Document · PDF

Bijlage 1 bij Raadsvoorstel 9.1 Beleidsplan Wegen 2025-2034

raadsvergadering openbaar 3 februari 2025, gemeente Hendrik-Ido-AmbachtBij agendapunt: Beleidsplan wegen 2025-20356.374 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

RAPPORT Beleidsplan 2025-2034 Wegen, Civiele kunstwerken, Verkeersvoorzieningen, Wegmeubilair Klant:

Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht

Referentie: BJ6094-MI-RP-240513-1232 Status:

Definitief/0.3

Datum:

27 november 2024

Open

HASKONINGDHV NEDERLAND B.V.

Laan 1914 no.35 3818 EX Amersfoort Netherlands Mobility & Infrastructure

Telefoon: +31 88 348 20 00 Fax: +31 33 463 36 52 Email: info@rhdhv.com Website: royalhaskoningdhv.com

Titel document: Beleidsplan 2025-2034 Sub titel: Wegen, Civiele kunstwerken, Verkeersvoorzieningen, Wegmeubilair Referentie: BJ6094-MI-RP-240513-1232 Uw kenmerk Status: Definitief/0.3 Datum: 27 november 2024 Projectnaam: HIA-Beleidsplan Projectnummer: BJ6094 Auteur(s): RHDHV - PdO

Opgesteld door: Click here to enter text. Gecontroleerd door: RHDHV - RV Datum: 27 november 2024 Goedgekeurd door: RHDHV - MW Datum: 27 november 2024

Classificatie Open

Behoudens andersluidende afspraken met de Opdrachtgever, mag niets uit dit document worden verveelvoudigd of openbaar gemaakt of worden gebruikt voor een ander doel dan waarvoor het document is vervaardigd. HaskoningDHV Nederland B.V. aanvaardt geen enkele verantwoordelijkheid of aansprakelijkheid voor dit document, anders dan jegens de Opdrachtgever. Let op: dit document bevat mogelijk persoonsgegevens van medewerkers van HaskoningDHV Nederland B.V.. Voordat publicatie plaatsvindt (of anderszins openbaarmaking), dient dit document te worden geanonimiseerd of dient toestemming te worden verkregen om dit document met persoonsgegevens te publiceren. Dit hoeft niet als wet- of regelgeving anonimiseren niet toestaat. 27 november 2024

BELEIDSPLAN 2025-2034

BJ6094-MI-RP-240513-1232

Open

Inhoud 1

Inleiding

Beleidskaders

2.1

Waardegedreven beheer

2.2

Landelijke wetgeving en normeringen

2.3

Doelstellingen gemeente

2.4

Beeldkwaliteit en technische kwaliteit

2.5

Klimaatadaptatie en Duurzaamheid

2.6

Prestatie-indicatoren

2.7

Typen onderhoud

Huidige situatie

3.1

Areaal

3.2

Actuele kwaliteit

Financiën

4.1

Benodigde budgetten

4.2

Beschikbare middelen

4.3

Vergelijk benodigde met beschikbare budgetten

4.4

Conclusie en aanbevelingen

Risicoparagraaf

Bijlagen 1. Wettelijke kaders 2. Financiële uitganspunten

27 november 2024

BELEIDSPLAN 2025-2034

BJ6094-MI-RP-240513-1232

iii

Open

Inleiding

Aanleiding en doel In de Omgevingsvisie en andere strategische beleidsplannen zijn doelen beschreven op het gebied van klimaatadaptatie, biodiversiteit, gezondheid, waterkwaliteit, energietransitie, spelen, ontmoeten, recreatie en vergroenen. Die doelen vragen niet alleen om aanpassingen in de inrichting, maar ook om veranderingen in het beheer van de openbare ruimte. In het beheer wordt stap voor stap invulling gegeven aan de beleidsambities en doelen. Tegelijkertijd heeft de gemeente de handen vol aan de instandhouding van het areaal, waarbij veiligheid, de technische staat, het vervullen van de functie, voorkomen van kapitaalvernietiging en het realiseren van de gewenste beeldkwaliteit veel aandacht vraagt. De aanleiding tot het opstellen van dit nieuwe beleidsplan is het verlopen van het huidige Beleidsplan Wegen (2013-2023). Het bevat de beleidsdoelen en biedt duidelijkheid over wat er moet gebeuren om de wegen en civiele kunstwerken in stand te houden en uitvoering te geven aan de ambities. Daarnaast geeft het aan waarom dat gedaan wordt en wat het kost. Het plan bevat de volgende beheerobjecten: - Het gemeentelijke wegennet inclusief: o Bermen, markering en geleidelijnen. o Verkeervoorzieningen. o Straatmeubilair. o Schoonhouden verhardingen. o Gladheidsbestrijding. - De civiele kunstwerken.

Dit plan geeft inzicht in: - De kaders van wet- en regelgeving en beleidsdoelstellingen (hoofdstuk 2). - De beheerstrategie (hoofdstuk 3). - Het areaal en de huidige kwaliteit (hoofdstuk 4). - De benodigde budgetten en financiële gevolgen (hoofdstuk 5). - De benodigde organisatie (hoofdstuk 6) - Risicoparagraaf (hoofdstuk 7).

14 november 2024

BELEIDSPLAN 2025-2034

BJ6094-MI-RP-240513-1232

Open

Beleidskaders

Dit hoofdstuk gaat over wet- en regelgeving waaraan de gemeente zich moet houden en de beleidsdoelstellingen die de gemeente heeft.

2.1

Waardegedreven beheer

Er zijn vele ontwikkelingen en opgaven die invloed hebben op de openbare ruimte. Zie kader. Waar het beheer de afgelopen decennia veelal de nadruk heeft gehad op het in stand houden van de bestaande inrichting met bestaande functionaliteit, vragen deze nieuwe opgaven om ingrijpende veranderingen van de openbare ruimte. Dit vraagt om een toekomstbestendige openbare ruimte die de ontwikkelingen een plek biedt en een beheer dat hierop is toegerust. Waardegedreven Om hiermee om te gaan vraagt het beheer van de openbare ruimte om een doordachte en gecoördineerde samenwerking en om weloverwogen beslissingen. Tijdige afstemming met beleid, andere disciplines in de openbare ruimte en onderhoud en aanleg zorgt voor een optimaal en effectief beheer en inrichting van de openbare ruimte. Van oudsher werden beleid, onderhoud (beheer) en aanleg los van elkaar gezien. Beleid is waardegedreven: het gaat om het realiseren van maatschappelijke doelen. Onderhoud en aanleg zijn financieel gestuurd: het is de wereld van ontwerp, budgetten en kosten. Door deze thema's te verbinden wordt waardegedreven beheer van de openbare ruimte mogelijk.

