Bijlage 1 bij Raadsvoorstel 8.2 Bestuurlijke reactie

uw brief van

uw kenmerk

ons kenmerk

Datum 11 december 2024

Bestuurlijke reactie eindevaluatie en borgingsplan ten behoeve van het onderwerp Preventieplan sociaal domein 20202024 "de Kracht van Ambacht"

Geachte raadsleden, Inleiding In 2020 heeft de gemeenteraad van Hendrik-Ido-Ambacht het Preventieplan sociaal domein 2020-2024, genaamd "De Kracht van Ambacht," vastgesteld. In de aanloop naar de einddatum van het Preventieplan, 1 januari 2025, heeft RadarAdvies de taak gekregen om de werking van het plan te evalueren. De evaluatie focust op de efectiviteit van de uitgevoerde maatregelen, zowel op het niveau van het gehele plan als op afzonderlijke thema's en specifieke interventies. De maatregelen die in het Preventieplan zijn opgenomen, zijn aanvullend op de reguliere dienstverlening die de gemeente biedt. Met het Preventieplan wilden we bereiken dat het sociaal domein de kracht van de lokale samenleving benut met als doel kostenverlaging, grotere zelf- en samenredzaamheid van inwoners en eerdere signalering en voorzieningenaanbod daarop aanpassen. Naast de eindevaluatie is RadarAdvies gevraagd een borgingsplan op te stellen. Hierin wordt beschreven hoe succesvolle maatregelen na afoop van het Preventieplan kunnen worden voortgezet. Het borgingsplan biedt een beleidsmatig en financieel kader om de doorlopende uitvoering te waarborgen, zowel binnen de gemeenteorganisatie als in samenwerking met externe partners. Met deze evaluatie en het borgingsplan kan de

1

gemeente een goed onderbouwde keuze maken over het voortzetten van de preventieve aanpak na 1 januari 2025.

Voorliggende brief is bedoeld om de bestuurlijke reactie van het college op de rapportage van onderzoeksbureau RadarAdvies kenbaar te maken. Dit is vergelijkbaar met de werkwijze rondom rekenkamerrapporten. Wij willen hiermee recht doen aan de inzet van het onderzoeksbureau en rekenschap geven van het belang van het Preventieplan en de eventuele voortzetting (van onderdelen) hiervan. De gemeente Hendrik-Ido-Ambacht bedankt alle lokale partners en inwoners die hun ervaringen hebben gedeeld. Dankzij hun inzet en feedback kon het Preventieplan worden uitgevoerd en geëvalueerd. Hun waardevolle bijdrage is essentieel geweest voor het succes van "De Kracht van Ambacht". Aanleiding Als gemeente zijn we sinds 2015 verantwoordelijk voor een groot deel van het sociaal domein. De taken die het rijk aan ons heeft overgedragen, hebben we de afgelopen jaren steeds beter in de vingers gekregen. Tegelijkertijd zagen we dat de zorgvraag onder onze inwoners opliep en daarmee ook de kosten. Dit zette druk op het zorgsysteem en op onze begroting. We wilden ook in de toekomst hulp en ondersteuning betaalbaar houden voor onze inwoners, en dus was het zaak om te innoveren. Tijd voor preventie. Daarom is in 2019 voor het eerst een integraal meerjarig programmaplan op preventie opgesteld.

We hebben met het Preventieplan keuzes gemaakt met maatregelen die vanuit de Ambachtse situatie en wensen van de maatschappelijke partners leiden tot een bijdrage aan preventie en het doel van het plan. Dit leidde tot in eerste instantie 26 maatregelen waaronder per maatregel ook meerdere diverse acties zijn uitgevoerd. Alle maatregelen en acties zijn onverdeeld in vier opgaven voor een periode van 4 jaar. Gedurende de looptijd van het Preventieplan heeft er een aantal onverwachte ontwikkelingen plaatsgevonden die van invloed waren op de uitvoering van het plan. De belangrijkste ontwikkeling waren de coronapandemie in 2020-2022 en de energiecrisis in 2021-2023. Ook blijkt dat er diverse andere ontwikkelingen plaats hebben gevonden zoals personele wisselingen binnen de gemeente. Dat gold ook voor de maatschappelijke partners.

