Bijlage 1 bij Raadsvoorstel 7.2 jaarrekening 2023

Jaarstukken 2023

Hendrik-Ido-Ambacht

24

Indicatoren jaarrekening 2023

Hendrik-IdoAmbacht

Let op: alle getallen, bedragen en percentages zijn afgerond

2021

Hendrik-IdoAmbacht

Papendrecht

Sliedrecht

Zwijndrecht

HardinxveldGiessendam

Alblasserdam Dordrecht

Bron

Toelichting

2022

Programma 2 Ruimtelijke ordening, economie en wonen Wonen Koopwoningen (percentage)

72%

72%

65%

58%

57%

62%

58%

66% OCD Woonmonitor

Percentage koopwoningen van de totale woningvoorraad.

Huurwoningen corporaties (percentage)

23%

23%

29%

34%

37%

33%

28%

28% OCD Woonmonitor

Percentage huurwoningen van coroporaties van de totale woningvoorraad.

Banen (aantal banen per 1.000 inwoners 15-74 jr)

413

411

629

808

620

693

684

657 waarstaatjegemeente.nl

Betreft het aantal vervulde posities. Dit zijn fulltimers, parttimers en uitzendkrachten.

Bedrijfsvestigingen (per 1.000 inwoners 15 -74 jr)

94

101

100

113

112

125

121

117 waarstaatjegemeente.nl

Het aantal vestigingen van bedrijven.

69 waarstaatjegemeente.nl

Aantal verkooppunten binnen alle brachegroepen, inclusief leegstand. De branchegroepen bestaan uit dagelijks, mode&luxe, vrije tijd, in/om huis, detailhandel overig, transport&brandstof, cultuur&ontspanning, horeca en diensten.

Economie & arbeidsmarkt

Verkooppunten

NB

58

128

103

124

110

764

Zonnepanelen woningen (geregistreerd)

2.659

3.896

3.094

2.303

4.368

1.660

8.403

Het aantal geregistreerde installaties met zonnepanelen (woningen). 2.934 OCD Milieu en duurzaamhe Betreft cijfers over 2022.

Energielabel A en hoger (percentage)

50,8%

51,3%

25,8%

32,5%

24,6%

30,2%

25,6%

32,5% waarstaatjegemeente.nl

Duurzaamheid

Jaarstukken 2023

Hendrik-Ido-Ambacht

Percentage huizen met energielabel A. Betreft cijfers oever 2023.

25

Wat heeft het gekost ? Bedragen x € 1.000 2 - Ruimtelijke ordening, economie en wonen

Primaire begroting

Begroting t/m wijz. raad december

Taakveld Beheer overige gebouwen en gronden Economische ontwikkeling Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Cultureel erfgoed Milieubeheer Ruimte en leefomgeving Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) Wonen en bouwen Totaal

Lasten 228 406 9.592 101 48 918 352 19.577 1.100 32.322

Baten -182 -9.605 -58 -24 -19.435 -770 -30.074

Saldo 46 406 -13 43 48 918 328 142 330 2.248

Specificatie begrotingswijzigingen t/m raad december Kadernota Resultaatbestemming jaarrekening 2022 Winternota Diversen Saldo begrotingswijzigingen

185 19 1.553 -8.459 -6.702

-624

-439 19 1.145 936 1.661

-408 9.395 8.363

Lasten 296 538 9.763 104 48 2.016 841 10.025 1.989 25.620

Baten -229 -9.776 -58 -648 -24 -9.868 -1.108 -21.711

Saldo 67 538 -13 46 48 1.368 817 157 881 3.909

Werkelijk Lasten 557 465 5.267 91 6 1.482 732 7.754 2.004 18.358

Baten -593 -5.524 -52 -409 -7.128 -1.389 -15.095

Resultaat Saldo -36 465 -257 39 6 1.073 732 626 615 3.263

Uitsplitsing van het eindresultaat naar lasten en baten (op basis van gewijzigde begroting) Lasten Beheer overige gebouwen en gronden Economische ontwikkeling Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Cultureel erfgoed Milieubeheer Ruimte en leefomgeving Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) Wonen en bouwen Totaal

Begroot 296 538 9.763 104 48 2.016 841 10.025 1.989 25.620

Werkelijk 557 465 5.267 91 6 1.482 732 7.754 2.004 18.358

Saldo 261 -73 -4.496 -13 -42 -534 -109 -2.271 15 -7.262

Baten Beheer overige gebouwen en gronden Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Milieubeheer Ruimte en leefomgeving Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) Wonen en bouwen Totaal

Begroot -229 -9.776 -58 -648 -24 -9.868 -1.108 -21.711

Werkelijk -593 -5.524 -52 -409 -7.128 -1.389 -15.095

Saldo -364 4.252 6 239 24 2.740 -281 6.616

Jaarstukken 2023

Hendrik-Ido-Ambacht

26

Saldo W-B -103 -73 -244 -7 -42 -295 -85 469 -266 -646

Wat heeft het gekost? Conform de nota afwijkingenbeleid worden afwijkingen vanaf € 50.000 nader toegelicht. Programma 2 Ruimtelijke ordening, economie en wonen Lasten Beheer overige gebouwen en gronden In 2023 is de boekwaarde van de strategische gronden Noordoevers afgeboekt naar lagere marktwaarde. Afgeboekt is een bedrag van € 280.000. Economische ontwikkeling Doordat de vacature beleidsmedewerker economie in 2023 niet is ingevuld, zijn de toegerekende salarislasten € 37.000 lager dan begroot. Op deze vacature is in 2023 wel ingehuurd. Deze kosten komen ten lasten van dit taakveld en vallen weg tegen het voordeel wat we hebben op onze formatie. Doordat de kosten van deze externe inhuur lager uitvallen, hebben we hierop per saldo een voordeel van € 7.000. Het budget actieplan lokale economie laat een voordeel zien van € 17.000 door het project revitaliseren en verduurzamen De Sandeling. Dit project is wel gestart in 2023, maar er zijn nog geen kosten voor gemaakt. Fysieke bedrijfsinfrastructuur Het saldo wordt veroorzaakt door verschillen tussen geraamde en werkelijke uitgaven en inkomsten binnen de projecten Ambachtsezoom en Waterbusplein. Grondexploitaties hebben veelal een looptijd van meer dan één jaar. Hierdoor kan het voorkomen dat kosten of opbrengsten eerder of later gerealiseerd worden dan aanvankelijk geraamd.

Dit hoeft niet direct gevolgen te hebben voor het resultaat van de grondexploitatie. Voor een toelichting op de grondexploitaties wordt verwezen naar de raadsbehandeling op 8 juli 2024. Bedrijvenpark Ambachtsezoom Onderstaande tabel geeft het verschil tussen de begroting, zoals opgenomen in de grondexploitatie 2023, en de realisatie voor het jaar 2023 weer. Per onderdeel wordt toegelicht of de verschillen veroorzaakt zijn door over- of onderschrijdingen op de budgetten of door een verschuiving van kosten of opbrengsten in de tijd. Begroting en realisatie 2023 Grondexploitatie Bedrijvenpark Ambachtsezoom

Verschillen jaarschijf nominaal excl. BTW

Begroting 1-1-2023

Realisatie 2023

Verschil t.o.v. begroting

Investeringen Plankosten en VTU Verwervingen Sloop Milieukosten Bouw- en woonrijp maken Tijdelijk beheer Overige Financieringslasten Totaal investeringen

280.270 0 0 0 499.897 15.000 83.641 213.058 1.091.866

264.592 0 0 0 429.031 24.817 79.251 142.055 939.747

15.677 0 0 0 70.866 -9.817 4.390 71.003 152.119

Opbrengsten Bedrijventerreinen Voorzieningen Overige Totaal opbrengsten

Totaal 7.952.343 0 0 7.952.343

2.763.465 0 -42.676 2.720.789

5.188.878 0 42.676 5.231.554

Jaarstukken 2023

Hendrik-Ido-Ambacht

27

Plankosten en VTU De plankosten zijn ca. € 16.000 lager uitgevallen dan geraamd. Voor een deel komt dit doordat het werkelijk interne uurtarief en de toerekenbare overhead lager zijn uitgevallen (€ 9.000). Daarnaast zijn ook de kosten voor stedenbouw, advies en voorbereiding, toezicht en uitvoering (VTU) iets lager uitgevallen dan geraamd. Deze kosten worden in 2024 gemaakt. Bouw- en woonrijp maken De kosten voor bouw- en woonrijp maken zijn ca. € 71.000 lager uitgevallen dan geraamd. De verwachting was dat alle civieltechnische werkzaamheden in 2023 afgerond zouden zijn. Voor een deel van de werkzaamheden is dat ook gebeurd. De kosten hiervan zijn per saldo € 27.000 lager uitgevallen dan geraamd. Wel moet de terreininrichting (het plaatsen van bijvoorbeeld banken, prullenbakken en naamborden) nog afgerond worden. De kosten hiervan (€ 43.000) schuiven door naar 2024. Tijdelijk beheer De kosten voor tijdelijk beheer zijn ca. € 10.000 hoger uitgevallen dan geraamd. Op verschillende plekken is het wegdek beschadigd geraakt door het bouwverkeer. Met de benodigde herstelwerkzaamheden was geen rekening gehouden. Overige kosten Dit betreffen kosten voor verkoop, marketing en communicatie en de opstart van parkmanagement. Ook de ecopremie, waarmee de begeleiding van kavelkopers om aan de duurzaamheidseisen te voldoen betaald wordt, valt onder deze post.

