Begroting 23-26 Raad na technische vragen

Begroting 2023

Inhoudsopgave

Inleiding Infographic

3 5

I – Progamma's Programma 1. Sociaal, welzijn en educatie Programma 2. Ruimtelijke ordening, economie en wonen Programma 3. Buitenruimte Programma 4. Veiligheid, dienstverlening, bestuur en middelen

6 7 16 23 28

II – Paragrafen 1. Weerstandsvermogen en risicoparagraaf 2. Financiering 3. Lokale heffingen 4. Onderhoud kapitaalgoederen 5. Grondbeleid 6. Verbonden partijen 7. Bedrijfsvoering

35 36 42 46 53 62 65 87

Bijlagen Bestuurlijke structuur Gebruikte afkortingen Beleidskader Waar staat je gemeente Kengetallen

90 91 92 95 101 105

III - Financiele begroting Recapitulatie, uitgangspunten en verschillenanalyse Overzicht incidentele baten en lasten & verrekeningen reserves Meerjaren Investeringsplan Staat reserves en voorzieningen Geprognoticeerde balans EMU-saldo

106 108 130 132 133 134 135

IV - Overige gegevens 1. Overzicht baten en lasten op taakveld -prog 2. Staat van salarissen en formatie 3. Staat van opgenomen langlopende geldleningen 4. Staat van gewaarborgde geldleningen 5. Staat van uitgezette geldleningen 6. Staat van geactiveerde kapitaaluitgaven 7. Subsidies 8. IV-3 lasten 9. IV-3 baten

136 137 138 139 140 141 142 150 151 152

Hendrik-Ido-Ambacht

Begroting 2023

2

Inleiding Voor u ligt de eerste begroting van deze nieuwe collegeperiode. Wij hadden u die graag aangeboden met daarin de ambities van de nieuwe coalitie verwerkt. Maar dat is vanwege de lange formatieperiode niet gelukt. Dit is dus een beleidsarme begroting. Deze begroting is door ons opgesteld in de maanden juli en augustus 2022. Toen moest het gesprek met uw raad over ons coalitieprogramma nog plaatsvinden. Wij werken onze ambities uit in een collegewerkprogramma. Dit collegewerkprogramma brengen we ter kennis aan uw raad. De financiële consequenties van deze ambities hebben we niet meer in deze begroting kunnen verwerken en zullen we u dus via een begrotingswijziging aanbieden. In de teksten is wel al ingespeeld op het nieuwe coalitieprogramma, ondanks het feit dat dit nog niet in de cijfers is verwerkt c.q. gedekt. Ondanks het feit dat de begroting beleidsarm is, willen we toch een aantal ontwikkelingen aanstippen. Oorlog in Oekraïne en vluchtelingenstroom Sinds eind februari woedt er een oorlog in Europa. De inval door Rusland in Oekraïne heeft onze wereld danig op zijn kop gezet. Daarbij is het menselijke drama natuurlijk altijd het ergste. We dragen in Ambacht ons steentje bij aan de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne. We zien inspanningen op dit vlak van onze inwoners, ondernemers, maatschappelijke instellingen en onze eigen organisatie.

Onze waardering is groot voor al dit harde werken. Naast de toestroom van vluchtelingen uit de Oekraïne, neemt het aantal vluchtelingen uit andere landen ook toe. En ook hier vraagt het Rijk aan de gemeenten om een inspanning voor de opvang van deze groep mensen. Het helpt ons als college als we van uw raad de financiële ruimte krijgen om hier in de ons gevraagde rol te pakken. Prijsstijgingen en inflatie Wereldwijd stijgen de grondstof- en energieprijzen fors. Deze stijging zette al in voor de oorlog in Oekraïne, maar de oorlog gaf deze prijsstijgingen nog eens een extra zetje. Dit leidt allereerst tot onzekerheid en stijging van de dagelijkse kosten bij onze inwoners en ondernemers. Als gemeente blijven we hier oog voor hebben. We zullen doen wat binnen onze mogelijkheden ligt om de gevolgen van deze prijsstijgingen enigszins dragelijk te houden. Aan de andere kant hebben deze prijsstijgingen ook effect op onze gemeentelijke begroting. Zowel op onze reguliere (exploitatie)budgetten, als op onze (toekomstige) investeringen. We ontkomen er dan ook niet aan om in deze begroting een hogere indexatie toe te passen dan dat we in het verleden gewend waren te doen. Financiën Meer nog dan in andere jaren is er onzekerheid over de inkomsten die wij van het Rijk ontvangen. Dat bemoeilijkt het opstellen van een structureel sluitende begroting in meerjarenperspectief.

Voor de jaren 2022-2025 krijgen we extra accres. In 2026 echter wordt dat bijna geheel tenietgedaan. Dat betekent dat we de extra middelen eigenlijk nauwelijks

Hendrik-Ido-Ambacht

Begroting 2023

3

kunnen inzetten voor structurele zaken die een langdurige dekking van beheers- en onderhoudslasten vragen. Nog afgezien van mogelijke nieuwe opdrachten vanuit het Rijk ten laste van het accres. Zoals we al in ons coalitieprogramma stelden, moeten we soms inventief zijn op financieel gebied, maar soms ook voorzichtig. Aan de kostenkant zijn er grote onzekerheden rondom de forse prijsstijgingen van materialen en de hoge kosten van energie voor de gemeente zelf en voor onze inwoners. In deze begroting zijn de belastingtarieven conform de CPI index met 6,2% aangepast, met dien verstande dat we de (gemiddelde) kostenstijging per huishouden in 2023 éénmalig willen teruggeven. Vanzelfsprekend is de (financiële) vertaling van het coalitieprogramma in het collegewerkprogramma nog niet verwerkt in deze meer technische meerjarenbegroting. De hieraan verbonden kosten zullen we middels begrotingswijziging gaan verwerken. Uiteindelijk ontstaat het volgende saldo: (miljoen) Saldo Incidentele baten en lasten Structureel saldo

2023 1,7 V 0,3 N 1,4 V

2024 3,9 V 0,1 N 3,8 V

2025 4,4 V 0,1 V 4,5 V

2026 0,8 V 0,2 V 1,0 V

Leeswijzer Deze begroting is opgebouwd uit programma's, paragrafen, bijlagen en een financiële begroting. Deze indeling is gelijk aan vorig jaar, waarbij is geprobeerd om de leesbaarheid verder te verhogen. Per programma geven we kort en helder aan wat de actualiteiten zijn en welke concrete resultaten zijn bereikt. U vindt aan het eind van elk programma grafieken en een cijferoverzicht waarin de lasten en baten overzichtelijk worden samengevat. De programma’s worden gevolgd door een zevental paragrafen. Het is een wettelijke eis dat elke gemeente een aantal voorgeschreven paragrafen in deze stukken opneemt. Deze paragrafen vormen een dwarsdoorsnede op diverse terreinen. De financiële begroting volgt hierop. Hierin schetsten we de financiële positie van de gemeente meer in detail. In de digitale versie vindt u links naar belangrijke documenten, deze zijn bedoeld als achtergrondinformatie.

