Bijlage 1 Notitie Maatregelen Aanpak Jongerenoverlast

Notitie Maatregelen Aanpak Jongerenoverlast

Opgesteld door:

Chantal Jurado

datum: 18 november 2025

1

Inleiding .......................................................................................................................................................................................... 3 Aanpak Jongerenoverlast ............................................................................................................................................................... 3 Doelgroep ....................................................................................................................................................................................... 4 Korte termijn en lange termijn maatregelen .................................................................................................................................... 5 Maatregelen Aanpak Jongerenoverlast .......................................................................................................................................... 6 1.

Preventieve Burgemeesterbrief (vanaf 12 jaar) ................................................................................................................... 6

2.

(Preventieve) Last onder dwangsom (P)LOD) ..................................................................................................................... 7

3.

Meer uren straatcoaches .................................................................................................................................................... 8

4.

Jeugd-BOA’s ..................................................................................................................................................................... 10

5.

Periodiek cameratoezicht gemeente ................................................................................................................................. 11

6.

Periodiek samenscholingsverbod ...................................................................................................................................... 12

7.

Meld Misdaad Anoniem (MMA) ......................................................................................................................................... 15

8.

Aanwezigheid partners op locatie (zoals Blokker-pand 2025) ........................................................................................... 16

9.

Samenwerking ketenpartners, inwoners en regiogemeenten ............................................................................................ 17

Overige maatregelen .................................................................................................................................................................... 19 Communicatie en participatie........................................................................................................................................................ 19 Evaluatie ...................................................................................................................................................................................... 19 Financieel overzicht ...................................................................................................................................................................... 20

2

Inleiding Op 07 juli j.l. heeft de gemeenteraad in een motie uitgesproken dat hij de problematiek rondom jeugdoverlast serieus wil aanpakken en daarbij de ambitie heeft om te komen tot een structurele en integrale aanpak. In de commissievergadering Algemeen Bestuurlijke Aangelegenheden van 24 september j.l. heeft de raad, op basis van de memo Extra Maatregelen Jongerenoverlast, vooruitlopend op dit definitieve raadsvoorstel gereflecteerd op ideeën. In deze notitie zijn de gewenste maatregelen nader uitgewerkt als bijlage bij het raadsvoorstel. In deze uitwerking is een tiental maatregelen opgenomen dat zich vooral richt op een korte termijn inzet op jeugd- en jongerenoverlast.

Aanpak Jongerenoverlast Hendrik-Ido-Ambacht kent een grote en diverse groep jongeren in de leeftijd van 12 tot en met 21 jaar. In totaal gaat het om circa 3.000 jongeren, die in belangrijke mate bijdragen aan het sociale en maatschappelijke leven in de gemeente. Het overgrote deel van deze jongeren ontwikkelt zich positief. Tegelijkertijd veroorzaakt een klein deel van deze groep al geruime tijd overlast in de openbare ruimte. De gedragingen variëren van baldadigheid en vervuiling tot vernieling, bedreiging en fysiek geweld. Ook zijn er trends waar wij als gemeente onvoldoende op voorbereid zijn zoals fatbikes en scootermeetings. Dit zien we ook landelijk. Afgelopen zomer is hierop vanuit het domein Veiligheid intensief ingezet, wat leidde tot een afname van de overlast. De meldingen namen af en het sentiment bij de ketenpartners was positief. Tegelijkertijd is zichtbaar dat de overlast zich niet langer beperkt tot enkele hotspots, maar zich verspreidt over de hele gemeente. Wij zien dat jongeren zich vaker in fluïde groepen bewegen: minder honkvast, meer netwerkgericht en daardoor moeilijker bereikbaar, wat het verkrijgen van grip bemoeilijkt. De motieven achter het gedrag zijn uiteenlopend: sommige jongeren zoeken sociale erkenning binnen hun groep, anderen vervelen zich of willen spanning en uitdaging, en een deel heeft onderliggende persoonlijke of sociale problemen.

Onze inwoners en ondernemers ervaren deze overlast vaak als vervelend, onveilig en/of intimiderend. Dit onderstreept de urgentie van een integrale aanpak. Om overlast situaties zoveel mogelijk te verminderen en/of te voorkomen is het nodig om op korte termijn een breed pakket aan maatregelen uit te voeren. De uitvoering van de voorgestelde maatregelen in deze notitie zal in 2026 plaatsvinden, met een monitoring van twee jaar en een eindevaluatie begin 2028. De intensiteit van de maatregelen worden meegenomen in de tussentijdse beoordelingen, waarbij de maatregelen meebewegen met de overlast. Intensiveren waar nodig, afschalen zodra het kan. Op de lange termijn is op jongerenoverlast een integrale samenwerking tussen het Sociaal- en Veiligheidsdomein noodzakelijk, waarbij een gezamenlijke visie Jeugd en Veiligheid wordt opgesteld, met implementatie van de effectief gebleken maatregelen uit de evaluatie.

3

Doelgroep Binnen onze aanpak richten wij ons op overlastgevende groepen en individuen in de buitenruimte zoals opgenomen in tabel 1 en 2, in de leeftijd van 12 tot 21 jaar. Wij zetten in op een combinatie van interventies en integrale samenwerking binnen de keten. Dit omvat extra inzet van handhavers, gerichte jongerenwerkactiviteiten, betrokkenheid van ouders, doorverwijzing naar het zorgnetwerk indien noodzakelijk en samenwerking met maatschappelijke partners om structurele oplossingen te realiseren. Een sluitende keten, een goede structuur en voorbereiding is van groot belang om snel en effectief in te kunnen spelen op de dynamische wereld van de jongeren en nieuwe trends. In onderstaande tabellen is de doelgroep uiteengezet. Welke soorten groepen er in de buitenruimte aanwezig zijn en welk soort individuen binnen de groepen voorkomt.