Per saldo zijn de gerealiseerde kosten ongeveer uitgekomen op het niveau van de geraamde kosten. In de onderliggende ramingen zitten echter wel afwijkingen. Zo zijn de verkoopkosten € 40.000 lager uitgevallen dan geraamd en de kosten voor marketing € 9.000. Daar staat tegenover dat de inzet van de ecopremie € 23.000 hoger is uitgevallen. Ook is er een vergoeding van € 22.000 voor het groenonderhoud aan parkmanagement uitbetaald. Met deze betaling was in de grondexploitatie geen rekening gehouden. Financieringslasten De werkelijke omslagrente voor de grondexploitaties is met 1% lager uitgevallen dan verwacht (1,5%), waardoor ook de financieringslasten lager zijn uitgevallen. Bedrijventerreinen De grondopbrengsten worden gerealiseerd op het moment dat een kavel bij de notaris overgedragen wordt. Om tot dat moment te komen worden er diverse verkoopgesprekken gevoerd, worden de (kandidaat-)kopers begeleid om de duurzaamheidsdoelstellingen te halen en moet de omgevingsvergunning zijn verleend. Dit vergt enige tijd en maakt het soms lastig om het moment van grondoverdracht nauwkeurig in te schatten. Uiteindelijk zijn in 2023 4 van de vooraf verwachte 13 kavels overgedragen, met name omdat het voortraject en de begeleiding in de duurzaamheidsdoelstellingen extra tijd heeft gevergd. Dit betreft een verschuiving van opbrengsten in de tijd.

Overige Naast de grondprijs betalen kopers bij de notaris ook een opslag per vierkante meter voor de opstart van parkmanagement. Dit bedrag wordt direct uitbetaald aan parkmanagement en is hierdoor voor de grondexploitatie per saldo € 0. Om aan hun financiële verplichtingen te

Jaarstukken 2023

Hendrik-Ido-Ambacht

28

kunnen voldoen heeft parkmanagement een voorschot gevraagd. Doordat er in 2023 uiteindelijk minder kavels zijn overgedragen dan verwacht, was dit voorschot hoger dan de ontvangen opslag. Het restant wordt in 2024 ontvangen. Genieterrein-Waterbusplein Onderstaande tabel geeft het verschil tussen de begroting, zoals opgenomen in de grondexploitatie 2023, en de realisatie voor het jaar 2023 weer. Per onderdeel wordt toegelicht of de verschillen veroorzaakt zijn door over- of onderschrijdingen op de budgetten of door een verschuiving van kosten of opbrengsten in de tijd. Grondexploitaties hebben veelal een looptijd van meer dan één jaar. Hierdoor kan het voorkomen dat kosten of opbrengsten eerder of later gerealiseerd worden dan aanvankelijk geraamd. Dit hoeft niet direct gevolgen te hebben voor het resultaat van de grondexploitatie. Voor een toelichting op de grondexploitatie wordt verwezen naar de raadsbehandeling op 8 juli 2024.

Begroting en realisatie 2023 Grondexploitatie Genieterrein-Waterbusplein

nominaal excl. BTW Investeringen Plankosten Verwervingen Sloop Milieukosten BRM/WRM Tijdelijk beheer Overige Financieringslasten Totaal investeringen Opbrengsten Bedrijventerreinen Bijdragen Totaal opbrengsten

Begroting Prognose jaarschijf

Gerealiseerd jaarschijf

Verschil t.o.v. begroting

€ 160.956

€ 169.827

-€ 8.870

€ 1.479.622 € 8.000

€ 1.070.191 € 21.205

€ 409.431 -€ 13.205

€ 71.631 € 1.720.209

€ 47.754 € 1.308.977

€ 23.877 € 411.233

€ 669.465 € 1.013.026 € 1.682.491

€ 852.331 € 852.331

€ 669.465 € 160.695 € 830.160

Plankosten en VTU De in 2023 gerealiseerde plankosten zijn ca. € 9.000 hoger uitgevallen dan geraamd. Voor een deel komt dit doordat de afwikkeling van verschillende punten meer inzet gevraagd hebben (verzakking van de damwand, grondruil, verplaatsing bushalte en het geschil met de aannemer van het woonrijp maken over stagnatiekosten). Ook voor de voorbereiding op en begeleiding van de aanleg van de parkeerplaatsen op het Citadelterrein zijn meer uren gemaakt dan geraamd.

Jaarstukken 2023

Hendrik-Ido-Ambacht

29

Bouw- en woonrijp maken In 2023 is ca. € 410.000 minder uitgegeven aan bouw- en woonrijp maken dan geraamd. De werkzaamheden van het woonrijp maken zijn, zoals gepland, afgerond. Wel moet de eindafrekening nog plaatsvinden. Naar verwachting gebeurt dit in 2024 en valt deze ca. € 32.000 lager uit dan geraamd. De aanleg van de openbare verlichting is ca. € 23.000 lager uitgevallen dan geraamd. Vanwege extra aanplant, een wijziging in het soort bomen, benodigde aanpassing in het straatwerk en onderhoud en inboet zijn de kosten voor groenaanleg ca. € 23.000 hoger uitgevallen. Verder was de verwachting dat de aanleg van de parkeerplaatsen op het Citadelterrein in 2023 afgerond zou worden. Door verschillende onvoorziene omstandigheden (zoals tijdens de werkzaamheden aangetroffen bodemverontreiniging en onwerkbare weersomstandigheden) is dit niet gelukt. De werkzaamheden worden in 2024 afgerond. Als gevolg hiervan is ook het verwijderen van de tijdelijke parkeervoorziening op de kavel aan het Frankepad nog niet uitgevoerd. Tijdelijk beheer Doordat de nutsvoorzieningen begin 2023 nog niet gereed waren, is er tijdelijk een aggregaat geplaatst (€ 14.000). Daarnaast hebben er enkele herstelwerkzaamheden plaatsgevonden en zijn er tijdens de opening van de Noordkade hekken geplaatst. De totale kosten voor beheer en onderhoud komen hiermee uit op € 22.000. Het budget wordt met ca.

€ 13.000 overschreden. Financieringslasten De werkelijke omslagrente voor de grondexploitaties is met 1% lager uitgevallen dan verwacht (1,5%). De financieringslasten zijn hierdoor lager uitgevallen. Bedrijventerreinen Voor 2023 stond de overdracht van kavel 3 (langs de Teunis Stooplaan) gepland. Mede vanwege de sterk gestegen bouwkosten heeft de koper het plan aangepast. Hierdoor was het noodzakelijk dat de huidige bushalte enkele tientallen meters verplaatst wordt. Afspraken over de verrekening van de te maken kosten zijn in de loop van 2023 gemaakt, waardoor de kaveloverdracht begin 2024 kan plaatsvinden. Bijdragen In 2023 is de bijdrage van € 500.000 van de ROM-D (o.b.v. de FES-subsidie voor Veerweg e.o.) verwerkt. Ook de FES-subsidie die ingezet is voor de realisatie van de parkeerplaatsen op het Citadelterrein, is verwerkt. Voorwaarde was dat de werkzaamheden voor 20 december 2023 gereed zouden zijn. Doordat deze datum niet gehaald is, kon een deel van de kosten niet gedeclareerd worden en is de subsidie lager uitgevallen. Milieubeheer In 2023 is de begroting via diverse begrotingswijzigingen voor totaal € 1.098.000 opgehoogd tot € 2.016.000.

De specificatie hiervan is als volgt: € 137.000 voor aanpak energiearmoede (voor hetzelfde bedrag ook bijgeraamd bij de baten), € 188.000 voor klimaat- en energiebeleid (ontvangen in de meicirculaire 2022 en meegenomen uit 2022), € 511.000 vanuit de tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (waarvan € 241.000 voor inhuur en € 270.000 voor doorberekende uren van vaste medewerkers, het bedrag van € 511.000 is ook bijgeraamd bij de baten), € 149.000 vanuit de vacaturegelden voor inhuur en € 113.000 voor doorberekende uren vaste medewerkers.

Jaarstukken 2023

Hendrik-Ido-Ambacht

30

Totaal is er in 2023 op dit taakveld € 534.000 minder uitgegeven. Dit bestaat uit de volgende onderdelen: -

€ 36.000 aanpak energiearmoede Voor de regeling Aanpak energiearmoede is in 2023 van het Rijk een specifieke uitkering ontvangen van € 137.000. Specifieke uitkeringen worden voor hetzelfde bedrag begroot onder zowel de baten als de lasten. Per saldo is dit neutraal. Het geld wordt ingezet om huishoudens met lage inkomens te helpen. In 2023 is daarvoor € 101.000 uitgegeven. Het niet-bestede bedrag van € 36.000 is per 31 december 2023 op de balans verantwoord onder de van het Rijk ontvangen voorschotten en kan worden besteed in 2024.

