Bijlage 2 bij Raadsvoorstel 8.1 Advies adviesraad Sociaal Domein beleidsplan Schuldhulpverlening

Het college van B&W van Hendrik-Ido-Ambacht Postbus 34 3340 AA Hendrik-Ido-Ambacht Betreft: Advies beleidsplan Schuldhulpverlening

Hendrik-Ido-Ambacht, 17 april 2025

Geacht college van Burgemeester en Wethouders, Hartelijk dank voor uw adviesaanvraag aan de Adviesraad Sociaal Domein (hierna ASD) Hendrik-IdoAmbacht ten aanzien van het Beleidsplan Schuldhulpverlening. De ASD adviseert positief kritisch over het beleidsplan Schuldhulpverlening. Positief omdat het belangrijk is om problematische schulden te voorkomen, niet alleen voor betrokkenen maar ook om hoge maatschappelijke kosten te voorkomen. Kritisch omdat naar de mening van de ASD het beleidsplan te weinig concreet is en daarom ook geen beeld geeft van de benodigde middelen om tot een effectieve aanpak bij met name preventie en vroegsignalering te komen. Een belangrijk advies is dan ook om op basis van dit beleidsplan een concreet uitvoeringsplan op te stellen. Een uitvoeringsplan dat is gebaseerd op (wetenschappelijke) inzichten en good practices elders. Hieronder geven we u eerst onze belangrijkste constateringen aan. Daarna verwoorden we enkele aanbevelingen. Constateringen Onze belangrijkste constateringen zijn de volgende: 1) Regionale (van de GR Sociaal) en landelijke informatie en ook kritische geluiden/input vanuit het Ambachtse zijn gedegen in het plan verwerkt. 2) Het valt de ASD op dat er nauwelijks wordt ingegaan op de oorzaken voor het ontstaan van schulden. Inzicht in de belangrijkste oorzaken is van belang om tot effectief beleid en effectieve maatregelen te komen.

3) Het beleidsplan is niet heel erg concreet. Het is een opsomming van ‘wat er is’ en er wordt een kader gegeven voor ‘wat gaan we doen in de toekomst’. Het is een globaal plan met weinig concrete voorstellen en doelen die nog niet SMART zijn. 4) Op pagina 3 staat “Een integrale aanpak is noodzakelijk om te voorkomen dat de schuldenproblematiek in Hendrik-Ido-Ambacht groeit”. De ASD constateert dat hier weinig ambitie vanuit gaat. 5) Schulden leiden tot hoge maatschappelijke kosten door hogere uitgaven aan zorg, afnemende sociale cohesie en ongelijke kansen voor kinderen. Effectieve schuldhulpverlening is om deze reden maatschappelijk uiterst belangrijk. 6) De verantwoordelijkheid voor de uitvoering op de lokale onderdelen preventie, vroegsignalering en nazorg ligt bij het college en zijn voor de uitvoering deels gemandateerd aan de GR Sociaal. Curatie is volledig de taak van de GR Sociaal.

1

7) Bij de belangrijkste hoofddoelen van het lokale deel in het plan wordt aangegeven dat Preventie en Vroegsignalering ook tot doel heeft om problematische schulden terug te dringen. Dit laatste lijkt echter meer onderdeel van curatie. 8) Op pagina 5 en pagina 14 staan groepen genoemd die extra kwetsbaar zijn om in een schuldensituatie terecht te komen. Hierbij worden werknemers genoemd. Dat is een wel heel breed gedefinieerde groep. 9) Op pagina 12 staat dat er een lichte toename is van het aantal vroegsignalen in Hendrik-IdoAmbacht van de vaste lasten partners. In procenten is de toename bijna 20 procent per t.o.v. 2023. Wij constateren dat dit geen lichte toename is. 10) Het bereik van de Vroeg erop af aanpak is laag (8 procent). 11) Het is ons niet duidelijk wat de doelgroep van een SMS Kinderfonds 18+ is. 12) Het valt de ASD op dat bij de groepen die kwetsbaar zijn de inwoners met een UWV-uitkering (waaronder Wajong) niet worden genoemd. Deze worden ook niet bereikt via communicatie door de GR Sociaal. 13) Er staan cijfers over curatie (schuldhulpverlening) door de GR Sociaal in het hoofdstuk Preventie. Dit is enigszins verwarrend. Aanbevelingen Op basis hiervan komt de ASD tot de volgende aanbevelingen aan het college: 1) De ASD heeft vraagtekens bij het knippen van de verantwoordelijkheid tussen gemeente en GR Sociaal.