2.2

Ontwikkelingen in de openbare ruimte Maatschappelijke/sociale ontwikkelingen als meer en steeds ouder wordende mensen die zelfstandig wonen, vragen om anders denken over de inrichting van de openbare ruimte. Inclusiviteit en beweegvriendelijkheid vragen om een toegankelijke openbare ruimte waarin ontmoeten, spelen en sporten gestimuleerd worden. Initiatieven als zelfbeheer van een speeltuin of een stuk groen vragen om ruimte vanuit de gemeente. Economische ontwikkelingen zoals leegstand in winkelgebieden, de circulaire economie en een toename aan evenementen die vragen om anders omgaan met de openbare ruimte. Klimatologische ontwikkelingen: verandering in klimaat zorgt voor o.a. wateroverlast, hittestress en afname biodiversiteit. Maatregelen om dit tegen te gaan of hier mee om te gaan vinden plaats in de openbare ruimte, in samenhang met privaat eigendom, gebouwen, maar ook het gedrag van burgers. Dit kan zijn het verminderen van verhardoppervlak door te vergroenen. Maatregelen die hiervoor worden uitgevoerd komen voort uit het Programma Duurzaamheid 2024-2030 en Uitvoeringsagenda 2024-2025. Technologische ontwikkelingen: elektrische voertuigen vragen om energie, zelfrijdende auto’s hebben invloed op de verkeersveiligheid, het gebruik van data om dynamisch verkeersmanagement mogelijk te maken en files te voorkomen/verkleinen.

Landelijke wetgeving en normeringen

De gemeente heeft geen volledige vrijheid in het vaststellen van haar beleid. Het beheer van wegen is namelijk (deels) in nationaal geldende wetten en besluiten geregeld. Zij geven daardoor ook kaders aan voor het beleid. De belangrijkste wet- en regelgeving: -

Grondwet Omgevingswet Wegenverkeerswet (WVW) Wegenwet Burgerlijk Wetboek (BW) Wet Milieubeheer (deels in omgevingswet opgenomen)

Code Milieu Verantwoord Wegbeheer Keur waterschap Europese Richtlijn Omgevingslawaai Arbeidsomstandighedenwet (Wet Arbo) Gemeentewet Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) ADAS-2024 RVV 1990

Meer informatie over deze wet- en regelgeving is opgenomen in bijlage 1.

14 november 2024

BELEIDSPLAN 2025-2034

BJ6094-MI-RP-240513-1232

Open

2.3

Doelstellingen gemeente

Coalitieprogramma De gemeente, winkeliers, bedrijven en gebruikers hebben, naast een gezamenlijk belang met de openbare ruimte, een individueel belang. De gebruikers (vertegenwoordigd door de gemeenteraad) zijn het belangrijkst, zij maken dagelijks gebruik van de wegen, paden en civiele kunstwerken en vervullen ook een participatierol. De bedrijven zijn belangrijk voor onder andere de werkgelegenheid in de lokale economie. In het huidige ‘coalitieprogramma Samen voor Ambacht 2022-2026’ en de omgevingsvisie zijn de relevante beleidsdoelstellingen voor het beheer van de verhardingen en civiele kunst werken bepaald: - Veiligheid: in Hendrik-Ido-Ambacht moeten mensen zich vrij en veilig kunnen bewegen. Belangrijke aandachtspunten daarbij zijn veilige schoolroutes en veiligheid van de langzaam verkeersroutes. Comfort en aanzien van de wegen en civiele kunstwerken spelen hierbij een beperkte rol. - Bereikbaarheid: Hendrik-Ido-Ambacht moet goed bereikbaar zijn en goede doorstroming is belangrijk. Daarnaast streeft de gemeente naar goede toegankelijkheid voor langzaam verkeer. Dit door lopen en fietsen aantrekkelijk te maken via goede fiets- en looproutes. - Leefbaarheid en aanzien: Hendrik-Ido-Ambacht streeft naar een goed onderhouden, aantrekkelijke en evenwichtige openbare ruimte met goed bereikbare voorzieningen.

- Duurzaamheid: Bij beheer en onderhoud moet er aandacht zijn voor de uitvoering van verduurzaming en de jaarlijkse reductie van CO2 uitstoot. Daarnaast is in 2024 het Programma Duurzaamheid 2024-2030 vastgesteld als verdere uitwerking van duurzaamheid in het coalitieprogramma. Hierin komen andere relevante thema’s naar voren voor beheer en onderhoud zoals bijvoorbeeld klimaatadaptatie en circulariteit. Relevante beleidsdoelstellingen Onderstaande plannen en ontwikkelingen zijn van invloed op dit beleidsplan: - Mobiliteitsplan 2021-2030: Hierbij onderzoekt de gemeente op welke wegen welke maximumsnelheid wordt toegestaan, waarbij rekening wordt gehouden met geluidshinder. Om het gebruik van de fiets te stimuleren ten opzichte van de auto en in de toekomst te vergroten is het daarbij belangrijk om over een gemeente breed goed, direct en veilig fietsnetwerk te beschikken. Voor beheer is het borgen van de veiligheid en bereikbaarheid de belangrijkste bijdrage, waarbij geldt dat er meer aandacht is voor het langzame verkeer. - Programma en uitvoeringsagenda duurzaamheid: Bij uitvoering van onderhoud wordt een bijdrage geleverd aan verduurzaming, circulariteit, klimaatadaptatie en biodiversiteitsherstel. Dit door mogelijkheden te benutten en werkzaamheden op elkaar af te stemmen.

