten met externe ondersteuning. In de vergadering van het dagelijks bestuur op 27 maart 2024 is, op basis van een voorgestelde selectie, besloten tot de nadere uitwerking van twee strategische thema’s en vijf deelprojecten. In een intern beraad van de DB-leden met ambtelijke ondersteuning op 12 juni zijn de resultaten van deze thema’s en deelprojecten gepresenteerd en heeft hierover een dialoog plaatsgevonden. Het verslag op hoofdlijnen is eerder toegezonden aan de aanwezigen. Daarop is door de DB-leden per thema/ deelproject een richting en prioritering aangegeven voor de verdere implementatie. Die richting en prioritering wordt hierbij voorgelegd ter vaststelling in de DB-vergadering. Onderstaand zijn de thema’s en deelprojecten zijn geordend naar zowel het strategisch belang als de financiële impact op de beoogde besparingen. Per thema/ deelproject zijn de conclusies en voorgestelde acties als volgt. Thema A: Labeling van gebieden (themahouder1: P.J.

de Gooijer) • Het NRIJ gaat over tot het vaststellen van een indeling van gebieden in drie labels (recreatie, recreatie intensief en natuur). Deze labeling ondersteunt de besluitvorming over intensiveren of extensiveren van beheer en het al dan niet toestaan van activiteiten. • Per gemeente wordt de voorgestelde labeling per deelgebied geverifieerd. Als een gemeente wil afwijken van de voorgestelde labels dient zij daarvoor een gemotiveerd voorstel in te brengen in eerstvolgende DB-vergadering. Daar zal vaststelling plaatsvinden (uiterlijk DB van 18-9-2024) en afspraken worden gemaakt over eventuele communicatie naar de raden en overige stakeholders. Thema B: Versnellen lopende besparingstraject (themahouder J. Manschot) • De lijst van maatregelen is in lijn met de voorgestelde labeling. • Er is sprake van een achterstand in planning van ca. 2 jaar. Het inlopen daarvan vraagt extra operationele sturing en extra capaciteit bij realisatie. • Voorstel is een projectleiding2 vanuit NRIJ om de versnelling te begeleiden en monitoren en waar nodig operationele besluiten te kunnen nemen. • Voorstel is om i.o.m. SBB te bezien voor welke maatregelen met fysieke uitvoering (civiele/grond/groen) er aanvullende capaciteit (ingenieursbureau) kan worden ingezet om de realisatie te versnellen en een voorstel te doen voor een uitvraag.

Daarbij kan worden gedacht een gelieerde diensten zoals bijvoorbeeld vanuit samenwerkingsverband Drechtsteden. Voor te leggen in een volgende DBvergadering. Deelproject 1: Bijdrage beheer derden (themahouder A. Breedveld) • Er is een selectie van kansrijke partijen met grotere gebieden en opzegbare overeenkomsten. Deze selectie wordt door het DB onderschreven waarbij de Rijksoverheid (RvB) en Staatsbosbeheer (SBB) de eerst aangewezenen zijn • Voorstel is om een mandaat vast stellen voor een onderhandeling/onderhandelaar waarin wordt opgenomen of een perceel strategisch is (behouden dient te blijven) 1 De themahouder dient het project over te dragen aan programmamanager zodra deze is aangesteld 2 Dit is onderdeel van het programma management voor alle thema’s

2

dan wel een ‘exit’ acceptabel is. Verder daarin een bandbreedte voor de te realiseren beheerbijdrage, waaronder aanhouden van het perceel gewenst is. Voor te leggen in een volgende DB-vergadering.