2

Vanaf de start van het Preventieplan is aan de raad jaarlijks gerapporteerd over de voortgang. Algemene reactie Zoals u kunt lezen, is het rapport 'positief kritisch' te noemen. Uit de evaluatie blijkt dat we op verschillende gebieden goede resultaten hebben behaald, zoals de verzelfstandiging van Hi5 Ambacht en de samenvoeging van het Sociaal Wijkteam en het Jeugdteam in een Sophia Sociaal Team. Tegelijkertijd worden er ook punten genoemd waar we ons kunnen verbeteren. Een voorbeeld hiervan is het maatjesproject wat wel is gestart, maar na de coronapandemie volledig stil is komen te liggen en niet meer is opgestart. De evaluatie biedt waardevolle inzichten die ons helpen om in de toekomst nog efectiever te werken. Een rapport met aanbevelingen dat ons de komende jaren verder helpt, waar we van kunnen leren en ook een rapport dat om een bestuurlijke reactie en toelichting vraagt om te zorgen voor een evenwichtig beeld. Reactie op de aanbevelingen uit het rapport Ten aanzien van de onderzoeksvraag zijn er in de eindevaluatie en het borgingsplan per opgave en maatregel aanbevelingen geformuleerd. Als we kijken naar het totale overzicht kan gesteld worden dat veel van de maatregelen zijn gerealiseerd. Daarnaast blijkt uit het onderzoek dat er ook, buiten de gemeente om, in de samenleving activiteiten zijn ontstaan waar geen hulp van de gemeente voor nodig is geweest.

In de eindrapporten zijn aanbevelingen gedaan die zich onderscheiden in verschillende categorieën: inhoudelijk, organisatorisch/sturing, participatie en financieel. Hieronder gaan wij nader op iedere categorie in. Inhoudelijk Zonder in te gaan op iedere individuele maatregel is de aanbeveling om een keuze te maken in het aantal maatregelen en vast te houden aan de hoofddoelstelling. Deze aanbevelingen passen bij de conclusie dat het Preventieplan een ambitieus plan is met een grote maatschappelijke uitdaging waarbij het niveau van de maatregelen in het plan zeer divers is geweest (van zeer operationele tot aan strategische maatregelen). Dit kon ertoe leiden dat de samenhang van de maatregelen en het grote verhaal rondom het Preventieplan op de achtergrond raakte. Naast maatregelen die binnen het Preventieplan zijn opgepakt zijn er gedurende deze jaren ook

3

maatregelen parallel aan het plan uitgewerkt. Een voorbeeld hiervan is de waakvlamfunctie. Het is voor de toekomst inderdaad goed om oog te hebben voor de samenhang binnen en buiten het beleid om en stil te staan bij de vraag wat een realistisch aantal uitvoerbare maatregelen is. Wij erkennen het belang van de gedane aanbevelingen en zijn hierop vooruitlopend de aanbevelingen aan het toepassen op het nog op te stellen beleid voor deze bestuursperiode. De aanbevelingen zijn of worden opgevolgd bij het formuleren van concrete ambities en maatregelen voor de Woonzorgvisie, Sportvisie, de opdracht van Sophia Sociaal Team en de uitvoering van het GALA1. Ook het uitgangspunt preventie van het Preventieplan is hierin meegenomen zodat preventie na 1 januari 2025 via het GALA wordt voortgezet. Het borgingsplan beschrijft welke maatregelen worden geadviseerd om voort te zetten op basis van hun succes en welke niet worden gecontinueerd vanwege niet opgetreden efecten volgens de evaluatie. Het advies is om niet-efectieve maatregelen stop te zetten. In het "Overzicht advies voorstellen voortzetting maatregelen borgingsplan Preventieplan "De Kracht van Ambacht" staat welke maatregelen worden geadviseerd om voort te zetten, welke al zijn opgenomen in het reguliere beleid, hoe de verdere financiering geregeld wordt en welke adviezen uit de eindevaluatie zijn overgenomen.