-

€ 116.000 ontvangen klimaat- en energiebeleid uit de meicirculaire 2022. In de meicirculaire 2022 heeft de gemeente € 231.000 ontvangen voor klimaat- en energiebeleid om de uitvoering van het bestaande klimaatbeleid in 2022 (en verder) te kunnen voortzetten. Van dit budget resteert een bedrag van € 116.000. Bij de Winternota 2023 is besloten om dit bedrag mee te nemen naar 2024 om te verwerken in de uitvoeringsagenda duurzaamheid 2024-2025 behorend bij het programma duurzaamheid 2024-2030. Dit loopt via het taakveld mutaties reserves (programma 4).

-

€ 26.000 Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid Het budget voor het jaarprogramma 2023 van de omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (OZHZ) laat een voordeel zien van € 26.000. Dit budget was geraamd om de indexatie van de tarieven te kunnen dekken, maar deze kostenstijging heeft de OZHZ uiteindelijk zelf opgevangen vanuit haar eigen weerstandsvermogen.

-

€ 200.000 tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid. Voor de tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE) heeft de gemeente in 2023 van het Rijk een specifieke uitkering ontvangen. Specifieke uitkeringen worden voor hetzelfde bedrag begroot onder zowel de baten als de lasten. Per saldo is dit neutraal. Het deel dat in 2023 niet via vacatures is ingevuld, een bedrag van € 241.000, is bij de Winternota op dit taakveld beschikbaar gesteld om extern in te kunnen huren. De externe inhuur in 2023 voor CDOKE bedraagt € 41.000. Het nietbestede bedrag van € 200.000 is per 31 december 2023 op de balans verantwoord onder de van het Rijk ontvangen voorschotten en kan worden besteed in 2024.

-

€ 147.000 toegerekende salariskosten. De toegerekende salarislasten zijn € 147.000 lager dan begroot doordat er minder uren aan dit taakveld zijn besteed. Dit wordt veroorzaakt doordat de vacature beleidsmedewerker milieu niet is ingevuld en de vacatures die gedekt worden vanuit de specifieke uitkering CDOKE, pas halverwege 2023 waren ingevuld. Op de vacature beleidsmedewerker milieu is in 2023 wel ingehuurd. Deze kosten komen ten lasten van dit taakveld en vallen weg tegen het voordeel wat we hebben op onze formatie. Per saldo is het neutraal.

-

€ 9.000 diversen.

Ruimte en leefomgeving Het budget voor het bestemmingsplan De Noordoevers laat een voordeel zien van € 30.000. Bij de Winternota 2023 is besloten om maximaal € 25.000 mee te nemen naar 2024 voor de kosten die doorlopen in 2024. Dit loopt via het taakveld mutaties reserves (programma 4). Op het budget voor het opstellen van het omgevingsplan resteert een bedrag van € 163.000. Bij de Winternota 2023 is besloten om maximaal € 160.000 mee te nemen naar 2024 voor de kosten die doorlopen in 2024. Dit loopt via het taakveld mutaties reserves (programma 4). De toegerekende salarislasten zijn € 80.000 hoger dan begroot doordat er meer uren aan dit taakveld zijn besteed. Jaarstukken 2023

Hendrik-Ido-Ambacht

31

Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) Grondexploitatie De Volgerlanden Elk jaar wordt de grondexploitatie integraal herzien en vervolgens vastgesteld. De grondexploitatie 2023 dient als uitgangspunt voor de verantwoording. In deze toelichting worden de werkelijke kosten en opbrengsten afgezet tegen de ramingen zoals opgenomen in die grondexploitatie. Tabel Realisatie 2023 KOSTEN Plankosten en VTU Verwervingen Sloop Milieukosten Bouwrijp maken Woonrijp maken Groen/water Openbare verlichting en brandkranen Tijdelijk beheer en onderhoud Verkoopkosten Overige goederen en diensten Financieringslasten Boekwaarde diverse kosten Totaal KOSTEN OPBRENGSTEN Woningbouw Overige subsidies en bijdragen Overige opbrengsten Bijdrage marktpartijen Boekwaarde diverse opbrengsten Totaal OPBRENGSTEN Saldo nominaal

Boekwaarde 1-1-2023

Begroting 2023

Werkelijk in 2023

Verschil

Boekwaarde 31-12-2023

63.256.582 92.599.682 3.601.552 7.405.294 34.791.555 32.275.716 5.083.653 2.328.903 893.308 369.446 2.229.326 50.359.798 44.108.019 339.302.836

1.801.550 400.000 0 680.644 1.359.412 2.884.088 475.874 262.058 375.206 0 125.000 569.118 0 8.932.950

1.578.157 0 0 164.319 -302.703 2.126.623 114.304 122.641 133.408 1.413 125.000 477.159 0 4.540.322

223.393 64.834.739 400.000 92.599.682 0 3.601.552 516.325 7.569.614 1.662.116 34.488.851 757.465 34.402.339 361.570 5.197.957 139.417 2.451.545 241.798 1.026.717 -1.413 370.859 0 2.354.326 91.959 50.836.958 0 44.108.019 4.392.628 343.843.158

204.840.227 55.979.481 4.952.534 10.629.472 16.818.076 293.219.789

3.846.089 6.021.838 0 0 0 9.867.927

2.362.784 3.994.868 15.865 0 0 6.373.517

1.483.305 207.203.011 2.026.970 59.974.349 -15.865 4.968.399 0 10.629.472 0 16.818.076 3.494.410 299.593.306

46.083.047

-934.977

-1.833.195

898.218

44.249.852

Boekwaarde Per 1 januari 2023 had de grondexploitatie De Volgerlanden een boekwaarde van € 46.083.047. Voor 2023 stond er € 8,9 miljoen aan kosten en € 9,8 miljoen aan opbrengsten geraamd. In werkelijkheid is er in 2023 € 4,5 miljoen aan kosten en € 6,4 miljoen aan opbrengsten gerealiseerd. De boekwaarde neemt hierdoor met € 1,8 miljoen af tot € 44.249.852. Planontwikkelingskosten en VTU (voorbereiding, toezicht en uitvoering) De gerealiseerde plankosten zijn € 223.000 lager uitgevallen dan geraamd. Voor een groot deel komt dit door personele omzettingen. De extern ingehuurde projectdirecteur is in het begin van het jaar vast in dienst gekomen. Ook extern ingehuurde medewerkers op de functies van projectondersteuning en -administratie en gebiedscommunicatie zijn in de loop van 2023 vervangen door vast personeel. Mede door deze wijzigingen is er ca. € 100.000 op personeelskosten bespaard.

Jaarstukken 2023

Hendrik-Ido-Ambacht

32

Verder komt dit doordat niet alle geplande werkzaamheden uitgevoerd zijn. Zo is, om de budgetten voor stedenbouw, planologie, gebiedscommunicatie, landmeten en bestekken & VTU te kunnen bepalen, een inschatting van de benodigde werkzaamheden/producten gemaakt. Vervolgens zijn de budgetten verdeeld over verschillende jaren. Het uitgangspunt hierbij is dat het grootste deel van de budgetten in de eerste paar jaar nodig is, waarna de jaarbudgetten jaarlijks afnemen. In 2023 is het verbruik van de budgetten voor stedenbouw (€ 33.000), planologie (€ 24.000), gebiedscommunicatie (€ 25.000), landmeten (€ 29.000) en bestekken & VTU (€ 45.000) lager uitgevallen dan geraamd. Dit betreft voornamelijk een verschuiving van kosten in de tijd. Ondanks dat er in 2023 minder is uitgegeven aan bestekken & VTU, zijn de kosten voor de producten die geleverd zijn, onder andere vanwege krapte op de markt, wel hoger uitgevallen dan geraamd. In 2023 bleek dat er verschillende omgevingsvergunningen moesten worden aangevraagd voor de aanleg van diverse bruggen en een geluidsscherm langs de Jacobuslaan. Met de bijbehorende leges (ca. € 30.000) was geen rekening gehouden. Grondverwerving De laatste benodigde gronden zijn in 2018 verworven. Onderdeel van de toen gemaakte afspraken was dat de gemeente de eventuele door de verkopende partij geleden belastingschade (naar verwachting ca.

€ 400.000) zou vergoeden. Deze betaling stond in 2023 gepland maar is doorgeschoven naar 2024. Milieukosten De gerealiseerde milieukosten zijn ca. € 516.000 lager uitgevallen dan geraamd. Deze post bestaat voornamelijk uit de kosten voor het afvoeren van (vervuilde) grond en zand. Het pakket zand van de voorbelasting in De Erfjes-Zuid en De Hofjes is in 2023 afgegraven. Alleen op de Parkzone en op het verbindingsstuk tussen de Dubbele Wetering en de wijk Kruiswiel ligt nog een pakket zand. Verwacht werd dat een deel van de (vervuilde) grond nu ook al afgevoerd zou zijn. Dit gebeurt echter pas wanneer de cunetten voor de riolering gegraven worden (naar verwachting in 2025 en 2026). Het betreft dus een verplaatsing van kosten in de tijd. Bouwrijp maken De kosten voor bouwrijp maken zijn in 2023 ca. € 1,66 miljoen lager uitgevallen dan geraamd. Voor een groot deel komt dit doordat het deel van de uitgevoerde werkzaamheden van het verwijderen van de voorbelasting, per saldo geld heeft opgebracht. Normaal kost het geld om het zand van de voorbelasting te laten afvoeren, maar door de huidige hoge zandprijzen, zijn de opbrengsten van de verkoop van het zand hoger dan de kosten voor het afvoeren (ca. € 430.000). Daarnaast is, als gevolg van vertraging in de planvorming, een deel van de geplande werkzaamheden nog niet uitgevoerd.

