Bijlage 1 Woonzorgvisie gemeente Hendrik-Ido-Ambacht
Tekst van het document
Woonzorgvisie gemeente Hendrik-Ido-Ambacht
Auteur(s)
Lennart Homan Harm Eskes
Opdrachtgever
Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht
Kenmerk
HE/25/1590/wzhia
Publicatiedatum
24 september 2025 © Bureau HHM
Inhoudsopgave 1.
Waarom een woonzorgvisie? ................................................................... 3
4.
De uitvoeringsagenda ............................................................................. 19
1.1
Wat is een woonzorgvisie? ................................................................................. 3
4.1
Wat doet de gemeente al? ............................................................................... 19
1.2
Waarom maakt de gemeente een woonzorgvisie? ...................................... 3
4.2
Wat gaan we doen? ........................................................................................... 19
1.3
Wat vooraf ging: de woonzorganalyse ............................................................ 5
4.3
Focus aanbrengen ............................................................................................. 20
1.4
Doelgroepen .......................................................................................................... 5
4.4
Financieel kader ................................................................................................. 21
2.
De woonzorganalyse samengevat .......................................................... 6
4.5
Uitvoeringsagenda op hoofdlijnen ................................................................. 22
2.1
Ontgroening .......................................................................................................... 6
2.2
Ontwikkeling van de zorgdoelgroepen............................................................ 6
2.3
Wonen met zorg ................................................................................................... 7
2.4
Migratiecijfers en statushouders ...................................................................... 7
2.5
Mantelzorg en informele zorg ........................................................................... 7
2.6
Leefbaarheid en gezondheid............................................................................. 7
2.7
Huidige woonzorgvoorzieningen ...................................................................... 8
2.8
Inwonersraadpleging ........................................................................................... 8
2.9
De opgaven per doelgroep samengevat ........................................................ 9
2.10
Van opgave naar visie ........................................................................................14
3.
De speerpunten ....................................................................................... 15
3.1
De speerpunten..................................................................................................15
HE/25/1590/wzhia
Bijlage 1.
WoonZorgwijzer ................................................................................... 28
Bijlage 2.
Definities woonvormen ....................................................................... 30
Bijlage 3.
Positie woonzorgvisie .......................................................................... 31
Bijlage 4.
Resultaten inwonersraadpleging ...................................................... 32
Woonzorgvisie Hendrik-Ido-Ambacht [DEFINITIEF] | © bureau HHM 2025 | 2
1.1
Wat is een woonzorgvisie?
1. Waarom een woonzorgvisie?
Een woonzorgvisie is een integraal beleidsdocument dat de beleidsterreinen
De meeste mensen willen zo lang mogelijk thuis blijven wonen of (weer) zelfstandig gaan wonen. Door de vergrijzing, de decentralisatie van zorgtaken en de wijzigingen in de wetgeving verandert de wijze van het aanbieden van zorg en de kijk op (geschikte) huisvesting. Tegelijkertijd zijn er grote uitdagingen. De vraag naar geschikte woningen en zorg groeit, terwijl er een tekort is aan betaalbare, toegankelijke woningen en er te weinig zorgpersoneel en middelen zijn. Voor de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht aanleiding om een integrale visie op wonen in relatie tot welzijn en zorg te ontwikkelen.
ondersteuning is voor ouderen en aandachtsgroepen in een gemeente.
wonen, zorg, welzijn en ruimtelijke ordening met elkaar verbindt en ervoor zorgt dat er in de toekomst voldoende passende woonruimte en zorg en
Een woonzorgvisie vormt de basis voor gemeenten om afspraken te maken met woningcorporaties, verhuurders, zorgaanbieders en maatschappelijke partners over wat ouderen en mensen uit de aandachtsgroepen, naast huisvesting, nodig hebben aan zorg en ondersteuning.
1.2
Waarom maakt de gemeente een woonzorgvisie?
De woonzorgvisie met integrale woonzorgafspraken was voorheen een document dat niet wettelijk was voorgeschreven. Gemeenten konden zelf bepalen met wie en hoe zij de woonzorgvisie opstelden, over welke groepen deze ging en welke inhoud deze had (Bron: Wonen en zorg in het volkshuisvestingsprogramma, Platform 31). Dat wordt de komende jaren anders. A. Landelijke ontwikkelingen
In de afgelopen jaren heeft het Rijk verschillende zorgakkoorden opgesteld. Relevant voor de woonzorgvisie zijn: Wonen Ondersteuning en Zorg voor Ouderen (WOZO), het Integraal Zorg Akkoord (IZA), het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en de Hervormingsagenda Jeugd. Het gezamenlijke doel van IZA, GALA, WOZO en de Hervormingsagenda Jeugd is een toekomstbestendig zorg- en ondersteuningssysteem, waarbij preventie en een betere verbinding tussen zorg, welzijn en wonen een belangrijk streven is. Ook het VN-verdrag Handicap, dat inzet op een inclusieve samenleving voor mensen met een beperking, vormt hierbij een relevant kader.
HE/25/1590/wzhia
Woonzorgvisie Hendrik-Ido-Ambacht [DEFINITIEF] | © bureau HHM 2025 | 3
Daarnaast is er de nationale Woon- en Bouwagenda, die zich richt op de
B. Regionale ontwikkelingen
beschikbaarheid, betaalbaarheid en kwaliteit van wonen. Deze agenda is
Naast een volkshuisvestingsprogramma wil het Rijk dat wij als gemeenten ook
uitgewerkt in zes programma’s, waaronder het programma Wonen en zorg
een huisvestingsverordening met urgentieregeling opstellen. In deze
voor ouderen en het programma Een thuis voor iedereen.
urgentieregeling moeten minimaal de wettelijke urgente aandachtsgroepen meegenomen worden. In het wetsvoorstel is hierbij opgenomen dat
In de nationale programma’s ‘Een thuis voor iedereen’ en ‘Wonen en zorg
gemeenten regionaal afstemmen over het huisvesten van aandachtsgroepen
voor ouderen’, wordt aangestuurd op het realiseren van voldoende en
en ouderen, en het evenredig verdelen van de wettelijke urgente
geschikte huisvesting voor aandachtsgroepen en ouderen, met een
aandachtsgroepen. Deze afspraken gaan in op hoe de opgave om urgente
arrangement van voorzieningen.
groepen te huisvesten verdeeld wordt over de regio en welke bijdrage de verschillende gemeenten hieraan leveren.
Om ervoor te zorgen dat deze huisvestingsopgaven worden opgepakt is de Wet Versterking Regie op de Volkshuisvesting opgesteld. Deze wet, die naar verwachting op 1 juni 2026 in werking treedt, heeft als doel de hulpmiddelen van gemeenten, provincie en het Rijk te versterken, met als doel om
C. Gemeentelijke opgaven
Los van de wettelijke verplichting, heeft de gemeente grote opgaven op het snijvlak van wonen en zorg. De krapte op de woningmarkt, de groeiende zorg-
genoemde huisvestingsopgaven aan te pakken
en ondersteuningsbehoefte en het personeelstekort in de zorg leidt ook voor
Meer overkoepelend zijn gemeente verplicht om op basis van de
passende woonruimte. Met deze woonzorgvisie beschrijft de gemeente haar
Omgevingswet een omgevingsvisie op te stellen. De gemeente werkt deze
ouderen en aandachtsgroepen tot uitdagingen bij het realiseren van visie en geeft ze haar beleidsdoelstellingen weer.
visie vervolgens uit in het volkshuisvestingsprogramma. Dit programma vervangt de woonvisie en de gemeente neemt de woonzorgvisie op in het
De gemeente vervult haar wettelijke taken op het gebied van wonen en
volkshuisvestingsprogramma. In het volkshuisvestingsprogramma moeten
sociale zorg, zoals door het Rijk is bepaald. Dit betekent dat de gemeente
ook beleidsvoornemens en afspraken over de invulling van ouderen en
zorgt voor goede basisvoorzieningen en ondersteuning waar dat nodig is.
aandachtsgroepen worden opgenomen. Zie bijlage 3 voor de samenhang
Inwoners zijn in de eerste plaats zelf verantwoordelijk voor hun
tussen de verschillende beleidsprogramma’s.
woonsituatie en zorgbehoeften. De gemeente biedt een vangnet voor degenen die dat niet zelf kunnen regelen. Samen met haar inwoners en
In aansluiting op het IZA is er in juli 2025 een aanvullend beleidskader
partners werkt de gemeente zo aan een zorgzame gemeente.
ondertekend: het Aanvullend Zorg en Welzijn Akkoord (AZWA). Dit akkoord zet de beweging van zorg naar gezondheid nadrukkelijk voort en legt meer nadruk op vitaal ouder worden, gezondheidsbevordering en een brede benadering van welzijn. HE/25/1590/wzhia
Woonzorgvisie Hendrik-Ido-Ambacht [DEFINITIEF] | © bureau HHM 2025 | 4
1.3
Wat vooraf ging: de woonzorganalyse
1.4
Doelgroepen
Met de woonzorganalyse heeft de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht inzicht
In de woonzorganalyse en -visie richt de gemeente zich op de ontwikkeling
gekregen in de huidige en toekomstige vraag naar wonen met zorg en naar
van een aantal doelgroepen. Deze staan beschreven in tabel 1.
het beschikbare aanbod, zodat de toekomstige opgave inzichtelijk is
Doelgroepen
geworden. Hiervoor zijn de volgende stappen gezet: •
Het bepalen van huidige en toekomstige omvang en spreiding van de diverse doelgroepen.
