Bijlage 1 bij GR DG & J Toelichting

Toelichting B. GR Dienst Gezondheid & Jeugd (risicoprofiel midden) Begroting 2026 DG&J De conceptbegroting 2026 betreft de begrotingsprogramma's van de Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid & Jeugd ZHZ. De financiële basis voor deze begroting is de begroting 2025 en de kadernota 2026. Deze kadernota is een nieuw P&C-product dat is gemaakt naar aanleiding van de bestuurlijke behandeling van de begroting 2025. De kadernota 2026 inclusief een begeleidende memo (maart 2025) zijn ter informatie aan de gemeenteraad toegestuurd door portefeuillehouder Van Die. Het AB van de DG&J heeft besloten de begroting 2025 plus indexatie, met uitzondering van het jeugdhulpbudget, als kader voor de begroting 2026 te gebruiken (nullijn). Het aantal meldingen ligt echter fors hoger dan het aantal meldingen dat afgehandeld kan worden op basis van de nullijn die bij de besluitvorming over de kadernota 2026 is gehanteerd. Het hanteren van de nullijn betekent daarom een taakstelling van 8% op de begroting van de DG&J exclusief de Serviceorganisatie Jeugd (SOJ). De totale indexatie van de begroting 2026 bedraagt € 1,4 miljoen waarvan € 1,049 miljoen een verhoging van de gemeentelijke bijdrage betekent. Met de begroting 2026 doet de GR DG&J een aantal voorstellen zoals beschreven op pagina 6, 7 en 8 van het betreffende document.

Deze voorstellen zet de DG&J om in besluiten, die voorgelegd zullen worden in de AB-vergadering van 10 juli 2025. De inhoudelijke voorstellen zien toe op het volgende: 1. Financiering OGGZ en Veilig Thuis incidenteel handhaven: € 145.964 en € 421.302 2. Leerplicht: € 256.284 structureel 3. Uitvoering Suïcidepreventie: € 259.240 structureel 4. Aanstelling Privacy Officer: € 115.000 structureel 5. Mentale gezondheid: € 114.000 structureel (zie ook jaarrekening 2024) In het geval van punt 2 over Leerplicht en Vroegtijdig Schoolverlaten (LVS) is het uitgangspunt voor 2026 dat het aantal te verwerken meldingen overeenkomt met de daarvoor beschikbaar gestelde financiering. LVS heeft een impactanalyse opgesteld met een aantal oplossingsrichtingen. Deze impactanalyse is betrokken bij de bestuursopdracht die is uitgevoerd onder regie van gemeenten. Tijdens een ABvergadering in april is er op basis van de uitkomst van de bestuursopdracht een keuze gemaakt. Zo wordt de formatie van LVS voor de leerplichttaken teruggebracht naar 15,5 fte, waar deze aanvankelijk meer dan 17 bedroeg. Dit scenario is financieel verwerkt in de voorliggende ontwerpbegroting. Omdat de gevolgen van deze keuze nog worden verkend, was het voor de DG&J niet mogelijk om dit te verwerken in de begrotingstekst. Bij punt 3 merken wij op dat voor dit onderdeel Rijksmiddelen beschikbaar komen voor gemeenten.

Deze zullen ingezet worden. Het bedrag kan op basis hiervan en de exacte verdeling nog bijgesteld worden. SOJ De uitgaven voor jeugdhulp voor de jaren 2026-2029 zijn gebaseerd op de prognose van de kosten per gemeente voor het jaar 2025. Deze verwachte uitgaven heeft de DG&J geïndexeerd naar het prijsniveau 2026. Net als vorig jaar is ervoor gekozen, vanuit het oogpunt van evenwichtig begrotingsbeleid, zowel geen groei als geen besparingen op te nemen ten opzichte van deze prognose. In de begroting zien we een stijging van onze gemeentelijke bijdrage van € 1,4 miljoen. Indexatie speelt hierbij een rol en als we kijken naar het aantal jeugdigen dat jeugdhulp ontvangt zien we een redelijk stabiele trend voor onze gemeente. Echter, wij hebben in onze gemeente te maken met een aantal zeer intensieve jeugdzorgtrajecten met verblijf. Over deze ontwikkeling hebben wij de gemeenteraad