Hendrik-Ido-Ambacht

Begroting 2023

4

INFOGRAPHIC LASTEN

2022

2023 per inwoner

Lasten

(x 1.000)

(x 1.000)

35.375

38.593

1.204

38%

2.993

3.152

98

3%

14.504

13.747

429

13%

14.795

15.918

496

16%

28.892

29.170

910

28%

Storting reserves

190

157

5

0%

Saldo

218

1.730

54

2%

96.967

102.466

Sociaal, Welzijn en Educatie

0%

Onderwijs, Sport, Cultuur, Recreatie, Inkomensregelingen, WMO, Jeugdzorg

Ruimtelijke ordening, economie en wonen

28%

Economie, bedrijvenloket, milieu, ruimtelijke ordening, wonen en bouwen

Buitenruimte

38%

Verkeer en vervoer, openbaar groen, riolering, afval, begraafplaats

Veiligheid, dienstverlening, bestuur en middelen

16%

Openbare orde, brandweer, bestuur en overhead, burgerzaken, treasury

13%

Grondbedrijf

3%

De Volgerlanden, Ambachtsezoom en Centrumgebied Sociaal, Welzijn en Educatie

Totaal

-

KENGETALLEN Aandeel Samenwerkingsverbanden

Ruimtelijke ordening, economie en wonen Buitenruimte

3.196 100%

Veiligheid, dienstverlening, bestuur en middelen Grondbedrijf Storting reserves

-

2022

2023 per inwoner

(x 1.000)

(x 1.000)

30.916

32.509

1.014

47.243 89.588 84.917 27% 57%

1.473 2.794 2.648

32%

GR Drechtsteden, Dienst Jeugd & Gezondheid, Veiligheidsregio, OZHZ

Eigen Vermogen per 1 jan Materiële vaste activa per 1 jan Langlopende schulden per 1 jan Solvabiliteit (eigen vermogen / balanstotaal) Grondexploitaties (boekwaarde / totale baten exploitatie)

46.257

aantal inwoners per 1 jan aantal woningen per 1 jan formatie (incl. griffie)

31.677

BATEN

85.552 91.875 28% 60%

12.654 84,1

2022

32.065 12.809 89,7 Baten

2023 per inwoner

(x 1.000)

Lokale belastingen en heffingen

14.303

2%

15.544

485

1%

15%

o.a. 6.352 OZB, 4.669 afval en 2.593 Riool

Rijksbijdragen

15%

49.920

55.151

1.720

54%

Grondbedrijf

28.827

29.040

906

28%

Overige inkomsten

2.447

2.062

64

2%

1.469

669

21

1%

96.967

102.466

-0

-0

2022

2023

28%

Algemene uitkering en bijstand (en corona)

54%

o.a. verkoop overige gronden, verhuur en dividend

Beschikking over reserves Totaal

TARIEVEN

3.196 100%

Rioolheffing Woningeigenaar

130,31

Meerpersoonshuishoudens

60,24

Eenpersoonhuishoudens

30,12

Lokale belastingen en heffingen Rijksbijdragen

Grondbedrijf

Overige inkomsten

Beschikking over reserves

Belastingen en heffingen

138,38 63,96 31,92

2.349

Afvalstoffenheffing Meerpersoonshuishoudens

373,68

Eenpersoonhuishoudens

265,20

5.865

404,16 288,96 3.954

Hondenbelasting Eerste hond

126,96

Volgende honden

208,44

134,76 134,76

112%

118%

Belastingcapaciteit

Hendrik-Ido-Ambacht

Begroting 2023

O.Z.B.

Afval

Riool

5

I - Programma's

Hendrik-Ido-Ambacht

Begroting 2023

6

Programma 1 Sociaal, welzijn en educatie Inleiding Hendrik-Ido-Ambacht is een gemeente waarin we veel samen doen. Dat is goed te zien aan ons rijke verenigingsleven. We letten op elkaar en helpen elkaar waar dat nodig is. Dat doen we als gemeente niet alleen; we hebben daar de hulp van organisaties, verenigingen, kerken, scholen en vrijwilligers hard bij nodig. Om dit zo te kunnen houden, zetten we veel van de goede dingen die we de afgelopen jaren hebben bereikt of ingezet, voort. We willen een gemeente zijn waarin iedereen ook echt mee kan doen. Meedoen in de samenleving vinden we een belangrijke waarde. We geloven erin dat een beweging naar voren er ook daadwerkelijk voor zorgt dat iedereen mee kan doen. Door het sociaal domein zo preventief mogelijk in te richten, krijgt iedereen die kans. In de Ambachtse samenleving valt niemand buiten de boot en doet iedereen naar vermogen mee. Als ondersteuning nodig is, sluit dat aan bij het persoonlijk netwerk en de persoonlijke situatie van de cliënt. Zo zorgen we er samen voor dat jongeren veilig en prettig kunnen opgroeien, kijken we om naar onze ouderen en hebben we aandacht voor dementie. We werken preventief om te voorkomen dat problemen optreden of steeds groter worden. Daarvoor zetten we bijvoorbeeld een relatieloket op. We hebben goede voorzieningen voor iedereen om te kunnen sporten en bewegen.

Sport moet voor iedereen toegankelijk en bereikbaar zijn. We realiseren goede, duurzame en toekomstbestendige schoolgebouwen met schoolpleinen die uitnodigen om te bewegen. Onderdelen uit het coalitieprogramma die moeten worden vertaald naar het collegewerkprogramma In het coalitieprogramma zijn ambities en acties benoemd die we verder moeten uitwerken in een collegewerkprogramma. Het collegewerkprogramma zet deze acties in de tijd uit (20222026) en geeft aan welke capaciteit benodigd is. De acties zijn hieronder benoemd. Sociaal Het sociaal domein heeft de laatste jaren grote veranderingen doorgemaakt. Denk hierbij aan de aanpassing van wetten en regels en de decentralisatie van een aantal taken. Daarbij beslaat het een substantieel deel van onze begroting. Daarom verdienen de opgaven die in dit domein op ons afkomen en die al voor ons liggen, onze aandacht. Acties en ambities om verder uit te werken in het collegewerkprogramma: - met de raad samen werken aan de herijking van: het minimabeleid, de kaders voor de Wmo, de schuldhulpsanering en de kaders van de participatiewet. - preventieplan uitvoeren; - de schuldenproblematiek actief oppakken;

Hendrik-Ido-Ambacht

Begroting 2023

7

-

het ontwikkelen van een 'vroeg erop af aanpak' ter voorkoming van schuldenproblematiek; het opstellen van een woonzorgvisie; het opstellen van een heldere aanpak voor eenzaamheid; een onderzoek doen naar de mogelijke verzelfstandiging van Hi5Ambacht; een integrale en doelgerichte samenwerking tussen organisaties die bezig zijn met zorg voor ouderen; bedrijven en organisaties stimuleren om zich in te zetten voor een dementievriendelijke gemeente; het opzetten van een relatieloket; regionaal inspannen voor het vrijstellen van de sollicitatieplicht voor alleenstaande ouders met jonge kinderen of mensen die voor een ernstig zieke partner zorgen.

