Bijlage 5 bij nr. 35 RIB Raadsvoorstel concepttekst GR Sociaal Zwijndrecht

De vraag is ook wat er dan nog in de bijdrageverordening komt en welke afspraken deels op een andere wijze worden vastgelegd, waarbij geldt dat het algemeen bestuur van de GR de verdeelsleutels opneemt in de P&C- cyclus en ze daarmee een plek krijgen structureel in o.a. de begroting. Het proces van de herijking van de principes en sleutels kent voor nu een route van o.a. een lokale ronde per gemeente (effecten lokaal duiden), een bestuurlijke conferentie in juni 2021, waarna besluitvorming plaats gaat vinden. De besluitvorming van de kostenverdeelsystematiek is daarmee losgekoppeld van de vorming van de GR. De GR neemt de vastgestelde kostenverdeelsystematiek straks 1 op 1 over voor verwerking in o.a. de begroting en administratie. - 37 -

Concepttekst wijziging GR Drechtsteden naar GR Sociaal

DE INVULLING VAN DE GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING SOCIAAL IN DE DRECHTSTEDEN Het financieel kader Sociale Dienst Drechtsteden nader toegelicht Zoals gezegd is het financieel kader een set van uitgangspunten voor de financiële sturing die met name van belang is bij het opstellen van de begroting. Dat kader kan niet zo “hard” zijn als in het verleden, omdat de uitkeringen uit het gemeentefonds steeds minder gealloceerd worden en omdat er bewust voor gekozen is om niet langer te begroten op basis van beschikbare middelen, maar op basis van reële kosten.

Om financiële sturing op de GRD/SDD mogelijk te maken én invulling te geven aan de eisen en wensen die bij gemeenten leven, moet het financieel kader daarom in samenhang worden bezien met twee andere instrumenten: de jaarlijkse uitgangspuntennotitie en een financiële monitor sociaal domein. Het financieel kader bevat 5 uitgangspunten: 1. Transparantie 2. Efficiency en effectiviteit 3. Innovatie 4. Financiële begrenzing 5. Dienstenportfolio Transparantie: De begroting, bestuursrapportages en jaarrekening worden zo transparant mogelijk opgesteld. Kosten worden daarbij zoveel als mogelijk in relatie gebracht tot beleidskeuzes en volumes per dienst en per gemeente zoals die in de uitgangspuntennotitie zijn geïnventariseerd. Efficiency & effectiviteit: In de begrotingscyclus ligt de focus op effectiviteit. Dat betekent dat het gesprek over de omvang van de begroting gevoerd wordt op basis van (keuzes in) het beleid. Het gesprek over de efficiency van de organisatie is ook belangrijk, maar vindt op andere momenten plaats. Dit gesprek wordt minimaal 1 keer in de 3 jaar gevoerd op basis van informatie van een onafhankelijke organisatie5. Innovatie: Uitgangspunt is dat alle gemeenten bijdragen aan de kosten voor (generieke) innovatie die vanuit de dienst wordt opgestart. De kosten zijn onderdeel van de reguliere exploitatiebegroting. 5

Dit kan bijv. Divosa zijn of een onafhankelijk benchmark-instituut.

- 38 -

Concepttekst wijziging GR Drechtsteden naar GR Sociaal

DE INVULLING VAN DE GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING SOCIAAL IN DE DRECHTSTEDEN De kosten voor innovatie worden opgenomen op basis van concrete voorstellen met een goede onderbouwing in de jaarlijkse uitgangspuntennotitie. Als innovatie op initiatief van één of enkele gemeente(n) wordt opgestart, worden de ontwikkelkosten door de betreffende gemeenten gedragen. Als andere gemeenten later ook van deze innovaties gebruik gaan maken, betalen zij een innovatie-opslag6 Financiële begrenzing: Er wordt reëel geraamd op basis van met gemeenten afgestemde volumes en beleidsopgaven. Betaalbaarheid is een integraal vraagstuk van gemeenten: de confrontatie van uitgaven met inkomsten wordt in beeld gebracht met behulp van de financiële monitor. Dienstenportfolio: Er worden drie typen diensten onderscheiden: • • •