Tabel 1: type overlastgevende groepen in de buitenruimte Hinderlijke groep

Overlastgevende groep

Criminele groep

Gedrag

Storend gedrag zoals geluidsoverlast

Herhaaldelijk storend en grensoverschrijdend gedrag

Strafbare feiten, geweld en handel in verboden middelen

Motief

Sociale binding, verveling

Spanning, status, frustratie

Macht, geld, status

Aanpak

Preventief en pedagogisch

Mix van zorg en handhaving

Repressief + casusregie

Doel en effect

Vroeg ingrijpen voorkomt escalatie

Begrenzen en gedragsverandering

Verstoren, vervolgen, voorkomen recidive

Tabel 2: type individuen binnen groepen in de buitenruimte Type

Kenmerk

Motivatie/rol

Aanpak

Leider/aanjager

Dominant, populair, vaak iets ouder. Zet anderen aan tot grensoverschrijdend gedrag.

Status, macht, verzet tegen autoriteit.

Gericht aanspreken, consequenties duidelijk maken, individueel contact (boa of politie).

4

Volger

Gaat mee met de groep om erbij te horen. Zelf weinig initiatief tot overlast.

Groepsdruk, behoefte aan acceptatie.

Gericht op groepsdynamiek en positieve alternatieven. Aansluiten bij jongerenwerk.

Zwever / meeloper

Wisselt tussen groepen, doet soms mee aan overlast, soms niet.

Nieuwsgierigheid, zoeken naar identiteit.

Persoonlijke begeleiding, aansluiten bij talent of hobby.

Probleemjongere / zorgjongere

Heeft persoonlijke problemen: thuis, school, middelengebruik of psychische klachten.

Zoekt afleiding of erkenning via de groep.

Intensieve begeleiding (jeugdwerk, zorg, wijkteam).

Toeschouwer / bijhanger

Is aanwezig, maar doet zelf weinig. Wordt wel beïnvloed door gedrag van anderen.

Nieuwsgierigheid, behoefte aan spanning.

Preventie, voorlichting en positieve groepsvorming.

Kwetsbare jongere

Jong, beïnvloedbaar, vaak uit instabiel gezin. Vatbaar voor negatieve invloed.

Erbij willen horen, behoefte aan steun.

Crimineel betrokken jongere

Pleegt strafbare feiten, beïnvloedt of rekruteert anderen.

Financieel gewin, status, macht.

Vroegsignalering, specialistisch jongerenwerk, ouderbetrokkenheid versterken. Strafrecht + zorgaanpak; nauwe samenwerking wijkteam, politie, HALT, leerplicht, jeugdbescherming

Korte termijn en lange termijn maatregelen De opgenomen maatregelen in deze notitie richten zich op de uitvoering op de korte termijn, per 2026. Dit is een eerste slag die we slaan voor een effectievere aanpak op jongerenoverlast. Het inzetten van de maatregelen op korte termijn zorgt ervoor dat overlastsituaties en de bijbehorende jongeren sneller in beeld gebracht wordt en daar inzet op gepleegd kan worden. Hiermee verkleinen wij de kans op escalatie en/of voorkomen we overlast. Enkel de inzet van deze maatregelen op jongerenoverlast is niet voldoende om de jongeren in Hendrik-Ido-Ambacht kansrijk te laten opgroeien, onze inwoners prettig te laten wonen en de buitenruimte te laten fungeren als veilige plek om te ontmoeten, voor iedereen. Hiervoor is een evaluatie op de maatregelen

5

en een samenwerking tussen het Sociaal- en Veiligheidsdomein nodig. Voor de lange termijn wordt een gezamenlijk visie Jeugd en Veiligheid opgesteld, waarin de koers bepaald wordt voor onze jongeren in de gemeente.

Maatregelen Aanpak Jongerenoverlast 1. Preventieve Burgemeesterbrief (vanaf 12 jaar) De afgelopen periode is zichtbaar geworden dat de groep overlastgevende jongeren jonger wordt. Daarnaast vertonen sommige van deze jongeren zorgelijk gedrag, zoals het experimenteren met risicovol gedrag, het overtreden van regels of het vertonen van grensoverschrijdend gedrag in de openbare ruimte. Om hier vroegtijdig op in te spelen, wordt gekeken naar de inzet van een preventieve burgemeesterbrief voor 12-jarigen – ook wel een zorgbrief genoemd. Een zorgbrief is bedoeld als vroegsignaal en bewustwordingsinstrument. De zorgbrief wordt zowel naar de jongere als naar de ouder gestuurd, met beiden een eigen boodschap. De brieven benadrukken de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor gedrag en veiligheid. Het is een laagdrempelige manier om gezinnen bewust te maken van beginnende risico’s en om te wijzen op de verantwoordelijkheden en beschikbare ondersteuningsmogelijkheden, opvoedondersteuning of schoolmaatschappelijk werk. Het verwachte effect is dat ouders eerder betrokken raken bij het gedrag van hun kind en hier verantwoordelijkheid voor nemen, dat jongeren zich bewuster worden van hun gedrag (in de openbare ruimte), en dat de gemeente een duidelijk signaal afgeeft dat overlast en risicogedrag niet worden getolereerd.