Welzijn, sport en cultuur Sport en culturele activiteiten dragen bij aan het welbevinden van onze inwoners. Het vergroot hun netwerk en het zorgt voor een zinvolle dagbesteding. Welzijn, sport en cultuur zijn ook onlosmakelijk verbonden met vrijwilligerswerk. Actieve vrijwilligers, de onmisbare krachten in onze gemeente, willen we ondersteunen en motiveren. Acties en ambities om verder uit te werken in het collegewerkprogramma: - de revitalisering van Cascade voortzetten en de plannen verder uitwerken met Cascade en de gebruikers; - een sportvisie opstellen samen met de raad en in samenwerking met onze sportpartners; - een beleidsplan Sportpark Schildman opstellen; - de mogelijkheid onderzoeken of het Historisch Genootschap een rol kan spelen bij cultuureducatie; - onderzoeken doen naar ondersteuning van vrijwilligers; - gesprek voeren met de exploitant van het zwembad over wederzijdse wensen en vragen rond de exploitatie, consumentenprijzen en openingstijden.

Onderwijs Onderwijs ligt aan de basis van brede welvaart en verdient daarmee onze bijzondere aandacht. Hendrik-Ido-Ambacht is een gemeente waar kinderen veilig en prettig kunnen opgroeien en alle kansen krijgen om zich optimaal te kunnen ontwikkelen. Acties en ambities om verder uit te werken in het collegewerkprogramma: - het Integraal Huisvestingsplan uitvoeren; - mogelijkheden onderzoeken voor een combinatie van scholen, kinderopvang, een gezonde schoolomgeving en bewegingsonderwijs;

Hendrik-Ido-Ambacht

Begroting 2023

8

Grote beleidstrajecten niet voortvloeiend uit het coalitieprogramma Preventieplan Het preventieplan 'De kracht van Ambacht' is een meerjarig programma dat nog tot en met 2024 loopt. Het plan heeft tot doel te voorkomen dat lichte hulpvragen van inwoners uitgroeien tot complexe problemen. Zo houden we hulp en ondersteuning ook in de toekomst betaalbaar. Dit willen we bereiken door volop in te zetten op verschillende manieren van preventie en vroegsignalering in het sociaal domein. Dat doen we in nauwe samenwerking met lokale en regionaal maatschappelijke partners. Met deze partners werken we aan uiteenlopende preventieve activiteiten op diverse levensdomeinen. We rapporteren jaarlijks aan de raad over de voortgang van de uitvoering van deze activiteiten. Daarnaast laten we op dit moment een onafhankelijk onderzoek uitvoeren naar de eerste zichtbare effecten van deze activiteiten. De resultaten uit dit onderzoek delen we eind 2022 met de raad en zijn mede bepalend voor wat in 2023 gaan doen. Beleidsadviesraad/adviesraad Sociaal Domein Met het vinden van twee nieuwe kandidaten voor de beleidsadviesraad en het aanpassen van de verordening Beleidsadviesraad Jeugd/Wmo starten we eind 2022 met de beleidsadviesraad Sociaal Domein.

Deze brede adviesraad gaat de gemeente adviseren over gemeentelijk beleid betreffende de Jeugdwet, Wet maatschappelijke ondersteuning, Participatiewet, Wet op de Schuldhulpverlening, Wet Verplichte GGZ, Wet Zorg en Dwang en Wet Inburgering en andere relevante beleidsontwikkeling in het Sociaal Domein. Sportakkoord Voor het Sportakkoord is Hi5Ambacht aangesteld als facilitator/kartrekker. Op dit moment zitten we in de uitvoeringsfase van het Sportakkoord, dit betekent dat met er ingang van sportseizoen 2021-2022 een start is gemaakt met de uitvoering en implementatie van de ambities op de vijf deelthema's van het lokale akkoord (Inclusief sporten en bewegen, positieve sportcultuur, duurzame sportinfrastructuur, van jongs af aan vaardig in bewegen en vitale aanbieders). Maatschappelijke begeleiding statushouders De gemeente Hendrik Ido Ambacht heeft, gezamenlijk met de andere Drechtsteden gemeenten, de implementatie en uitvoering van de nieuwe wet Inburgering belegd bij de Sociale Dienst Drechtsteden (SDD), onderdeel van de Gemeenschappelijke Regeling Sociaal (GRS). Uitzondering hierop vormt de lokale maatschappelijke begeleiding. Deze begeleiding wordt de eerste 9 tot 15 maanden na vestiging in de gemeente uitgevoerd door Vluchtelingenwerk Nederland (VWN). Waar nodig biedt het sociaal wijkteam aanvullende en opvolgende maatschappelijke begeleiding.

Vluchtelingenwerk Nederland werkt tijdens de begeleidingsperiode nauw samen met de SDD die gelijktijdig werkt aan Plan Integratie en

Hendrik-Ido-Ambacht

Begroting 2023

9

Participatie (PIP). Om inburgeraars vanaf hun huisvesting goed te ondersteunen bij hun participatie en verbinding met Hendrik-Ido- Ambacht, wordt een lokaal welkomstprogramma uitgevoerd door VWN in samenwerking met diverse lokale partners. Waaronder woningcorporatie Rhiant, de Bibliotheek, het Sociaal Team, de kringloopwinkel, voedselbank, een aantal bedrijven, de wijkagent(en) en Hi5Ambacht. De belangrijkste pijlers van de maatschappelijke begeleiding zijn taalverwerving, integratie en toeleiding naar (betaald) werk of een andere dagbesteding. Deze inspanningen hebben tot doel bij te dragen aan het zelfredzaam worden. Van inburgeraar naar Ambachter. Nota Mantelzorgbeleid In 2019 heeft de gemeenteraad het mantelzorgbeleid voor de periode 2019-2022 vastgesteld. We gaan deze nota dit jaar actualiseren en de vorige nota evalueren. Op hoofdlijnen gaat de huidige nota in op twee onderdelen: (1) het ondersteunen van mantelzorgers en (2) het waarderen van mantelzorgers. Deze twee speerpunten blijven ook in de nieuwe nota de belangrijkste uitgangspunten, al toetsen we deze wel aan de behoeften van de mantelzorgers. Verder is in 2022 de uitvoering van de vorige nota voortgezet.