- Groene klimaatbestendige woonomgeving: Bij onderhoud aan verhardingen en civiele kunstwerken bepalen wat de mogelijkheden zijn om een bijdrage te leveren aan een water robuuste en klimaatbestendige leefomgeving. Ook kijken naar mogelijkheden om een bijdrage te leveren aan meer groen. Door bijvoorbeeld functieloze verhardingen om te vormen naar groen of oeverbescherming om te vormen naar natuurvriendelijke oevers. - Energietransitie: Voor met name wegbeheer is de relatie met de kabels en leidingen van belang. Deze liggen veelal onder verhardingen. Bij onderhoud aan verhardingen is het belangrijk om afstemming te zoeken met deze transities om zoveel als mogelijk werkzaamheden te combineren en overlast voor bewoners te beperken. - Actieplan geluid: met name voor het vaststellen van overlastlocaties door wegverkeersgeluid en mogelijkheden voor vermindering van deze overlast. Bijvoorbeeld door het toepassen van geluidsarme deklagen of stille klinkers.

14 november 2024

BELEIDSPLAN 2025-2034

BJ6094-MI-RP-240513-1232

Open

Integraliteit met andere beleidsterreinen Waar mogelijk worden werkzaamheden integraal opgepakt. Daarom zijn ook de overig vastgestelde beleidsdocumenten van belang bij het bepalen van het juiste onderhoud en onderhoudsmoment. De meest belangrijke bij onderhoud aan verhardingen zijn hierbij: - Bomenbeleidsplan 2018-2033 en groenbeleidsplan 2024-2034: Met name voor zwerfafval, onkruid op verharding en boomwortelopdruk. - WRP 2025-2029: met name voor het integraal vervangen van riolering en verharding en mogelijke bijdrage aan klimaat-adaptatie.

2.4

Beeldkwaliteit en technische kwaliteit

Voor de integrale kwaliteitsbeoordeling gebruikt de gemeente de beeldkwaliteitssystematiek zoals vastgelegd in de Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte van het CROW (publicatie 380). Hierbij is de ambitie voor de kwaliteit van de wegen, civiele kunstwerken verkeersvoorzieningen en straatmeubilair vastgelegd op beeldniveau B. Het schoonhouden (onkruidverwijdering en vegen) van de verhardingen en kunstwerken is, conform het vastgestelde groenbeleidsplan, vastgelegd op beeldniveau A. Daarnaast heeft de gemeente een wettelijke zorgplicht voor het handhaven en bevorderen van de veiligheid in de openbare ruimte. Hieraan geeft zij invulling door haar objecten te inspecteren op technische kwaliteit, gebaseerd op de (wettelijke) normen, richtlijnen en eisen. Aan de hand van de inspectie-resultaten en de ambitie voor de beeldkwaliteit worden de beheermaatregelen bepaald. De onderstaande tabel 1 laat zien wat de relatie is tussen deze beeldkwaliteit en de technische kwaliteit. Beeldkwaliteit CROW

Handboek Beeldkwaliteit

Technische kwaliteit (147)

A+

Hoog

Nagenoeg ongeschonden, goed verzorgd en schoon beeld en in een verkeersveilige situatie

Er is geen schade, het object is (zo goed als) nieuw

Hoog

Aantrekkelijk, goed verzorgd en schoon beeld en in een verkeersveilige situatie

Er is (zeer) lichte schade, maar niet hinderlijk

Basis

Verzorgd en schoon beeld en in een verkeersveilige situatie

Er is schade aanwezig. De waarschuwingsgrens wordt bereikt en soms overschreden

Laag

Onrustig beeld, discomfort of enige vorm van hinder

De richtlijn is overschreden (onderhoud binnen 2 jaar noodzakelijk)

Zeer Laag

Kapitaalvernietiging, uitlokking van vernieling, functieverlies, juridische aansprakelijkstelling of sociale onveiligheid

De richtlijn is meer dan een klasse overschreden (onderhoudsachterstand)

Voorbeeld

Tabel 1: Classificatie beeldkwaliteit

14 november 2024

BELEIDSPLAN 2025-2034

BJ6094-MI-RP-240513-1232

Open

2.5

Klimaatadaptatie en Duurzaamheid

In 2024 is het Programma Duurzaamheid 2024-2030 vastgesteld. Hierin staan ambities en doelstellingen binnen de opgavelijnen Energietransitie en CO2-reductie, Grondstoffen & circulariteit, Duurzame mobiliteit (STOMP-principe), Klimaatadaptatie, Biodiversiteit en Groen. Daarnaast volgt de gemeente de Algemene Inkoopvoorwaarden Drechtsteden 2020 voor alle inkopen. De gemeente kiest voor de volgende, voor beheer van belang zijnde, speerpunten: 1. Klimaatneutraal inkopen: Inkopen met een neutraal of zelfs positief effect op het klimaat en de natuur, zoals CO2-reductie, duurzame energie, schone lucht, biodiversiteit, waterbestendig maken. 2. Circulair inkopen: Inkopen zonder afval te generen door hergebruikte producten te kopen of producten te vragen die herbruikbaar zijn. Rekening wordt gehouden met onderhoud, retourname aan het einde levensduur en inbouwen van financiële prikkels om te toezeggingen te borgen. 3. Biobased inkopen: Stimuleren van de markt om producten aan te bieden die zijn gemaakt van hernieuwbare, organische grondstoffen in plaats van fossiele grondstoffen. Bij elk project zoeken we naar de mogelijkheden om zoveel als mogelijk invulling te geven aan deze speerpunten. Deze mogelijkheden zullen extra middelen vragen. Het extra benodigd bedrag is afhankelijk van de kansen en mogelijkheden.

Nieuwe technologieën, die nu nog onbekend of in ontwikkeling zijn, gaan daarin op termijn een belangrijke rol spelen. Naast de integrale projecten kunnen kansen ook worden benut tijdens het uitvoeren groot onderhoud. Door de huidige inflatie en prijsstijgingen, als gevolg van tekort aan grondstoffen en hogere energieprijzen, is het moeilijk in te schatten wat de extra kosten bij het uitvoeren van groot onderhoud werkelijk gaan bedragen. Op basis van huidige ervaringen binnen andere gemeenten worden de extra kosten voor klimaat en duurzaamheid geschat op ca. 7,5% van het gemiddeld groot onderhoud aan de verhardingen, Door aankomende jaren de werkelijke kosten te monitoren moet op termijn duidelijk worden wat het werkelijke bedrag is.