Daarnaast kan de brief helpen om sneller verbinding te leggen met hulpverlening, waardoor problemen in een vroeg stadium kunnen worden aangepakt. Belang Doel

Effect

Een instrument om jeugdoverlast tegen te gaan. •

Vermindering van overlast door jeugdigen/kinderen.

•

Jeugdigen en ouders vroegtijdig bewust maken van verantwoordelijkheden en gevolgen.

•

Ouders en jeugdigen handvatten bieden bij gedragsproblemen.

•

Grotere ouderbetrokkenheid.

•

Minder herhaling van overlastgedrag.

6

•

Vroegtijdige doorverwijzing naar hulpverlening of zinvolle dagbesteding.

Meetbaarheid

Enquêtes bij ouder en kind

Termijn

Vanaf Q2 2026

Kosten

n.v.t.

Is deze maatregel eerder ingezet? Nee, deze maatregel is niet eerder ingezet.

2. (Preventieve) Last onder dwangsom (P)LOD) De (preventieve) last onder dwangsom (P)LOD) is een bestuurlijke maatregel waarmee de gemeente kan optreden tegen (jeugd)overlastgevers. Met deze maatregel kan worden vastgelegd welk gedrag moet worden gestaakt of welke verplichtingen moeten worden nageleefd. Wanneer hier niet aan wordt voldaan, volgt een financiële sanctie. Met een LOD wordt gedragsverandering afgedwongen. In Hendrik-Ido-Ambacht zijn eind 2025 voor het eerst lasten onder dwangsom opgelegd voor jongerenoverlast. De inzet ervan vraagt om een zorgvuldige juridische onderbouwing en afstemming met ketenpartners, zoals politie en het Openbaar Ministerie. De haalbaarheid en uitvoerbaarheid zullen in de komende periode verder worden onderzocht en ervaren, onder meer aan de hand van concrete casuïstiek. De maatregel biedt ook de mogelijkheid tot een preventieve toepassing: een last onder dwangsom kan worden opgelegd voordat de overlast daadwerkelijk plaatsvindt, wanneer sprake is van een reëel risico of eerdere incidenten – bijvoorbeeld in een buurgemeente. Dit maakt het mogelijk om herhaling of verplaatsing van overlast te voorkomen. Binnen de regio is inmiddels al ervaring opgedaan met deze aanpak. De gemeenten Papendrecht en Zwijndrecht hebben de LOD al succesvol ingezet bij jongerenoverlast.

De wens is om in de toekomst te komen tot regionale afstemming, zodat de opgelegde lasten onder dwangsom voor de gehele regio gelden en overlastgevers zich niet eenvoudig kunnen verplaatsen tussen gemeenten zonder consequenties. Het doel van deze maatregel is om de openbare orde en leefbaarheid te herstellen en herhaling of verplaatsing van overlast te voorkomen. Daarnaast wordt ingezet op versterking van ouderbetrokkenheid, door – waar passend – de financiële consequenties (mede) proberen te verhalen op ouders van minderjarige overlastgevers.

7

De verwachte effecten zijn een afname van herhaald overlastgevend gedrag, een duidelijk signaal richting jongeren en ouders dat overlast niet wordt geaccepteerd, en een sterkere gezamenlijke regionale aanpak binnen de Drechtsteden. De komende periode zal worden benut om de praktische en juridische haalbaarheid verder te toetsen en te bepalen hoe de maatregel effectief kan worden toegepast binnen Hendrik-Ido-Ambacht. Belang Doel

Effect

Biedt de burgemeester een bestuursrechtelijk instrument om herhaald wangedrag te stoppen. •

Herhaaldelijk overlastgevend gedrag voorkomen

•

Overlast verminderen.

•

Ouderbetrokkenheid vergroten.

•

Minder recidive door financiële consequenties.

•

Vergroten ouderbetrokkenheid bij gedrag van jongeren.

•

Gedragsverandering teweeg brengen

Meetbaarheid

Meetkader opstellen (zoals; hoeveel voornemen verstuurd en hoeveel verbeurd)

Termijn

Vanaf Q1 2026

Kosten

n.v.t.

Is deze maatregel eerder ingezet? Ja, deze maatregel is voor het eerst ingezet bij jongerenoverlast eind 2025 Ja, deze maatregel is eerder ingezet bij niet-jongerenoverlastgerelateerde situaties (vuurwerkproblematiek).

3. Meer uren straatcoaches Momenteel zijn de twee straatcoaches 12 uur per persoon inzetbaar (24 uur totaal). Straatcoaches hebben met hun aanwezigheid een preventieve, verbindende en de-escalerende rol binnen de aanpak van jongerenoverlast. Zij zijn zichtbaar in de wijken, spreken jongeren aan op hun gedrag, staan in contact met de inwoner, bieden een luisterend oor en leggen verbinding met andere professionals zoals jongerenwerk, wijkagenten en wijkteams. De kracht van de straatcoach ligt in het laagdrempelig contact met jongeren. Door de aanwezigheid in de buitenruimte, op scholen en in het jongerencentrum zijn zij een vertrouwd gezicht. Vanuit deze positie kunnen zij gemakkelijk trends volgen, jongeren positief beïnvloeden, grenzen stellen