•
Het bepalen van de behoeften van de doelgroepen op het gebied van wonen, welzijn en zorg.
•
Het in beeld brengen van het huidige aanbod voor de verschillende doelgroepen, inclusief verpleeghuiscapaciteit, respijtzorg en verblijf.
Betrokkenheid stakeholders
Deze analyse is met behulp van verschillende stakeholders tot stand gekomen. Het gaat om zorgaanbieders, woningcorporaties, maatschappelijke partners, belangenorganisaties en eerstelijnsorganisaties/ huisartsen. In februari 2025 heeft een participatietraject plaatsgevonden met de inwoners (door middel van een enquête en een inwonersavond) en netwerkpartners (door middel van een reflectiesessie en schriftelijke feedback) om te komen tot de woonzorgvisie.
(Zorg)doelgroepen Inwoners met dementie, somatische problematiek of niet aangeboren hersenletsel. Inwoners met een beperking: licht, matig of ernstig verstandelijk beperkt of een zintuiglijke aandoening. Inwoners met angst- en stemmingsproblematiek of psychiatrische problematiek. Jongeren en hun ouders: met opgroei en opvoedingsproblemen, psychische problemen en stoornissen. Aandachtsgroepen Ouderen: waaronder ouderen die in mobiliteit en psychische vermogens achteruit gaan. Inwoners die (dreigend) dakloos zijn.
Inwoners die uitstromen vanuit intramurale (zorg)instellingen.
Inwoners met een medische of sociale urgentie. Tabel 1. De doelgroepen van de woonzorganalyse en -visie
HE/25/1590/wzhia
Woonzorgvisie Hendrik-Ido-Ambacht [DEFINITIEF] | © bureau HHM 2025 | 5
2. De woonzorganalyse samengevat Bureau HHM heeft een woonzorganalyse uitgevoerd van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht om een beeld te geven van de ontwikkeling van de populatie per zorgdoelgroep en de behoefte van deze doelgroepen op het gebied van wonen, zorg en welzijn. Ook is het huidige aanbod in beeld gebracht. In dit hoofdstuk wordt op hoofdlijnen een samenvatting gegeven van de in de woonzorganalyse geconstateerde opgave.
2.1
Ontgroening
De gemeente Hendrik-Ido-Ambacht is aantrekkelijk voor (grotere) gezinnen met jonge kinderen. Daarnaast is er wel een afname van jongeren te zien in de leeftijd van 21 tot en met 32 jaar (ontgroening). Deze daling wordt voorlopig gecompenseerd door een piek in de leeftijdsgroep tot 20 jaar, die groter is dan het provinciale en nationale gemiddelde. De bevolkingsopbouw van 50-plussers is vergelijkbaar met die van Zuid-Holland en Nederland. Het aantal 0- tot 20-jarigen en 20- tot 65-jarigen blijft tot en met 2030 en 2040 nagenoeg stabiel. Het aantal 65plussers neemt tot en met 2040 toe met 3.800 inwoners. Het aandeel 65plussers is in 2023 nog 18%, dit stijgt naar 21% in 2030 en 24% van de bevolking in 2040.
2.2
Ontwikkeling van de zorgdoelgroepen
Het aantal inwoners van 60 jaar en ouder met dementie dat zelfstandig woont neemt de komende jaren flink toe. In 2020 ging het nog om een totaal van 370 inwoners, in 2040 neemt dit naar verwachting toe met 69% tot 626 inwoners. Ook het aantal inwoners van 19 jaar en ouder met somatische problematiek dat zelfstandig woont neemt met maar liefst 83% toe, van 1.460 inwoners in 2020 naar 2.677 inwoners in 2040. Het aantal inwoners dat matig of ernstig verstandelijk beperkt is neemt met 33% fors af, van 60 inwoners in 2022 naar 40 inwoners in 2040. Het aandeel inwoners met een LVB (licht verstandelijke beperking) en angsten stemmingsproblematiek ligt in Hendrik-Ido-Ambacht een stuk lager dan het provinciale en landelijke gemiddelde. Ook wonen er in de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht relatief weinig inwoners met beperkingen op meerdere levensdomeinen. Ook ouderdom gerelateerde beperkingen zoals mobiliteit buitenshuis en in huis komen een stuk minder vaak voor dan landelijk en in de provincie. HE/25/1590/wzhia
Woonzorgvisie Hendrik-Ido-Ambacht [DEFINITIEF] | © bureau HHM 2025 | 6
In 2024 ontvingen 906 jeugdigen van 0 tot 23 jaar in Hendrik-Ido-Ambacht
vastgesteld op 27 statushouders in de eerste helft en 24 in de tweede helft
een ambulante vorm van jeugdhulp. Daarnaast kregen 51 jeugdigen
van het jaar.
jeugdhulp met verblijf; sommige van hen ontvingen ook ambulante hulp en zijn dus in beide groepen meegeteld.
2.5
Mantelzorg en informele zorg
Mantelzorg wordt vaak verleend door familieleden en niet
2.3
Wonen met zorg
alleen door buurtgenoten. Het mantelzorgpotentieel is een
In Hendrik-Ido-Ambacht hebben inwoners met
maat om een inschatting te maken van de mogelijkheid om
bepaalde aandoeningen behoefte aan toezicht of
mantelzorg te verlenen. Het mantelzorgpotentieel wordt uitgedrukt in de
24-uurszorg en komen zij in aanmerking voor een indicatie onder de Wet
verhouding tussen 50- tot 65-jarigen en 85-plussers. In 2023 was het
langdurige zorg (Wlz). De zorg wordt zowel intramuraal (in instellingen) als
mantelzorgpotentieel in Hendrik-Ido-Ambacht ongeveer 9,2; vergelijkbaar met
extramuraal (in woonvormen of wijken) geleverd.
het landelijke gemiddelde van 9,3. Het mantelzorgpotentieel zal naar verwachting afnemen naar 3,9 in 2040,
In 2023 zijn er 270 Wlz-indicaties voor verpleging en verzorging, wat 0,84%
wat gevolgen kan hebben voor de behoefte aan formele zorg en
van de totale bevolking betreft, lager dan het provinciale en landelijke
ondersteuning.
gemiddelde door een minder vergrijsde bevolking. Voor GGZ-Wonen zijn er 85 Wlz-indicaties, wat relatief hoog is in vergelijking met landelijke en provinciale cijfers. Dit kan komen doordat omliggende gemeenten afhankelijk zijn van de voorzieningen in Hendrik-Ido-Ambacht. De meeste Wlz-indicaties worden afgegeven aan inwoners van 85 jaar en ouder.
2.6
Leefbaarheid en gezondheid
De Leefbaarometer toont aan dat bijna alle buurten in Hendrik-Ido-Ambacht positief oordelen over de leefbaarheid, hoewel een deel van de wijk Centrum als zwak wordt beoordeeld. Op basis van de Sportvisie van de
2.4
Migratiecijfers en statushouders
gemeente komen we tot de volgende percentages voor Hendrik-Ido-Ambacht:
In 2022 vestigden 260 personen zich vanuit het buitenland in
70,2% ervaart goede gezondheid, 38% voldoet aan de beweegrichtlijn,
Hendrik-Ido-Ambacht en 1.442 personen verhuisden van andere
15,9% heeft ernstig overgewicht (bron: SROI Maatschappelijke waarde van
gemeenten in Nederland naar de gemeente. Tegelijkertijd
sport en bewegen (2024)).
emigreerden 90 inwoners, en 1.267 inwoners verhuisden naar andere gemeenten. Dit leidde tot een netto toename van 520 inwoners. In 2023 bedroeg de taakstelling voor de gemeente 38 statushouders in de eerste helft van het jaar en 49 in de tweede helft. In 2024 was de taakstelling 34 in de eerste helft en 31 in de tweede helft. Voor 2025 is de taakstelling HE/25/1590/wzhia
Woonzorgvisie Hendrik-Ido-Ambacht [DEFINITIEF] | © bureau HHM 2025 | 7
2.7
Wonen
Huidige woonzorgvoorzieningen
In de aanbodinventarisatie zijn 972 plekken naar voren
Inwoners geven aan dat het lastig is om een betaalbare woning te vinden.