3

Deelproject 2: Bijdrage beheer Rotterdam (themahouder K. Schouten) • Uit de analyse volgt vooralsnog geen feitelijke basis voor een hogere bijdrage door Rotterdam, waarbij aangetekend dat focus nu vooral op beheerkosten Randpark lag • Het bestuur heeft aangegeven dat een kwalitatieve analyse van herkomst en de aantallen bezoekers per deelgebied wenselijk is. • Voorstel is om een oriëntatie te doen en een uitvraag op te stellen voor een dergelijk onderzoek en in beeld te brengen welke kosten worden geraamd voor dit onderzoek. Voor te leggen in een volgende DB-vergadering. Deelproject 3: Bijdrage veren (themahouder Hj. Stolk) • Uit de analyse volgt dat de bijdragen aan de drie veren een lappendeken is van subsidies en bijdragen van gemeenten, NRIJ en PZH • De Veren spelen een behoorlijke rol in zowel regulier forensenverkeer als voor recreatieve bezoekers, wat is af te leiden uit de aantallen bezoekers in winter en zomer. De feitelijke financiële business case van de veren is weinig inzichtelijk • Voorstel is dat: o NRIJ haar concessie (uitgifte) overdraagt aan de eerstaangewezen gemeente.

o De verkeersdiensten van de betrokken gemeenten hun krachten bundelen en werken aan een gezamenlijke uitgifte van de drie concessies o NRIJ een meerjarige toezegging zal doen voor bijdrage aan de veren, afhankelijk van de bijdrage aan recreatie (aandeel zomerpassanten in het totaal) o De themahouder (met steun wethouder NRIJ) de gemeentelijke verkeersdiensten op dit thema koppelt en komt tot een voorstel voor de NRIJ-bijdrage. Voor te leggen in een volgende DB-vergadering. Deelproject 4: Aanvullende baten (actiehouder M. Kouwenberg) • Uit de analyse volgt dat er enkele kleinere posten zijn waarvoor sprake is van achterblijvend (niet-marktconforme) vergoedingen zoals voor evenementen en hondenuitlaat services. Een leidraad voor nieuwe tarifering is die SBB hanteert in haar (eigen) gebieden voor deze diensten. Actie is om SBB een voorstel te laten doen voor (stapsgewijze) actualisering van tarieven met daarbij een paragraaf over handhaving (zodat niet partijen die zich melden niet de dupe zijn en ‘niet melders’ aan de kosten ontkomen). • De grotere potentiële bijdragen liggen vooral in de uitbreidingen van bestaande exploitaties /horeca (Abel, ARA etc.). Die verkenningen en voorstellen lopen, maar primaat daarvoor ligt vanwege publiekrechtelijke rol bij gemeenten. SBB voorziet en raamt (desondanks) een aanzienlijke inzet in uren voor haar begeleiding.

De vraag is of de kaders hiervoor kunnen worden aangescherpt zodat SBB slechts in actie komt als er sprake van een vergunde/toegestane activiteit? • Een pro-actiever beleid is wenselijk waar het kansen aflopen van overeenkomsten betreft (vb. manege Drost). • Opties PV-panelen op P-plaatsen, CO2-certificaten en reclamemasten, meest aannemelijk met private partijen, dienen nog geconcretiseerd te worden. De prioriteit hiervan is nog onbepaald, trekker in casu zal hier verder informatie over inwinnen. • Voorstel is dat: o Besluitvoorstel komt voor actualisering tarifering evenementen en H.U.S. (SBB) o Er ‘evenementen terreinen’ worden aangewezen (Johannapolder en Vredepolder) met actieve marketing vanuit de betreffende gemeente. o Er gebieden (label: intensieve recreatie) worden geïdentificeerd die geschikt zijn voor een publieke uitvraag aan ondernemers voor een exploitatie plan. Voor te leggen in DB van september.