2.6

Prestatie-indicatoren

Op basis van de beleidsdoelstellingen, zijn een aantal prestatie indicatoren te bepalen om de genoemde doelstellingen te behalen. Hieruit zijn de volgende kritieke prestatie-indicatoren (KPI's) en de beheermaatregel bepaald:

Prestatie indicator

Beleidsthema’s

Beheermaatregel/actie

Veiligheid

Het percentage beeldkwaliteit D ligt binnen de grenzen van de CROW-normering.

Veiligheid wordt geborgd door inspecties en daarop het onderhoud te prioriteren op basis van aan de kwetsbaarheid van de verkeersdeelnemers: Bij wegen eerst trottoirs/voetpaden en fietspaden en vervolgens straten en parkeervakken. Bij de civiele kunstwerken is de prioritering gebaseerd op de bereikbaarheid. Voor het herstel van kleine reparaties wordt kleinschalig onderhoud uitgevoerd.

Bereikbaarheid

De beschikbaarheid van de objecten is 92%,

Er wordt zo goed mogelijk rekening gehouden met de bereikbaarheid bij het prioriteren van het onderhoud en er worden projectmatig omleidingsroutes ingesteld. Onderhoud doet de gemeente waar mogelijk integraal, om het aantal onderhoudsmomenten (en dus belemmering van de doorstroming) te beperken.

Leefbaarheid

Leefbaarheid wordt geborgd door de thema’s veiligheid, bereikbaarheid en duurzaamheid. Daarnaast wordt gestuurd op de integrale opgaven en wordt geprobeerd met kleinere ingrepen het groot onderhoud en reconstructies te plannen op het moment dat er een integraal project is op de desbetreffende locatie. Zo wordt werk met werk gemaakt en is de overlast voor bewoners beperkt.

14 november 2024

BELEIDSPLAN 2025-2034

BJ6094-MI-RP-240513-1232

Open

Duurzaamheid Duurzame materialen

Indien mogelijk worden duurzame materialen toegepast, gerelateerd aan de Activiteiten zijn 100% levensduur van het object. Bij onderhoud is de insteek om niet herbruikbaar circulair (50% in 2030). (rest)materiaal zoveel als mogelijk te voorkomen. Als voorbeeld worden, bij herstraten van een elementenverharding met nieuwe stenen, de oude stenen als grondstof aangeboden voor hergebruik in funderingen of als basis voor het maken van nieuwe stenen.

Klimaatadaptatie en hittestress

Participatie bij wegonderhoud

In 2030 is 10% van de Om wateroverlast te voorkomen en te beperken worden waar mogelijk half- of verharding omgevormd waterdoorlatende verharding toegepast in groenstructuren en op parkeerterreinen. naar groen of water Verharding op plekken waar beperkt gebruikte paden zijn en waarvoor (gemiddeld 2% per jaar). nabijgelegen een alternatieve route is kunnen worden verwijderd. Maatregelen voor beperken van wateroverlast en hittestress zijn ook: Bij reconstructies streven naar minder verhard oppervlak (als het geen gevolgen heeft voor de bereikbaarheid). Waar mogelijk asfalt omvormen naar elementenverharding. -

Participatie vindt plaats aan de hand van spelregels uit de participatienota ‘Ambachtse aanpak’. Informeren: Bij regulier onderhoud, zonder wijzigingen in de openbare weg, betreft het regeltechnische maatregelen, hierbij volstaat het informeren van bewoners over de werkzaamheden. Consultatie: Bij integrale projecten, waarbij grootschalige vervangingen aan de orde zijn, zijn een uitgelezen moment om over de inrichting mee te praten. Hierbij is consultatie minimaal aan de orde, maar is de intensievere vorm ‘advisering’ of ‘co-creatie’ ook denkbaar. Zelf doen: Naast meedenken, geeft het wegonderhoud soms ook kansen om mensen mee te laten doen. Dit geldt voor werkzaamheden als het zelf aanleggen van geveltuinen. De gemeente staat er hierbij open voor om een deel van het budget over te hevelen aan bewoners, mits goede afspraken mogelijk zijn. Signaleren: Bewoners kunnen altijd signaleren en een Melding Openbare Ruimte (MOR) doen via de website van de gemeente. Ook dit is een vorm van participatie en betrokkenheid. De gemeente verzorgt daarnaast snelle afhandeling van meldingen en levert duidelijke communicatie op basis van de binnengekomen meldingen.

Tabel 2: Beheerstrategie t.a.v. beleidsthema’s.

2.7

Typen onderhoud

Het uitvoeren van onderhoud wordt door het CROW vanuit technisch en financieel oogpunt onderscheiden naar de volgende typen: - Groot onderhoud: o Gepland, ingrijpend onderhoud aan een groot deel van het object na langere periode van gebruik om het object op het gewenste kwaliteitsniveau te brengen. - Klein onderhoud: o Dagelijkse reparaties om het object in goede werkende en veilige staat te houden op het gewenste kwaliteitsniveau. - Dagelijks / regulier onderhoud: o Maatregelen die regulier en/of dagelijks worden uitgevoerd. Hieronder vallen o.a. het vegen van verhardingen op onkruid en vuil. - Vervangingen / Vernieuwingen / Reconstructies / Herinrichtingen: O Onder vervangingsonderhoud wordt verstaan het vervangen van het complete object aan het einde van de levensduur. Dit gaat vaak gepaard met herinrichtingen.

14 november 2024

BELEIDSPLAN 2025-2034

BJ6094-MI-RP-240513-1232

Open

Huidige situatie

3.1

Areaal

In tabel 3 staat de arealen weergegeven Areaal buitenruimte

Wegen/verharding

1.507.258

Civiele kunstwerken

245

Verkeervoorzieningen

10.450

Straatmeubilair

1.939

Tabel 3: Arealen september 2024

Verharding: o Bestaat voor 72% uit elementen en 26% uit asfalt. De overige 2% verhardingen bestaan uit beton- en halfverharding. Civiele Kunstwerken: o Bestaan uit (vaste) bruggen en grondkeringen (keermuur/schanskorf). Daarnaast zijn er onder andere ook trappen, damwanden, steigers. Verkeersvoorzieningen: o Betreft voornamelijk verkeersborden en straatnaamborden. Daarnaast zijn er onder andere ook verkeerspalen en schrik/sluishekken. Straatmeubilair: o Betreft voornamelijk afvalbakken, fietsenstandaarden en banken.