gekomen voor de zorgdoelgroepen (zie tabel 2). In de
Starters, jongeren en alleenstaanden lopen vast, net als ouderen die willen
inventarisatie is onderscheid gemaakt naar extramurale
verhuizen naar een kleinere, gelijkvloerse woning. Ze pleiten voor meer
(reguliere en geclusterde woonvormen) en intramurale (o.a.
betaalbare huur- en koopwoningen, ook levensloopbestendig. Ouderen
verpleeghuisplekken) capaciteit. Reguliere woonvormen zijn voor senioren
vertellen dat ze graag zouden verhuizen, maar dat het aanbod beperkt is en
met of zonder zorgbehoefte. Een geclusterde woonvorm wordt gedefinieerd
dat ze niet makkelijk voorrang krijgen. Ze hopen op meer woningen die
als een woonvorm waar ‘verpleegzorg wordt geboden, waarbij wel sprake is
aansluiten bij hun wensen, zodat ook gezinnen weer kunnen doorstromen
van het scheiden van wonen en zorg’. Bewoners in beide woonvormen
naar grotere huizen. Veel mensen vinden hun buurt prettig, maar zien wel
betalen zelf huur, inclusief gas, water en licht. Er zijn in Hendrik-Ido-Ambacht
verbeterpunten. Ze willen een leefomgeving die veilig, schoon en
ook 11 voorzieningen zonder verblijf. Het merendeel hiervan betreft
kindvriendelijk is, met voldoende groen en speelplekken. Ook wordt er
voorzieningen voor inloop en ontmoeting.
geklaagd over verkeersdrukte en het tekort aan parkeerplekken, vooral in snelgroeiende wijken. Tot slot geven inwoners aan dat ze vaker betrokken
Extramuraal Regulier
Ouderenzorg
Totaal
157
127
812
24
25
49
36
61
97
0
14
14
Totaal
willen worden bij beslissingen over hun buurt. Ze willen meedenken, hun stem laten horen en samen met anderen werken aan een fijne leefomgeving.
Geclusterd
528
Gehandicaptenzorg Geestelijke gezondheidszorg Jeugdzorg
Intramuraal
972
Tabel 2. Capaciteit met verblijf naar type en doelgroep
Zorg
Veel inwoners geven aan dat ze niet goed weten waar ze terechtkunnen voor zorg. Ze missen overzicht en vinden het lastig om een aanvraag te doen. Ze willen duidelijke informatie, bijvoorbeeld via een begrijpelijke website, de lokale krant of bijeenkomsten in de wijk. Ook maken mensen zich zorgen over de beschikbaarheid van zorg en hulp vanuit de Wmo. Ze ervaren wachttijden en geven aan dat er te weinig zorgpersoneel is. Ze willen dat hulp op tijd komt
2.8
Inwonersraadpleging
en dat zorgverleners de tijd voor hen hebben. Ouderen vertellen dat ze zich
Aanvullend op de woonzorganalyse zijn de inwoners van de gemeente
regelmatig eenzaam voelen en behoefte hebben aan meer contact. Ze vragen
Hendrik-Ido-Ambacht geraadpleegd door middel van een enquête en een
om plekken waar ze anderen kunnen ontmoeten of een praatje kunnen
inloopavond in het gemeentehuis. In de enquête en tijdens de inloopavond is
maken. Mantelzorgers geven aan dat de zorg voor een ander zwaar kan zijn.
aandacht besteed aan 3 thema’s: wonen, zorg en welzijn. Deze paragraaf
Ze hopen op meer waardering, ondersteuning en af en toe wat ademruimte.
beschrijft kort de opbrengsten per thema. In bijlage 4 is een uitgebreider
Tot slot willen inwoners dat zorg betaalbaar en toegankelijk blijft. Ze willen
overzicht opgenomen. HE/25/1590/wzhia
Woonzorgvisie Hendrik-Ido-Ambacht [DEFINITIEF] | © bureau HHM 2025 | 8
weten waar ze recht op hebben en erop kunnen vertrouwen dat zorg dichtbij beschikbaar is. Welzijn
Veel mensen voelen zich regelmatig eenzaam, vooral ouderen. Ze willen meer plekken waar ze elkaar kunnen ontmoeten: een buurthuis, een huiskamer in de wijk of gewoon een activiteit dichtbij huis. Leefbaarheid en veiligheid zijn voor inwoners belangrijk. Ze vragen om meer handhaving, schone straten en veilige stoepen. Ze voelen zich veiliger als er vaker politie of handhaving zichtbaar is in de wijk. Inwoners willen ook gezond kunnen leven. Ze vragen om toegankelijke sportmogelijkheden, goede speelplekken voor kinderen en veilige wandelroutes voor jong en oud. Ook op het gebied van wonen en zorg is er behoefte aan verandering. Inwoners noemen dat er te weinig passende woonvormen zijn, met name voor ouderen. Ze willen minder papierwerk bij zorgaanvragen en betere samenwerking tussen wonen en zorg. Tenslotte geven inwoners aan dat zij zich storen aan geluidsoverlast van wegen en afvalproblemen in de buurt. Ze willen meer groen, goede afvalinzameling en maatregelen tegen geluidsoverlast.
2.9
De opgaven per doelgroep samengevat
In tabel 3 die op de volgende pagina begint, is op het niveau van elke doelgroep de vraagontwikkeling, het huidige aanbod (capaciteit) en het te realiseren aanbod samengevat.
HE/25/1590/wzhia
Woonzorgvisie Hendrik-Ido-Ambacht [DEFINITIEF] | © bureau HHM 2025 | 9
Doelgroepen
Inwoners met dementie, somatische problematiek
Vraagontwikkeling
Huidig aanbod (capaciteit)
Te realiseren aanbod
In 2023 hebben 265 65-plussers een
Intramuraal
Vanuit het Rijk is er een doorrekening
Wlz-indicatie voor Verpleging en
Verpleeghuisplaatsen
gemaakt van de behoefte/opgave aan
Verzorging.
127 plekken
ouderenhuisvesting. Voor HendrikIdo-Ambacht geldt dat tot en met
Het aantal inwoners met dementie
Extramuraal
2030:
stijgt van 370 in 2020 naar 626 in
Geclusterde woonvorm
35 zorggeschikte woningen,
2040.
157 plekken
55 geclusterde woningen en 225 nultredenwoningen
Het aantal inwoners met somatische
Regulier
aangevuld moeten worden op de
problematiek stijgt van 1.460 in 2020
528 plekken
woningvoorraad.
Het aantal inwoners met een licht
Intramuraal
Door de lichte daling als gevolg van
verstandelijke beperking stijgt van
25 plekken
demografische ontwikkelingen zou de
naar 2.677 in 2040.
Inwoners met een beperking: licht, matig of ernstig verstandelijk beperkt of een zintuiglijke aandoening
2.690 in 2020 naar 2.960 in 2040. Het aantal inwoners met een matige
huidige capaciteit toereikend moeten Extramuraal
zijn om in de lokale behoefte te
24 plekken
voorzien.
of ernstige verstandelijke beperking neemt met 20 af, van 60 in 2020 naar
Er moet vooral gekeken worden naar
40 in 2040.
de kwalitatieve vraagontwikkeling.
Het aantal inwoners met een zintuigelijke aandoening neemt met 46 toe, van 60 in 2020 naar 106 in 2040.
HE/25/1590/wzhia
Woonzorgvisie Hendrik-Ido-Ambacht [DEFINITIEF] | © bureau HHM 2025 | 10
Doelgroepen
Inwoners met angst- en stemmingsproblematiek of psychiatrische problematiek
Vraagontwikkeling
Huidig aanbod (capaciteit)
Te realiseren aanbod
Het aantal inwoners met angst- en
Intramuraal
In kwantitatieve zin is de huidige
stemmingsproblematiek groeit met
61 plekken (beschermd wonen)
capaciteit toereikend om de lokale
40, van 740 in 2020 naar 780 inwoners in 2040.
behoefte op te vangen. Extramuraal 36 plekken (beschermd thuis)
Daarnaast zijn er in 2020 zo’n 90
Het aanbod in Hendrik-Ido-Ambacht voor beschermd wonen vervult
inwoners met psychiatrische
In 2021 kwam 3% van het aantal
daarnaast een regionale functie,
problematiek, dit blijft naar
cliënten dat gebruikmaakte van een
getuige het grote aantal GGZ-Wonen
verwachting 90 in 2040.
BW-voorzieningen in de regio uit
indicaties.
Hendrik-Ido-Ambacht. Het gaat om Niet al deze inwoners doen per
circa 17 cliënten met een BW-Wmo
In principe ligt er geen uitbreidings-
definitie een beroep op een
indicatie. Daarnaast verblijven nog
opgave. Afspraken over het
woonzorgvoorziening.
circa 85 cliënten met een BW-Wlz
benodigde aanbod dienen regionaal
(GGZ-Wonen) indicatie in Hendrik-Ido-
te worden afgestemd.