Naast de voortzetting van de reguliere mantelzorgondersteuning en de bestaande respijtvoorzieningen, werd in 2022 extra aandacht besteed aan (nieuwe) acties die in 2021 door de coronapandemie beperkt gerealiseerd konden worden. Ook is in 2022 een pilot van ZorgMies gestart, die mantelzorgers tijdelijk kunnen ontlasten door respijtzorg aan huis. Werk en inkomensondersteuning De afgelopen twee jaar hebben in het teken gestaan van de coronacrisis. Het lijkt erop dat de toename van het aantal bijstandsgerechtigden als gevolg van de coronacrisis beperkt is gebleven. Dit vanwege de omvangrijke steunpakketten (zoals de TONK en TOZO) die opgezet zijn vanuit de Rijksoverheid. De steunpakketten zijn inmiddels afgebouwd. Het is lastig in te schatten wat hiervan de gevolgen zijn in 2023. Wel is duidelijk dat bepaalde groepen het financieel lastig hebben door de coronacrisis, met name werkenden met een laag inkomen en zzp'ers. De sterk stijgende inflatie en energiekosten hebben versterken de financiële druk op huishoudens. Naar verwachting vertaalt zich dit alsnog in een toename van het aantal inwoners dat een beroep doet op inkomensondersteuning. In de onderstaande tabel is de ontwikkeling van het aantal uitkeringsgerechtigden weergegeven voor de periode januari 2016 tot juli 2022. Aantal uitkeringsgerechtigden

6.293

1-117 6.670

1-118 6.686

1-119 6.453

1-120 6.253

1-121 6.443

290

315

321

320

307

330

Peildatum

1-1-16

Drechtsteden Hendrik-IdoAmbacht

1-1-22

1-7-22

6.637

6.564

340

357

Voorgenomen samenvoeging Drechtwerk & SDD In de Drechtsteden zijn Drechtwerk en de SDD (waaronder het onderdeel BaanBrekend Drechtsteden) de gemeenschappelijke uitvoeringsorganisaties die op basis van de Participatiewet inwoners begeleiden naar passend werk. De Drechtstedengemeenten, evenals de AB’s van zowel de GR Drechtwerk als de GR Sociaal hebben het principebesluit genomen

Hendrik-Ido-Ambacht

Begroting 2023

10

Drechtwerk te integreren in de GR Sociaal per 1 januari 2023. Met de samenvoeging worden verschillende doelen nagestreefd. Onder andere het creëren van een doorlopende ontwikkellijn voor inwoners, door de activiteiten voor het ontwikkelen van mensen en de toeleiding naar werk bij elkaar voegen. Maar ook het streven om een één-loket functie voor inwoners en werkgevers in te richten wat leidt tot verbeterde dienstverlening en meer heldere afstemmingslijnen met werkgevers. Herijkingstrajecten binnen nieuwe GR Sociaal Per 1 januari 2022 is de nieuwe Gemeenschappelijke Regeling Sociaal van start gegaan. Binnen deze nieuwe GR stellen de lokale raden de kaderstelling vast en is maatwerk mogelijk wanneer een gemeente dit wenselijk acht. Het volledige Drechtstedelijke beleid is in eerste instantie ongewijzigd overgegaan. Tevens is afgesproken dat gefaseerd gestart wordt met lokale kaderstelling, te beginnen met het minimabeleid. Het herijkingstraject minimabeleid is ingezet en de planning is het gewijzigde beleid per 1 januari 2023 van kracht te laten zijn. Eind 2022 start ook de voorbereiding voor de herijking van de kaders van de participatiewet. Besluitvorming door de raden over het herijkingstraject participatiewet vindt op een later moment in 2023 plaats.

Ontwikkelingen BUIG-budget Gemeenten ontvangen van het Rijk een gebundelde uitkering (BUIG) voor het bekostigen van de uitkeringen in het kader van de Participatiewet, de IOAW, IOAZ en Bbz 2004 (levensonderhoud startende ondernemers) en voor de inzet van loonkostensubsidie. Gemeenten zijn zelf verantwoordelijk voor het beleid rondom de uitkeringen en de loonkostensubsidie, en voor de uitvoering ervan. De financieringssystematiek sluit hierbij aan. Het Rijk stelt jaarlijks een macrobudget vast dat volgens een vaste verdeelsystematiek onder de gemeenten wordt verdeeld. Het budget is ongeoormerkt: een gemeente mag een overschot vrij besteden, maar moet een tekort in beginsel ook zelf opvangen. De gedachte van het Rijk is om gemeenten een prikkel te geven om zoveel mogelijk mensen uit een uitkering te houden en aan het werk te helpen en te houden. In de begroting 2023 van de GR sociaal is nog rekening gehouden met een positieve saldo, meer BUIG middelen dan dat we aan inkomensondersteuning geven. Maar in mei 2022 bleek dat het zogenaamde nader voorlopig budget BUIG 2022 € 8 miljoen lager voor de regio was, dit nadeel is in deze begroting structureel verwerkt. Het voorlopige budget 2023 wordt in oktober 2022 bekend gemaakt.

Overdracht participatieplekken De verantwoordelijkheid voor het beleid en de uitvoering van de participatieplekken is per 1 januari 2022 van de SDD overgedragen aan de zeven gemeenten. Als gemeente zijn we verantwoordelijk voor de contractering en bekostiging van de participatieplekken in HendrikIdo-Ambacht. Lokale uitvoering van de participatieplekken biedt ruimte aan de inhoudelijke doorontwikkeling van de instrumenten om inwoners mee te laten doen. In Hendrik-IdoAmbacht koppelen we dat aan het preventieplan sociaal domein. Daarin staat dat we inwoners zonder (directe) arbeidsmogelijkheden willen activeren. In 2022 maken we een start met lokale leerwerkbedrijven en vrijwilligersorganisaties om te kijken hoe we de participatieplekken lokaal nog beter kunnen laten aansluiten op de doelgroep. Dit moet resulteren in een gezamenlijk plan waarvan de start van de uitvoering in 2023 in het tweede

Hendrik-Ido-Ambacht

Begroting 2023

11

kwartaal beoogd is. Personen met verward gedrag In 2022 wordt de lokale aanpak van personen met verward gedrag, zoals verwoord in het lokaal preventieplan sociaal domein voortgezet. Vroegsignalering van verward gedrag doen we met de inzet van de pilot wijk GGD-er in het derde kwartaal van 2022, de inzet van GGZexpertise in het Sociaal Wijkteam voor inwoners met psychosociale en psychische vraagstukken, het zorg dragen voor korte lijnen tussen corporaties, politie en Sociaal Wijkteam. Via het lokaal leefbaarheidsoverleg, de contacten met corporaties, politie en kerken besteden we aandacht aan signalen over verward gedrag en leggen we indien noodzakelijk via politie en wijkteam contact met personen met verward gedrag. Vorming 0-100 team In 2022 zetten we de ontwikkeling door om medewerkers Wmo, Participatiewet, Inburgering en Schuldhulpverlening van de SDD dichter bij onze inwoners en in nabijheid van het Sociaal Wijkteam en Jeugdteam in het gemeentehuis te positioneren. Dit doen we in samenhang met opdracht aan Stichting Jeugteams, Stichting MEE/Vivenz en de SDD om in 2023 met een 0 – 100- team te zorgen voor preventie, vroegsignalering en hulp en ondersteuning aan inwoners van 0 - 100+.

