Bijlage 1 bij Raadsvoostel 8.3 Probleemanalyse SST

Memo

Aan: Van: Betreft: Datum:

Tielman-Graus, SJ (Judith) 27-6-2024

Aanleiding In de opdracht Sophia Sociaal Team is een uitbreiding van het aantal FTE te zien. Een goed samengesteld lokaal team dat in balans is met het aantal vragen zorgt er voor een snellere en betere ondersteuning van inwoners. Met name op het gebied van Jeugd is er sprake van een tekort aan FTE. Hieronder zal dan ook met name worden ingegaan op de veranderingen rondom de jeugdzorg. Wijzigingen wet In 2015 is de Jeugdwet ingegaan en zijn de verantwoordelijkheden van de gemeenten tav de jeugdzorg uitgebreid. De gemeente is vanaf dat moment verantwoordelijk voor de geïndiceerde jeugdzorg inclusief jeugd ggz, zorg voor jeugd met een licht verstandelijke beperking en in het kader van jeugdstrafrecht, jeugdbescherming en jeugdreclassering. Tevens is de gemeente verantwoordelijk voor het bevorderen van preventef beleid en vroegsignalering. In eerste instante lag deze taak voor de gehele regio de Serviceorganisate Jeugd (SOJ) en vanaf 2022 doen gemeenten de inkoop van het lokale team zelfstandig. Lokaal beeld Ontwikkelingen van het lokale team Hendrik-Ido-Ambacht (jeugd) De groote van het jeugdteam is in 2015 bepaald aan de hand van een door de SOJ opgestelde regionale verdeelsleutel. In de jaren erna is er steeds voor gekozen om het jeugdteam klein te houden en veel te verwijzen naar de zorgmarkt.

In onderstaand schema is het aantal cliënten te zien zowel in instroom en uitstroom over de verschillende jaren. Tabel 2015

2019

2020

2021

2022

2023

Instroom

256

257

240

147

182

270

Uitstroom

#

#

234

158

149

223

Aantal OTS’en

48

52

48

50

37

31

Instroom bij huisartsen

283

474

458

490

557

556

Overdrachten VT na triage

92

103

83

91

82

Overdrachten VT na onderzoek

10

13

3

8

7

Aantal jeugdigen in HIA

7009

7462

7530

7560

7625

7698

Aantal jeugdigen in jeugdhulp

195

208

194

202

226

249

FTE jeugdteam

6.4

6.6

7

7.2*

7.1

7.3*

* In 2021 en 2023 is er een half jaar lang 1 FTE extra ingezet om de wachtlijst weg te werken. In beide jaren heeft dit geleid tot een (tjdelijke) daling van de wachtlijst. # Er zijn geen uitstroomcijfers bekend over de jaren 2015 tot en met 2019.

Memo In bovenstaande tabel is te zien dat de instroom van jeugdigen met een hulpvraag toeneemt door de jaren. In 2015 en 2019 is de vraag redelijk stabiel gebleven. In de jaren 2020, 2021, 2022 is een afname van de instroom te zien, waarvan Covid-19 vermoedelijk een grote oorzaak is. In 2023 neemt het aantal jeugdigen weer toe. Vanwege Covid-19 zijn er in 2020 ook veel trajecten afgesloten, 234 in 2020. Ook is in de tabel te zien dat de instroom bij de huisartsen in de afgelopen jaren fors is toegenomen. De aantallen lopen steeds verder op, van 283 in 2015 naar 474 jeugdigen in 2019, naar 490 in 2021. Dit loopt verder op in 2022 naar 557. In 2023 is te zien dat het aantal niet verder oploopt maar stabiliseert als gevolg van het aanstellen van de POH GGZ Jeugd. In 2024 lopen de verwijzingen van de huisarts weer wat op (427 tot nu toe). In de tabel is verder te zien dat de aantallen OTS'en 1 in de door de jaren heeft afneemt, met een forse daling vanaf 2022 en 2023. De cliënten die eerder een maatregel zouden krijgen, blijven nu langer in het vrijwillig kader en worden begeleid door het lokale team. Verder is te zien dat het aantal jeugdigen in onze gemeente toe is genomen in de afgelopen jaren. Zo waren er 7009 jeugdigen in 2015 en is dit opgelopen tot 7698 jeugdigen in 2023.