Zo ligt de voorbelasting nog op de Parkzone en op het verbindingsstuk naar Kruiswiel en start het bouwrijp maken van De Erfjes-Noord pas begin 2024.

Jaarstukken 2023

Hendrik-Ido-Ambacht

33

Woonrijp maken De eerste fase van het woonrijp maken van De Straatjes is, zoals gepland, in 2023 uitgevoerd. Verder werd in de grondexploitatie 2023 verwacht dat er in 2023 gestart zou worden met de realisatie van verschillende bruggen en duikers verspreid over het plangebied, zoals de verbinding met de Dubbele Wetering en Kruiswiel, de dam tussen de Dubbele Wetering en de Dorpsweide, de "Scheepjesbrug" tussen Watervogels en de Dorpsweide en een fietsbrug tussen het Perenlaantje en de Vrouwgelenweg. Dit is nog niet gebeurd waardoor de gerealiseerde kosten met ca. € 1,3 miljoen lager zijn uitgevallen dan geraamd. Daar staat tegenover dat er wel gestart is met de realisatie van de damwanden en beschoeiing tussen De Erfjes en de Burgemeester Van Akenwijk. Deze kosten (ca. € 600.000) stonden in 2024 gepland. Door deze verschuivingen van kosten in de tijd zijn de kosten per saldo ca. € 760.000,- lager uitgevallen dan geraamd. Groenvoorziening De kosten voor de aanleg van groen en speelvoorzieningen zijn in 2023 ca. € 360.000 lager uitgevallen dan geraamd. Dit komt doordat verschillende werkzaamheden nog niet afgerond zijn. Groenaanleg gebeurt in het plantseizoen (november tot en met april), waardoor diverse verstrekte opdrachten per 31 december nog niet (volledig) uitgevoerd waren. Dit geldt bijvoorbeeld voor groenaanleg in De Laantjes en De Straatjes.

Verder is nog niet gestart met de aanleg van de waterspeeltuin op de Dorpsweide. De speelvoorziening op Het Eiland wordt aangelegd als alle bouwwerkzaamheden op kavel 4 afgerond zijn. Openbare verlichting en brandkranen In 2023 zijn de kosten voor de aanleg van openbare verlichting ca. € 140.000 lager uitgevallen dan geraamd. De werkzaamheden in De Laantjes zijn zo goed als afgerond en uiteindelijk ca. € 30.000 lager uitgevallen. De werkzaamheden in De Straatjes zijn nog niet afgerond, waardoor een deel van de kosten is doorgeschoven naar 2024. De verwachting was dat de voorbereidende werkzaamheden voor de Dorpsweide en de Dubbele Wetering in 2023 zouden starten maar deze zijn doorgeschoven in de tijd. Tijdelijk beheer en onderhoud De beheerkosten worden geraamd op basis van de oppervlakte van het te realiseren openbaar gebied. Vervolgens worden deze kosten evenredig over de resterende looptijd verspreid. De kosten voor beheer en onderhoud zijn in 2023 lager uitgevallen dan geraamd. Dit betreft een verschuiving van kosten in de tijd. Verkoopkosten Verkoopkosten worden geraamd onder 'Plankosten en VTU'. Een deel van de gemaakte verkoopkosten is in 2023 echter op verkoopkosten geboekt. Financieringslasten De financieringslasten zijn iets lager uitgevallen dan geraamd doordat de werkelijk omslagrente lager is uitgevallen.

Jaarstukken 2023

Hendrik-Ido-Ambacht

34

Grondverkopen woningbouw De in 2023 gerealiseerde opbrengsten uit woningbouw zijn lager uitgevallen dan geraamd. Verwacht werd dat er 19 zelfbouwkavels overgedragen zouden worden. Dit zijn er 15 geworden. Daarnaast werd verwacht dat de gronden voor 5 van de 8 in verkoop zijnde projectmatige woningen in De Straatjes overgedragen zouden worden. Doordat de verkoop van dit project echter tegenviel, is het programma aangepast naar 6 woningen en is de verwachting dat de gronden nu in 2024 overgedragen worden. Ook de overdracht van de 3 waterwoningen en de 8 starters-/patiowoningen in De Straatjes stond voor 2023 gepland. Doordat de planontwikkeling echter meer tijd vroeg, is dit nog niet gebeurd. Deze overdrachten staan nu ook voor 2024 gepland. Overige subsidies en bijdragen In 2023 zijn er minder gronden overgedragen dan gepland. Als gevolg hiervan zijn er ook minder exploitatiebijdragen ontvangen. De ontvangst hiervan loopt voor een deel parallel aan de grondoverdrachten. Overige opbrengsten De overige opbrengsten zijn hoger uitgevallen dan geraamd doordat er verschillende leges voor de aanleg van kabels en leidingen bij de betreffende nutsbedrijven in rekening gebracht zijn. Met deze leges was geen rekening gehouden in de raming.

Baten Beheer overige gebouwen en gronden In 2023 is een bijdrage ontvangen van € 312.000 als definitieve afkoop voor de nog te maken kosten op de Citadel-locatie. In 2023 zijn kosten gemaakt voor de herontwikkeling van een locatie aan de Noordoevers waarvoor een exploitatiebijdrage van € 60.000 is ontvangen. Fysieke bedrijfsinfrastructuur Zie toelichting onder de lasten. Milieubeheer Voor de regeling Aanpak energiearmoede is in 2023 van het Rijk een specifieke uitkering ontvangen van € 137.000. Specifieke uitkeringen worden voor hetzelfde bedrag begroot onder zowel de baten als de lasten. Per saldo is dit neutraal. In 2023 is € 101.000 uitgegeven. Het niet-bestede bedrag van € 36.000 is per 31 december 2023 op de balans verantwoord onder de van het Rijk ontvangen voorschotten en kan worden besteed in 2024. Voor de tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE) heeft de gemeente in 2023 van het Rijk een specifieke uitkering ontvangen van € 511.212. Specifieke uitkeringen worden voor hetzelfde bedrag begroot onder zowel de baten als de lasten. Per saldo is dit neutraal. In 2023 is € 308.000 uitgegeven. Het niet-bestede bedrag van € 204.000 is per 31 december 2023 op de balans verantwoord onder de van het Rijk ontvangen voorschotten en kan worden besteed in 2024.

Jaarstukken 2023

Hendrik-Ido-Ambacht

35

Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) Zie toelichting onder de lasten. Wonen en bouwen Voor het project Oranjebuurt heeft de gemeente van de provincie Zuid-Holland een subsidie ontvangen van € 359.000. De leges bouwvergunning zijn € 100.000 lager uitgevallen dan begroot. Bij de Winternota is de bijraming te hoog geweest omdat we een hoge piek voor het eind van het jaar hadden verwacht en dat is lager uitgevallen. De leges welstandsadviezen zijn € 16.000 hoger dan begroot vanwege meer complexere aanvragen.

Jaarstukken 2023

Hendrik-Ido-Ambacht

36

Uitgaven 2023 Programma Uitgaven

95-02 U

Realisatie. HI-Ambacht Apparaatskosten Materieel Mutaties onderhandenwerk Rente & Afschrijving Subsidies en overdrachten Verbonden Partijen Eindtotaal

Totaal 4.108 6.446 2.954 689 355 637 15.187

Ruimtelijke ordening, economie en wonen

5%

4%

2%

27%

20% Apparaatskosten Materieel Mutaties onderhandenwerk Rente & Afschrijving Subsidies en overdrachten Verbonden Partijen

42%

Inkomsten 2023 Programma Inkomsten

95-02 I

Realisatie. HI-Ambacht Lokale heffingen Materieel Mutaties onderhandenwerk Overige inkomsten Rijksbijdragen Subsidies en overdrachten Eindtotaal

Totaal 1.051 42 1.665 10.200 409 1.498 14.865

Ruimtelijke ordening, economie en wonen

10% 3%

7%

0% 11%

Lokale heffingen Materieel Mutaties onderhandenwerk Overige inkomsten Rijksbijdragen Subsidies en overdrachten

69%

Jaarstukken 2023

Hendrik-Ido-Ambacht

37

Programma 3 Buitenruimte Algemeen - Biodiversiteit openbare ruimte In 2023 is een begin gemaakt met het opstellen van een nieuw groenbeleidsplan. In het groenbeleidsplan nemen we onze ambitie voor het stimuleren van de biodiversiteit op. We bepalen in het plan onze visie over de gebieden waarin en de methoden waarmee de gemeente een rol kan spelen bij het stimuleren van de biodiversiteit. We kijken naar de mogelijkheden om meer groen te creëren en het bestaande groen te versterken. - Groene structuur We zijn in 2023 begonnen met het opstarten van het traject tot het herijken van het groenbeleidsplan. In dit plan nemen we het Groenstructuurplan en het Beeldkwaliteitsplan op om integraal groenbeleid te maken. Hiermee nemen we ook de opgave voor de 500 extra bomen mee. Dit zorgt ervoor dat we alle plannen op elkaar kunnen afstemmen en zo de groenstructuur kunnen versterken. Zo zorgen we ervoor dat de luchtkwaliteit verbeterd wordt, hitte-eilanden en wateroverlast verminderd worden. - Grondstoffen en afval In de eerste helft van 2023 hebben we alle maatregelen genomen en alle voorzieningen aangepast om invoering van het recycletarief mogelijk te maken. De hoeveelheid restafval was in 2023 al beduidend minder dan in voorgaande jaren en de hoeveelheid gescheiden aangeboden en kwalitatief goed herbruikbare grondstoffen is toegenomen.