Ambacht.
Jongeren en hun ouders: met opgroei en opvoedingsproblemen, psychische problemen en stoornissen
HE/25/1590/wzhia
Op basis van demografische
Intramuraal
Het gebruik van Jeugdzorg ligt in de
kenmerken wordt het aantal inwoners
14 plekken
praktijk hoger dan wat op basis van
dat een beroep doet op Jeugdhulp-
demografische kenmerken wordt
verlening geraamd op 730 inwoners
Het geïnventariseerd aantal intra-
verwacht. Ook wordt in de praktijk
in 2020 en 670 inwoners in 2025.
murale plekken ligt aanzienlijk lager
eerder een toename ervaren van het
dan het aantal inwoners met een
gebruik van Jeugdzorg, dan een
In de praktijk maakten in 2022 circa
indicatie voor verblijf in een pleeg-
afname.
1.050 inwoners gebruik van de
gezin, gezinshuis, leef- of behandel-
Jeugdzorg. Het gros ontving deze zorg
groep, gesloten afdeling, GGZ-
ambulant. Circa 60 inwoners
instelling of soortgelijke locaties waar
ontvingen Jeugdzorg met verblijf.
jeugdhulp geleverd wordt.
Woonzorgvisie Hendrik-Ido-Ambacht [DEFINITIEF] | © bureau HHM 2025 | 11
Doelgroepen
Ouderen: waaronder ouderen die in
Vraagontwikkeling
Huidig aanbod (capaciteit)
Te realiseren aanbod
Het aantal 65-plussers neemt toe van
Intramuraal
Vanuit het Rijk is er een doorrekening
5.600 in 2023 naar 8.400 in 2040, een
127 plekken
gemaakt van de behoefte/opgave aan
stijging van maar liefst 33%.
mobiliteit en psychische vermogens achteruit gaan
ouderenhuisvesting. Voor HendrikExtramuraal
Ido-Ambacht geldt dat tot en met
163 plekken
2030: 35 zorggeschikte woningen,
Regulier
55 geclusterde woningen en
106 plekken
225 nultredenwoningen aangevuld moeten worden op de woningvoorraad.
Inwoners die (dreigend) dakloos zijn
Voor de Maatschappelijke Opvang
In Hendrik-Ido-Ambacht zijn er geen
Circa 3% van de cliënten in de MO/BW
gaat het in de regio om circa 80
opvangvoorzieningen.
komt uit Hendrik-Ido-Ambacht.
oplopend tot circa 175 (zelfstandige)
Dit betekent dat inwoners voor dit
Uitgaande van uitstroom naar de
woningen in 2030.
aanbod aangewezen zijn op
gemeente van herkomst gaat het om
voorzieningen in Dordrecht.
circa 2 tot 5 (zelfstandige)
(zelfstandige) woningen in 2024, 1
De totale groep inwoners die
wooneenheden per jaar.
(dreigend) dakloos is kan in de praktijk hoger liggen. Bankslapers en personen die in niet-conventionele woonruimten verblijven zijn niet in beeld gebracht (cijfers hierover ontbreken).
1
Regionaal onderzoek ‘Zorglandschap Beschermd Wonen en Opvang. Een onderzoek voor de regio Drechtsteden en Alblasserwaard’ (mei 2023). HE/25/1590/wzhia
Woonzorgvisie Hendrik-Ido-Ambacht [DEFINITIEF] | © bureau HHM 2025 | 12
Doelgroepen
Inwoners die uitstromen vanuit intramurale (zorg)instellingen
Vraagontwikkeling
Huidig aanbod (capaciteit)
Te realiseren aanbod
Voor Beschermd Wonen gaat het in de regio om circa 105 woningen in
In Hendrik-Ido-Ambacht zijn 3 intra-
Circa 3% van de cliënten in de MO/BW
murale voorzieningen voor
komt uit Hendrik-Ido-Ambacht.
2024, oplopend tot circa 205 woningen in 2030.
Beschermd Wonen. In totaal gaat het
Uitgaande van uitstroom naar de
om 61 intramurale plekken.
gemeente van herkomst gaat het om circa 3 tot 6 (zelfstandige) wooneenheden per jaar.
Inwoners met een medische of sociale urgentie
In 2023 zijn er 29 inwoners via directe
In 2023 betrof het totaal aantal
De verwachting is dat het aantal
bemiddeling naar een zorgwoning
voorstromers (met en zonder
inwoners met een medische of sociale
verhuisd, in 2024 waren dit er 33.
voorrangsverklaring) circa 46% van
urgentie de komende jaren, mede
Deze inwoners hadden geen
het totaal aantal verhuringen, in 2024
door demografische en sociaal-
voorrangsverklaring .
betrof dit 53%.
economische ontwikkelingen verder
2
groeit. Dit zal de druk op de sociale woningvoorraad verder doen toenemen.
Statushouders
In 2023 bedroeg de taakstelling voor
Voor de huisvesting van status-
Voor de huisvesting van status-
de gemeente 38 statushouders in de
houders worden woningen met
houders worden woningen met
eerste helft van het jaar en 49 in de
voorrang toegewezen.
voorrang toegewezen.
tweede helft. In 2024 was de taakstelling 34 in de eerste helft en 31
De taakstelling bepaalt hiermee het te
in de tweede helft. Voor 2025 is de
realiseren aanbod.
taakstelling vastgesteld op 27 statushouders in de eerste helft en 24 in de tweede helft van het jaar. Tabel 3. Opgaven per doelgroep samengevat
2
Beschikbaarheidsmonitor Woningcorporaties in de regio Drechtsteden. Versie 3-10-2023. HE/25/1590/wzhia
Woonzorgvisie Hendrik-Ido-Ambacht [DEFINITIEF] | © bureau HHM 2025 | 13
2.10 Van opgave naar visie De bevindingen uit de woonzorganalyse van Hendrik-Ido-Ambacht, zoals in dit hoofdstuk beschreven, bieden diepgaand inzicht in de demografische ontwikkelingen, de zorgbehoeften en het huidige aanbod van woonzorgvoorzieningen in de gemeente. De vergrijzing van de bevolking, de groeiende zorgbehoefte, de toenemende druk op mantelzorgers en de knelpunten in de zorgstructuren, zoals het tekort aan passende woningen en zorgcapaciteit, stellen de gemeente voor belangrijke uitdagingen. De uitkomsten van de enquête onder inwoners benadrukken daarnaast de behoefte aan betaalbare woningen, betere zorgvoorzieningen en meer informele zorg en ontmoeting. Op basis van deze bevindingen is in hoofdstuk 3 een aantal speerpunten geformuleerd, die als richtlijn dienen voor de komende jaren. Deze speerpunten zijn specifiek gericht op het aanpakken van de geconstateerde opgaven en het inspelen op de veranderende zorgbehoeften. De speerpunten gaan in op het versterken van informele zorg, investeren in draagkracht van de gemeenschap (community building), het ontwikkelen van geclusterde woonvormen voor kwetsbare groepen, ook voor hen met de meest intensieve zorgvraag, het vormgeven van zorgzame wijken en het bevorderen van samenwerking.
Zo wordt er niet alleen gereageerd op de groeiende zorgbehoefte, maar wordt er ook actief gewerkt aan het voorkomen van zorgproblemen en het creëren van zorgzame wijken.
HE/25/1590/wzhia
Woonzorgvisie Hendrik-Ido-Ambacht [DEFINITIEF] | © bureau HHM 2025 | 14
3. De speerpunten
3.1
De speerpunten
Speerpunt 1. Ondersteuning voor informele zorg
Om de druk op formele zorg te verlichten en mantelzorgers te ondersteunen,
Op basis van de woonzorganalyse, de gesprekken met stakeholders en de beschrijving van de opgaven per doelgroep is een vertaalslag gemaakt naar de contouren van de woonzorgvisie. De visie wordt opgebouwd langs vijf speerpunten waar de komende jaren op ingezet wordt. De speerpunten zijn opgesteld in de ‘We’-vorm. Met ‘We’ wordt de gemeente bedoeld, mits dit expliciet anders is vermeld.
zet de gemeente in op het vergemakkelijken van informele zorgvoorzieningen. Dit omvat zowel beleidsmatige als praktische maatregelen, zoals het vergunningsvrij maken van mantelzorgwoningen en het stimuleren van logeerzorg. Samenwerking met welzijnsorganisaties en zorgaanbieders speelt hierbij een belangrijke rol. Om dit te faciliteren hanteert de gemeente de volgende uitgangspunten: •
Vanuit Ruimtelijke Ordening verkennen we de mogelijkheden om te beoordelen of (pré-)mantelzorgwoningen vergunningsvrij kunnen worden gemaakt3.