tweemaal eerder geïnformeerd. Aanvankelijk via een informatieve memo over de stijging van de kosten voor jeugdhulp, zoals gepubliceerd op de lijst van ingekomen stukken van de raadsvergadering van februari 2025. Daarna in een informatieve memo over de Kadernota 2026, zoals gepubliceerd op de lijst van ingekomen stukken van de raadsvergadering van april 2025. De genoemde jeugdzorgtrajecten met verblijf hebben grote invloed op onze uitgaven voor jeugdhulp. Deze ontwikkeling volgen we lokaal nauwlettend en waar dat mogelijk is, sturen wij beleidsmatig bij. Zo zetten wij bijvoorbeeld in op het voorkomen van verlengde jeugdwet en voeren we gesprekken met het Sophia Sociaal Team en de Gecertificeerde Instellingen over deze zeer intensieve jeugdhulptrajecten. Deze kostenontwikkeling is uitzonderlijk in onze gemeente en wij verwachten dat deze kosten op termijn zullen stabiliseren of afnemen. Daarom hebben wij ervoor gekozen deze kosten als incidentele uitgaven op te nemen in onze eigen Kadernota 2026. De doorrekening van de verwachte besparingen uit het Verbeterprogramma rondom contactmanagement, afbakening van jeugdhulp en beleidskeuzes, kunnen later dit jaar overigens tot een gewijzigd inzicht leiden. De DG&J zal indien mogelijk de verwachte besparingen op het gebied van contractmanagement nog opnemen in de begroting.

Hiernaast stellen wij op basis van het Verbeterprogramma een herziene versie van de huidige verordening Jeugdhulp op. Deze bespreken wij graag na de zomer van 2025 met de gemeenteraad. Net als voorgaande jaren worden gemeenten via de zienswijze in de gelegenheid gesteld aan te geven of zij de opgenomen ramingen realistisch vinden. Op deze manier stelt de DG&J ons in de gelegenheid om de verwachte effecten van lokale maatregelen door te voeren. Wij kunnen er daarom voor kiezen om gemotiveerd af te wijken van de begroting zoals nu voorgesteld. Deze keer doen wij dit niet, omdat wij een stabilisatie zien van de uitgaven voor de jeugdhulp met uitzondering van de hiervoor beschreven ontwikkeling rondom verblijf. Tegelijkertijd zien wij dat de inzet die wij lokaal op verschillende manieren plegen zijn vruchten afwerpt. Het gaat bijvoorbeeld om de inzet binnen Jeugdhulp naar Voren. Hieronder een korte toelichting op deze interventies: 1. POH GGZ-Jeugd: Sinds 2022 zetten wij in op Praktijkondersteuners Huisarts (POHer). Voor deze POH-ers geldt dat zij zelf hulpvragen oppakken met als doel (waar mogelijk) de inzet van specialistische jeugdhulp te verminderen. Uit een terugblik blijkt dat de inzet van een POH-er ertoe leidt dat huisartsen minder snel rechtstreeks doorverwijzen.

Door de komst van de GGZ-medewerkers (zie hieronder) verwijzen POH-ers meer door naar het Sophia Sociaal Team in plaats van de regionale zorgmarkt. 2. GGZ-medewerkers in het Sophia Sociaal Team: De GGZ-medewerkers worden ingezet met als doel het verlagen van het aantal doorverwijzingen naar basis-GGZ en diagnostiek. Deze medewerkers kunnen screeningslijsten afnemen en hebben een systemische blik. De samenwerking tussen de POH Jeugd GGZ en de GGZmedewerkers verloopt goed. De POH-ers verwijzen naar de GGZ-medewerkers. Zij hebben meer tijd om hulpvragen op te pakken en kunnen langer betrokken blijven. 3. Doorontwikkeling Autipoli: De Autipoli is doorontwikkeld naar Opvoedondersteuning Pluz. Binnen deze laagdrempelige vorm van ondersteuning wordt doorverwijzing naar de regionale zorgmarkt voorkomen. Opvoedondersteuning Pluz richt zich op gezinnen waarbij bij één of meerdere gezinsleden sprake is van een vermoeden van een Autisme Spectrum Stoornis of een aanverwante diagnose zoals aandachtstekortstoornis (ADHD). Deze gezinnen krijgen kortdurende systemische begeleiding aangeboden zodat zij zelfstandig verder kunnen. Naast de individuele trajecten is gestart met het bieden van groepsgericht aanbod zoals ouderbijeenkomsten. 4. Pilot Jeugdhulp op school: We hebben we een pilot Jeugdhulp op school binnen het regulier onderwijs gestart.