Hendrik-Ido-Ambacht

Begroting 2023

12

Indicatoren begroting 2023 Let op: alle getallen, bedragen en percentages zijn afgerond

HIA

HIA

PPD

SLD

ZWD

2020

ALB

DRD

H-G Bron

Toelichting

2021

Basisgegevens Aantal inwoners

31.205

31.255

32.170

25.600

44.800

20.135

119.120

18.413 OCD Buurtmonitor en CBS

Totaal aantal inwoners volgens de Basisregistratie

Aantal woningen

12.270

12.290

14.380

10.855

20.525

8.400

55.425

7.385 OCD Buurtmonitor

Totaal aantal woningen

Programma 1 Sociaal, welzijn en educatie

Werk en inkomen Werkloze beroepsbevolking (per 1.000 inwoners 15-75 jr)

3,0% NNB

NNB

NNB

NNB

NNB

NNB

NNB

waarstaatjegemeente.nl

Personen zonder betaald werk, die recent naar werk hebben gezocht en daarvoor direct beschikbaar zijn. Bij betaald werk gaat het om werkzaamheden ongeacht de arbeidsduur.

Personen met bijstandsuitkering (per 1.000 inwoners 18+)

23

22

28

31

43

29

52

16 waarstaatjegemeente.nl

Het aantal personen dat een uitkering ontvangt op grond van de Wet werk en bijstand en de Participatiewet.

Saldo van in- en uitstroom bijstand (per 10.000 inwoners 18+)

5

-2

-6

7

0

-2

-13

10 SDD

De verandering van het aantal personen dat een bijstandsuitkering ontvangt.

12,6%

13%

15,7%

15,8%

16,9%

14,5%

15,3%

9,9% waarstaatjegemeente.nl

Jongeren met jeugdhulp zonder verblijf betreft hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014), en voor zover deze in natura is geleverd door de zorgaanbieder (dus exclusief PGB). Het betreft hulp en zorg aan jongeren en hun ouders bij psychische, psychosociale en of gedragsproblemen, een verstandelijke beperking van de jongere, of opvoedingsproblemen van de ouders. De jongere verblijft thuis, in het eigen gezin. Of anders gezegd, de jongere slaapt thuis.

Jongeren met jeugdhulp met verblijf (in % van alle jongeren tot 18 jaar)

0,8%

1%

1,4%

2,0%

1,7%

1,4%

1,5%

1,3% waarstaatjegemeente.nl

Jongeren met jeugdhulp met verblijf betreft hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014). Het betreft hulp en zorg aan jongeren en hun ouders bij psychische, psychosociale en/of gedragsproblemen, een verstandelijke beperking van de jongere, of opvoedingsproblemen van de ouders. De jongere verblijft elders. Of anders gezegd, de jongere slaapt formeel niet thuis in het eigen gezin.

Jeugdzorgtrajecten - Jeugdreclassering (% van jongeren 12 t/m 23 jaar)

0,2% NB

Jeugd (2e halfjaar) Jongeren met jeugdhulp zonder verblijf (in % van alle jongeren tot 18 jaar)

Wmo (2e halfjaar) Clienten met een maatwerkarrangement Wmo (per 1.000 inwoners doelgroep)

NB

NB

NB

NB

NB

NB

waarstaatjegemeente.nl (CBS)Jeugdreclassering is een combinatie van begeleiding en controle voor jongeren vanaf 12 jaar, die voor hun 18e verjaardag met de politie in aanraking zijn geweest en een proces-verbaal hebben gekregen.

50

52

69

89

77

62

79

61 waarstaatjegemeente.nl

Ondersteuning binnen het kader van de Wmo geleverd in de vorm van een product of dienst die is afgestemd op de wensen, persoonskenmerken, mogelijkheden en behoeften van een individu.

Clienttevredenheid Wmo (2020) Kwaliteit van de ondersteuning

88%

88%

89%

89%

88%

88%

86%

87% CEO 2020

Percentage (helemaal) eens met de stelling: 'Ik vind de kwaliteit van de ondersteuning die ik krijg goed'.

Resultaat van de ondersteuning

76%

76%

78%

77%

79%

76%

79%

77% CEO 2020

Percentage (helemaal) eens met de stelling: 'Door de ondersteuning die krijg, kan ik beter de dingen doen die ik wil'.

HIA 31.205 91 74 17 3 5

31.255 93 98 -5 3 -2

PPD 32.170 115 135 -20 3 -6

SLD 25.600 103 86 17 3 7

ZWD 44.800 249 249 0 4 0

ALB 20.135 74 78 -4 2 -2

DRD 119.120 789 942 -153 12 -13

Berekeningen saldo bijstand Aantal inwoners Instroom Uitstroom Saldo Aantal groepjes van 10.000 inwoners Saldo in- en uitstroom per 10.000 inwoners

Hendrik-Ido-Ambacht

Begroting 2023

H-G 18.413 54 36 18 2 10

13

Wat mag het kosten ? Begroting Begroting Begroting Begroting 2023 2024 2025 2026

(bedragen x € 1.000)

PMA1 Sociaal, Welzijn en Educatie Taakveld Lasten per taakveld 4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 5.6 Media 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 6.3 Inkomensregelingen 6.4 WSW en beschut werk 6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 6.71a Huishoudelijke hulp (WMO) 6.71b Begeleiding (WMO) 6.71c Dagbesteding (WMO) 6.71d Overige maatwerkarrangementen (WMO) 6.72a Jeugdhulp begeleiding 6.72b Jeugdhulp behandeling 6.72c Jeugdhulp dagbesteding 6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig 6.73a Pleegzorg 6.73b Gezinsgericht 6.73c Jeugdhulp met verblijf overig 6.74a Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf 6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf 6.74c Gesloten plaatsing 6.81a Beschermd wonen (WMO) 6.81b Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) 6.82a Jeugdbescherming 6.82b Jeugdreclassering 7.1 Volksgezondheid Totaal lasten Sociaal, Welzijn en Educatie

2023

2024

2025

2026

219 1.207 2.338 1.251 972 1.032 622 648 2.475 2.208 7.247 1.096 976 1.170 2.237 1.807 674 47 2.272 230 728 13 639 301 1.199 2.205 809 144 -600 39 529 46 1.813 38.593

219 1.116 2.491 1.251 979 1.034 617 517 2.501 2.208 7.321 1.093 1.085 1.210 2.333 1.805 674 47 2.236 230 728 13 639 301 1.199 1.823 809 144 -550 39 529 46 1.813 38.500

219 1.141 2.514 1.251 986 1.026 640 518 2.449 2.208 7.389 1.089 1.156 1.246 2.424 1.806 674 47 2.236 230 728 13 639 301 1.199 1.823 809 144 -475 39 529 46 1.813 38.857