•
We stimuleren initiatieven die mantelzorgers tijdelijk ontlasten, zoals bestaand beleid rondom logeerzorg en we onderzoeken de mogelijkheid tot dagbesteding in de wijk bij de actualisatie van de Mantelzorgnota.
•
We werken samen met het Sophia Sociaal Team, maatschappelijke partners en zorgaanbieders om mantelzorgers tijdig te bereiken en te ondersteunen, zoals beschreven in de Mantelzorgnota.
Speerpunt 2. Geclusterd wonen dichtbij voorzieningen
Het realiseren van zelfstandig geclusterd wonen voor kwetsbare groepen met een inpandige ruimte voor ontmoeten en met ondersteuning en voorzieningen nabij. Voorbeelden hiervan zijn Knarrenhoven en Plusflats. Daarbij richten we ons in de eerste plaats op de mogelijkheden binnen de bestaande woningvoorraad, in de wetenschap dat er in de gemeente weinig ruimte is voor uitbreiding via nieuwbouw.. Indien er locaties beschikbaar Bij mantelzorgwoningen wordt er gebruik gemaakt van beleid en kaders van het rijk. Bij premantelzorgwoningen en mantelzorgwoningen die niet binnen de Rijksregels passen/vergunningsvrij zijn wordt bekeken of het gefaciliteerd kan worden vanuit de gedachte van de Omgevingswet (ja, mits). 3
HE/25/1590/wzhia
Woonzorgvisie Hendrik-Ido-Ambacht [DEFINITIEF] | © bureau HHM 2025 | 15
komen, wordt bekeken welke doelgroep(en) het best passend is en welk type
•
We zetten in op samenwerking met lokale ontwikkelaars en
woning. Dit kunnen doelgroepen zijn uit zowel de woonzorgvisie als andere
zorginstellingen om de realisatie van geclusterde woonvormen te
doelgroepen. Een afwegingskader kan hierbij helpen, hiermee kan
bevorderen, waardoor de leefbaarheid en sociale cohesie in de wijken
beargumenteerd, transparant en op uniforme worden bepaald welke locaties,
worden versterkt.
voor welke doelgroep het best passend zijn, daarmee rekening houdend met
•
de bredere woonopgave en programmering van de gemeente.
We stimuleren doorstroming binnen de lokale woningmarkt door passende woonvormen te bieden voor ouderen en andere kwetsbare groepen, zodat zij ruimte maken in het reguliere woningaanbod en
Een aandachtspunt waarmee nadrukkelijk rekening moet worden gehouden betreft de samenhang tussen de clustering van kwetsbare groepen, de sociale
tegelijkertijd beter passend kunnen wonen. •
We werken aan een gerichte en transparante woningtoewijzing voor
voorzieningen en welke geclusterde woonvormen op deze plekken
geclusterde woonvormen, waarbij zorgvuldig wordt gekeken naar
gerealiseerd kunnen worden.
samenstelling van bewoners, zorgbehoefte en sociale dynamiek om een evenwichtige en leefbare woonomgeving te creëren.
Daarnaast is het relevant om te kijken naar intergenerationeel geclusterd
•
We verkennen de toegevoegde waarde om een afwegingskader (in de
wonen, waarbij de ‘magic mix’ wordt toegepast en zorgbehoevende en niet-
vorm van de woonvisie, danwel het toekomstige volkshuisvestings-
zorgbehoevende bewoners samen worden gebracht.
programma) te ontwikkelen voor het realiseren van geclusterd wonen, waarin ruimtelijke geschiktheid, sociale samenstelling, nabijheid van
Om dit te faciliteren hanteren we de volgende uitgangspunten: •
focus op locaties die passen binnen de Gebiedsvisie Hoge Kade en nabij schoollocaties. Initiatieven kunnen worden ingediend door eigenaren van dergelijke locaties. •
We creëren een koppeling tussen de clustering van kwetsbare groepen en de beschikbare sociale voorzieningen, zodat inwoners gemakkelijk toegang hebben tot de benodigde ondersteuning en faciliteiten. Het gaat hier bijvoorbeeld om mensen die gebruik maken van Beschermd Wonen voorzieningen.
•
voorzieningen en financiële haalbaarheid worden meegewogen.
We bespreken de kansen binnen bestaand bezit, met een specifieke
We stimuleren de ontwikkeling van intergenerationele woonvormen, waarbij zorgbehoevende en niet-zorgbehoevende bewoners samenkomen, zodat een diverse en ondersteunende leefomgeving ontstaat. HE/25/1590/wzhia
Speerpunt 3. Aandacht voor community care/building en zorgzame wijken
Om de uitdagingen van een groeiend aantal kwetsbare inwoners, afnemende potentiële mantelzorgers en een krimpend aantal zorgprofessionals aan te gaan, ligt de oplossing in het stimuleren van community care en het creëren van zorgzame wijken. Deze beweging sluit aan bij landelijke ontwikkelingen, zoals het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en het Aanvullend Zorg en Welzijn Akkoord (AZWA), waarin de verschuiving van zorg naar gezondheid centraal staat. Meer nadruk komt te liggen op het versterken van gezondheid, vitaliteit en een sterke sociale omgeving. Gemeenschappen zijn zelf aan zet bij de realisatie van deze zorgzame wijken. Het bewustzijn onder inwoners over het nut en de noodzaak hiervan is essentieel, waarbij tevens een cultuurverandering vereist is. Deze ontwikkelingen vormen reeds de basis van Woonzorgvisie Hendrik-Ido-Ambacht [DEFINITIEF] | © bureau HHM 2025 | 16
de Nota Publieke Gezondheid en de implementatie van GALA in onze
Speerpunt 4. Meer richten op preventie
gemeente. Om deze verandering mogelijk te maken, zijn randvoorwaarden
Het adagium ‘voorkomen is beter dan genezen’ vormt hierbij de leidraad.
cruciaal, zoals toegankelijke openbare ruimte, voldoende ontmoetingsplekken
Deze aanpak kan worden geïntegreerd in het bredere gezondheids- en
en een doelgroepoverstijgende samenwerking tussen informele en formele
preventiebeleid van de gemeente, zoals vastgelegd in de Nota Publieke
zorg. Daarnaast vraagt dit ook om meer ruimte en ondersteuning voor
Gezondheid en het bijbehorende uitvoeringsplan. Hierin is onder meer
bewonersinitiatieven. Lokale betrokkenheid en initiatiefkracht zijn onmisbaar
opgenomen dat we gaan werken met Welzijn op Recept en een participatief
in het versterken van onderlinge zorg en leefbaarheid. Daarom organiseren
onderzoek. Daarnaast is er behoefte aan mensen die signalen kunnen
we waar mogelijk participatie zodat inwoners kunnen meedenken over
oppikken dat het niet goed gaat met iemand, zonder daar meteen op in te
bijvoorbeeld aanpassingen in de openbare ruimte en stimuleren we
springen. Bovendien bestaat de mogelijkheid om dit preventieve aspect
bewonersinitiatieven om de kennis, ervaring en creativiteit van de Ambachters
aanvullend te verbinden met de aanpak van eenzaamheid, hoewel dit al deels
in te zetten voor de toekomst van de gemeente.
kan worden aangepakt door in te zetten op community care/building en zorgzame wijken. Hierbij rijst de vraag of de bestrijding van eenzaamheid een
Om dit te faciliteren hanteren we de volgende uitgangspunten: •
We enthousiasmeren inwoners om deel te nemen aan het creëren van
op zichzelf staand doel is of een effect dat kan worden bereikt door het bewerkstelligen van de andere oplossingsrichtingen.
toegankelijke ontmoetingsplekken in de wijken, waar zij elkaar kunnen •
ontmoeten en sociale activiteiten kunnen organiseren.
Om dit te faciliteren hanteren we de volgende uitgangspunten:
We bevorderen een structurele samenwerking tussen zorgprofessionals
•
het bredere gezondheids- en preventiebeleid van de gemeente.
en bewoners, waarbij we bewustwording creëren over de gezamenlijke zorgbehoeften in de wijk en middelen inzetten om dit proces te •
We integreren de preventieve aanpak op het vlak van wonen en zorg in
•
We verbinden de preventieve aanpak met initiatieven ter bestrijding van
ondersteunen.
eenzaamheid, door community care/building en zorgzame wijken te
We bevorderen de onderlinge verbondenheid en zorgzaamheid in wijken
bevorderen als manieren om sociale netwerken te versterken.
door inwoners actief ruimte te geven voor eigen initiatieven die bijdragen
•
binnen het preventieve beleid van de gemeente.
aan een vitaler en gezonder leefklimaat, en door deze lokale initiatieven aan te laten sluiten op bestaande samenwerkingsverbanden en gemeentelijk preventiebeleid.