We hebben de kaders opgesteld voor de nieuwe dienstverlenings-overeenkomst (DVO) met de afvalinzamelaar die na 2025 de afvalinzameling in onze gemeente gaat uitvoeren. We hebben een brede verkenning uitgevoerd naar mogelijke alternatieven die we hebben om de afvalinzameling na het aflopen van de huidige DVO uit te laten voeren. Eind 2023 hebben we een principe besluit genomen over het traject dat we volgen om de dienstverlening voor afvalinzameling na 2025 te borgen. Samen met de andere gemeenten uit de Drechtsteden die een DVO met HVC hebben is de intentie om de samenwerking met HVC na 2025 voort te zetten. Daarvoor hebben zij de hoofdlijnen van een nieuwe dienstverleningsovereenkomst (DVO) met HVC vastgelegd. We vervingen in 2023 op 23 locaties de bovengrondse containers voor inzameling van oud papier en karton (OPK) door ondergrondse afvalcontainers. - Laadinfrastuctuur De laadinfrastructuur heeft direct invloed op de parkeerdruk. Daarom zijn parallel aan elkaar processen opgestart om zowel strategische locaties voor oplaadinfrastructuur te zoeken, en om de parkeerdruk binnen de gemeentegrenzen te meten. Mogelijk heeft dit ook invloed op de inzet van deelmobiliteit. Deze drie onderwerpen kunnen niet los van elkaar worden gezien en onze invulling hiervan wordt dan ook tezamen opgepakt. Verder zijn in 2023 46 aanvragen voor elektrische oplaadpalen in behandeling genomen.

Dit resulteert in het aanbrengen van één of twee oplaadpalen op 20 verschillende locaties. Een deel hiervan is in 2023 geplaatst. Een ander deel wordt in 2024 geplaatst, net zoals een deel van de in 2022 behandelde aanvragen in 2023 zijn geplaatst. Doordat niet alle aanvragen gehonoreerd worden, voorkomen we dat er een onacceptabel hoge parkeerdruk ontstaat. Terwijl we wel voldoende gelegenheid creëren voor het

Jaarstukken 2023

Hendrik-Ido-Ambacht

38

opladen van elektrische voertuigen. In een aantal gevallen zijn verschillende aanvragen gecombineerd met elkaar. - Onderhoudsniveau buitenruimte In 2023 is een begin gemaakt met het opstellen van een nieuw groenbeleidsplan. - Parkeerdruk bedrijfsbussen We voerden in opvolging van het Mobiliteitsplan in 2023 een parkeerdrukonderzoek uit. Het onderzoek brengt in kaart waar knelpunten zitten. Hierop volgt een voorstel om de parkeerdruk aan te pakken van bedrijfsbussen, elektrisch opladen en deelmobiliteit. - Speelruimteplan We renoveerden in 2023 13 speelplekken. Hiermee hebben we de achterstand, opgelopen door een vertraging in 2022, ingehaald en een vroeg begin gemaakt aan de geplande renovaties voor 2024. Ambachtse kinderen hebben nu een leuke vernieuwde plek om te spelen op onder andere de Pieter van der Leeuwpad, Moerasvaren, Hooftlaantje, Burgmeester van Akenwijk en Mauritsstraat. - Toegankelijkheid In 2023 hebben we de geleidelijnen op het Louwersplein aangepast. - Verkeersveiligheid In 2023 hebben wij de inzet op scholen door het programma School op SEEF voortgezet. Daardoor zijn kinderen op jonge leeftijd zich al bewust van deelname aan het verkeer. Hieruit volgen vaak ook verbeteringen voor de schoolomgevingen. Naast de jonge inwoners, zetten we ons ook in voor een veilige verkeersdeelname van de zich jong voelende inwoners.

Voor 55+'ers continueren we namelijk het programma Doortrappen, waar het accent ligt op een veilige deelname per (elektrisch ondersteunde) fiets tot op steeds respectabeler leeftijd. Ook is in 2023 binnen het regionale mobiliteitsprogramma een opfriscursus voor autorijdende 70+'ers uitgevoerd. Hier was erg veel animo voor, waardoor we helaas een aantal geïnteresseerden op een reservelijst moesten plaatsen. Naast de educatie hebben we op diverse locaties de infrastructuur aangepast. Waar dit niet noodzakelijk of mogelijk bleek, zijn snelheidsdisplays ingezet om onbewuste bestuurders zich bewust te maken van de gereden snelheid. Het stimuleren van een lagere snelheid vergroot de verkeersveiligheid. Lopende grote beleid trajecten - Begraafplaats en uitvaartcentrum We brachten in 2023 enkele vernieuwingen aan in ons uitvaartcentrum. De halogeen verlichting is vervangen door LED verlichting en de aula heeft een nieuwe uitstraling gekregen. De meubels in de aula zijn vervangen door nieuwe stoelen, banken en tafels (taupe kleuren). Er is nieuwe vitrage aangebracht, een nieuwe counter met een glasdeurkoelkast en er is schilderwerk uitgevoerd. Daarnaast is een aantal groenvakken vervangen door een hoogwaardige mix van vaste planten die het hele jaar sterk bijdragen aan de biodiversiteit. En het uitvaartcentrum is aangesloten op glasvezel.

Op de Waalhof zijn kleine herstelwerkzaamheden uitgevoerd aan oude graven (bijvullen grind, vastkitten opsluitbanden) en het herstellen van oude monumenten.

Jaarstukken 2023

Hendrik-Ido-Ambacht

39

- Beleidsplan Openbare Verlichting Door hoge energieprijzen is het vervangingsplan volgens het beleidsplan Openbare Verlichting 2020 verouderd. Daarom hebben we in 2023 een nieuw grootschalig vervangingsplan gemaakt. Hiermee verduurzamen we het areaal door alle conventionele armaturen en oude led-armaturen te vervangen voor nieuwe duurzame led-armaturen. Hiermee maken we ons areaal slim, duurzaam en besparen we veel energie. - Gemeentelijk rioleringsplan Met het Gemeentelijk Rioleringsplan 2019-2023 (GRP) hebben wij vorm gegeven aan de gemeentelijke zorgplichten voor afvalwater, hemelwater en grondwater. Naast het reguliere onderhoud aan riolering en onze gemalen volgens het GRP zijn wij verder gegaan met onze rioolvervangingsopgave. In buurt Kruiswiel is fase 4 vrijwel uitgevoerd. Vanuitde landelijke Impulsregeling Klimaatadaptatie hebben wij door extra budget klimaatadaptieve maatregelen binnen dit project kunnen nemen. Dit in de vorm van het uitvoeren van parkeerplaatsen met water-passerende verharding.

Jaarstukken 2023

Hendrik-Ido-Ambacht

40

Wat heeft het gekost ? Bedragen x € 1.000 Primaire begroting

3 - Buitenruimte Taakveld Verkeer en vervoer Openbaar vervoer Openbaar groen Riolering Afval Begraafplaatsen en crematoria RO - vastgoedregistratie Totaal

Lasten 3.996 145 2.396 2.228 4.198 631 153 13.747

Specificatie begrotingswijzigingen t/m raad december Kadernota Resultaatbestemming jaarrekening 2022 Winternota Diversen Saldo begrotingswijzigingen

278 66 663 1.371 2.378

Begroting t/m wijz. raad december

Baten -181 -2.707 -4.867 -688 -8.443

Saldo 3.815 145 2.396 -479 -669 -57 153 5.304

-50

278 66 613 1.371 2.328

-50

Lasten 4.346 488 3.693 2.280 4.444 721 153 16.125

Baten -231 -2.707 -4.867 -688 -8.493

Saldo 4.115 488 3.693 -427 -423 33 153 7.632

Werkelijk Lasten 4.350 119 3.507 2.234 4.131 868 162 15.371

Baten -278 -1 -2.647 -4.877 -540 -8.343

Resultaat Saldo 4.072 119 3.506 -413 -746 328 162 7.028

Uitsplitsing van het eindresultaat naar lasten en baten (op basis van gewijzigde begroting) Lasten Verkeer en vervoer Openbaar vervoer Openbaar groen Riolering Afval Begraafplaatsen en crematoria RO - vastgoedregistratie Totaal