Dit is mede ingegeven door de ontwikkeling van het dashboard Jeugdhulp en Onderwijs en lokale onderzoeken. Hiermee zetten we het

preventief beleid voort door vormen van jeugdhulp (begeleiding) direct beschikbaar te stellen binnen de school. De insteek is dat er laagdrempelige ondersteuning wordt geboden waardoor doorverwijzing naar de geïndiceerde jeugdhulp voorkomen wordt. Wij hebben vertrouwen in de inzet van ‘Jeugdhulp naar Voren’ en het effect hiervan op de uitgaven van geïndiceerde jeugdhulp. Tegelijkertijd houden we een slag om de arm om onvoorziene financiële tegenvallers op te vangen. Het is voor ons als gemeente moeilijk in te schatten hoe bijvoorbeeld de toename binnen het Landelijk Transitiearrangement (LTA) en het ongecontracteerd aanbod zich de komende jaren zal ontwikkelen. Zienswijze Wij stellen voor een zienswijze kenbaar te maken met daarin met name de volgende elementen: 1. Reactie op de voorstellen voor de DG&J 2. Contractmanagement SOJ Jaarstukken 2024 In de voorlopige jaarstukken 2024 zien we dat het onderdeel DG&J een voordelig resultaat van € 1,1 miljoen boekt. De voorgestelde reactie op de voorstellen om dit resultaat te bestemmen, hebben wij opgenomen in de concept zienswijze. Voor het onderdeel van de SOJ geldt dat de realisatie over 2024 regionaal gezien € 3,7 miljoen lager is dan bij de tweede bestuursrapportage 2024 was aangegeven. Lokaal zien we hierdoor een voordeel op de raming voor de SOJ van € 196.815.

Algemene toelichting bij het raadsvoorstel over de zienswijzen Inleiding Een belangrijk sturingsinstrument voor de raad is de begroting van een verbonden partij. In onze Nota Verbonden Partijen is opgenomen dat het college de gemeenteraad in de gelegenheid stelt om zienswijzen op begrotingen in te dienen. In april hebben de gemeenschappelijke regelingen Sociaal, DG&J, OZHZ en BOVL hun concept begroting 2026 (incl. voorjaarsbrief 2025 in het geval van de GR Sociaal) en concept jaarstukken 2024 aan ons toegestuurd. Via voorliggend raadsvoorstel leggen wij deze stukken in één keer, met één raadsvoorstel aan u voor, voor zover van toepassing vergezeld van een concept zienswijze. Voor de gemeenschappelijke regeling VRZHZ ligt een apart raadsvoorstel voor. De GR NRIJ stuurt de stukken op een later moment toe. Over de GR GEVUDO heeft reeds besluitvorming plaatsgevonden. Om het raadsvoorstel overzichtelijker te maken, hebben wij de algemene opmerkingen een toelichting per verbonden partij in deze bijlage opgenomen. Algemeen Risicoprofiel Er is veel variatie in financiële en bestuurlijke belangen bij de verbonden partijen. Daardoor kan de wijze en de mate van sturing per verbonden partij verschillen. In dat kader is in de Nota Verbonden Partijen gekozen voor een methodiek waarbij door een risicoanalyse per partij een risicoprofiel wordt bepaald.

Dit risicoprofiel vormt de basis voor het sturingsarrangement dat we inzetten. Hoe groter het risico, des te hoger onze intensiteit van sturing. Hierop zijn wij nader ingegaan in de Nota Verbonden Partijen. Deze nota hebben wij in 2024 herzien en in oktober 2024 met de gemeenteraad besproken. Met deze herziening hebben wij ook de risicoprofielen van de verbonden

partijen herzien. Deze zijn daarom in het geval van de GR DG&J en de GR BOVL veranderd. Respectievelijk van hoog naar midden en van laag naar midden. Begrotingen 2026 De ons toegezonden documenten van de GR Sociaal, de GR DG&J en de GR OZHZ geven aanleiding om een zienswijze kenbaar te maken. Dit is niet het geval bij de GR BOVL. De effecten van de begrotingen worden in de gemeentelijke begroting 2026 verwerkt. Het is mogelijk dat er specifiek bij de raad wordt teruggekomen met nadere besluitvorming of informatie, zoals bij geactualiseerde begrotingen. Jaarstukken 2024 De jaarstukken kunnen een voorlopige status hebben, bijvoorbeeld in verband met afrekeningen of herverdelingsvraagstukken die nog spelen. Ook uit de accountantscontrole kunnen nog wijzigingen naar voren komen waardoor de jaarstukken moeten worden aangepast. De vaststelling van de jaarstukken is aan het algemeen bestuur van de GR. Indien er bijzonderheden over de jaarstukken zijn, is dit als extra onderwerp verwerkt in de zienswijzebrief.