8

en vroegtijdig signalen van risico’s of problemen voor een overdracht naar de welzijns-, zorg- of handhavingspartners. Daarmee fungeren zij als spin in het web. Een uitbreiding van uren betekent dat straatcoaches meer tijd krijgen om jongeren structureel te volgen, groepsdynamieken beter te begrijpen en langdurig contact te onderhouden en jongeren perspectief te bieden. Hierdoor kunnen zij intensiever inzet plegen op de jongeren met meervoudige problematiek, waarmee afglijding en escalatie voorkomen kan worden. Het verwachte effect van de uitbreiding is een afname van (jeugd)overlast, een sterkere informatiepositie binnen de keten en een duurzame gedragsverandering bij jongeren. Ook ontstaat er meer ruimte voor positieve activiteiten (in samenwerking met jongerenwerk), individuele begeleiding en het versterken van sociale netwerken rondom jongeren. We voeren op dit moment gesprekken met de straatcoaches om te bepalen hoeveel urenuitbreiding mogelijk is en hoe deze uitbreiding het meest effectief kan worden ingezet op de hotspots binnen de gemeente. Belang Doel

Effect

Straatcoaches hebben een preventieve en de-escalerende werking op jongerenoverlast. •

Overlast verminderen en escalatie voorkomen.

•

Jongeren stimuleren en sturen naar wenselijk gedrag.

•

Spin in het web-functie.

•

Minder overlast op hotspots.

•

Sterkere informatiepositie binnen de keten.

•

Gedragsverandering bij jongeren teweeg brengen

Meetbaarheid

Periodieke evaluatie op doelstellingen Cijfermatig + ervaringsverhalen

Termijn

Vanaf Q1 2026

Kosten

Van 12 naar 24 uur p.p. per week: €47.000,-Bovenop bestaande kosten à €47.000. Totaal: €94.000,--

Is deze maatregel eerder ingezet? Tweezijdig: Ja, de straatcoaches zijn een onderdeel van de ketenpartners Veiligheid en worden door alle partners als positief en doeltreffend ervaren.

9

Nee, de straatcoaches zijn eerder niet meer dan 12 uur per week ingezet.

4. Jeugd-BOA’s De inzet van jeugdboa’s vormt een belangrijk instrument binnen de aanpak van jongerenoverlast. Het extra inhuren van gespecialiseerde jeugdboa’s (en hiermee de boa capaciteit uitbreiden) én het opleiden van de huidige boa’s tot jeugdboa biedt de gemeente de mogelijkheid om gericht, zichtbaar en effectief op te treden in situaties waar jongerenoverlast speelt of dreigt te ontstaan. Een jeugdboa is een buitengewoon opsporingsambtenaar die specifiek is opgeleid om op te treden in situaties met jongeren. Zij beschikken over specialistische kennis van jeugdgedrag, groepsdynamiek en de relevante wet- en regelgeving, zoals de APV, de Leerplichtwet en de Jeugdwet. Jeugdboa’s kunnen direct handhavend optreden, zoals het geven van officiële waarschuwingen, het uitschrijven van bekeuringen, verwijzen naar Halt en het toepassen van maatwerk bij lichte overtredingen. Daarnaast signaleren zij vroegtijdig zorgelijke ontwikkelingen en spelen zij een verbindende rol tussen jongeren, ouders, inwoners en de ketenpartners. Het verschil tussen een jeugdboa en een boa met taakaccent jeugd ligt in de mate van specialisatie en inzet. Waar een boa met taakaccent jeugd zijn reguliere handhavingstaken combineert met aandacht voor jongeren, is de jeugdboa volledig gespecialiseerd in het werken met jeugdgroepen.

Hij of zij wordt structureel ingezet in omgevingen waar jongeren zich ophouden — zoals winkelcentra, parken en sportvelden — en heeft een meer pedagogische en outreachende benadering. Hierdoor kunnen jeugdboa’s gemakkelijker in contact komen met jongeren en effectiever ingrijpen bij (dreigende) overlastsituaties. Het is wenselijk om in ieder geval één jeugdboa binnen het handhavingsteam actief te hebben en eenieder de opleidingsmodule jeugd aan te bieden als taakaccent. Het doel van de inzet van jeugdboa’s is tweeledig: enerzijds het voorkomen en terugdringen van jongerenoverlast door vroegtijdige aanwezigheid, toezicht en handhaving, en anderzijds het versterken van de verbinding tussen zorg en veiligheid door signalen en observaties actief te delen met partners in de keten. De verwachte effecten zijn een merkbare afname van overlastmeldingen, een toename van het veiligheidsgevoel onder inwoners, en een betere informatiepositie van de gemeente en haar partners. Door hun aanwezigheid in de wijk dragen jeugdboa’s niet alleen bij aan snelle interventies bij

10

incidenten, maar ook aan preventie, gedragsbeïnvloeding en vertrouwen tussen jongeren en de overheid. Op de langere termijn leidt dit tot duurzame gedragsverandering en minder recidive onder jongeren die eerder met handhaving in aanraking kwamen. Belang Doel Effect

Jongeren reageren beter op handhavers die hen begrijpen en met hen in gesprek gaan. •

Voorkomen en verminderen van jeugdoverlast

•

Verbinding versterken tussen handhaving en zorg.

•

Snellere en effectievere interventies.

•

Minder incidenten door vroegsignalering.

•

Meer samenwerking tussen BOA’s, politie en jongerenwerk.