Organisatorisch / sturing Het evaluatierapport concludeert dat de ambitie en omvang van het plan het moeilijk maakten om de doelstellingen consistent te monitoren en gericht bij te sturen. De hoofdaanbeveling benadrukt de noodzaak van een duidelijker focus op meetbare doelen en KPI’s. Deze aanbeveling is eerder teruggekomen bij het Rekenkamerrapport Sportief Hendrik-Ido-Ambacht. Deze aanbeveling vormt de basis voor verdere ontwikkeling van datagestuurde beleidsvoering binnen de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht op het sociaal domein. De aanbeveling om meer te werken met kwantitatieve doelstellingen en data-analyse is herkenbaar. Zowel lokaal als regionaal wordt het belang van data-gestuurde sturing steeds meer onderkend. Vooral binnen Jeugd is datagestuurde sturing al goed ingevoerd. Voorbeeld hiervan is Jeugdhulp op School en de doorverwijzing door huisartsen. De financiële keuzes worden 1 Het GALA richt zich hoofdzakelijk op het bouwen aan een fundament voor een gerichte aanpak op het gebied van preventie, gezondheid en sociale basis, waarin een gezonde samenleving centraal staat.

4

hierbij afgestemd op basis van deze data. Ook wordt data voor beleidsmonitoring en efectmeting toegepast in het GALA-programma, het subsidiebeleid en de nieuwe Algemene Subsidieverordening. Ook nieuwe projecten, zoals de Sportvisie of de Nota Accommodatiebeleid, zullen voortbouwen op de lessen rondom dataverzameling en kwantitatieve monitoring. Het verschilt per beleidsterrein hoever data en datagericht werken lokaal of binnen de regio is. Een andere belangrijke aanbeveling is om rekening te houden met de uitvoerbaarheid van de plannen, zowel voor de gemeente als voor haar partners. Het Preventieplan leerde dat een te breed pakket aan activiteiten de efectiviteit kan ondermijnen. Deze les is meegenomen in de nieuwe Sportvisie, waarin bewust minder activiteiten zijn opgenomen om een betere beheersbaarheid en sturing mogelijk te maken. Voor het GALAprogramma is een aparte projectleider aangesteld om langdurige en consistente sturing te waarborgen, zodat de voortgang van de doelstellingen beter wordt bewaakt. De evaluatie benadrukt dat datagestuurde sturing en realistische projectomvang essentiële factoren zijn voor de efectiviteit van gemeentelijke preventieprojecten. Door meetbare doelen te stellen en structureel data te verzamelen, kan de gemeente beter inspelen op behaalde resultaten en uitdagingen in de uitvoering.

Hier moet wel een beleidstheorie achter zitten zoals RadarAdvies aanbeveelt. Deze geleerde lessen vormen de basis voor de toekomstige beleidsontwikkeling in HendrikIdo-Ambacht en bieden een solide basis voor de verdere uitbouw van preventieve programma's. Participatie Een belangrijke conclusie is dat de ambitie voor bewonersparticipatie gedurende de looptijd van het plan deels is verwaterd. Het bleek uitdagend om bewoners op een consistente manier bij het plan te betrekken, mede door de coronapandemie, de diversiteit aan doelgroepen en de omvang van de verschillende maatregelen. Een brede (inclusieve) bewonersparticipatie voor alle doelgroepen, inclusief de moeilijk bereikbare doelgroepen, vergt nadenken over hoe de gemeente risicogroepen en moeilijk bereikbare doelgroepen, die nu vaak niet bereikt worden, voortaan toch goed bereikt en integraal bediend kunnen worden. Dit wijst op de complexiteit van het organiseren van participatie die aansluit bij een breed spectrum aan behoeften en achtergronden.