Begroot 4.346 488 3.693 2.280 4.444 721 153 16.125

Werkelijk 4.350 119 3.507 2.234 4.131 868 162 15.371

Saldo 4 -369 -186 -46 -313 147 9 -754

Baten Verkeer en vervoer Openbaar groen Riolering Afval Begraafplaatsen en crematoria Totaal

Begroot -231 -2.707 -4.867 -688 -8.493

Werkelijk -278 -1 -2.647 -4.877 -540 -8.343

Saldo -47 -1 60 -10 148 150

Jaarstukken 2023

Hendrik-Ido-Ambacht

41

Saldo W-B -43 -369 -187 14 -323 295 9 -604

Wat heeft het gekost? Conform de nota afwijkingenbeleid worden afwijkingen vanaf € 50.000 nader toegelicht. Programma 3 Buitenruimte Lasten Openbaar vervoer Het taakveld laat een voordeel van zo'n € 369.000 zien. Bij de Winternota is al besloten om maximaal € 340.000 mee te nemen voor de werkzaamheden aan het ponton van de waterbus. Daarnaast zijn er minder uren geschreven op het taakveld. Openbaar groen en (openlucht) recreatie Door het verwijderen van het kroos (exoot) in de watergangen zijn de kosten € 33.000 hoger uitgevallen dan begroot. Bij baggeren is door een aanbestedingsvoordeel het werkelijke bedrag € 41.000 lager uitgevallen dan begroot. Dit komt mede omdat we baggeropgaven hebben gecombineerd. Dit voordeel wordt verrekend met de reserve baggeren wat op taakveld 0.10 mutaties reserve staat. Bij groen is een onderschrijding van zo'n € 61.000. Dit komt omdat grootschalig onderhoud aan groen en bomen met name in de winterperiode plaatsvindt. Denk aan planten van bomen en planten, de inboet en de renovaties aan beplantingen. Om te kunnen planten moet het droog zijn en niet vriezen. Mede door de vorstperiode in december en de extreme regenval daaraan voorafgaand zijn bepaalde werkzaamheden uitgesteld. Voorgesteld wordt via resultaatsbestemming een bedrag van € 61.000 mee te nemen naar 2024 voor het groenonderhoud Daarnaast zijn er minder uren geschreven op het taakveld.

Afval De onderhoudskosten zijn lager uitgevallen doordat alle zuilen en toegangscontroles zijn vervangen. Daarnaast zijn de uitvoeringskosten van HVC lager uitgevallen dan begroot. Dat heeft tot een voordeel geleid van € 134.000. We hebben in 2022 een budget van € 610.000 gekregen voor implementatie van het recycletarief. Hier staat nu nog ruim € 211.520 van open. Het verzoek is om dit budget over te hevelen naar 2024. In 2024 krijgen we nog facturen van HVC voor de implementatie en we maken ook nog kosten in 2024 voor handhaving en communicatie. Voorgesteld wordt via resultaatsbestemming een bedrag van € 211.520 mee te nemen naar 2024 voor de implementatie van het recycletarief. Begraafplaatsen en crematoria Er is een totaal nadeel van € 147.000 met verschillende oorzaken. Door een groter aantal bijzettingen dan begroot, zijn de kosten toegenomen. Ook het opruimen van grafmonumenten heeft extra kosten met zich meegebracht. De uitvoering van het nieuw aanbestede (groen)bestek op de begraafplaats heeft geresulteerd in een kostenstijging van € 40.000. Er zijn incidentele en noodzakelijke extra kosten gemaakt voor de instandhouding van de drainage, wat een bedrag van € 25.000 betreft. Het uitvaartcentrum heeft te maken gehad met onvoorziene herstelkosten vanwege een defecte koeling in de zomer, wat heeft geleid tot een kostenpost van € 17.000.

Voorzieningen zoals een nieuwe servieskast, extra schoonmaak en inspecties hebben geleid tot een extra uitgave van € 39.000. Meer gemaakte uren en hogere cateringkosten hebben een nadeel van € 54.000 veroorzaakt. De kosten van renovatie van de Waalhof zijn € 28.000 lager uitgevallen.

Jaarstukken 2023

Hendrik-Ido-Ambacht

42

Baten Riolering Er zijn minder baten rioolaansluitingen, hier staan ook minder kosten rioolaansluitingen tegenover. Begraafplaatsen en crematoria Er is een totaal nadeel van € 149.000. Er vonden minder begrafenissen plaats, namelijk 106. Het jaar ervoor waren dit er 115. Tijdens corona was dit rond de 130. Daarnaast zijn er minder particuliere graven uitgegeven. Ook was er een groot aantal bijzettingen. Deze zorgen voor minder opbrengsten. Tot slot zijn er minder verlengingen geweest van particuliere graven.

Jaarstukken 2023

Hendrik-Ido-Ambacht

43

Uitgaven 2023 Programma Uitgaven

Buitenruimte

95-03 U

Realisatie. HI-Ambacht Totaal Apparaatskosten 1.632 Materieel 9.959 Rente & Afschrijving 1.187 Subsidies en overdrachten 174 Verbonden Partijen 521 Voorzieningen 1.899 Eindtotaal 15.372

11%

12% 3% 1% 8%

Apparaatskosten Materieel Rente & Afschrijving Subsidies en overdrachten Verbonden Partijen Voorzieningen

65%

Inkomsten 2023 Programma Inkomsten

Buitenruimte

95-03 I

Realisatie. HI-Ambacht Totaal Lokale heffingen 7.817 Overige inkomsten 432 Subsidies en overdrachten 95 Voorzieningen Eindtotaal 8.344

5%

1% 0%

Lokale heffingen Overige inkomsten Subsidies en overdrachten Voorzieningen

94%

Jaarstukken 2023

Hendrik-Ido-Ambacht

44

Programma 4 Veiligheid, Dienstverlening, Bestuur en Middelen Algemeen - Bestuursstijl We proberen steeds vaker de gemeenteraad aan de voorkant bij grote (beleids-)trajecten te betrekken. Daarvoor zetten we o.a. startnotities in, maar we gebruiken ook andere vormen om vooraf richtinggevende input van de raad te krijgen. - CAI-gelden De Stichting CAI heeft eind 2023 nagenoeg alle middelen uit het fonds uitgegeven. In december ontvingen veel Ambachtse verenigingen een bijdrage. Wij hebben met de CAI gesprekken gevoerd over een mogelijke bijdrage uit het fonds aan projecten in het kader van een groene gemeente en biodiversiteit. - Dienstverlening/Herinrichting Gemeentehuis We hebben een scenariostudie uitgevoerd naar varianten om het gemeentehuis toekomstbestendig en duurzaam te maken. - Financiële strategie Ook in deze onzekere tijden blijven we zoeken naar mogelijkheden om financiële ruimte te creëren voor onze ambities. - Lokale belastingen en heffingen Onze heffingen zijn hoogstens kostendekkend. Op onze lokale belastingen passen we alleen de inflatiecorrectie toe. - Openbare Orde en Veiligheid We hebben de BOA-capaciteit in 2023 uitgebreid zodat er zes dagen per week bezetting is in wisselende diensten. Ook zijn er behoorlijke vorderingen op het gebied van ondermijning gerealiseerd.

Per 1 januari 2024 start het Bestuurlijk Interventieteam Ondermijning binnen het Politie-basisteam Drechtsteden-Buiten door samenwerking met de 5 gemeenten, het RIEC en de Provincie Zuid-Holland. Daarnaast is gewerkt aan het meerjarig beleidsplan integrale veiligheid 2022-2025. - Participatie In 2023 is vanuit team communicatie/participatiecoach gewerkt om participatie verder te borgen in de interne werkprocessen. Ook zijn trainingen georganiseerd, om collega's basiskennis te bieden om aan de slag te gaan met participatie. Om initiatiefnemers te stimuleren en faciliteren om in gesprek te gaan met hun omgeving is – in het kader van de Omgevingswet - een toolkit gemaakt, met een impactmeter, een stappenplan voor participatie en sjablonen en voorbeelden. De toolkit staat op www.h-iambacht.nl/participatie.

Jaarstukken 2023

Hendrik-Ido-Ambacht

45

- Zelfstandigheid Om een zelfstandige gemeente te kunnen blijven, investeren we continu in de ontwikkeling van onze organisatie. Zowel in kwantitatieve als kwalitatieve zin. Lopende grote beleid trajecten - Ondermijning In 2023 heeft de gemeente in samenwerking met externe overheidspartners verschillende integrale controles uitgevoerd bij bedrijven in onze gemeente. Doel van deze controles is om meer zicht te krijgen op de bedrijventerreinen, malafide ondernemers op te sporen en kennis te maken met de bonafide ondernemers. Zij zijn namelijk van groot belang in het signaleren en melden van ondermijnende criminaliteit. Veel ondernemers ervaren de controles als positief. We hebben aandacht besteed aan de bewustwording op het gebied van ondermijning bij de interne organisatie. Met een escaperoom maakten collega's kennis met het thema ondermijning en leerden zij hoe zij signalen kunnen herkennen en waar zij dit moeten melden. De burgemeesters van de Drechtsteden-Buiten gemeenten zijn in november 2023 akkoord gegaan met een pilot voor een Bestuurlijk Interventie Team voor de aanpak van ondermijning. Deze samenwerking start op 1 januari 2024. - Smart Delta Drechtsteden - groeiagenda In oktober 2023 is de geactualiseerde Groeiagenda van de Drechtsteden in de raad vastgesteld en heeft de raad ingestemd met het Uitvoeringsprogramma Groeiagenda.