Meetbaarheid

Metingskader op kwalitatieve en kwantitatieve gegevens (zoals registraties of gesprekken)

Termijn

Vanaf Q2 2026

Jaarlijkse kosten voor inhuur 1 jeugdboa à 36 uur per week: € 150.000,-Opleidingskosten per boa: € 1.000,-Is deze maatregel eerder ingezet? Nee, deze maatregel is niet eerder ingezet Kosten

5. Periodiek cameratoezicht gemeente In het verleden heeft de gemeente al enkele keren cameratoezicht ingezet om acute overlastsituaties aan te pakken. Deze inzet gebeurde echter vooral ad hoc, zonder vaste frequentie of uitgebreide voorbereiding. Het doel was destijds om snel te kunnen reageren op oplopende overlast, maar de aanpak was daardoor vooral tijdelijk en reactief van aard. De ervaringen met deze eerdere inzet waren overwegend positief: de zichtbare aanwezigheid van camera’s bleek een afschrikkend effect te hebben op overlastgevers en droeg bij aan een groter veiligheidsgevoel bij inwoners en ondernemers in de directe omgeving. Op basis van deze ervaringen wil de gemeente het cameratoezicht nu beter voorbereiden en structureler toepassen. We treffen momenteel de juridische en organisatorische voorbereidingen zodat dit middel, wanneer de situatie daarom vraagt, snel en zorgvuldig kan worden ingezet. Daarbij wordt voldaan aan de wettelijke vereisten, zoals gegevensverwerking, proportionaliteit, subsidiariteit en afstemming met het Openbaar Ministerie. Met deze

11

voorbereidingen trachten we het cameratoezicht in de toekomst meer stelselmatig in te zetten, bijvoorbeeld tijdens piekperiodes in de zomer bij bekende overlast locaties of bij herhaaldelijke overlast op specifieke locaties. Het doel van het cameratoezicht is om de openbare orde te handhaven en (jeugd)overlast te voorkomen of te verminderen. Daarnaast willen we escalaties voorkomen, de informatiepositie van politie en handhaving versterken en het veiligheidsgevoel van inwoners vergroten. De verwachte effecten zijn een afname van overlast door de preventieve werking van zichtbare camera’s, een snellere en gerichtere inzet van handhaving door betere bewijsvoering, en het vergroten van het veiligheidsgevoel van de inwoner. Belang Doel

Effect

Cameratoezicht helpt om overlast en criminaliteit te voorkomen en bewijsmateriaal te verzamelen. •

Overlast verminderen en voorkomen

•

Kans op strafvervolging vergroten door betere informatievoorziening

•

Veiligheidsgevoel vergroten

•

Afschrikwekkend effect voor overlastgevers.

•

Verhoging veiligheidsgevoel inwoners.

•

Ondersteuning handhaving en bewijsvoering

Meetbaarheid

Cijfermatig of doelstellingen zijn behaald + ervaringsverhalen Evaluatie na inzet

Termijn

Vanaf Q1 2026

Kosten

April-juni (10 weken) huur €200,- per week = €2.000,-

Is deze maatregel eerder ingezet? Ja, een enkele keer bij zware ongeregeldheden door jeugdoverlast op de Sophiapromenade in de periode 2022-2023

6. Periodiek samenscholingsverbod Binnen de gemeente is een duidelijke jaarlijkse trend zichtbaar in de mate van jongerenoverlast. De overlastmeldingen nemen toe vanaf het voorjaar richting de zomervakantie, wanneer jongeren vaker buiten samenkomen, in groepsverband. Tijdens de zomervakantie zelf is het doorgaans rustiger,

12

omdat zowel melders als jongeren vaak op vakantie zijn. In september neemt het aantal meldingen vervolgens weer toe, om richting de jaarwisseling een nieuwe piek te bereiken — vaak gerelateerd aan vuurwerkincidenten en groepsvorming in de openbare ruimte. Om deze terugkerende patronen beter te beheersen, onderzoeken we de haalbaarheid van het instellen van een periodiek samenscholingsverbod op specifieke overlastlocaties, in de periode van april tot juni en oktober tot januari. Het doel van dit verbod is het voorkomen dat grote groepen jongeren langdurig samenkomen op plekken waar herhaaldelijk sprake is van overlast of escalaties, zoals geluidsoverlast, vernielingen of intimiderend gedrag richting omwonenden. Er zijn twee varianten mogelijk voor het opleggen van het samenscholingsverbod. 1. Een samenscholingsverbod via de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) is een lokale regel, opgelegd door de burgemeester, die geldt voor iedereen in een bepaald gebied en is gericht op overlast en het veiligheidsgevoel. 2. Een samenscholingsverbod in overleg met het Openbaar Ministerie is een zwaarder middel dat, indien nodig, wordt opgelegd om specifieke, mogelijk dreigende situaties aan te pakken. Wij zetten in op het periodieke samenscholingsverbod vanuit de APV.

Een samenscholingsverbod in directe afstemming met het OM richt zich doorgaans op een breder pakket van maatregelen, zoals een groepsverbod voor specifieke individuen. Hoewel de burgemeester dit kan inzetten bij specifieke daders van overlast, is het APV-verbod geschikter voor het algemene, langdurige en gebiedsgerichte probleem van overlast door een steeds wisselende samenstelling van groepen. In Tabel 3 hieronder is het onderscheid tussen beide varianten weergegeven. Tabel 3: overzicht onderscheid samenscholingsverbod Verbod via APV

Verbod in afstemming met OM

Grondslag

Gebaseerd op de gemeentelijke APV. De burgemeester is de verantwoordelijke autoriteit.

Hoewel de burgemeester het verbod oplegt, wordt dit gedaan in overleg en afstemming met de politie en het OM. Hierdoor wordt de strafrechtelijke afdoening meegewogen.