We zorgen ervoor dat de woonzorgopgaven een centrale plek krijgen
•
We stimuleren het gebruik van passende technologische hulpmiddelen die bijdragen aan zelfstandigheid en veiligheid in de thuissituatie, zoals alarmeringssystemen, monitoring op afstand en domotica.
HE/25/1590/wzhia
Woonzorgvisie Hendrik-Ido-Ambacht [DEFINITIEF] | © bureau HHM 2025 | 17
Speerpunt 5. Complexen zorggeschikt maken voor intensieve zorg
Het aanpassen/ombouwen van bestaande complexen zodat deze zorggeschikt worden gemaakt voor zorg in de thuissituatie, zoals thuiszorg of verpleeghuiszorg thuis. Dit omvat aanpassingen zoals het creëren van ruime draaicirkels voor rolstoelen en rollators, het verwijderen van drempels, en het installeren van aangepaste sanitaire voorzieningen. Samen met faciliteiten zoals een ontmoetingsruimte en een spreekuurruimte voor vragen over hulp, ondersteuning en thuiszorg (Plusflatconcept) maken deze aanpassingen de complexen levensloopbestendig en geschikt voor zorg aan huis. Het doel is om verpleegzorg beschikbaar te stellen in diverse woonvormen, waardoor meer flexibiliteit ontstaat en de zorg beter kan aansluiten op de individuele behoeften van inwoners. Hierbij hebben we aandacht voor onze inwoners met mobiliteitsproblemen en onze inwoners met dementie. Om dit te faciliteren hanteren we de volgende uitgangspunten: •
We onderzoeken en identificeren bestaande wooncomplexen die aangepast of omgebouwd kunnen worden om intensieve zorg te verlenen, buiten de traditionele intramurale verpleeghuizen.
•
We stimuleren de ontwikkeling van diverse zorggeschikte woonvormen, zodat verpleegzorg toegankelijk wordt voor een breder scala aan inwoners met verschillende zorgbehoeften.
•
We bevorderen samenwerking tussen zorgaanbieders, vastgoedontwikkelaars en gemeente om flexibele oplossingen te creëren die aansluiten op de individuele behoeften van inwoners.
•
We zetten in op het delen van kennis en best practices om het proces van aanpassing en ombouw van complexen te vergemakkelijken.
•
We verkennen mogelijkheden om leegstand op innovatieve wijze te combineren met intensieve zorg, bijvoorbeeld via modulaire aanpassingen, tijdelijke invulling of functiemenging.
HE/25/1590/wzhia
Woonzorgvisie Hendrik-Ido-Ambacht [DEFINITIEF] | © bureau HHM 2025 | 18
4. De uitvoeringsagenda
4.1
Wat doet de gemeente al?
De missie van Hendrik-Ido-Ambacht is dat de gemeente een zorgzame gemeente wil zijn, waar inwoners naar elkaar omkijken en oog hebben voor
Om uitvoering te geven aan de woonzorgvisie wordt een (meerjaren)agenda opgesteld. Deze agenda beschrijft de maatregelen per speerpunt die we inzetten om de geformuleerde uitgangspunten te behalen.
elkaar. Waar men respect heeft voor de ander en diens gevoel voor eigenwaarde en waarbij ieder naar eigen mogelijkheden kan meedoen in de samenleving. De gemeente wil een samenleving ontwikkelen met inwoners en partners waarin ruimte is voor eigenheid, gelegenheid om te ontmoeten en ruimte om eigen talenten te ontplooien. En dat – indien het nodig is om dit te realiseren – de nodige ondersteuning en zorg kan worden geboden. Om deze missie te volbrengen is de gemeente al druk bezig op verschillende domeinen. De gemeente beschikt dus al over verschillende beleidsdocumenten, welke een kader bieden om met woonzorgopgaven aan de slag te gaan. Het gaat bijvoorbeeld om Samen voor Ambacht 2022-2026, Regionale Realisatie Agenda Wonen, Foto Preventie Sociaal Domein, De Kracht van Ambacht, De blik vooruit, Nota Publieke Gezondheid, Mantelzorgnota, plan van aanpak Brede SPUK en de omgevingsvisie. Met de woonzorgvisie wil de gemeente dan ook vooral aansluiten bij de beleidsdocumenten die er al zijn, zodat er op een integrale wijze met de opgaven aan de slag wordt gegaan.
4.2
Wat gaan we doen?
Op basis van deze visie wordt er een uitvoeringsagenda opgesteld. In dit document is een agenda op hoofdlijnen opgenomen (zie paragraaf 4.5). Per speerpunt zijn maatregelen geformuleerd, waarbij is aangegeven welke partijen betrokken (moeten) worden.
HE/25/1590/wzhia
Woonzorgvisie Hendrik-Ido-Ambacht [DEFINITIEF] | © bureau HHM 2025 | 19
Als gemeente hebben we hier ook een rol in te vervullen. Echter, daarbij geldt
daar verder worden uitgewerkt. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om
dat wij als gemeente niet alle maatregelen eigenstandig kunnen uitvoeren,
verschillende maatregelen die worden benoemd onder speerpunt 5.
omdat wij hier niet over gaan en/of beperkt invloed kunnen uitoefenen op de realisatie van voorgestelde maatregelen. Zo bouwen wij als gemeente geen
Ook betreft het maatregelen die deels al onderdeel uitmaken van bestaande
woningen en leveren we ook geen zorg. Wel kunnen we ervoor zorgen dat
afspraken met partijen, denk bijvoorbeeld aan de prestatieafspraken die
bepaalde randvoorwaarden die hiervoor nodig zijn worden gerealiseerd.
jaarlijks worden gemaakt met woningcorporaties en waarin onderwerpen als doorstroming en de huisvesting van aandachtsgroepen in worden
Na vaststelling van de visie gaan we direct aan de slag met het inrichten van
meegenomen.
een regietafel, waarin, samen met partijen in het veld, gestructureerd uitvoering wordt gegeven aan de acties die in de woonzorgvisie zijn
Ook geldt dat verschillende maatregelen elkaar deels overlappen en in
opgenomen. Een belangrijke, eerste taak van deze regietafel is om de agenda
sommige gevallen ook in elkaars verlengde liggen. Denk bijvoorbeeld aan het
te concretiseren en te prioriteren.
inventariseren van locaties en complexen waar wooneenheden voor wonen met zorg voor verschillende doelgroepen kunnen worden gerealiseerd.
4.3
Focus aanbrengen
We zijn ons ervan bewust dat de uitvoeringsagenda een uitgebreide lijst met maatregelen bevat. Dit is onder andere het gevolg van het feit dat deze visie betrekking heeft op meerdere doelgroepen, die verschillende behoeften hebben op het vlak van wonen, zorg en welzijn. In deze visie besteden we aan al deze doelgroepen aandacht en nemen we voor al deze doelgroepen
Verder zal er een prioritering worden aangebracht, zodat we ons in de eerste fase kunnen richten op een aantal acties waar we daadwerkelijk mee aan de slag gaan, om zo concrete resultaten te boeken en de basis te leggen voor verdere uitvoering.
uiteenlopende maatregelen.
Het gaat daarbij in de basis om maatregelen die direct invloed uitoefenen op
Om de uitvoerbaarheid van de visie te vergroten is het wel belangrijk om
aandachtsgroepen. Het gaat daarbij om de acties onder speerpunt 2
focus aan te brengen. Dit doen we niet op voorhand, door te snijden in de speerpunten en de voorgestelde maatregelen, maar om daarbinnen gericht
het aanpakken van de huisvestingsopgave voor ouderen en
Geclusterd wonen dichtbij voorzieningen en speerpunt 5 Complexen zorggeschikt maken voor intensieve zorg.
met speerpunten en maatregelen aan de slag te gaan. Om hier meer handen en voeten aan te geven is het belangrijk om de Dit doen we, samen met de nog in te richten regietafel, op de volgende
uitvoeringsagenda samen met de partijen in het veld, samengebracht in de
manier. Een deel van de beschreven acties wordt opgepakt vanuit ander
regietafel, te vertalen naar een meerjarenagenda, waarin is beschreven welke
beleid en/of reeds lopende programma’s, zoals het preventiebeleid, en zal
acties op welke moment in de tijd worden opgepakt. Daarbij is het ook
HE/25/1590/wzhia
Woonzorgvisie Hendrik-Ido-Ambacht [DEFINITIEF] | © bureau HHM 2025 | 20
belangrijk om rekening te houden met de inzet en middelen die nodig is om
voor welzijn en zorg worden gebruikt. De verschillende afdelingen binnen de
de maatregelen uit te voeren.
gemeenten kunnen hier bij het opstellen van de jaarbegroting van betreffende afdeling rekening mee houden.