Tevens zien we ook dat het aantal jeugdigen in jeugdhulp is toegenomen vanaf 2015 naar 2023 van 195 naar 249. Helemaal onderaan in de tabel is het aantal FTE in het lokale team (jeugdteam) te zien. De conclusie op basis van bovenstaande tabel laat zien dat de capaciteit binnen het jeugdteam maar een beperkte groei laat zien sinds 2015. Uitzonderingen zijn de jaren 2021 en 2023 waar incidenteel aanvullende capaciteit is ingezet om de wachtlijst terug te brengen. In 2024 is het jeugdteam gelijk gebleven met 2023. De ontwikkelingen binnen onze gemeente verschilt hierin met omliggende gemeenten. Een vergelijking met andere gemeenten in onze regio laat zien dat met name in de periode tussen 2015 en 2021 er sprake is van een duidelijke toename in fte (in Papendrecht 7,4 naar 11,1, in Sliedrecht van 6,5 FTE naar 12 FTE, in Alblasserdam van 4,8 FTE naar 8.6 FTE, in Dordrecht van 39,4 FTE naar 43,8 FTE, in Zwijndrecht van 11,4 FTE naar 13,4 FTE). Hierbij is te zien dat de stjging van omliggende gemeenten groter is dan in onze gemeente waar we van 6,4 FTE naar 7,2 FTE zijn gegroeid. Ontwikkelingen in de jeugdzorg sinds 2015 Opstartproblemen na decentralisate In 2015 werd de verantwoordelijkheid voor de jeugdzorg overgedragen van het Rijk naar de gemeenten, met de bedoeling zorg dichter bij de burger te organiseren en efciënter te maken.

Dit heeft echter geleid tot diverse problemen, waaronder variate in kwaliteit van zorg tussen gemeenten en een toename in administrateve lasten voor zorgverleners. Toename vraag naar zorg en complexiteit van de zorgvraag De landelijke ontwikkeling van een toenemende vraag naar zorg en tegelijkertjd steeds complexer wordende zorgvragen doet zich ook in onze regio en onze gemeente voor. Zo zijn er steeds meer gezinnen waarvan de ouders gaan scheiden én worden er ook weer nieuwe samengestelde gezinnen gevormd. Deze situates maakt het voor jeugdprofessionals complexer vanwege de vele belangen van de verschillende personen. Tevens wordt er verwacht dat inwoners steeds vaker problemen zelfstandig moeten oplossen en om hun vragen wordt ook lastger. Men wil de vuile was niet buiten hangen en in de maatschappij wordt verwacht dat iedereen mee moet doen. Problemen op het gebied van een beperkt inkomen nemen ook toe. Als er problemen spelen, is dat steeds minder vaak enkelvoudig.

1 OTS staat voor ondertoezichtstelling. Deze maatregel wordt door de kinderrecht opgelegd als de hulp en ondersteuning in het vrijwillig kader onvoldoende efect heeft en een jeugdigen in zijn/haar ontwikkeling wordt gedreigd.

Memo Regionale ontwikkelopgaven om kosten beheersbaar te krijgen In 2021 is binnen jeugdhulpregio Zuid-Holland Zuid gestart met de realisate van maatregelen om de kostenstjging in de jeugdzorg te beheersen en waar mogelijk tegen te gaan. Zo is de inkoop opnieuw vormgegeven en is het Normenkader geïntroduceerd. Ook is gestart met het programma Veilig Opgroeien is Teamwork, wat nu de basis vormt voor het Toekomstscenario Kind en Gezinsbescherming. Start Sophia Sociaal Team Een van de maatregelen uit het Preventeplan was de samenvoeging van het Jeugdteam en het Sociaal Wijkteam tot een 0-100 team. Deze integrate heeft in 2022 plaatsgevonden. Sinds 2023 wordt integraal gewerkt via de integrale klantroute waarbij professionals vanuit het wijkteam en professionals vanuit het jeugdteam intensief samenwerken. Afbouw gesloten jeugdzorg De laatste jaren werd steeds duidelijker welke ongewenste gevolgen gesloten jeugdhulp heeft voor jongeren en gezinnen. Landelijk is besloten dat de jeugdigen niet meer gesloten geplaatst mogen worden. Van de jeugdprofessionals van Sophia Sociaal Team vraagt dit meer en langere betrokkenheid op het realiseren van alternatef aanbod, wat niet altjd voor handen is. Samen me het experteam passende hulp (vanuit Stchtng Jeugdteams) wordt gezocht naar geschikte plek.