Gezamenlijke diensten die door alle gemeenten in dezelfde vorm/mate worden afgenomen Gezamenlijke diensten waar gemeenten keuzevrijheid hebben in de mate waarin ze het afnemen Maatwerk diensten die door één of meerdere gemeenten worden afgenomen

De kosten van gezamenlijke diensten worden verdeeld op basis van kostenverdeelsleutels of op basis van voor- en nacalculatie. Over de kosten van maatwerkdiensten worden specifieke afspraken vastgelegd met de gemeenten in een DVO.

De uitgangspuntennotitie nader toegelicht Gemeenten worden eerder betrokken in het proces om te komen tot een nieuwe (meerjarige) begroting. Dit versterkt de beweging om tot een zo realistisch mogelijke, kosten-gerelateerde begroting te komen. In november van elk jaar wordt informatie verzameld op minimaal de volgende onderwerpen: • Verwachte aantallen (o.a. demografische gegevens, CPB-prognose) voor de komende jaren van maatstaven die de inkomsten of uitgaven sterk beïnvloeden; • Behoeften aan maatwerk dienstverlening op basis van lokaal beleid; • Richtlijnen vanuit gemeenten (vergelijkbaar met de begrotingsrichtlijnen voor de 3 GR’-en van Zuid-Holland Zuid); • Landelijke ontwikkelingen binnen het Sociaal domein; • Uitvoeringsplannen van de regionale visie en • Innovatievoorstellen, zowel algemene innovaties (geïnitieerd vanuit SDD) als specifieke innovaties vanuit één of enkele gemeenten. De informatie van gemeenten, GRD/SDD en GRD/OCD wordt samen met andere relevante informatie (zoals loon- en prijsindices) en inhoudelijke, beleidsmatige uitgangspunten gebundeld in een jaarlijkse uitgangspuntennotitie die in januari wordt opgeleverd en intensief bestuurlijk wordt afgestemd. In de uitgangspuntennotitie worden waar mogelijk en relevant keuzemogelijkheden, scenario’s en prioriteiten opgenomen.

Na vaststelling is deze (jaarlijkse) uitgangspuntennotitie dé basis voor de begroting. Samengevat betekent dit dat de uitgangspuntennotitie de regionale én lokale uitgangspunten en beleidskeuzes vastlegt. Dit wordt vervolgens in de begrotingen financieel vertaald, waarna bestuurders tot besluitvorming kunnen komen.

6

In de begroting 2022 is geen aparte innovatie opgenomen.

- 39 -

Concepttekst wijziging GR Drechtsteden naar GR Sociaal

DE INVULLING VAN DE GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING SOCIAAL IN DE DRECHTSTEDEN

De totstandkoming van een jaarlijkse uitgangspuntennotitie heeft een belangrijke aanpassing in de werkwijze van gemeenten en GRD/SDD gevraagd. Daarbij is de wijziging in rollen en verantwoordelijkheden minstens zo belangrijk als de inhoudelijke informatie die verzameld moet worden. De uitgangspuntennotitie is een jaarlijks product van SDD en gemeenten gezamenlijk. Om het gewenste doel te bereiken is het van belang dat financiële kennis en beleidsinhoudelijke kennis binnen gemeenten en SDD bij elkaar wordt gebracht.

Traject kostenverdeelsystematiek De omvang van de gemeentelijke bijdragen is afhankelijk van de omvang van de totale “gezamenlijke” diensten (Transitie GR Sociaal, taakverdeling, gezamenlijke pakket van 7), de verdeling van de daaraan gerelateerde kosten (kostenverdeelprincipes en sleutels) en de kosten voor lokaal maatwerk (zie ook de aparte uitwerking flexibiliteit & maatwerk). Vanuit de theorie zijn er vier verschillende verdeelprincipes te onderscheiden:    