219 1.163 2.536 1.251 984 1.018 640 522 2.451 2.208 7.377 1.065 1.218 1.259 2.499 1.844 674 47 2.236 230 728 13 639 301 1.199 1.823 809 144 -400 39 529 46 1.813 39.124

Taakveld Baten per taakveld 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 6.3 Inkomensregelingen Totaal baten Sociaal, Welzijn en Educatie

-19 -763 0 -766 -688 -308 -1 -4.864 -7.409

-19 -763 0 -766 -688 -333 -1 -5.045 -7.615

-19 -763 0 -766 -678 -279 -1 -5.173 -7.679

-19 -763 0 -766 -668 -279 -1 -5.254 -7.750

31.184

30.885

31.178

31.374

Geraamd totaal saldo van baten en lasten Sociaal, Welzijn en Educatie

Hendrik-Ido-Ambacht

Begroting 2023

14

Sociaal, Welzijn en Educatie (bedragen x € 1.000) Apparaatskosten 1.314 Materieel 2.734 Rente & Afschrijving 1.351 Subsidies en overdrachten 7.130 Verbonden Partijen 25.883 Voorzieningen 181 Eindtotaal 38.593

Uitgaven 2023

181 1.314 0% 3% 2.734 7%

1.351 4%

7.130 19%

Apparaatskosten Materieel Rente & Afschrijving

25.883 67%

Subsidies en overdrachten Verbonden Partijen Voorzieningen

Sociaal, Welzijn en Educatie (bedragen x € 1.000) Overige inkomsten 1.776 Rijksbijdragen 5.612 Subsidies en overdrachten 21 Eindtotaal 7.409

Inkomsten 2023

21 0%

1.776 24%

Overige inkomsten Rijksbijdragen Subsidies en overdrachten

5.612 76%

Hendrik-Ido-Ambacht

Begroting 2023

15

Programma 2 Ruimtelijke ordening, economie en wonen Inleiding We hebben een grote verantwoordelijkheid bij het verduurzamen van onze samenleving. Het klimaat verandert snel, grotendeels door invloeden van ons mensen zelf. Het is noodzakelijk om op korte en op lange termijn maatregelen te nemen. We zien ook een toenemende claim op de schaarse ruimte die we hebben. We willen ruimte voor het bouwen van woningen, voor groen en recreëren, en ruimte voor onze ondernemers en voorzieningen. In een sterk verstedelijkte omgeving is het zoeken naar een balans tussen al deze ruimteclaims uitdagend. We moeten goede afwegingen maken om duurzaam om te gaan met de ruimte die we hebben om te kunnen blijven zorgen voor een aantrekkelijk woon- en leefklimaat. Hendrik-Ido-Ambacht is een fijne gemeente om in te wonen. Onze inwoners waarderen de prettige woonomgeving en de voorzieningen. We blijven bouwen om te voldoen aan de (regionale) opgave. We hebben in de afgelopen jaren flink gebouwd in onze gemeente. We blijven dat doen in De Volgerlanden, het centrum en straks aan de Noordoevers. Daarna zijn er geen grootschalige bouwlocaties meer voorhanden. Dat betekent dat we creatief moeten zijn om bij te dragen aan het woningbouwvraagstuk. Wij hechten zeer veel waarde aan onze lokale economie en onze lokale ondernemers. Een sterke lokale economie is belangrijk voor de werkgelegenheid.

Wij zorgen voor een goed en warm contact met onze ondernemers en zetten in op ontwikkelkansen voor het bedrijfsleven. In deze periode treedt de Omgevingswet in werking. Deze wet beoogt te zorgen voor een goed evenwicht tussen het benutten en beschermen van de leefomgeving. Regels moeten eenvoudig, overzichtelijk, snel en adequaat kunnen worden uitgevoerd. We werken verder op de ingezette koers aan de omgevingsvisie en het omgevingsplan.

Onderdelen uit het coalitieprogramma die moeten worden vertaald naar het collegewerkprogramma In het coalitieprogramma zijn ambities en acties benoemd die verder moeten worden uitgewerkt in een collegewerkprogramma. Het collegewerkprogramma zet deze acties in de tijd uit (2022-2026) en geeft aan welke capaciteit benodigd is. De acties zijn hieronder benoemd. Duurzaam Hendrik-Ido-Ambacht De verduurzaming van onze samenleving is een enorme uitdaging. Een uitdaging die we aan moeten gaan. Voor onszelf en voor de nieuwe generaties. Verduurzaming, klimaatadaptatie, en energietransitie zijn zeer urgente onderwerpen die onze onverminderde aandacht verdienen. Wij benoemen duurzaamheid daarom als een opgave. Een opgave die door alle

Hendrik-Ido-Ambacht

Begroting 2023

16

beleidsterreinen heen loopt en beleidsterreinen verbindt, en waarbij alle afdelingen binnen de organisatie betrokken zijn. Het gaat daarmee des te meer om samenhang en integraliteit in beleid. Het is een opgave waar we als gemeente niet alleen voor staan en ook niet alleen voor kúnnen staan, maar die we samen met onze partners, ondernemers, inwoners en maatschappelijke organisaties aan moeten gaan. We borgen deze opgave op het hoogste niveau in de organisatie. De opgave duurzaamheid wordt samen met de raad vorm gegeven. Deze opgave wordt programmatisch ingevuld en er worden meetbare doelen en resultaten aan gekoppeld. De opgave wordt langs de volgende lijnen opgezet: - energietransitie en CO2 reductie; - klimaatadaptatie; - biodiversiteit; - grondstoffen en circulariteit; - groen; - duurzame mobiliteit.

Acties en ambities om verder uit te werken in het collegewerkprogramma: - effectueren van de RES en de TVW; - inzetten op zonnepanelen; - stimuleren om te isoleren en energie te besparen; - mogelijkheden onderzoeken om het warmtenet daar waar mogelijk in te zetten als eerste energiebron; - biodiversiteit van de openbare ruimte daar waar mogelijk vergroten; deze plekken kiezen we zorgvuldig; - openbare ruimte klimaat-adaptief inrichten; - het recycletarief voortvarend in stappen uitvoeren; - inzetten op circulair bouwen; - elektrisch rijden en andere vormen van duurzame mobiliteit faciliteren; - bestaande groenstructuur behouden en versterken; - mogelijkheden van een duurzaamheidsfonds onderzoeken.