In de uitvoeringsagenda op hoofdlijnen geven we per actie aan welke prioriteit deze heeft en of het een totaal nieuwe actie is of dat. De prioritering moet als
De gemeente kan ook samen met andere partijen, zoals zorgaanbieders en
volgt afgelezen worden:
woningcorporaties, samenwerkingsprojecten opzetten om de benodigde
Actie binnen één jaar oppakken Actie binnen één tot twee jaar oppakken
middelen te bundelen en de uitvoering te versnellen. Hierbij kan ook worden gekeken naar de Specifieke uitkering domeinoverstijgend samenwerken (SPUK DOS).
Actie binnen twee tot vier jaar oppakken Geen prioriteit
Werken aan het uitvoeringsplan betekent ook dat er financiële consequenties
Doorontwikkelen, of
kunnen zijn. Bepaalde maatregelen kunnen gemeentelijke en/of regionale
Beter onder de aandacht brengen van iets bestaands Totaal iets nieuws
4.4
Financieel kader
De uitvoering van de acties in de uitvoeringsagenda kan worden gefinancierd uit verschillende bronnen. Ten eerste biedt het volkshuisvestingsprogramma mogelijkheden om investeringen in woningbouw en zorgwoningen te ondersteunen. Dit kan door subsidies of leningen voor het bouwen van nieuwe woningen of het aanpassen van bestaande woningen. Daarnaast biedt de Omgevingswet ruimte om de inrichting van de fysieke omgeving te coördineren. De gemeente kan hierbij gebruik maken van middelen die gericht zijn op het verbeteren van de woonomgeving, bijvoorbeeld voor duurzame woningen of zorgbestendige wijken. Verder kunnen de reguliere beleidsbudgetten van de gemeente worden
financiële middelen vragen. Onderdeel van de uitvoering is het toetsen op de financiële haalbaarheid van de verschillende maatregelen. Dit kan een van de onderwerpen zijn op de regietafel, waar de kosten en baten van de maatregelen gezamenlijk worden beoordeeld. Ook wordt bij de prioritering van acties gekeken naar de financiële haalbaarheid. Dit wordt meegenomen in de afweging welke maatregelen met wanneer worden opgepakt, zodat ook eventuele kosten die hiermee gepaard meer gelijkmatig over de jaren kunnen worden verspreid. We stellen een regisseur aan die toeziet op de uitvoering van de visie, partijen bij elkaar brengt, de voortgang bewaakt, bijstuurt waar nodig en als aanjager de vaart erin houdt. In de Kadernota 2026 is afgesproken dat hiervoor middelen vrijgemaakt worden voor 2026 en 2027. De definitieve besluitvorming hierover vindt plaats bij de behandeling van de begroting 2026 in november 2025.
ingezet, zoals voor sociale woningbouw, zorg en welzijn. Voor acties zoals het bevorderen van informele zorg of preventie kunnen bestaande budgetten HE/25/1590/wzhia
Woonzorgvisie Hendrik-Ido-Ambacht [DEFINITIEF] | © bureau HHM 2025 | 21
4.5
Uitvoeringsagenda op hoofdlijnen
Speerpunt 1. Ondersteuning voor informele zorg Resultaat
Actie
a)
•
Vergunningsvrij bouwen van
We communiceren meer over de
mantelzorgwoningen (binnen het beleid
vergunningsvrije mogelijkheden voor
en de kaders vanuit het Rijk)
mantelzorgwonen en onderzoeken of er
4
Betrokken partijen
Prioriteit
Status
Gemeente
mogelijkheden zijn voor premantelzorgwonen.
b)
Mantelzorgers tijdelijk ontlasten via
•
Inzichten uit deze woonzorgvisie worden
Gemeente
meegenomen in de actualisatie van de
logeerzorg en dagbesteding
Mantelzorgnota
c)
Mantelzorgers eerder bereiken en ondersteunen
•
Benutten van bestaande meldpunten (bijv.
Gemeente, welzijnsorganisaties,
Stichting MEE) en voorlichtingscampagne
zorgaanbieders
om mantelzorgers te informeren over beschikbare ondersteuning. Daarbij sluiten we aan op bestaand mantelzorgbeleid, waaronder de inzet van de mantelzorgmakelaar.
Bij mantelzorgwoningen wordt er gebruik gemaakt van beleid en kaders van het rijk. Bij pre-mantelzorgwoningen en mantelzorgwoningen die niet binnen de Rijksregels passen/vergunningsvrij zijn wordt bekeken of het gefaciliteerd kan worden vanuit de gedachte van de Omgevingswet (ja, mits). 4
HE/25/1590/wzhia
Woonzorgvisie Hendrik-Ido-Ambacht [DEFINITIEF] | © bureau HHM 2025 | 22
Speerpunt 2. Geclusterd wonen dichtbij voorzieningen Resultaat
Actie
a)
•
Geschikte locaties en complexen voor
Betrokken partijen
Faciliteren bij mogelijkheden en initiatieven
Gemeente, woningcorporaties,
geclusterd wonen in kaart brengen, zodat
binnen bestaande complexen (bijv.
zorgaanbieders
onderzocht kan worden hoe:
Plusflats). Bij nieuwe en passende locaties
-
35 zorggeschikte woningen,
worden complexen voor geclusterd wonen
-
55 geclusterde woningen en-
meegenomen als (gewenste) mogelijkheid in
-
225 nultredenwoningen
de woningbouw-programmering. In 2025
mee worden genomen in de ontwikkeling
loopt de gemeente reeds een project voor
van bijvoorbeeld de schoollocaties en de
een Plusflat in Sophiastaete.
Prioriteit
Status
Gebiedsvisie Hoge Kade. b)
Koppeling tussen geclusterd wonen en
•
sociale voorzieningen realiseren
Bij nieuwe initiatieven streven en stimuleren
Gemeente, welzijnsorganisaties,
we om geclusterd wonen en sociale
woningcorporaties
voorzieningen ruimtelijk te clusteren. c)
Intergenerationeel geclusterd wonen
•
stimuleren
We onderzoeken waar en hoe de ‘magic
Gemeente, woningcorporaties,
mix’- benadering, waarbij jongere en oudere
projectontwikkelaars
bewoners samenwonen, passend is binnen de bestaande complexen. We kijken hierbij ook of bij de bestaande complexen de huidige leeftijdsgrens voor seniorenwoningen (55+) nog overal passend is of moet worden losgelaten. Bij nieuwbouw staan we, waar mogelijk, open voor deze benadering. d)
Samenwerking met ontwikkelaars en zorginstellingen versterken
•
Organiseren van een ronde tafel met lokale
HKG werkgroep
ontwikkelaars en zorgpartijen om samenwerkingsmogelijkheden te verkennen
HE/25/1590/wzhia
Woonzorgvisie Hendrik-Ido-Ambacht [DEFINITIEF] | © bureau HHM 2025 | 23
Speerpunt 2. Geclusterd wonen dichtbij voorzieningen e)
Doorstroming op de woningmarkt
•
bevorderen
Ontwikkelen van een lokale
Gemeente, woningcorporaties,
doorstroomaanpak waarbij geclusterde
zorgaanbieders
woonvormen worden ingezet als vervolgwoning voor senioren en andere kwetsbare groepen f)
Passende en evenwichtige
•
woningtoewijzing realiseren
Opstellen van toewijzingscriteria voor
Woningcorporaties, in samenwerking
geclusterde woonvormen, inclusief aandacht
met gemeente, zorg- en
voor zorgbehoefte, sociale mix en
welzijnsorganisaties
leefbaarheid, rekening houdend met de regionale afspraken (afhankelijk van woonvorm en doelgroep) g)
In (ruimtelijk) beleid voor geclusterd
•
wonen hebben we het 'ja, mits'-principe
In de geest van de Omgevingswet
Gemeente
benaderen we initiatieven vanuit de 'ja, mits'houding en niet vanuit een 'nee, tenzij'houding.
h)
Omgevingsvisie als kapstok voor de woonzorgvisie
•
We nemen de strategische hoofdpunten uit
Gemeente, woningcorporaties, zorg- en
de woonzorgvisie op in de omgevingsvisie
welzijnspartijen
als het gaat om ruimtelijke zaken.
HE/25/1590/wzhia
Woonzorgvisie Hendrik-Ido-Ambacht [DEFINITIEF] | © bureau HHM 2025 | 24
Speerpunt 3. Aandacht voor community care/building en zorgzame wijken Resultaat
Actie
a)
•
Meer ontmoetingsplekken in wijken
Faciliteren van buurtinitiatieven en
Betrokken partijen
Prioriteit
Status
Betrokken partijen
Prioriteit
Status
Gemeente, bewonersinitiatieven
ontmoetingsruimtes. Hierbij geleerde lessen meenemen uit bestaande projecten, zoals het paviljoen van Rhiant op Banckertplein, de doorontwikkeling van de huiskamers van de wijk, huiskamer van de jeugd (Baxhuis).
b)
Bewoners betrekken bij zorgzame wijken
•
Organiseren van trainingen en workshops
c)
Structurele samenwerking tussen
•
Aansluiten bij bestaande netwerkvormen
Welzijnsorganisaties
waarin wordt gewerkt aan structurele
zorgprofessionals en bewoners
samenwerking, zoals Alliantie Gezondheid,
Gemeente, zorg- en welzijnsorganisaties
Verbond Vroegsignalering, ketenaanpak Valpreventie.