4

Deelproject 5: reduceren kosten bedrijfsvoering (themahouder J Manschot) • De kosten voor vormen van dienstverlening en bedrijfsvoering bedragen ca 1/3 van de begroting, in totaal meer dan € 1 mln. (pp 2024). Omdat de SOK een publieke samenwerking is blijft dit buiten aanbesteding. Gezien de strakke begrotingen komende jaren vinden GR-leden dit niet goed publiek te verantwoorden. • De mogelijkheid tot reduceren of staken van taken is beperkt, mede vanwege de bestaande SOK die een ‘minimum’ afname van diensten stelt. Indien GR een wens heeft tot overdragen van taken (aan deelnemende gemeentedienst of anders) vraagt dit om een herziening van huidige overeenkomst en/of een marktoriëntatie. • Voorstel is om: o De samenwerking zoals beschreven in de SOK te evalueren, ruim binnen de recent voorgestelde verlengingsperiode (voorkeur nog in 2024). o Parallel aan deze evaluatie een marktoriëntatie en desgewenst marktconsultatie in te richten; o Deze informatie te bundelen en voorzien van een advies over de organisatie en keuze opties over de dienstverlening aan de GR. Deze in DB van 6-11- 2024 in te brengen en te voorzien van een advies. Programmamanagement (themahouder: n.t.b.) • De ambtelijk adviseurs en DB-leden constateren dat een operationele aansturing, monitoring en opvolging van acties en maatregelen noodzakelijk is om de voornemens ook daadwerkelijk te realiseren.

o Het voorstel is dan ook om een programma manager aan te stellen die vanuit de GR deze aanjaagfunctie invult en het ambtelijk en bestuurlijk informeren en involveren organiseert. Verder krijgt deze een mandaat voor operationele aansturing en besluitvorming richting SBB en andere dienstverleners/samenwerkingspartners. Het voorstel met profiel, shortlist, advies selectie en kosten voor een programmamanager voor te leggen in de DBvergadering van september 2024. Prioritering en acties Thema/deelproject Programma manager A. Labeling

Prioriteit 1 1

B.lopende besparingen

2

1.Bijdragebeheer derden 2. Bijdrage R’dam

1

3.Bijdrage veren

2

4.Aanvullende baten

2.

5.Reductiekosten bedrijfsvoering

1.

3

Te doen Voorstel o.b.v. shortlist en selectie incl. kosten Vaststellen in DB (sept) en AB (nov)., alwaar ook afspraken communicatie B&W en raden Oriëntatie & uitvraag aanvullende capaciteit afstemmen met SBB Operationele projectleiding i.r.t. programma management Voorstel partijen, kaders en mandaat onderhandelingen Oriëntatie op uitvraag+kosten onderzoek bezoekers NRIJ Coördinatie van overdracht & bundelen concessie uitgifte Bepalen bijdrage NRIJ Voorstel actuele tarifering Voorstel aanwijzen evenementen terreinen Identificatie gebieden voor uitvraag Evaluatie SOK met SBB Marktoriëntatie/-consultatie

Themahouder n.t.b. P. Gooijer J. Manschot

A. Breedveld / anders K. Schouten Hj. Stolk M. Kouwenberg

J. Manschot

5

3. JURIDISCHE PARAGRAAF Uitvragen en consultaties binnen bestaande inkoopregels van NRIJ. 4. FINANCIËLE PARAGRAAF Voor de invulling van het programmamanagement en de implementatie van de voorstellen per thema en deelproject wordt nog een begroting gemaakt die komende vergadering aan DB wordt voorgelegd. Het totaal aan kredieten voor investeringen e/o frictiekosten om te komen tot besparingen bedraagt € 328.887 (peildatum 26-08-2024) en is voldoende om de eerste stappen van de implementatie te kunnen zetten. 5. COMMUNICATIE Communicatie zal plaatsvinden van DB-leden binnen hun respectievelijke Colleges. In eerstvolgende DB worden afspraken gemaakt over welke thema’s en deelprojecten (cq programma als geheel) communicatie behoeven en naar welke stakeholders. 6. WIJZE VAN TOTSTANDKOMING Ambtelijk voorbereid door betrokken ambtenaren van de deelnemende NRIJ-gemeenten, de bestuurssecretaris NRIJ en J. Manschot. 7. VERDERE PROCEDURE Informeren en besluitvorming over voorgestelde programma, acties en programma management in AB op 20-11- 2024. Hoogachtend,

De heer, ing. R.W. (Rick) van Keulen Bestuurssecretaris Natuur- en recreatieschap IJsselmonde

6