We hebben voor Hendrik-Ido-Ambacht een lokale uitvoeringsparagraaf opgesteld. In 2023 hebben we in Ambacht verder gewerkt aan projecten die bijdragen aan de Groeiagenda. Dit zijn projecten zoals woningbouw in De Volgerlanden, voorbereiden van de Noordoevers, projecten uit het Lokale Actieplan Economie, aanpak van doorgaande fietsroutes en de uitvoering van de Regionale Energiestrategie.

Jaarstukken 2023

Hendrik-Ido-Ambacht

46

Indicatoren jaarrekening 2023

Hendrik-IdoAmbacht

Let op: alle getallen, bedragen en percentages zijn afgerond

2022

Hendrik-IdoAmbacht

Papendrecht

Sliedrecht

Zwijndrecht

Alblasserdam

Dordrecht

HardinxveldGiessendam

Bron

Toelichting

2023

Programma 4 Veiligheid, dienstverlening, bestuur en middelen Veiligheid Diefstal/inbraak woningen (per 10.000 inwoners) 6 Vernielingen c.q. zaakbeschadigingen (per 10.000 inwoners) 29

8

9

8

11

3

12

3

Waarstaatjegemeente.nl

Aantal diefstallen en inbraak woningen in een jaar

21

37

24

35

35

40

16

Waarstaatjegemeente.nl

Specifiek het aantal vernielingen c.q. zaakbeschadigingen

Middelen

Netto schuld (per inwoner)

€

2.807 €

2.592 €

1.310 €

1.138 €

2.527 €

2.119 €

1.386 €

1.108 Jaarstukken gemeenten

Reserves (per inwoner)

€

785 €

881 €

1.625 €

101 €

662 €

522 €

320 €

605 Jaarstukken gemeenten

Jaarstukken 2023

Hendrik-Ido-Ambacht

Vaste schulden met een looptijd >1 jaar minus uitstaande leningen, afgezet tegen het totaal aantal inwoners.

Alleen algemene reserves (weerstandsvermogen)

47

Wat heeft het gekost ? Bedragen x € 1.000 4 - Veiligheid, dienstverlening, bestuur en middelen Taakveld Bestuur Burgerzaken Overhead Treasury OZB woningen OZB niet-woningen Belastingen overig Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds Overige baten en lasten Vennootschapsbelasting (VpB) Mutaties reserves Resultaat van de rekening van baten en lasten Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid Samenkracht en burgerparticipatie Totaal

Primaire begroting

Begroting t/m wijz. raad december

Werkelijk

Resultaat

Lasten 2.324 1.087 7.098 329 65 236 15 485 1.599 157 1.730 2.218 462 -

Baten -304 -25 -162 -3.675 -1.898 -198 -49.538 -50 -669 -22 -

Saldo 2.324 783 7.073 167 -3.610 -1.662 -183 -49.053 1.549 -512 1.730 2.218 440 -

Lasten 2.661 1.227 7.089 427 995 236 15 376 89 1.988 2.462 737 -

Baten -304 -67 -212 -4.604 -2.022 -248 -51.750 -4.098 -220 -82 -

Saldo 2.661 923 7.022 215 -3.609 -1.786 -233 -51.374 89 -2.110 2.242 655 -

Lasten 2.653 1.278 7.873 14 995 251 15 -23 19 3.319 2.153 3.103 741 -

Baten -6 -374 -116 -211 -4.714 -2.311 -258 -52.592 -160 -4.054 -646 -142 -

Saldo 2.647 904 7.757 -197 -3.719 -2.060 -243 -52.592 -183 19 -735 2.153 2.457 599 -

Saldo W-B -14 -19 735 -412 -110 -274 -10 -1.218 -272 19 1.375 2.153 215 -56 -

17.805

-56.541

-38.736

18.302

-63.607

-45.305

22.391

-65.584

-43.193

2.112

-228 50 795 -120 497

-936 -813 -2.372 -2.945 -7.066

-1.164 -763 -1.577 -3.065

Specificatie begrotingswijzigingen t/m raad december Kadernota Resultaatbestemming jaarrekening 2022 Winternota Diversen Saldo begrotingswijzigingen

-6.569

Uitsplitsing van het eindresultaat naar lasten en baten (op basis van gewijzigde begroting) Lasten Bestuur Burgerzaken Overhead Treasury OZB woningen OZB niet-woningen Belastingen overig Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds Overige baten en lasten Vennootschapsbelasting (VpB) Mutaties reserves Resultaat van de rekening van baten en lasten Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid Totaal

Begroot 2.661 1.227 7.089 427 995 236 15 376 89 1.988 2.462 737 18.302

Werkelijk 2.653 1.278 7.873 14 995 251 15 -23 19 3.319 2.153 3.103 741 22.391

Saldo -8 51 784 -413 15 -376 -112 19 1.331 2.153 641 4 4.089

Baten Bestuur Burgerzaken Overhead Treasury OZB woningen OZB niet-woningen Belastingen overig Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds Overige baten en lasten Mutaties reserves Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid Totaal

Begroot -304 -67 -212 -4.604 -2.022 -248 -51.750 -4.098 -220 -82 -63.607

Werkelijk -6 -374 -116 -211 -4.714 -2.311 -258 -52.592 -160 -4.054 -646 -142 -65.584

Saldo -6 -70 -49 1 -110 -289 -10 -842 -160 44 -426 -60 -1.977

Jaarstukken 2023

Hendrik-Ido-Ambacht

48

Wat heeft het gekost? Conform de nota afwijkingenbeleid worden afwijkingen vanaf € 50.000 nader toegelicht.

Programma 4 Veiligheid, dienstverlening, bestuur en middelen Lasten Burgerzaken Doordat er meer legesinkomsten zijn bij burgerzaken, zijn ook de afdrachten aan het Rijk hoger dan geraamd. Daarnaast zijn voor de inrichting van de stemlokalen meer eigen uren gemaakt dan geraamd. Overhead De energiekosten voor het gemeentehuis zijn hoger dan geraamd. De doorberekende apparaatslasten aan de kapitaallasten zijn lager dan geraamd. Dit geeft minder lasten op de taakvelden. Per saldo is dit neutraal. Niet alle bovenwettelijke verlofuren zijn opgemaakt. Aangezien dit ten opzichte van voorgaande jaren niet van gelijke omvang is, moeten we een voorziening vormen voor een bedrag van € 359.000. Treasury Door de hogere omslagrente is er een rentenadeel voor de kapitaallasten van onze investeringen. Hierdoor is er een hogere doorbelasting naar de taakvelden. Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds Vanuit het Rijk worden specifieke gelden toegekend aan de algemene uitkering. Deze middelen worden in eerste instantie als uitgaven bij de algemene uitkering geparkeerd. De werkelijke uitgaven zitten op de diverse taakvelden. Overige baten en lasten Voor 2023 wordt de post oninvorderbare debiteuren voor de GBD verhoogd met € 34.205 naar € 130.792 en voor de overige debiteuren verhoogd met € 13.346 naar € 26.964. Door vrijval van oude balansposten hebben we een voordeel € 90.000.

Er is geen gebruik gemaakt van de post onvoorzien (€ 25.000). De pensioenen van de voormalige wethouders worden rechtstreeks op de voorziening geboekt. Mutaties reserves Op dit taakveld vinden alle mutaties op de reserves plaats. Alle vermeerderingen en verminderingen staan gespecificeerd in deel III jaarrekening. Crisisbeheersing en brandweer Naar aanleiding van het AB besluit van december 2023 is er een extra bijdrage aan de VRZHZ geweest. Er zijn € 423.000 meer kosten gemaakt voor de crisisopvang COA. Deze kosten worden volledig vergoed door het COA dus hier staan ook inkomsten tegenover.

Jaarstukken 2023

Hendrik-Ido-Ambacht

49

Baten Burgerzaken Er zijn meer legesinkomsten bij burgerzaken dan geraamd, ook de afdrachten aan het Rijk zijn hierdoor hoger. OZB Woningen In 2023 zijn de WOZ-waarden naar waardepeildatum 1 januari 2022 verzonden. Het percentage van de waardeontwikkeling woningen waar bij de raming voor 2023 rekening is gehouden bedraagt voor Hendrik-Ido-Ambacht 16,5%. In Hendrik-Ido-Ambacht is sprake van een stijging van ca. 19,5%. Toename van het aantal woningen en hoger gemiddelde waarde (3%) dan waarmee was geraamd door de toenemende spanning op de woningmarkt zijn met name debet aan de hogere opbrengst OZB woningen in 2023 en voorgaande jaren. Op basis van de 2e GBD-MARAP met de resultaten per 1 september is de opbrengstraming OZB woningen bij de Winternota verhoogd met € 150.000. De uiteindelijke realisatie is ca. € 110.000 hoger uitgevallen dan begroot. Dit wordt veroorzaakt door ca. € 66.000 over 2023 en ca. € 43.000 over voorgaande jaren wat onder meer te maken heeft met de waardering van objecten waaraan geen eerdere waarde was toegekend. OZB niet-woningen Alle panden die niet in de categorie woning vallen, worden niet-woningen genoemd. Het analyseren van meeropbrengst niet-woningen is lastig omdat de OZB opbrengst niet-woningen van veel en moeilijk te bepalen of te beïnvloeden factoren afhankelijk is.