Solidariteit: iedereen draagt in even sterke mate bij Voorbeelden hiervan zijn verdeelsleutels waarin per gemeente of per inwoner een vaste bijdrage wordt betaald. Draagkracht: de sterkste schouders dragen het meest Een voorbeeld hiervan is een verdeelsleutel die gebaseerd is op de inkomsten van de deelnemende organisaties. Continuïteit: iedereen draagt bij op basis van historisch aandeel Een voorbeeld hiervan is een sleutel die gebaseerd is op de kosten die gemaakt werden voorafgaand aan de overdracht van taken aan een nieuwe organisatie. Nut: de gebruiker betaalt Een voorbeeld hiervan is een sleutel die gebaseerd is op de geleverde prestatie Bijvoorbeeld het aantal bediende klanten.

- 40 -

Concepttekst wijziging GR Drechtsteden naar GR Sociaal

DE INVULLING VAN DE GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING SOCIAAL IN DE DRECHTSTEDEN De huidige kostenverdeling van de GR SDD is opgenomen in de bijdrageverordening en ziet er grofweg als volgt uit:

De werkgroep die zich met de nieuwe kostenverdeelsystematiek bezighoudt heeft voor nu het volgende concept qua principes uitgewerkt: Regeling Participatie

Individuele voorzieningen Wmo

Robuust pakket & maatwerk zonder meerkosten

Maatwerk met meerkosten

Inkomensregelingen

Solidariteit/draagkracht

-

Arbeidsparticipatie

Solidariteit/draagkracht

Nut

Begeleidende participatie

Solidariteit/draagkracht

-

Statushouders

Solidariteit/draagkracht

Nut

Minimabeleid (incl. CGZ en KO)

Nut

Nut

Schuldhulpverlening

Nut

Nut

Huishoudelijke ondersteuning

Nut

Nut

Hulpmiddelen en vervoer

Nut

Nut

Begeleiding en kortdurend verblijf

Nut

Nut

Dagbesteding

?

Nut

- 41 -

Concepttekst wijziging GR Drechtsteden naar GR Sociaal

DE INVULLING VAN DE GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING SOCIAAL IN DE DRECHTSTEDEN Het sturingsmechanisme werkt vanaf de ‘voorkant’ van het proces. Met enige regelmaat wordt de suggestie gedaan om de gehele dienstverlening te baseren op basis van prijs x volume (p x q), omdat gemeenten dan hun lasten direct zouden kunnen beïnvloeden door op de q te sturen. Dat is niet terecht, omdat een deel van de lasten ‘vast’ zijn en bij een lager volume de prijs zal stijgen om de vaste lasten te dekken. De ‘winkel’ en de bijbehorende apparaatskosten zijn eigendom van de gezamenlijke gemeenten en het verlagen van de hoeveelheid (q) leidt dus niet automatisch en direct tot een lagere bijdrage (pxq). Dat kan alleen als de volumes aan de voorkant goed geprognosticeerd worden en de organisatie daarop wordt ingericht.

Financiële beleidsstukken GR Twee verordeningen die een GR moet hebben zijn wettelijk verplicht: de Financiële verordening en de Controle verordening. Deze verplichting is opgenomen in de gemeentewet, artikel 212 en artikel 213. In de Wet op de gemeenschappelijke regelingen (WGR) staat dat deze verplichting ook voor GR'-en geldt (WGR artikel 35). Financiële verordening, artikel 212 is als volgt: 1. De raad stelt bij verordening de uitgangspunten voor het financiële beleid, alsmede voor het financiële beheer en voor de inrichting van de financiële organisatie vast. Deze verordening waarborgt dat aan de eisen van rechtmatigheid, verantwoording en controle wordt voldaan. 2. De verordening bevat in ieder geval: a. Regels voor waardering en afschrijving van activa; b. Grondslagen voor de berekening van de door het gemeentebestuur in rekening te brengen prijzen en van tarieven voor rechten als bedoeld in artikel 229b, alsmede, voor zover deze wordt geheven, voor de heffing bedoeld in artikel 15.33 van de Wet milieubeheer; c. Regels inzake de algemene doelstellingen en de te hanteren richtlijnen en limieten van de financieringsfunctie. Controle verordening, artikel 213, begint als volgt: 1. De raad stelt bij verordening regels vast voor de controle op het financiële beheer en op de inrichting van de financiële organisatie.