Een groen Ambacht Hendrik-Ido-Ambacht is een groene gemeente in een sterk verstedelijkt gebied. Dit houden we zo en willen we graag versterken. Groen verkoelt tijdens warme periodes, vermindert luchtvervuiling, verbetert het milieu en zorgt voor de berging van water. Bovendien is een groene omgeving een prettige omgeving om in te verblijven, te bewegen en te recreëren. Een groene omgeving is gezond. De druk op de schaarse grond in onze gemeente is echter groot. We willen immers ook zorgen voor voldoende woningen, voorzieningen en bedrijven. Daarom kiezen we ervoor om de grote bestaande groene structuren te behouden en te versterken. Het Van Ticheltplantsoen, het Baxpark, het Sandelingenpark en het Sophiapark zijn voorbeelden van deze locaties. Deze

Hendrik-Ido-Ambacht

Begroting 2023

17

bebouwen we niet. We planten 500 extra bomen. Het behouden en versterken van de bestaande groene structuren werken we deze bestuursperiode verder uit. We nemen daarin onder andere klimaatadaptatie, biodiversiteit, extra groen en bomen, beeldkwaliteit en natuurvriendelijke oevers mee. Acties en ambities om verder uit te werken in het collegewerkprogramma: - bestaande groenstructuur behouden en versterken waar dat kan; - 500 extra bomen planten; - elders groen compenseren als groen op een (herontwikkelings-)locatie verdwijnt.

Wonen Ambacht is een fijne gemeente om in te wonen. Onze gemeente wordt gekenmerkt door veel groen, goede voorzieningen en een dorps karakter. Onze inwoners geven aan tevreden te zijn over de woonomgeving. Dat houden we graag zo! Het thema wonen is een urgent en complex vraagstuk. Er speelt veel. Dit thema wordt verder uitgewerkt met de raad. Werken en economie In onze gemeente werken veel ondernemers aan hun toekomst en aan de toekomst van Hendrik-Ido-Ambacht. Dat doen zij op bedrijventerreinen, in de winkelcentra en op allerlei andere plekken. Wij vinden het belangrijk dat zij dit kunnen blijven doen en dat het bedrijfsleven goede kansen heeft om zichzelf te ontwikkelen. Wij hechten veel waarde aan een goed ondernemersklimaat en een florerend bedrijfsleven. Een sterke lokale economie is belangrijk. Het levert werkgelegenheid op voor onze inwoners en is van belang voor onze brede welvaart. Een goede samenwerking tussen gemeente en ondernemers staat hierbij voorop. Acties en ambities om verder uit te werken in het collegewerkprogramma: - een nieuw Actieplan Lokale Economie opstellen samen met de ondernemers; - doorlopend gesprek met onze ondernemers en winkeliers; - de detailhandelsvisie verder uitvoeren; - vraag en aanbod op onze bedrijventerreinen in beeld brengen; - aanvragen van een vergunning voor een terras zo gemakkelijk mogelijk maken.

Grote beleidstrajecten niet voortvloeiend uit het coalitieprogramma Landschapstafel IJsselmonde De Landschapstafel heeft sinds 2021 een andere invulling gekregen. De nadruk is komen te liggen op onderlinge afstemming en overleg op het gebied van recreatieve en landschappelijke ontwikkelingen. Dit wordt in 2023 voortgezet. De projecten waaraan

Hendrik-Ido-Ambacht

Begroting 2023

18

subsidies zijn verleend komen tot een afronding. Medio 2023 moet de eindverantwoording over deze projecten aan de provincie worden afgelegd. Verbonden partijen - ontwikkelingen Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (OZHZ) OZHZ voert in mandaat omgevingstaken voor de provincie Zuid-Holland en de gemeenten in Zuid- Holland Zuid uit. OZHZ verleent vergunningen, houdt toezicht en handhaaft waar nodig (de VTH-taken). Naast de VTH-taken biedt OZHZ-advies over onderwerpen zoals geluid, bodem, lucht en energie. De maatwerkafspraken tussen gemeente en OZHZ zijn opgenomen in jaarprogramma's per opdrachtgever. In de komende periode ziet OZHZ een aantal belangrijke ontwikkelingen: 1. De Omgevingswet De Omgevingswet geldt vanaf 1 januari 2023. De voorbereidingen hiervoor zijn reeds lange tijd gaande. Het jaar 2023 staat in het teken van de implementatie van de wet. De manier waarop de OZHZ dit doet, is vastgelegd in de Ontwikkelaanpak 2022-2025. De programmatische aanpak voor de Omgevingswet richt zich vooral op het inrichten en aanpassen van systemen en processen voor de uitvoering van VTH-taken en het maken van afspraken met opdrachtgevers over de rol van de OZHZ bij onderwerpen zoals onder andere het omgevingsplan. 2.

Overgang van bodemtaken naar provincie en gemeenten Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet gaat het bevoegd gezag voor bodemsaneringstaken grotendeels over van de provincie naar de gemeenten. De bodemsaneringstaak is onderdeel van het basistakenpakket van omgevingsdiensten. OZHZ gaat deze taak vanaf 2023 uitvoeren voor alle gemeenten. Deze taak is dan ook verwerkt in de begroting van de OZHZ, evenals in onze begroting. De OZHZ sluit zoveel mogelijk aan bij de Nota VTH-beleid gemeentelijke taken Zuid-Holland Zuid. Om de inzet voor de bodemtaak te reguleren, ontwikkelt OZHZ samen met gemeenten een risicomodel (RUN-bodem) voor vergunningverlening, toezicht en handhaving. 3. Doorontwikkeling van de VTH-taken In 2020 en 2021 zijn onderzoeken uitgevoerd naar de kwaliteit van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) door omgevingsdiensten. Landelijk door de Commissie Van Aartsen, de Algemene Rekenkamer, het Dreigingsbeeld milieucriminaliteit en door de provincie Zuid-Holland. De OZHZ pakt het vervolg op deze onderzoeken op in de periode 2022 – 2025, samen met de andere omgevingsdiensten in Zuid-Holland, de gemeenten en de provincie. De verkenning van de provincie Zuid-Holland heeft inmiddels geleid tot een bestuursopdracht van de vijf dagelijkse besturen. Deze is gericht op de inhoudelijke maatschappelijke ontwikkelingen en opgaven van gemeenten en provincie.

De vraag is wat er nodig is om de huidige ontwikkelingen en opgaven aan te (blijven) kunnen. Denk bijvoorbeeld aan circulariteit, duurzaamheid en klimaat. De bedoeling is om te starten met een verbetertraject op onder andere de onderwerpen: arbeidsmarktcommunicatie, behoud en ontwikkeling van kennis en expertise, en informatiehuishouding en digitalisering.

Hendrik-Ido-Ambacht

Begroting 2023

19

Indicatoren begroting 2023

Hendrik-IdoAmbacht

Let op: alle getallen, bedragen en percentages zijn afgerond

2020

Hendrik-IdoAmbacht

Papendrecht

Sliedrecht

Zwijndrecht

Alblasserdam

HardinxveldGiessendam

Dordrecht

Bron

Toelichting

2021

Programma 2 Ruimtelijke ordening, economie en wonen Wonen Koopwoningen (percentage)

70%

70%

63%

57%

55%

60%

57%

64% OCD Woonmonitor

Percentage koopwoningen van de totale woningvoorraad.

Huurwoningen corporaties (percentage)

23%

23%

29%

33%

36%

31%

27%

28% OCD Woonmonitor

Percentage huurwoningen van coroporaties van de totale woningvoorraad.