Dit heeft er onder meer geleid tot aanzienlijk hogere incidentele meeropbrengsten OZBE niet-woningen en OZBG niet-woningen van ca. € 68.000 over voorgaande jaren (2021 en 2022) en ca. € 221.000 over 2023. Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds Na de berekening van de decembercirculaire geeft de algemene uitkering een voordeel van € 842.000. Dit komt doordat bij de decembercirculaire de energietoeslag is uitgekeerd. Overige baten en lasten Vanaf 2022 worden de pensioenen van de (voormalig) wethouders door de gemeente beheerd. Deze voorziening moet altijd op de juiste hoogte zijn. Door stijging van de rekenrente valt een bedrag van € 160.000 vrij. Mutaties reserves Op dit taakveld vinden alle mutaties op de reserves plaats. Alle vermeerderingen en verminderingen staan gespecificeerd in deel III jaarrekening. Crisisbeheersing en brandweer Er zijn € 423.000 meer kosten gemaakt voor de crisisopvang COA. Deze kosten worden volledig vergoed door het COA dus hier staan ook inkomsten tegenover.

Jaarstukken 2023

Hendrik-Ido-Ambacht

50

Openbare orde en veiligheid Voor ondermijning hebben we voor de pilot BIT weerbaarheidsgelden middelen ontvangen van de provincie (€ 50.000). Deze pilot start pas in 2024, daarom wordt bij resultaatbestemming voorgesteld deze middelen mee te nemen naar 2024. Daarnaast zijn er meer aanvragen voor staangeld in de openbare ruimte ontvangen.

Jaarstukken 2023

Hendrik-Ido-Ambacht

51

Uitgaven 2023 Programma Uitgaven

Veiligheid, dienstverlening, bestuur en middelen

95-04 U

Realisatie. HI-Ambacht Totaal Apparaatskosten 5.133 Begrotings- of exploitatie sa Materieel 2.207 Rente & Afschrijving 171 Reserve mutaties 5.472 Rijksbijdragen 149 Subsidies en overdrachten 2.599 Verbonden Partijen 6.129 Voorzieningen 530 Eindtotaal 22.391

2% 23% 27%

0%

Apparaatskosten Begrotings‐ of exploitatie saldo Materieel Rente & Afschrijving Reserve mutaties

10%

Rijksbijdragen Subsidies en overdrachten

1%

Verbonden Partijen Voorzieningen

12%

1% 24%

Inkomsten 2023 Programma Inkomsten

Veiligheid, dienstverlening, bestuur en middelen

95-04 I 1%

Realisatie. HI-Ambacht Totaal Apparaatskosten 52 Dividenden 148 Lokale heffingen 7.696 Overige inkomsten 112 Rente & Afschrijving 63 Reserve mutaties 4.054 Rijksbijdragen 53.160 Subsidies en overdrachten 138 Voorzieningen 160 Eindtotaal 65.584

0%

0%

0%

12% 0% 0% 6%

Apparaatskosten Dividenden Lokale heffingen Overige inkomsten Rente & Afschrijving Reserve mutaties Rijksbijdragen Subsidies en overdrachten Voorzieningen

81%

Jaarstukken 2023

Hendrik-Ido-Ambacht

52

Uitgaven 2023 Programma Uitgaven

Meerdere Programma's

(Alle) U

Realisatie. HI-Ambacht Totaal Apparaatskosten 13.233 Begrotings- of exploitatie saldo Materieel 28.746 5.573 Mutaties onderhandenwerk Rente & Afschrijving 4.042 Reserve mutaties 5.472 Rijksbijdragen 149 Subsidies en overdrachten 10.741 Verbonden Partijen 35.962 Voorzieningen 2.618 Eindtotaal 106.536

3%

12% 0%

34%

Apparaatskosten Begrotings‐ of exploitatie saldo Materieel Mutaties onderhandenwerk Rente & Afschrijving 27%

Reserve mutaties Rijksbijdragen Subsidies en overdrachten Verbonden Partijen Voorzieningen

10%

5% 0%

Inkomsten 2023 Programma Inkomsten

5%

4%

Meerdere Programma's

(Alle) I

Realisatie. HI-Ambacht Apparaatskosten Dividenden Lokale heffingen Materieel Mutaties onderhandenwerk Overige inkomsten Rente & Afschrijving Reserve mutaties Rijksbijdragen Subsidies en overdrachten Voorzieningen Eindtotaal

2% 0%

Totaal

15%

52 148 16.551 42 1.894 12.876 63 4.054 68.945 1.750 160 106.536

0%

2%

Apparaatskosten Dividenden 12%

Lokale heffingen Materieel Mutaties onderhandenwerk Overige inkomsten Rente & Afschrijving

0% 4%

Reserve mutaties Rijksbijdragen

65%

Subsidies en overdrachten Voorzieningen

Jaarstukken 2023

Hendrik-Ido-Ambacht

53

II - Paragrafen

Jaarstukken 2023

Hendrik-Ido-Ambacht

54

1. Weerstandsvermogen en risicoparagraaf Inleiding Om de financiële positie van de gemeente te kunnen beoordelen, moeten we ook de risico’s in kaart brengen. Deze paragraaf geeft inzicht in (mogelijke) risico’s voor de gemeente Hendrik-IdoAmbacht en de weerstandscapaciteit om die risico’s op te vangen. De weerstandsratio is de weerstandscapaciteit gedeeld door de omvang van de risico’s. Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit algemene reserves en onbenutte belastingcapaciteit. Bestemmingsreserves en voorzieningen zijn in feite niet vrij beschikbaar en tellen niet mee voor de weerstandscapaciteit. In de Nota Reserves en Voorzieningen 2011 is het beleid voor het gewenste weerstandsvermogen vastgesteld. Onbenutte belastingcapaciteit De onbenutte belastingcapaciteit richt zich op de gemeentelijke heffingen: de OZB, de afvalstoffenheffing, het rioolrecht en de overige rechten. Er is sprake van onbenutte belastingcapaciteit wanneer het gemeentelijke OZB-tarief lager is dan het normtarief dat geldt voor artikel 12-gemeenten en/of wanneer de ander genoemde tarieven niet kostendekkend zijn. Voor een toelichting op de kostendekking verwijzen we naar de paragraaf Lokale Heffingen.

Jaarstukken 2023

Hendrik-Ido-Ambacht

55

Weerstandscapaciteit (x 1.000)

31-12-2022

31-12-2023

per inw.

Algemene reserves

24.243

23.020

704

Incidenteel beschikbaar

24.243

23.020

704

25

25

1

286

365

11

0

0

0

Beschikbaar voor "Onvoorzien" Onbenutte belastingcapaciteit Afvalstoffenheffing Riolering OZB Opbrengst volgens art. 12 norm

8.875

9.772

299

Opbrengst volgens tarief HIA

6.009

7.024

215

Vrije ruimte

2.866

2.748

84

Marktgelden

39

41

1

Begraafplaatsen

0

0

0

Wabo

132

685

21

Burgerzaken

821

876

27

overige leges

202

144

4

Totaal vrije ruimte belastingen

4.346

4.859

149

-

-

-

Totaal weerstandsvermogen

28.614

27.904

853

(Incidenteel + Structureel)

Risicobeleid De doelstellingen voor risicomanagement zijn:  tijdig inzicht krijgen in de risico’s en het beheersen van deze risico’s  het beperken van de gevolgen van risico’s;  het risicobewust maken, ter voorkoming van risico’s of het beperken van de gevolgschade;  de beoordeling van het weerstandsvermogen in het kader van de BBV. Definitie: In dit kader gaat het om financiële risico’s, dat wil zeggen: gebeurtenissen die onze vermogenspositie positief of negatief beïnvloeden. Het risico wordt daarbij nader geconcretiseerd met de formule “kans x impact”. Risico´s met een structureel karakter hebben structurele maatregelen nodig, zoals het afsluiten van verzekeringen, het treffen van voorzieningen, het bijsturen van de administratieve organisatie, het aanpassen van beleid en de begroting etc. Tegenvallers met een structureel karakter kunnen we incidenteel opvangen met het weerstandsvermogen, maar moeten vervolgens van structurele maatregelen worden voorzien. Exploitatierisico´s die samenhangen met een recessie worden daarom (incidenteel) gerekend tot de risico´s die relevant zijn voor het weerstandsvermogen: het risico op lagere rijksbijdragen, bijstandsverlening, bouwleges etc., maar moeten structureel worden aangepakt. Het bepalen van de risico’s is altijd een momentopname en moet daarom regelmatig worden herijkt (liefst binnen de P&C cyclus).