Groei van het areaal Vanaf 2000 wordt de grote uitbreidingswijk De Volgerlanden aangelegd. De ontwikkeling gaat nog steeds door, waardoor het areaal in toekomst substantieel gaat toenemen. De verwachting op basis van de huidige plannen is een toename van ca. 6% van het areaal, ten opzichte van huidige areaal (2024) in de periode tot 2030. In de eerste jaren na aanleg wordt geen groot onderhoud verwacht. Overdracht wegen vanuit waterschap Hollandse Delta. Het waterschap heeft momenteel diverse wegen op dijken in beheer. Zij wil deze wegen graag overdragen naar de gemeenten. Voor de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht zijn dit een beperkt aantal wegen. Wanneer en op welke (financiële) wijze de mogelijke overdracht gaat plaatsvinden is nog onbekend. Wel kan het op termijn gevolgen hebben voor de beheerbudgetten, omdat er areaal bijkomt.

3.2

Actuele kwaliteit

De laatste inspecties zijn begin 2024 afgerond. In tabel 4 is de geconstateerde beeldkwaliteit voor de verhardingen en de civiele kunstwerken afgezet tegen de landelijk gehanteerde bandbreedtes, waarbinnen het areaal de beoogde beeldkwaliteit moet hebben om te voldoen aan beeldkwaliteit Basis. Beeldkwaliteit

Wegen

Voldoende (A+ - B)

Civ. Kunstwerken

CROW-norm voor beeldkwaliteit B

87%

79%-89%

Matig (C )

13%

8%-13%

Laag (D)

12%

3%-8%

Tabel 4: Huidige kwaliteit

14 november 2024

BELEIDSPLAN 2025-2034

BJ6094-MI-RP-240513-1232

Open

Verkeervoorzieningen en straatmeubilair worden nog niet structureel geïnspecteerd, waardoor er geen indicatie is van de huidige kwaliteit. Het onderhoud wordt bepaald via meldingen vanuit de eigen dienst of bewoners. In deze beleidsperiode wordt ingestoken om ook deze objecten structureel te gaan inspecteren. De kwaliteitsverhouding per verhardingstype laat zien dat de kwaliteit Laag alleen bij elementen (15%) voorkomt. Bij asfalt is dit maar 3%. Bij elementen zijn het de ernstige oneffenheden in beperkte omvang. Hierdoor is de kwaliteit van de elementen niet geheel conform de CROW-normeringen. Over het algemeen geldt dat de kwaliteit van de civiele kunstwerken voldoet aan het voorgestelde ambitieniveau. De kwaliteit van de verhardingen en civiele kunstwerken is de afgelopen jaren ongeveer gelijk gebleven. Zettingen van de ondergrond zijn met de CROW-systematiek niet goed te inspecteren. Op basis van een indicatieve visuele beoordeling lijkt met name de wijk De Volgerlanden sneller te zakken dan de omgeving en ook sneller als verwacht. De oorzaak hiervan is dat, voordat de aanleg van een deel van deze wijk plaatsvond, er geen voorbelasting heeft plaatsgevonden. Dit kan wel leiden tot versnelde noodzakelijke ophogingen. Naar aanleiding hiervan worden als eerste de Amandelgaarde en de Bramengaarde opgepakt. Deze zijn nu in voorbereiding.

Algemeen Algemeen geldt dat de percentages Matig (D) en Laag (C) nooit 0% zullen worden. Dit als gevolg van bewuste keuzes om geen grootschalig onderhoud uit te voeren, doordat bijvoorbeeld op korte termijn grootschalige herinrichtingen plaats gaan vinden. Er wordt dan voor gekozen om met plaatselijk onderhoud de objecten veilig en bereikbaar te houden tot het moment van herinrichting.

14 november 2024

BELEIDSPLAN 2025-2034

BJ6094-MI-RP-240513-1232

Open

Financiën

4.1

Benodigde budgetten

De inspecties van de verhardingen en civiele kunstwerken zijn vertaald naar een meerjaren onderhoudsprogramma (MJOP). Hierin zijn de voorgenomen maatregelen en de bijbehorende kosten opgenomen voor de periode 2025-2029. Voor de overige objecten zijn de benodigde budgetten bepaald op basis van normbedragen voor het onderhoud. Een normbedrag is een gemiddeld bedrag wat jaarlijks nodig is voor instandhouding van een object op een bepaald (beeld)kwaliteitsniveau. Door dit bedrag te vermenigvuldigen met het areaal wordt een jaarlijks benodigd budget berekend. Voor de verhardingen en civiele kunstwerken is deze methode ook gebruikt voor de periode 2030-2034. In tabel 5 zijn de benodigde budgetten weergegeven. Het groot onderhoud aan de kunstwerken wordt nu geheel betaald uit het exploitatiebudget. In dit beleidsplan is hiervoor een aparte voorziening opgenomen met een jaarlijkse dotatie van € 75.000. Het past binnen de kaders van de BBV en net als bij wegen is het onderhoud namelijk onderhevig aan pieken en dalen in de benodigde middelen. De dekking voor deze dotatie komt uit verminderen van het exploitatiebudget Civiele Kunstwerken. Bij gladheidsbestrijding komt een nieuwe aanbesteding in 2025, waarbij de kosten zullen veranderden, door hogere tarieven en uitbreiding van het areaal (De Volgerlanden). Het benodigd budget vanaf 2025 is hierop aangepast.

Tabel 5: Benodigde budgetten

In de Exploitatie is de dotatie aan de voorziening wegen als kosten opgenomen. Ook de dotatie aan de voorziening civiele kunstwerken zijn als kosten opgenomen.