Reikwijdte

Een APV-verbod is een algemeen, gebiedsgericht verbod. Het geldt voor iedereen in een aangewezen gebied, onder bepaalde omstandigheden (bijvoorbeeld 'hinderlijk aanwezig zijn').

Dit kan een specifieker 'groepsverbod' zijn, dat zich niet richt op een algemene groep, maar op specifieke individuen of groepen die aantoonbaar overlast veroorzaken.

13

Doel

Vooral gericht op het handhaven van de openbare orde en het aanpakken van algemene overlast in een bepaald gebied

Gericht op het aanpakken van overlast veroorzaakt door specifieke overlastgevers en het voorkomen van verdere overlast, vaak in het kader van een breder integraal veiligheidsbeleid.

Handhaving en straf

Overtreding is een strafbaar feit op grond van de APV en kan worden bestraft met een geldboete of hechtenis.

De afstemming met het OM zorgt ervoor dat de strafrechtelijke vervolging direct wordt ingezet bij overtreding van het verbod. Dit kan leiden tot directe strafrechtelijke gevolgen. Soms kan ook een meldingsplicht worden opgelegd.

Vorm

Formeel besluit dat in de gemeente

Naast het gebiedsverbod kan dit leiden tot andere maatregelen, zoals een groepsverbod voor specifieke personen, die een melding moeten doen bij de politie.

bekend wordt gemaakt en geldt voor een bepaalde periode en in een bepaald gebied.

Het verwachte effect van een periodiek samenscholingsverbod is dat de overlast merkbaar afneemt en dat incidenten in een vroeg stadium kunnen worden voorkomen. Door het instrument tijdig en tijdelijk in te zetten, kan er gericht worden gehandhaafd tijdens risicoperiodes zonder dat dit een structurele beperking oplevert voor jongeren of bewoners. Bovendien vergroot dit de handhaafbaarheid en voorspelbaarheid voor politie en boa’s, die zo beter kunnen inspelen op bekende piekmomenten. Tegelijkertijd vraagt deze maatregel om zorgvuldige juridische voorbereiding, duidelijke communicatie naar inwoners en jongeren (zoals het ophangen van infromatieborden), en afstemming met de politie over de uitvoering en handhaving. Ook moet worden bewaakt dat het verbod proportioneel wordt ingezet en niet leidt tot verplaatsing van de overlast naar andere locaties. Het belang van een periodiek samenscholingsverbod ligt in de preventieve werking: het biedt de gemeente een concreet instrument om tijdig te anticiperen op verwachte overlastpieken, in plaats van pas te reageren als problemen zich al voordoen. Daarmee draagt het bij aan een veiliger en leefbaarder woonomgeving voor alle inwoners.

14

Belang

Geeft de gemeente en politie de mogelijkheid om vroegtijdig in te grijpen bij dreigende overlast.

Doel

Voorkoming van samenkomende overlastgevende groepen in risicoperiodes

Effect

•

Vermindering van jeugdoverlast

•

Voorkoming van escalatie op overlast

•

Vergroting handhaafbaarheid

Meetbaarheid

Nulmeting (zoals aantal meldingen, politiegegevens) Vervolgmeting

Termijn

Vanaf Q2 2026

Kosten

n.v.t.

Is deze maatregel eerder ingezet? Ja, een enkele keer bij zware ongeregeldheden door jeugdoverlast op hotspots

7. Meld Misdaad Anoniem (MMA) Ziet u weleens een verdachte situatie? Veel mensen aarzelen om rechtstreeks de politie te bellen uit angst voor represailles of omdat zij niet persoonlijk betrokken willen raken bij een strafzaak. Meld Misdaad Anoniem (MMA) neemt die drempel weg: melders blijven volledig anoniem, terwijl hun informatie alsnog kan worden gebruikt om criminaliteit en overlast aan te pakken. Het doel van dit onderdeel is om de bekendheid en het gebruik van dit meldpunt te vergroten, zodat inwoners zich veiliger voelen om vermoedens van strafbare feiten of overlastsituaties te melden. Door inwoners actief te betrekken, willen we samen zorgen voor een veiligere leefomgeving. Wij zetten in op thema-gerichte campagnes en het gebruik van diverse communicatiekanalen om bewustwording te vergroten en meldingsbereidheid te stimuleren. De wens is om deze campagnes met name te richten op actuele thema’s zoals wapengebruik onder jongeren en straatintimidatie. In het najaar van 2025 is een campagne ingezet op explosievengeweld, met een module gericht op de doelgroep jongeren. Voor de jongeren is beeldmateriaal gemaakt en gedeeld op social media. Dit betrof onder andere bewustwording over het gevaar van explosieven. Deze campagne had binnen de Drechtsteden een hoge exposure en dat betekent dat dit thema nauw aansluit op de leefwereld van de jongeren.

15

Het verwachte effect van de inzet van MMA is dat meer signalen uit de samenleving bij de gemeente, politie en ketenpartners terechtkomen, waardoor eerder en gerichter kan worden opgetreden. Dit draagt bij aan een preventieve werking, het versterken van de sociale veiligheid, het vergroten van het veiligheidsgevoel onder inwoners en de bewustwording van de doelgroepen. Belang

Bewoners zijn cruciaal in het signaleren van overlast en criminaliteit.

Doel

Bekendheid en gebruik van MMA vergroten via campagnes.

Effect

•

Meer meldingen en informatie over ondermijning en jeugdcriminaliteit.

•

Vergroten betrokkenheid inwoners.