Omdat minder effectieve vroegsignalering en preventie leiden tot een grotere behoefte aan curatieve inzet door de GR Sociaal. Dit kan perverse prikkels in de uitvoering geven. 2) De ASD heeft signalen opgevangen dat er mogelijk een vertrouwensprobleem ten aanzien van overheidsorganisaties, waardoor mensen zich niet veilig voelen om zich te melden. 3) Omdat schulden aantoonbaar tot hoge maatschappelijke kosten leiden, adviseren wij ruimhartig te investeren in effectieve maatregelen die leiden tot een afname van ‘problematische’ schulden in onze gemeente. 4) De ASD adviseert om het beleidsplan verder uit te werken in een concreet uitvoeringsplan. Als voorbeeld: welke inspanningen gaat de gemeente doen om meer mensen te bereiken (door bijvoorbeeld gemeentelijke billboards zoals op Texel en Zwijndrecht). Hoe bereiken we de doelgroep? Ander voorbeeld: is de inzet van ervaringsdeskundigen mogelijk een effectieve maatregel (zie hiervoor project in Krispijn)? Of denk aan een peer to peer benadering. De ASD wil hier graag over meedenken. Neem in het uitvoeringsplan ook alle (financiële) middelen en menskracht op die nodig zijn om het plan uit te voeren. De middelen die het Rijk ter beschikking heeft gesteld, lijken ons onvoldoende. 5) Geef prioriteit aan preventie en vroegsignalering om problematische schulden te voorkomen.

In dat kader zouden volgens de ASD vooral inspanningen moeten worden gepleegd om het bereik van de Vroeg erop af aanpak aanzienlijk te vergroten. Ga na welke good practices er in dit verband in het land zijn. 6) Verschaf ook andere maatschappelijke organisaties de juiste informatie over naar welke instanties inwoners met schulden verwezen kunnen worden. Denk aan scholen en sportverenigingen. Werk samen met gemeente Zwijndrecht met betrekking tot middelbare scholen. 7) Communicatie: probeer in de communicatie duidelijk te maken dat hulp niet automatisch betekent, dat de inwoner het (volledig) beheer over zijn/haar inkomen kwijtraakt. Deze angst leeft bij veel mensen (bewindvoering). Maar er kan ook ingezet worden op lichtere vormen van schuldhulpverlening. 2

8) Werknemers (pagina 15): inventariseer bij werkgevers niet alleen of er behoefte is aan hulp, maar ook aan welke. Geef werkgevers voorbeelden van mogelijke signalen. Werkgevers kunnen bij tijdige signalering grotere problemen voorkomen. Bij een loonbeslag zijn de problemen al groot. 9) Preventie (hoofdstuk 4): de ASD adviseert ook meer aandacht te geven aan de overgang van werk naar uitkering of andersom. Er ontstaat hierdoor mogelijk een tijdelijk gat tussen de uitbetalingen. Daardoor kunnen er grote problemen ontstaan, zoals betalingsachterstanden en incassokosten. Of bij een doorbetaling van de uitkering, omdat het loon nog niet wordt betaald een schuld bij de uitkeringsinstantie. 10) De ASD adviseert zorg te dragen voor een warme overdracht van mensen in schuldhulpverlening die verhuizen naar een gemeente buiten de Drechtsteden. De ASD vindt het belangrijk dat er in onze gemeente voldoende wordt geïnvesteerd in effectieve vroegsignalering en preventie. Hiervoor moet voldoende financiering en menskracht voor beschikbaar zijn. De ASD vraagt u om daarbij onze aanbevelingen ter harte te nemen. De Adviesraad Sociaal Domein ziet uw reactie op dit advies graag tegemoet. Met hartelijke groet, Namens de Adviesraad Sociaal Domein,

Gert Stolk Voorzitter

3