Deze verordening waarborgt dat de rechtmatigheid van het financiële beheer en van de inrichting van de financiële organisatie wordt getoetst. 2. De raad wijst een of meer accountants aan als bedoeld in artikel 393, eerste lid, van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek, belast met de controle van de in artikel 197 bedoelde jaarrekening en het daarbij verstrekken van een accountantsverklaring en het uitbrengen van een verslag van bevindingen. Artikel 213 bevat verder bepalingen over de accountantscontrole en –bevindingen. De controle verordening heeft nu nauwelijks ruimte voor eigen beleid. De eisen die worden gesteld aan de werkzaamheden van de accountant en de inhoud van de accountantsverklaring zijn wettelijk bepaald. Nieuwe wetgeving is in procedure over de eigen rechtmatigheidsverklaring van het bestuur. Die wetgeving zal dan een vertaling krijgen in een nieuwe controleverordening.

- 42 -

Concepttekst wijziging GR Drechtsteden naar GR Sociaal

DE INVULLING VAN DE GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING SOCIAAL IN DE DRECHTSTEDEN In onderstaande tabel zijn de stukken opgesomd met een korte toelichting. De stukken worden vastgesteld door het algemeen bestuur van de GR. Stuk Financiële verordening Controleverordening Financieringsstatuut Garantstellingen en leningen Activeren en afschrijven Risicomanagement en Weerstandsvermogen Verbonden partijen

Financiële mandaten

Toelichting De verordening beschrijft de P&C-cyclus van de GR SDD. Daarin kan ook het begrotingsproces volgens het nieuwe financieel kader opgenomen worden. Deze gaat over de accountantscontrole en de rol van het Dagelijks Bestuur en Algemeen Bestuur. Deze moet in de toekomst worden uitgebreid met de rechtmatigheidsverklaring van het DB. Beschrijft hoe met de geldstromen wordt omgegaan, inclusief bevoegdheden en rolverdeling De huidige GRD heeft geen garantstellingen, alleen leningen aan verbonden partijen (Stroomlijn en Baanbrekend Detacheren). De vaste activa van de GR SDD zijn erg beperkt (huisvesting, ICT). De huidige nota kan inhoudelijk worden gehandhaafd, maar moet worden aangepast aan de nieuwe terminologie Deze notitie beschrijft in algemene zin hoe met risico's wordt omgegaan. De notitie bepaalt ook hoe de GR met weerstandsvermogen/ reserves omgaat.

Wettelijke basis Artikel 212 gemeentewet, artikel 35 Wgr Artikel 213 gemeentewet, artikel 35 Wgr Artikel 212 gemeentewet, artikel 35 Wgr

Artikel 212 gemeentewet, artikel 35 Wgr Nadere invulling financiële verordening, artikel 212 gemeentewet

De huidige GR heeft momenteel geen nota verbonden partijen. Dat kan voor de GR SDD wel worden overwogen, maar hoeft geen prioriteit te hebben. De nieuwe GR Sociaal zal aandelen hebben in Stroomlijn en Baanbrekend Detacheren. Beide BV's zijn inmiddels op de hoogte van de omvorming van de GRD. In de aandeelhoudersvergaderingen wordt de GR vertegenwoordigd door een lid van het Dagelijks Bestuur. Geadviseerd wordt begin 2022, als de nieuwe samenstelling van het DB bekend is, af te spreken wie die vertegenwoordiger is. Daarbij aandacht hebben voor de verschillende rollen van opdrachtgever en aandeelhouder. Er zal een nieuwe mandaatregeling moeten worden Wgr, GR tekst vastgesteld, toegespitst op de organisatorische inrichting.

- 43 -

Concepttekst wijziging GR Drechtsteden naar GR Sociaal