•

Bewustwording bij doelgroepen

Termijn

Vanaf Q1 2026

Meetbaarheid

Cijfermatig (zoals bekendheid, toenemende meldingen, exposure)

Kosten Campagnekosten explosiegeweld 2025 € 2.000,-Is deze maatregel eerder ingezet? Ja, er zijn in het verleden meerdere campagnes van MMA geweest

8. Aanwezigheid partners op locatie (zoals Blokker-pand 2025) Tijdens de zomerperiode van 2025 is het voormalige Blokker-pand aan de Sophiapromenade ingezet als uitvalsbasis voor de ketenpartners. Vanuit deze locatie konden professionals zoals straatcoaches, boa’s, jongerenwerkers en politie dichter bij de overlastlocaties aanwezig zijn. Hierdoor waren zij beter in staat om jongeren in beeld te brengen, direct te reageren op signalen en snel op te treden bij incidenten. Bovendien bood de locatie ruimte voor laagdrempelig contact met omwonenden, wat het gevoel van veiligheid en vertrouwen bij de omwonenden vergrootte. Het doel van deze inzet is om de nabijheid en samenwerking tussen ketenpartners te versterken en overlast sneller en effectiever aan te pakken. Door fysiek aanwezig te zijn in de wijk, wordt het eenvoudiger om signalen vroegtijdig op te vangen, jongeren aan te spreken op gedrag en bewoners actief te betrekken bij de leefbaarheid van hun omgeving.

16

Het verwachte effect is dat overlastsituaties eerder worden gesignaleerd en opgelost, dat jongeren minder anonimiteit ervaren in hun gedrag en dat het veiligheidsgevoel onder de inwoner toeneemt. De aanwezigheid van professionals op overlast locaties maakt bovendien dat interventies sneller, zichtbaarder en beter afgestemd plaatsvinden, wat bijdraagt aan een meer samenhangende en effectieve aanpak. Voor de komende periode wordt onderzocht hoe deze aanpak kan worden voortgezet of in mobiele vorm ingezet kan worden. Belang Doel

Effect

Directe samenwerking tussen ketenpartners vergroot slagkracht. •

Fysieke nabijheid van ketenpartners in de wijk.

•

Escalatie bij overlastlocaties voorkomen.

•

Jongerenoverlast verminderen.

•

Snellere informatie-uitwisseling en interventies.

•

Daling van meldingen in de directe omgeving.

•

Versterking vertrouwen inwoners in de ketenpartners.

Termijn

Vanaf Q2/3 2026

Meetbaarheid

Kwalitatief door gesprekken (zoals enquête en ervaring vanuit ketenpartners)

Kosten

Maandelijkse kosten Huur pand: €1.000,-Huur accu-unit (stroomvoorziening): 1.000,Totale kosten voor 3 maanden in het jaar: € 6.000,--

Is deze maatregel eerder ingezet? Ja, bij jeugdoverlast op de Sophiapromenade

9. Samenwerking ketenpartners, inwoners en regiogemeenten Jeugdproblematiek houdt niet op bij gemeentegrenzen en bij inzet van één partij. Overlast en risico’s verplaatsen zich gemakkelijk tussen wijken en dorpen en komen in diverse vormen voor. Daarom is het belangrijk om met de stakeholders/betrokkenen, vanuit ieders expertise en perspectief samen te werken in de aanpak van jongerenoverlast. Door integrale afstemming en gezamenlijke communicatie vanuit de ketenpartners richting jongeren, ouders en betrokken inwoners ontstaat een eenduidige en herkenbare boodschap. Dit zorgt voor een gecoördineerde en consistente aanpak, minder verplaatsing van overlast en meer draagvlak onder inwoners voor structurele maatregelen. In tabel 4 is een overzicht opgenomen van prominente stakeholders bij de aanpak op jongerenoverlast. Ieder met eigen perspectief en rol in de aanpak op jongerenoverlast.

17

Tabel 4: overzicht stakeholders jongerenoverlast Stakeholder Gemeente

Politie Jongerenwerk

Perspectief Ziet jongerenoverlast als een veiligheids-, leefbaarheids- én sociaal vraagstuk dat integraal moet worden aangepakt. Streeft naar een balans tussen handhaving, preventie en perspectief voor jongeren. Zien dagelijks wat er speelt op straat, volgen ontwikkeling en staan dicht bij de jongeren. Richt zich op veiligheid en handhaving Richt zich op preventie, contact en begeleiding van jongeren.

BOA

Werken preventief en handhaven in de publieke ruimte.

HALT

Begeleidt jongeren na lichte overtredingen; leert hen verantwoordelijkheid te nemen. Verbindt zorg en veiligheid bij zeer complexe casussen.

Straatcoaches

Zorg- en Veiligheidshuis Regiogemeenten

Hebben gedeelde problematiek en verantwoordelijkheid.

Inwoners

Willen een veilige, leefbare buurt met perspectief voor jongeren.

Ouders

Hebben primaire verantwoordelijkheid voor opvoeding en betrokkenheid.

Ondernemers

Hebben belang bij een veilig en aantrekkelijk winkel- of bedrijventerrein.