14 november 2024

BELEIDSPLAN 2025-2034

BJ6094-MI-RP-240513-1232

Open

4.2

Beschikbare middelen

In tabel 6 zijn de beschikbare middelen uit de huidige gemeentelijke begroting opgenomen. Beschikbaar Beschikbaar in €

2025

2026

2027

2028

2029

2030

2031

2032

2033

2034

Voorziening Stad voorziening op 1/1/2025

€ 6.081.656

Exploitatie

€ 3.400.769

€ 3.410.810

€ 3.427.508

€ 3.527.508 € 3.527.508

€ 3.527.508

Dotatie voorziening Wegen

€ 1.481.656

€ 1.581.656 € 1.581.656

€ 1.581.656

Dotatie voorziening Civ. kunstw erken

€ 75.000

Verkeersvoorzieningen

€ 24.295

€ 14.295

Meubilair

€ 51.783

€ 51.429

€ 52.263

Klein onderhoud w egen

€ 515.497

€ 521.191

€ 528.762

Klein onderhoud civiele kunstw erken Schoonhouden en onkruidbeheersing w egen Overheveling budget vanuit groen voor schoonhouden

€ 61.405

€ 64.019

€ 65.905

€ 291.318

€ 300.544

€ 304.983

€ 800.000

Gladheidsbestrijding

€ 99.815

€ 102.676

€ 104.644

Tabel 6: Beschikbare budgetten

4.3

Vergelijk benodigde met beschikbare budgetten

In tabel 7 is het verloop van de voorziening weergegeven en is het benodigde exploitatiebudget vergeleken met het beschikbare budget. Confrontatie M JOP Confrontatie in €

2025

2026

2027

2028

2031

2032

2033

2034

Stad voorziening op 1/1

€ 6.081.656

€ 5.956.312

€ 4.621.963

€ 3.327.918

Dotatie Wegen en kunstw erken

€ 1.556.656

€ 2.471.202 € 1.721.873

€ 1.651.529

€ 1.581.185

€ 1.510.841

€ 1.440.497

€ 1.656.656 € 1.656.656

€ 1.656.656

Uitgaven

-€ 1.682.000 -€ 2.891.005 -€ 2.850.701 -€ 2.413.373 -€ 2.405.985 -€ 1.727.000 -€ 1.727.000 -€ 1.727.000 -€ 1.727.000 -€ 1.727.000

Stand voorziening 31/12

€ 5.956.312

€ 4.621.963

€ 3.327.918

€ 2.471.202

€ 1.721.873 € 1.651.529

€ 1.581.185

€ 1.510.841

€ 1.440.497

€ 1.370.153

Benodigd

€ 3.390.656

€ 3.490.656 € 3.490.656

€ 3.490.656

Beschikbaar

€ 3.400.769

€ 3.410.810

€ 3.427.508

€ 3.527.508 € 3.527.508

€ 3.527.508

Tekort / Over

€ 10.113

€ 20.154

€ 36.852

2029

2030

Voorziening

Exploitatie

€ 36.852

Tabel 7: Verschil benodigd - beschikbaar

4.4

Conclusie en aanbevelingen

Onderhoudsvoorziening De ambities kunnen met de huidige financiële middelen bekostigd worden. De verwachting is dat de kwaliteit in 2030 op ambitieniveau is en daarna op ambitie gehouden kan worden. Exploitatiebudget De vergelijking van het exploitatiebudget geeft een verwaarloosbaar verschil. Aanbeveling Omdat bedragen vanaf 2030 gebaseerd zijn op normbedragen en de aankomende jaren structureel verkeersvoorzieningen en straatmeubilair gaan worden geïnspecteerd, wordt geadviseerd om in 2029 de kwaliteit van alle objecten te monitoren en in een beheerplan de consequenties voor de benodigde budgetten te bepalen en vast te leggen.

14 november 2024

BELEIDSPLAN 2025-2034

BJ6094-MI-RP-240513-1232

Open

Risicoparagraaf

In deze paragraaf wordt ingegaan op enkele risico’s, welke samenhangen met beheer en onderhoud aan wegen. Voor afdekking van deze risico’s is in de voorziening een bedrag van € 30.000 opgenomen. De hoogte van de kosten bij het optreden van het risico kunnen echter hoger uitvallen. In dat geval zal indien noodzakelijk onderbouwd extra budget worden gevraagd. Reconstructies / vervangen kabels- en leidingen Nutsbedrijven leggen nieuwe kabels en leidingen aan of moeten ze vernieuwen. In verband met steeds meer beperkte ruimte in de tracés geeft dat steeds meer problemen en kan leiden tot oponthoud tijdens een werk. Oponthoud bij de planvorming of de uitvoering kost de gemeente extra geld. Er zijn voorbeelden dat het werk daardoor 5% duurder is uitgevallen. Bij reconstructies van wegen wordt daarom goede afstemming met de nutsbedrijven gedaan om dit risico zoveel mogelijk te beperken. Geluid reducerend asfalt Elke 5 jaar maakt de gemeente de geluidbelasting als gevolg van het omgevingslawaai inzichtelijk. Op dit moment wordt gewerkt aan een nieuw actieplan geluid. Dit wordt naar verwachting in 2025 vastgesteld. Uit dit actieplan kan blijken dat bij vervanging / groot onderhoud geluidsreducerend asfalt moet worden toegepast.

Vanuit beheer wordt geadviseerd om terughoudend te zijn in het toepassen van geluid reducerende deklagen, omdat onderhoud hieraan kostbaarder is dan bij reguliere deklagen. Deze deklagen moeten vaker gereinigd en hersteld worden, doordat ze kwalitatief minder zijn als normale asfaltverhardingen. Toekomstige nieuwe geluid reducerende deklagen leiden tot verhoging van het onderhoudsbudget welke nu niet zijn meegenomen in de huidige budgetten. Teerhoudend asfalt Voor wegen is er tot 1991 teer gebruikt als bindmiddel bij de aanleg en onderhoud van asfaltwegen. Zolang de wegverharding onaangetast blijft is er geen risico, echter wanneer een weg wordt opgebroken verandert dit. Omdat bekend moet zijn hoeveel teerhoudend asfalt vrijkomt, moet er worden onderzocht of de wegen een of meerdere lagen met teer bevatten. Bij overschrijding van de normen moet het asfalt afgevoerd worden naar een erkend verwerker, dit leidt tot kostenverhoging. Indien alleen de bovenste deklaag wordt vervangen lijkt het risico zeer laag, omdat deze deklagen allemaal na 1991 vervangen zijn. In de diepere lagen kan nog wel teer voorkomen, deze worden pas vervangen bij grootschalige reconstructies. Omdat onbekend is hoeveel teerhoudend asfalt er nog in de gemeente aanwezig is, zijn de kosten niet op voorhand in te schatten.