Hervormingsagenda In lijn met de Hervormingsagenda Jeugd staan we voor de opgave dat jeugdigen en hun ouders voor jeugdhulp laagdrempelig en dichtbij huis terecht moeten kunnen. Dit moet onder meer bereikt worden door in te zeten op stevige lokale teams met voldoende kennis en expertse en verbinding met specialistsche hulp. Niet alleen toegang verlenen, maar ook zelf lichte hulp bieden, gericht op het versterken van het gewone leven en de veerkracht van gezinnen en jongeren. De VNG ontwikkelt een bestuurlijk kader in de vorm van een convenant ‘stevige lokale teams’, gericht op zowel Jeugd als Wmo. Hierin zal ook de transite richtng stevige lokale teams inzichtelijk worden gemaakt. Met een uitbreiding kan Sophia Sociaal Team zelf meer lichte hulp bieden, waarbij normaliseren van de problematek het uitgangspunt is. Met het inzeten van Jeugdhulp naar Voren wordt lokaal al meer hulp verleend door Sophia Sociaal Team met de GGZ medewerkers. Toekomstscenario Kind en Gezinsbescherming Het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming richt zich op kinderen, gezinnen en huishoudens waar sprake is van onveiligheid, waaronder ook ontwikkelingsbedreiging.

Het Toekomstscenario beoogt een nieuwe werkwijze met een stevigere rol voor Sociale Teams, waarin integraal, systeem- en mensgericht en in samenhang met alle betrokkenen wordt ingezet op eerdere en passende hulp aan alle leden in een gezin. De uitrol van deze nieuwe werkwijze is reeds gestart maar zal op zijn vroegst in 2027 volledig zijn uitgerold. Cliënten zullen langer bij het lokale team blijven, die eerder nog een gedwongen maatregel zouden krijgen. De professionals van het team zullen dus langer moeten werken zonder kaders, waarbij zij vaker met twee professionals in een gezin samenwerken. Dit zal gemiddeld ongeveer 6 uur per week meer zijn per casus. Op dit moment is het nog onduidelijk hoeveel extra tjd dit totaal van het gehele team vraagt. Vanaf 2026 kan pas met zekerheid worden aangegeven wat de gevolgen zijn voor de inzet van het Sophia Sociaal Team. Er komt een nieuw te vormen Regionaal Veiligheidsteam (RVT) waar de volgende organisates (of onderdelen daarvan) in elk geval onderdeel van gaan uitmaken: Veilig Thuis, Gecerticeerde Instellingen

en de Raad voor de Kinderbescherming. Het team kan aangevuld worden met andere organisates. Het Regionaal Veiligheidsteam en het Sophia Sociaal Team zijn complementair en werken nauw samen.

Memo

De landelijke ontwikkelingen Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming zijn regionaal vertaald in een uitvoeringsplan en in concrete projectplannen. De uitrol van deze projectplannen, waaronder de visie gefaseerd werken aan veiligheid en het versterken van de lokale wijkteams, wordt vanaf 2024 actef uitgevoerd. De landelijk opgestelde Leidraad Werken aan Veiligheid wordt hierbij als kader gehanteerd. De uitwerking van de projectplannen hangen nauw samen met de Hervormingsagenda Jeugd. Hierbij wordt ook de Aanpak Veiligheid Voorop en het Domein Overstjgend Samenwerken betrokken. Zo is het betrekken van cliëntondersteuning en ervaringsdeskundigheid een van de elementen die we vragen van Sophia Sociaal Team. Ook gaan we experimenteren met de Top 3 methodiek, waarbij op een eenduidige manier (on)veiligheid wordt beoordeeld door professionals die betrokken zijn met een gezin ín samenspraak met het gezin. Landelijke agenda Zorg- en Veiligheid Met de vaststelling van de ‘Landelijke agenda Zorg- en Veiligheidsperspectef 2025’ is afgesproken dat elke regio per 2025 een stevig vangnet organiseert voor mensen met complexe problemen op het snijvlak van zorg en veiligheid.

Concreet moeten alle veiligheidsregio's per 2025:  Een integrale en systeemgerichte aanpak hebben om kwetsbare inwoners en hun gezinnen de juiste huisvestng, zorg en ondersteuning te bieden;  Een formele governance-structuur voor zorg en veiligheid hebben waarin informatedeling, afstemming en beslissingsbevoegdheid integraal, domein overstjgend zijn geborgd. Op niveau van samenwerkingsregio Zuid-Holland Zuid, ligt een bestuurlijk voornemen voor de ontwikkeling van een Agenda Zorg- en Veiligheid Zuid-Holland Zuid. Reeds ingezete maatregelen lokaal Verminderen wachtlijst De wachtlijst is in de eerste maanden van 2023 enorm gestegen. Er was een grote instroom aan zorgvragen die niet direct behandeld konden worden door het team. Het college heeft in juli 2023 besloten om tjdelijk een uitbreiding van he team met 1 FTE in te zeten om de wachtlijst weg te werken en tegelijkertjd een nieuwe structuur voor de wachtlijst op te zeten. De raad is geïnformeerd bij de bespreking van de begrotng 2024. Het resultaat is dat de wachtlijst in een half jaar tjd is gehalveerd. Ook is te zien dat het aantal wachtenden direct weer oploopt als we met de extra inzet stoppen. Daarom wordt nu gepleit voor een uitbreiding om structureel extra in te zeten op de intake en onderzoek.