5

Hoewel deze uitdaging herkenbaar is, benadrukt de gemeente dat bewonersparticipatie inmiddels wel een vaste plaats heeft gekregen binnen de brede participatieaanpak van Hendrik-Ido-Ambacht. Ook al zijn de ambitieuze doelen voor directe bewonersparticipatie niet volledig bereikt, hebben maatschappelijke partners een belangrijke rol gespeeld in het vertegenwoordigen van de behoeften en stemmen van inwoners. De opgedane ervaringen vormen een basis voor verbetering en verfijning van bewonersparticipatie in toekomstige plannen. Financieel Uit de evaluatie van het Preventieplan blijkt dat veel van de maatregelen geen structurele kosten met zich meebrengen. Reden hiervoor was het uitgangspunt om vooral een tijdelijke impuls te geven aan preventie, iets op te starten wat daarna onder verantwoordelijkheid van andere partijen zou vallen (zoals Stichting Parents House) of andere eenmalige activiteiten ondersteunden (Stimuleringsbudget). Op verzoek van de gemeenteraad zijn al wel enkele maatregelen structureel ingebed in het reguliere beleid en financieel geborgd. In het "Overzicht voorgenomen voortzetting maatregelen borgingsplan Preventieplan 'De Kracht van Ambacht" is per maatregel aangegeven of voortzetting plaatsvindt met structurele, incidentele of zonder aanvullende financiële dekking.

Voor een deel van de maatregelen is geen extra dekking nodig omdat deze al tijdens de uitvoering van het Preventieplan zijn opgenomen in het reguliere budget. Andere maatregelen zijn voortgezet binnen lopend beleid, waardoor de financiële ondersteuning al binnen de bestaande middelen is geïntegreerd. De Raad besluit daarom alleen op de voortzetting van de maatregelen waarvoor nog geen dekking is. Slechts drie maatregelen heeft op dit moment nog geen financiële dekking voor de periode na 1 januari 2025. Op 22 mei 2024 hebben wij u geïnformeerd over de activiteiten binnen het kader van het GALA-programma (financieringsstroom Brede SPUK) en de bijbehorende financiële middelen. Deze ontvangen bedragen maken het mogelijk om specifieke activiteiten voort te zetten die bijdragen aan de doelstellingen van preventie. Het advies voor de voortzetting van de maatregelen uit het Preventieplan sluit aan bij de activiteiten en doelen van het GALA-activiteitenplan. Dankzij de financiële borging van veel preventieve maatregelen in het reguliere beleid en de beschikbaar gestelde middelen binnen het GALA-

6

programma is de voortzetting van de belangrijkste onderdelen van het Preventieplan verzekerd. Dit wanneer de Raad instemt met de voortzetting van de maatregelen zoals aangegeven in het overzicht. De inzichten en afspraken die tijdens het Preventieplan zijn gemaakt, zorgen ervoor dat Hendrik-Ido-Ambacht ook na 2025 haar preventieve doelen kan nastreven, zonder daarbij op grote extra investeringen aangewezen te zijn. Concluderend De evaluatie van het Preventieplan sociaal domein van Hendrik-IdoAmbacht toont aan dat preventie nu diepgeworteld is binnen de gemeente en bij haar maatschappelijke partners. In de afgelopen vier jaar is een breed draagvlak voor preventie gecreëerd en het onderwerp heeft een centrale positie gekregen in beleid en uitvoering. Het netwerk van maatschappelijke partners is versterkt, wat de samenwerking en samenhang rondom preventieve maatregelen heeft bevorderd. De afgelopen jaren zijn er belangrijke stappen gezet en veel maatregelen uit het Preventieplan zijn succesvol gebleken. De toewijding van zowel maatschappelijke organisaties als de gemeente zelf speelde een belangrijke rol in de realisatie van de doelen. Daarnaast is het merendeel van de maatregelen inmiddels opgenomen in regulier beleid of financieel ondergebracht in de plannen rondom het GALA, wat continuïteit en voortzetting van preventieve inspanningen waarborgt.

De afgelopen vier jaar heeft "De Kracht van Ambacht" waardevolle veranderingen gebracht in de manier waarop preventie wordt benaderd en uitgevoerd. Met een stevige verankering van preventie in beleid, een betrokken netwerk van partners en geleerde lessen rondom realistische projectplanning, kan de gemeente verder bouwen aan een toekomst waarin preventieve maatregelen nog efectiever bijdragen aan de doelstellingen van Hendrik-Ido-Ambacht.

Tot slot Wij bedanken RadarAdvies voor hun inspanningen van de afgelopen maanden.

Met vriendelijke groet,

7

College van Burgemeester & Wethouders De secretaris burgemeester

De

P.J.J. Kalkman der Giessen

mr. P van

*

*

8