Winter/vorstschade Het weer en dan in het bijzonder die van dooi en vorst kan schade aan het asfalt veroorzaken. Door vorst zet water in het wegdek uit, met als gevolg dat er scheuren en gaten kunnen ontstaan. Door op het juiste moment onderhoud uit te voeren zal een vorstperiode weinig schade veroorzaken. Vanwege de goede staat van de asfaltverhardingen wordt het risico op vorstschade klein geacht. Toch kan bij een langdurige periode van wisselende dooi- en vorstperiodes schade optreden. Normaal gesproken wordt het herstel vanuit het klein onderhoudsbudget betaald. Als de schade echter aanzienlijk is zal onderbouwd extra budget worden gevraagd om de veiligheid en bereikbaarheid niet in gevaar te laten komen. Verdroging Het klimaat verandert en zorgt voor forse schade aan verhardingen. De hoge temperaturen zorgen ervoor dat de boomwortels de condens aan de onderzijde van de verhardingsconstructie opzoeken. De boomwortels drukken daardoor de constructie omhoog wat resulteert in oneffenheden. Daarnaast zijn door de temperatuurstijging de grondwaterstanden erg laag. De boomwortels onttrekken door de droogte meer water uit de bodem. Deze factoren zorgen ervoor dat de ondergrond inklinkt. Hierdoor ontstaan schades die vanuit de onderkant van de constructie beginnen. 14 november 2024

BELEIDSPLAN 2025-2034

BJ6094-MI-RP-240513-1232

Open

Zowel de schade door boomwortels als de schade door droogte vragen om een forse herstelmaatregel. Om deze schades te herstellen dient de gehele verhardingsconstructie aangepakt te worden wat resulteert in forse kosten. De kans dat dit type schade zal optreden lijkt op basis van de huidige klimaatontwikkelingen steeds groter te worden. Daarbij komt kijken dat er voor de bestaande verhardingen geen risicobeheersingsmaatregel voorhanden is om dit type schade te voorkomen. Wegeheer wil naar een meer structurelere oplossing. Samen met groenbeheer gaan zij hier een speerpunt van maken in de komende jaren. Waterstress Naast verdroging kan er tijdens overvloedige regenbuien ook water op straat blijven staan, wat de bereikbaarheid beïnvloedt. Ook geeft het gezondheidsrisico’s en overlast voor de bewoners. Omdat mogelijke oplossingen vaak een integrale opgave wordt, kan dit leiden tot maatregelen en kosten die buiten het reguliere onderhoud vallen. Bodemverontreiniging Voor het aanvragen van een bouw- of milieuvergunning moet duidelijk zijn of een bodem is verontreinigd, en zo ja in welke mate. Normaal gesproken wordt het onderzoek ingezet als het vermoeden bestaat dat op een locatie de bodem verontreinigd is. Bij onderhoud wordt hier al rekening gehouden met de mogelijke extra kosten.

De gebruikelijke volgorde van onderzoek is historisch onderzoek (HO), verkennend onderzoek (VO) en tot slot nader onderzoek (NO). Als op basis van de resultaten van het onderzoek wordt besloten dat de verontreinigingen verwijderd of beheerst moeten worden, volgt daarna een sanering. De hoogte van de kosten zijn op voorhand niet in te schatten. PFAS Van gemeenten wordt verwacht dat ze bodemkwaliteitskaarten opstellen en specifiek beleid voor PFAS. Als dit er niet is moet voor ieder los ruimtelijk project aanvullend onderzoek worden gedaan. Om dit te voorkomen hebben de Drechtsteden, waaronder de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht, via de Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (OZHZ) een regionale bodemkwaliteitskaart voor PFAS gemaakt. Door vaststelling van deze kaart kan hiernaar worden verwezen en hoeft er bij vervangingen, reconstructies, herinrichtingen en ontwikkelingen geen extra onderzoek te worden gedaan. Er zijn mogelijk wel onderzoekskosten nodig om dit aantoonbaar te maken bij de grondverwerker.

14 november 2024

BELEIDSPLAN 2025-2034

BJ6094-MI-RP-240513-1232

Open

Bijlage 1 1. Wettelijke kaders Wettelijke kaders De huidige kaders voor het beheer staan beschreven in: het Burgerlijk Wetboek, de Wegenwet, de landelijke CROW-methodiek voor wegbeheer, het Handboek Inrichten Openbare Ruimte en het rapport Van kostenpost naar beleggingsfonds. De gemeente hanteert de landelijke wetten en eisen bij het beheer en onderhoud van wegen en civiele kunstwerken. Wetgeving Wet

Inhoud

Effect op Openbare ruimte

Grondwet

Zorg van de overheid gericht op de bewoonbaarheid van het land en de bescherming en verbetering van het leefmilieu Stelt dat de gemeente zorg moet dragen over het areaal in haar beheer.

De zorg voor een goede leefomgeving.

Volgens de Wegenwet moet de wegbeheerder zorgen dat de binnen haar gebied liggende wegen in goede staat verkeren Wet voor inzicht in het wegenbestand over de aanwezigheid van teer

Verplicht de gemeente om voorzieningen regelmatig en duurzaam te onderhouden. Tevens verplicht het wegbeheerders tot het bezit van een Wegenlegger. Het ontdekken van teer in wegverhardingen en wegfunderingen voorafgaand aan reconstructie of sloop. Het selectief verwijderen van teer houdende lagen en rechtstreeks afvoeren naar een vergunde inrichting.