Inzet Praktjk Ondersteuners Huisartsen Jeugd (POH GGZ Jeugd) en de Huisartsen In de afgelopen twee jaar is ingezet op het verminderen van de instroom van cliënten via de huisartsen naar de zorgmarkt. Vanaf april 2022 zijn POH GGZ Jeugd bij alle huisartsen in onze gemeente gestart. In het eerste jaar hebben we gezien dat zij 1/3 van de cliënten zelf konden ondersteunen en zij geen verwijzing kregen naar de zorgmarkt. In een situate zonder POH zouden we ruim 900.000 euro kwijt zijn. In een situate met POH in de eerste negen maanden is te zien dat er minder cliënten zijn doorverwezen én besparen we ruim 400.000 euro. Normenkader SOJ Met ingang van 1 januari 2022 is er regionaal een normenkader door de (SOJ) ingevoerd. Het normenkader omvat kaders van de intensiteit en doorlooptjd van de diensten binnen jeugdhulp zoals begeleiding of behandeling. Doordat er normen zijn vastgesteld worden aanbieders gestmuleerd om hulpverleningstrajecten efectever en doelmatger in te richten zodat zij binnen de gestelde normen hulp kunnen verlenen. Met ingang van 1 januari 2023 is voor onze gemeente de normenkaderregisseur gestart die expert is op het gebied van vaststellen van de juiste normen.

Memo

Beoogde veranderingen ten opzichte van 2015 Nieuwe focus op terugdringen zorgvraag De aanpassing van de capaciteit van het Sophia Sociaal Team én de aanscherping van de opdracht aan het Sophia Sociaal Team hebben tot doel de focus van de inzet op jeugdhulp te veranderen. De inzet moet veel meer gericht worden op de tjdelijke ondersteuning van inwoners en het terugdringen van de zorgvraag. Door bijvoorbeeld ouders beter in staat te stellen hun kind te helpen is jeugdhulp naar verwachtng minder nodig. De uitbreiding van het Sophia Sociaal Team is daarom gericht op de instroom. We richten het proces zo in dat de vraag om ondersteuning op de juiste plek wordt behandeld. Enerzijds zullen we het aanmeldteam iets uitbreiden. Zo zorgen zij er voor dat cliënten aan de telefoon al goed te woord worden gestaan en waar mogelijk op weg worden geholpen. Regelmatg betreft het een informate- of adviesvraag die meteen beantwoord kan worden. Op deze manier is een aanmelding bij het lokale team helemaal niet nodig. Door deze uitbreiding, door de integrale aanpak en door het snel oplossen van enkelvoudige vragen (ondersteuningsvragen kunnen soms door groepsgericht aanbod worden opgepakt) wordt de wachtjd van cliënten voor een eerste gesprek verkort. De kans op verzwaring van de zorgvraag wordt zo tegengegaan.

Naast de versterking van het aanmeldteam is ook de capaciteit uitgebreid voor het zelf bieden van ondersteuning door het Sophia Sociaal Team. Deze versterking is doorgevoerd omdat ook hiermee het aantal doorverwijzingen naar de zorgmarkt wordt teruggedrongen. De inzet van het Sophia Sociaal Team is er volledig op gericht inwoners weer in staat te stellen zelf regie over hun leven te (her)nemen. Integrale intake In de nieuwe opdracht en opbouw van het Sophia Sociaal Team wordt de integrale intake verder versterkt. Met een uitbreiding van het intaketeam zal het mogelijk zijn om complexe vragen ook integraal uit te vragen en op te pakken. Dat betekent een investering in de voorkant die met als gevolg dat professionals van zowel de jeugdtak als van de volwassentak samen een intake en spreekuur vorm zal geven. Gezamenlijk stellen zij één ondersteuningsplan op voor de cliënt/het gezin. Vaste contactpersonen In de afgelopen periode hebben we verschillende signalen opgepakt dat het Sophia Sociaal Team niet goed bereikbaar is of dat het lang duurt voordat ze bij de juiste hulpverlener uitkomen. De uitbreiding van het aanmeldteam van het Sophia Sociaal Team biedt de ruimte om te werken met vaste contactpersonen voor onder meer huisartsen, jongerenwerkers en straatcoaches en de onderwijspartners.

Het doel is dat deze partners sneller in contact treden met het Sophia Sociaal Team en de samenwerking ten goede komt aan de ondersteuning van de inwoners. In de opdracht van het Sophia Sociaal Team is daarom ook opgenomen dat het team zichtbaarder en beter vindbaar is voor zowel inwoners als maatschappelijke partners.