Speerpunt 4. Meer richten op preventie Resultaat
Actie
a)
Preventie geïntegreerd in gem. beleid
•
Opnemen in Nota Publieke Gezondheid
Gemeente
Deze resultaten
b)
Signalering eenzaamheid verbeteren
•
Training van vrijwilligers en professionals
Gemeente, welzijnsorganisaties
met bijbehorende
c)
Woonzorgopgaven centraal binnen
•
Ontwikkelen van richtlijnen voor wonen en
Gemeente, woningcorporaties
zorg
preventief beleid
d)
Zorgtechnologie als preventief hulpmiddel toegepast
•
Verkennen en selecteren van geschikte
Zorgorganisaties, welzijnspartijen, gemeente
acties worden opgepakt in aanpalend beleid.
technologische toepassingen (domotica, ehealth) binnen preventieve beleid
HE/25/1590/wzhia
Woonzorgvisie Hendrik-Ido-Ambacht [DEFINITIEF] | © bureau HHM 2025 | 25
Speerpunt 5. Complexen zorggeschikt maken voor intensieve zorg Resultaat
Actie
a)
•
Stimuleren van zorggeschikte woonvormen
Betrokken partijen
Inventariseren welke bestaande complexen
Gemeente, zorginstellingen,
in aanmerking kunnen komen voor
vastgoedontwikkelaars
Prioriteit
Status
transformatie met aandacht voor specifieke doelgroepen (zoals inwoners met dementie) •
Bepalen vervolgstappen na inventarisatie, rekening houdend met bredere woningbouwprogramma van de gemeente.
b)
Opstellen van een inventarisatie van
Gemeente, woningcorporaties en
corporaties beschikken over voldoende
bestaande complexen van corporaties, waar
Sociale Dienst Drechtsteden
stallings-mogelijkheden van
dit nu onvoldoende mogelijk is of in de
scootmobielen, voor bewoners met een
toekomst gaat knellen
Bestaande wooncomplexen van
mobiliteitsbeperking
•
•
Waar nodig realiseren van stallingsvoorzieningen in of nabij de complexen
•
Opstellen van heldere afspraken over de verdeling van kosten tussen gemeente en corporatie en gebruiker
HE/25/1590/wzhia
Woonzorgvisie Hendrik-Ido-Ambacht [DEFINITIEF] | © bureau HHM 2025 | 26
Overkoepelende resultaten en acties Resultaat
Actie
a)
•
Integrale aanpak Stimuleren van digitale
•
Versterk de samenwerking
1, 2, 3, 4, 5
Beeldzorg, domotica en digitale
•
Stel direct een regietafel samen waarin
tussen zorginstellingen,
gestructureerd uitvoering wordt gegeven
gemeente en
aan de acties uit de uitvoeringsagenda die
vrijwilligersorganisaties
in de woonzorgvisie/
voor een geïntegreerde
volkshuisvestingsprogramma wordt
zorgaanpak.
opgenomen. Monitor dit, maak
Betrokken partijen
Prioriteit
Status
Gemeente, woningcorporaties, zorgaanbieders
3, 4
vaardigheidstrainingen uitbreiden
innovaties in de zorg
c)
speerpunten
samenwerkingspartners
woonzorgopgaven
b)
Afstemming tussen speerpunten en
Betrokken
Zorginstellingen, welzijnsorganisaties, gemeente
1, 2, 3, 4, 5
Alle partijen benoemd in de uitvoeringsagenda
organisaties verantwoordelijk, stuur bij, kom frequent samen, etc.
HE/25/1590/wzhia
Woonzorgvisie Hendrik-Ido-Ambacht [DEFINITIEF] | © bureau HHM 2025 | 27
Bijlage 1.
WoonZorgwijzer
Het model achter de WoonZorgwijzer in een notendo p. Het model
Het ontbreekt in Nederland aan landelijke registratie van mensen met bepaalde aandoeningen/problematiek. Daardoor is op basis van registraties geen goed beeld te geven van de omvang en geografische spreiding van verschillende groepen. De WoonZorgwijzer beoogt in deze lacune te voorzien. De WoonZorgwijzer is een model waarmee het voorkomen van bepaalde aandoeningen/problematieken kan worden voorspeld. Het model is gebaseerd op CBS-microdata. Eerste stap bij de opzet van het model was het samenstellen van een databestand (op persoonsniveau) met relevante kenmerken over de persoon, het huishouden waar de persoon onderdeel van uitmaakt en de woning en woonomgeving waarin men woont. Aan dit bestand zijn gegevens van het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ), de Gezondheidsmonitor en de jeugdhulpverlening gekoppeld, om te bepalen welke personen met aandoeningen te kampen hadden. Vervolgens is bekeken of met regressieanalyses het voorkomen van aandoeningen op betrouwbare wijze kon worden voorspeld. Toen dit het geval bleek te zijn, was de WoonZorgwijzer een feit. Het CBS ziet erop toe dat er geen gegevens worden gepubliceerd die herleidbaar zijn tot een bepaalde persoon. Om deze reden zijn alle gegevens geaggregeerd naar gebieden die liggen binnen een loopafstand van 300 meter rondom een positioneel postcodegebied (de cijfers en de letters).
Op dit databestand is vervolgens het ramingsmodel opnieuw toegepast om de
De eerste versie van het model is ontwikkeld op basis van gegevens uit 2012. In dat jaar was de decentralisatie nog niet ingezet en waren er dus nog landelijk dekkende bestanden beschikbaar. Sindsdien is het instrument drie maal geactualiseerd. Bij elke actualisering is getoetst of de modellen nog actueel waren en zijn waar nodig aanpassingen doorgevoerd. Vervolgens zijn de modellen opnieuw ‘gedraaid’ op basis van actuele data. Bij elke actualisatie is een demografische prognose opgesteld voor vijf jaar later. Daarmee kunnen indicatoren als leeftijd en gezinssamenstelling opnieuw worden vastgesteld. De overige indicatoren worden bij de prognose gelijk gehouden.
scores per postcodegebied te berekenen.
HE/25/1590/wzhia
Woonzorgvisie Hendrik-Ido-Ambacht [DEFINITIEF] | © bureau HHM 2025 | 28
Het voorkomen van de meeste aandoeningen kon via bovenstaande aanpak
Transparantie
worden voorspeld. Dit gold niet voor de groep met beginnende dementie en
Het eerste ontwerp is door de onderzoekers van Stichting In.Fact. (destijds
de groep met licht verstandelijke beperkingen. Voor deze aandoeningen is
werkzaam onder de vlag van Rigo) ontwikkeld in opdracht van het Ministerie
een beredeneerde raming opgesteld, uitgaande van bekende verbanden en
van BZK. De doorontwikkeling is opgepakt door Stichting In Fact, BZK,
landelijke randtotalen.
Platform31, Provincie Zuid-Holland, Object Vision en Baasgeo. Alle bij de ontwikkeling van de WoonZorgwijzer betrokken partijen hechten aan een
Beperkingen op levensdomeinen
hoge mate van transparantie. Alleen als de gebruikers van het instrument
Bij de ontwikkeling van de WoonZorgwijzer waren veel deskundigen en
goed begrijpen welke informatie wordt getoond, kan deze informatie optimaal
professionals betrokken. Zij hebben geholpen bij de vraag wat een zinvolle
renderen. Naast de korte omschrijving van het model in deze notitie zijn dan
indeling is in zorggroepen (groepen met bepaalde aandoeningen), maar
ook uitgebreide achtergronddocumenten opgesteld. Deze zijn te vinden op
vooral ook bij het opstellen van beperkingenprofielen. In deze beperkingen-
de woonzorgwijzer.nl
profielen is per levensdomein aangegeven met welke beperkingen men te maken kan hebben. Deze beperkingenprofielen hebben zelfstandige waarde en staan integraal omschreven in een aparte rapportage. De beperkingenprofielen zijn tevens benut om per levensdomein in kaartbeelden weer te geven welk aandeel van de inwoners vermoedelijk met beperkingen te maken heeft. Om tot deze kaartbeelden te komen moest de slag worden gemaakt van inschatting door professionals, naar concrete percentages en aantallen. Deze slag staat uitgebreid omschreven in de rapportage ‘naar een operationeel model’. Van belang hierbij: een expert/ professional laat zich niet vastleggen op een exact percentage. Op basis van het oordeel van de professionals is daarom door In.Fact. op dit vlak een aanname gedaan. Voor de kaartlagen en tabellen met de beperkingen per levensdomein gaat het dan ook om een inschatting op basis van het oordeel van professionals.