Burgerlijk Wetboek, artikel 6:162 Zorgplicht

Arbeidsomstandighedenwet (Wet Arbo)

Gemeentewet

Wet Milieubeheer **

Wet Natuurbescherming *

Wegenverkeerswet (WVW) Wegenwet

Code Milieu Verantwoord Wegbeheer

14 november 2024

Dit betekent dat de gemeente op de hoogte moet zijn van de toestand van haar areaal door middel van bijvoorbeeld inspecties en voldoende moet doen om een veilig gebruik mogelijk te maken (zorgplicht). Vaststellen beleid, gericht op veiligheid, Opstellen van bestekanalyses of ARBOgezondheid, welzijn en milieu. Ook projectrisico-inventarisaties en zorgdragen voldoen aan het Bouwprocesbesluit. Dit is voor Veiligheids- en Gezondheidsplannen. een uitwerking van de EG-richtlijn Ook CROW-publicatie “Maatregelen “Minimumvoorschriften inzake veiligheid en bijwerken in uitvoering” is van toepassing. gezondheid voor tijdelijke en mobiele Maken van verantwoorde keuzes in bouwplaatsen. ontwerpen, met aandacht voor de arbeidsomstandigheden waaronder veilig werken, ook later bij het uitvoeren van onderhoud. Regelt het bestuur van de gemeente. Om als gemeente de opgedragen taken te kunnen uitvoeren en eigen beleid te kunnen maken moet er een gemeentebestuur zijn dat besluiten kan nemen. Door de gemeentewet toe te passen krijgen de raadsleden en leden van het college van B&W de mogelijkheid dat in hun eigen rol op democratische wijze te doen.

De Wet milieubeheer dient in eerste Effect op gebruik van bestrijdingsmiddelen, instantie om het milieu te beschermen door gebruik van materieel en het ontgraven middel van kwaliteitseisen, vergunningen van de bodem bij rooi- en en regels, en de handhaving hiervan. plantwerkzaamheden wat betreft Hierbij moet ook rekening worden archeologie. gehouden met eventuele archeologische waarden. Deze wet beschermt kwetsbare dieren en Tijdens onderhoudswerkzaamheden en planten. vervangingen dient de gemeente kwetsbare dieren en planten te beschermen. Dit speelt vooral bij de beschoeiingen en kades. Vormt de basis voor de regelgeving van Bevat diverse regels en verkeerstekens die het wegverkeer in Nederland. gelden op de openbare wegen

BELEIDSPLAN 2025-2034

BJ6094-MI-RP-240513-1232

Open

Wet Geluidhinder (WGh) *

Europese Richtlijn Omgevingslawaai

Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV)

Wet Informatie-uitwisseling Ondergrondse Netten (WIBON) SER-Energieakkoord september 2013

Keur waterschap

Legger waterschap

ADAS-2024

Hierin is het bestrijden en voorkomen van geluidshinder ten gevolge van wegverkeer, railverkeer en industrie vastgelegd.

Voor constructies is dit onder andere bij de aanleg van een nieuwe civiele constructies, de bouw van nieuwe woningen nabij de wegen en bij aanpassingen van bruggen. Wet gericht op het vermijden, voorkomen Verplichting om iedere 5 jaar een of verminderen van schadelijke gevolgen geluidsbelastingkaart en een actieplan op van omgevingslawaai. te stellen Binnen artikel 22 en 23 van dit besluit staat Het vaststellen van beheerplannen is bij omschreven dat er voor het beheer van het toepassen van voorzieningen voor kapitaalgoederen een kapitaalgoederen een verplichting volgens meerjarenprogramma beschikbaar moet artikel 75 van dit besluit. zijn. Deze wet heeft ten doel graafincidenten Registratie van het ondergrondse kabelnet. (schades) te voorkomen Doelstelling om het energieverbruik te Verminderen van het energieverbruik en verminder en de CO2 uitstoot te verlagen. daardoor vermindering van de CO2 uitstoot. Regels (met name geboden en verboden) Deze regels voorkomen dat dijken en die een waterschap hanteert bij de oevers beschadigen. Ook zijn er regels bescherming van onder andere voor het onderhoud van sloten, beken, waterkeringen, watergangen en rivieren en andere waterlopen om de bijbehorende kunstwerken waterafvoer in dit oppervlaktewater te waarborgen De legger is een kaart van het gebied dat De kaart geeft nauwkeurig aan welke een waterschap in beheer heeft.

regels van het waterschap (de keur) op welke plek gelden. Binnen de ADAS-wetgeving wordt De rijhulpsystemen rijden op sensoren vastgesteld dat alle nieuwe voertuigen waarbij het belangrijk is dat de vanaf 2024 voorzien zijn van wegmarkeringen en bebording goed rijhulpsystemen (Advanced Driver gedetecteerd/herkend kunnen worden. Assistance System).

RVV 1990

Reglement Verkeersregels en Verkeerstekens 1990.

Warenwetbesluit Attractie- en Speelvoorzieningen (WAS)

Speelvoorzieningen moeten veilig gebruik kunnen worden; toestellen moeten een certificaat van goedkeuring hebben.

Bevat de verkeersregels met daarbij horende verkeersborden, verkeersregelinstallaties en wegmarkeringen. Verplichting om (ondergronden van) speelplekken veilig in te richten en veilig te houden d.m.v. inspecties, visuele controles, uitvoeren van onderhoud en noodzakelijke vervangingen.

* = opgenomen in omgevingswet ** = deels opgenomen in omgevingswet

14 november 2024

BELEIDSPLAN 2025-2034

BJ6094-MI-RP-240513-1232

Open

Bijlage 2 2. Financiële uitgangspunten Financiële uitgangspunten De in dit rapport genoemde bedragen zijn gebaseerd op berekeningen voor kosten van onderhoud. Bij het berekenen van die kosten voor het uitvoeren van onderhoud zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: • Het betreffen de all-in aannemersprijzen. • Inclusief bijkomende werkzaamheden als: o Trottoirbanden en opsluitbanden. o Opnieuw stellen kolken. o Opnieuw stellen inspectieputten. o Markeringen. • Inclusief toeslagen voor: o Verkeersmaatregelen 2,5%. o Eenmalige kosten: ▪ Asfalt- en elementenverhardingen 2%. ▪ Cementbetonverhardingen 8%. o Uitvoeringskosten 6%. o Algemene kosten 8%. o Winst en risico 5%. o 18% kosten voor Voorbereiding Administratie en Toezicht (VAT) op onderhoud groter dan € 100.000, -. • Exclusief: o Jaarlijkse indexatie. o 21% BTW. o Kosten voor het verwijderen van verontreinigingen uit de objecten en ondergrond. • Gebaseerd op prijspeil 2024.

27 november 2024

BELEIDSPLAN 2025-2034

BJ6094-MI-RP-240513-1232

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15064894/1