Rol in aanpak Voert regie op de integrale aanpak en verbindt partners (Veiligheid, Sociaal Domein, onderwijs, zorg, politie). Signaleren van overlast, motiveren jongeren tot gedragsverandering, informatie delen met partners, brugfunctie tussen jongeren en instanties. Handhaven bij overtredingen, delen van data en signalen, specifieke acties inzetten. Organiseren van activiteiten, individuele begeleiding, signaleren van risico’s, versterken van ouderbetrokkenheid. Toezicht houden en handhaven, aanspreken van jongeren, samenwerken met politie en straatcoaches, terugkoppeling van signalen. Uitvoering van leerstraffen, terugkoppeling aan gemeenten, voorlichting over gevolgen van overtredingen. Casusregie bij multiproblemgezinnen, analyse van trends, advies aan gemeenten over integrale aanpak. Gezamenlijke strategie, afstemming van beleid, regionale communicatiecampagnes, delen van kennis en capaciteit. Melden van signalen, deelnemen aan buurtinitiatieven, meewerken aan positieve benadering van jongeren. Deelnemen aan ouderbijeenkomsten, samenwerken met jongerenwerk en scholen, signalen delen met hulpverlening. Melden van overlast, samenwerking bij preventie (camera’s, buurtinitiatieven).

Belang

Een veilige, leefbare en verbonden samenleving, waarin jongeren positief opgroeien en overlast structureel wordt verminderd door afstemming, samenwerking en consistente communicatie tussen alle betrokken partijen — over gemeentegrenzen heen.

Doel

Regionale en lokale afstemming en uniforme communicatie richting jongeren en stakeholders.

Effect

•

Gecoördineerde aanpak tussen stakeholders.

•

Minder verplaatsing van overlast.

18

•

Draagvlak bij inwoners voor structurele maatregelen.

Meetbaarheid

Kwantitatief door gesprekken (zoals enquête, bewonersgroepen)

Termijn

Vanaf Q1/2 2026

Kosten

n.v.t.

Is deze maatregel eerder ingezet? Nee, in deze vorm is de maatregel niet eerder ingezet.

Overige maatregelen Naast de genoemde maatregelen zijn er nog talloze maatregelen te noemen die een positief effect zouden kunnen hebben op de aanpak van jongerenoverlast. Denk aan voorzieningen of aanpassingen in de buitenruimte en inzet van nieuwere technologische middelen zoals drones. Of inzet op de online leefwereld van jongeren, waar zij meer en meer binnen bewegen. Wij zullen de komende tijd onderzoeken wat de haalbaarheid is van deze maatregelen en hoe we deze zo goed mogelijk kunnen inbedden in de aanpak op jongerenoverlast. De inzet van de mosquitos op de sportvelden wordt in 2026 geëvalueerd. Afhankelijk van de uitkomsten kan dit middel ook verder ingezet worden als maatregel op jongerenoverlast op andere plekken binnen de gemeente.

Communicatie en participatie Met Communicatie wordt een communicatieaanpak uitgewerkt. Deze aanpak zal zich vooral richten op het informeren van inwoners over de aanpak; wat is het doel, wat gaan wij doen en wat gaan inwoners hier concreet van merken en hoe kunnen zij hieraan bijdragen.

Evaluatie Om de effectiviteit van de maatregelen te meten dienen de resultaten opgenomen te worden in een evaluatie. De maatregelen worden 2 jaar uitgevoerd zodat we twee volledige piekseizoenen kunnen ervaren en er tussentijds tijd en ruimte is om voor te bereiden op de lange termijn aanpak, namelijk de integrale visie Jeugd en Veiligheid. De evaluatiemomenten vinden plaats op; 1. Tussenevaluatie begin 2027 ; hierop worden aanpassingen doorgevoerd indien nodig 2. Eindevaluatie begin 2028; visie Jeugd en Veiligheid volgt hierop (vermoedelijk april 2028).

19

Financieel overzicht Voor 2026 en 2027 bedragen de jaarlijkse kosten €210.000 per jaar, zoals hieronder gespecificeerd. Na deze twee jaar vindt een evaluatie plaats. Op basis daarvan wordt bepaald welke maatregelen worden voortgezet en wordt een nieuwe kostenberekening gemaakt voor verdere inzet. Maatregel

omschrijving

Eerder ingezet?

Kostenbeschrijving

jaarlijks

1.

Preventieve burgemeestersbrief

Laagdrempelige signalering en bewustwording bij jongeren en ouders

nee

Geen

Geen

2.

(Preventieve) Last onder dwangsom (P)LOD)

Gericht op herhaaldelijk overlastgevend gedrag; ouderbetrokkenheid

ja

Geen

Geen

3.

Meer uren straatcoaches

Ja/nee

Personeelskosten

€47.000,-

4.

Jeugdboa’s

Preventieve, verbindende en de-escalerende inzet; vergroten zichtbaarheid en continuïteit Specialisatie in handhaving gericht op jongeren; signalering en preventie

Nee

5.

Periodiek cameratoezicht gemeente

Preventieve werking, ondersteuning handhavers en bewijsmateriaal

Ja

personeelskosten opleidingskosten Huurkosten

150.000 € 3.000,-€2.000,--

6.

Periodiek samenscholingsverbod

Voorkomen van overlast op hotspots; afstemming met OM

Ja

geen

geen

7.

Meld Misdaad Anoniem (MMA)

Bevorderen van anonieme signalering van overlast en criminaliteit

Ja

Campagnekosten

€ 2.000,-

8.

Partners aanwezig op locatie

Uitvalsbasis voor partners, zichtbaarheid en contact met jongeren

Ja

Huurkosten

€6.000,--

9.

Inwoners en regiogemeenten als partners

Intensievere samenwerking voor betere slagkracht en informatievoorziening.

Nee

Geen

Geen

Totale kosten

€ 210.000,-

20