Banen (aantal banen per 1.000 inwoners 15-74 jr)

414

418

616

790

629

648

667

650 waarstaatjegemeente.nl

Betreft het aantal vervulde posities. Dit zijn fulltimers, parttimers en uitzendkrachten.

Bedrijfsvestigingen (per 1.000 inwoners 15 -74 jr)

91

94

94

105

106

118

112

112 waarstaatjegemeente.nl

Het aantal vestigingen van bedrijven. Aantal verkooppunten binnen alle brachegroepen, inclusief leegstand. De branchegroepen bestaan uit dagelijks, mode&luxe, vrije tijd, in/om huis, detailhandel overig, transport&brandstof, cultuur&ontspanning, horeca en diensten.

Economie & arbeidsmarkt

Verkooppunten

NB

58

128

103

124

110

764

58 waarstaatjegemeente.nl

16% 37%

NNB 45%

NNB 24%

NNB 25%

NNB 19%

NNB 29%

NNB 19%

NNB waarstaatjegemeente.nl 32% waarstaatjegemeente.nl

Duurzaamheid

Zonnepanelen (percentage) Energielabel A (percentage)

Hendrik-Ido-Ambacht

Begroting 2023

Het aandeel woningen met zonnepaneel installatie Percentage huizen met energielabel A

20

Wat mag het kosten ? Begroting Begroting Begroting Begroting 2023 2024 2025 2026

(bedragen x € 1.000)

PMA2 Ruimtelijke ordening, economie en wonen Taakveld Lasten per taakveld 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 5.5 Cultureel erfgoed 7.4 Milieubeheer 8.1 Ruimtelijke ordening 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen Totaal lasten Ruimtelijke ordening, economie en wonen

2023

2024

2025

2026

228 406 9.592 101 48 918 352 19.577 1.100 32.322

196 469 1.942 101 48 899 352 23.940 1.084 29.031

156 256 1.982 101 48 901 352 20.568 1.085 25.449

156 256 2.023 101 48 901 329 4.820 1.015 9.649

Taakveld Baten per taakveld 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 7.4 Milieubeheer 8.1 Ruimtelijke ordening 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen Totaal baten Ruimtelijke ordening, economie en wonen

-182 0 -9.605 -58 0 -24 -19.435 -770 -30.074

-173 0 -1.944 -58 0 -24 -23.798 -770 -26.767

-173 0 -1.983 -58 0 -24 -20.425 -770 -23.433

-173 0 -2.022 -58 0 -24 -4.677 -770 -7.724

2.248

2.264

2.016

1.925

Geraamd totaal saldo van baten en lasten Ruimtelijke ordening, economie en wonen

Hendrik-Ido-Ambacht

Begroting 2023

21

Ruimtelijke ordening, economie en wonen (bedragen x € 1.000) Apparaatskosten 3.159 Materieel 6.910 Mutaties onderhandenwerk 20.936 Rente & Afschrijving 603 Subsidies en overdrachten 78 Verbonden Partijen 635 Eindtotaal 32.322

Uitgaven 2023

603 2%

78 635 0% 2% 3.159 10% 6.910 21%

Apparaatskosten Materieel Mutaties onderhandenwerk Rente & Afschrijving

20.936 65%

Ruimtelijke ordening, economie en wonen (bedragen x € 1.000) Lokale heffingen 808 Materieel 30 Mutaties onderhandenwerk 359 Overige inkomsten 16.828 Rijksbijdragen 0 Subsidies en overdrachten 12.048 Eindtotaal 30.074

Inkomsten 2023

808 30 3% 0%

359 1% Lokale heffingen Materieel

12.048 40%

Mutaties onderhandenwerk Overige inkomsten

16.828 56%

0 0%

Hendrik-Ido-Ambacht

Begroting 2023

22

Programma 3 Buitenruimte Inleiding Wij hechten er veel waarde aan dat onze fysieke leefomgeving goed toegankelijk, goed onderhouden, schoon en duurzaam ingericht is. Het groene karakter van ons dorp is meer dan kenmerkend voor Hendrik-Ido-Ambacht. In de buitenruimte ontmoeten mensen elkaar, wordt gespeeld en gesport. Een goed ingerichte buitenruimte nodigt uit tot bewegen. Dit alles bij elkaar bevordert de vitaliteit van onze inwoners en het draagt bij aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor mensen en bedrijven. Onderdelen uit het coalitieprogramma die moeten worden vertaald naar het collegewerkprogramma In het coalitieprogramma zijn ambities en acties benoemd die verder moeten worden uitgewerkt in een collegewerkprogramma. Het collegewerkprogramma zet deze acties in de tijd uit (2022-2026) en geeft aan welke capaciteit benodigd is. De acties zijn hieronder benoemd. Buitenruimte We maken ons sterk voor een leefbare, schone en groene omgeving. Het is immers de plek waar jong en oud moet kunnen verblijven. Ieder op zijn eigen manier. We willen mooie en veilige wandel- en hardlooproutes voor onze inwoners. Voor onze jeugd zorgen we voor aantrekkelijke, leuke en op sommige plekken ook wat ruige speelvoorzieningen. Buiten spelen is immers gezond en dat willen we dan ook aantrekkelijk maken. De landelijke nationale buitenspeeldag staat hier symbool voor.

Die aandacht willen we het hele jaar door hebben voor buiten spelen. We hebben daarbij aandacht voor een divers aanbod aan speelvoorzieningen. Voor elke leeftijdscategorie moet er wat zijn. Ons speelruimtebeleidsplan is hier leidend voor. Acties en ambities om verder uit te werken in het collegewerkprogramma: Ambachtse karakteristieken in het straatbeeld terug laten keren; overlast door hondenpoep terugdringen mooie en veilige wandel- en hardlooproutes; opruimverzoek voor hondenpoep in losloopgebieden . Onderhoudsniveau We vinden een kwalitatief goed onderhoudsniveau belangrijk. We groeien nog steeds als gemeente en daarbij hoort een goede kwaliteit van de openbare ruimte. Ons streven is om dit kwaliteitsniveau te verhogen. Acties en ambities om verder uit te werken in het collegewerkprogramma: openbaar gebied duurzaam en klimaat-adaptief inrichten en de plekken daarvoor zorgvuldig kiezen;

Hendrik-Ido-Ambacht

Begroting 2023

23

-

financiering beheerplannen onderzoeken; parken intact houden; een plan maken om de verblijfskwaliteit van het Van Ticheltplantsoen te vergroten, en daarbij de directe omgeving van het park betrekken; openbare ruimte en voorzieningen toegankelijk houden voor iedereen; onze inwoners stimuleren om hun eigen tuinen zo klimaat-adaptief mogelijk in te richten.

Grondstoffen en Afval Het verwerken van afval wordt steeds duurder. Daarom willen we toe naar minder afval om de kosten van afvalinzameling te beperken. Als we ons afval beter scheiden, beperken we de hoeveelheid restafval. Dit maakt hergebruik van sommige grondstoffen ook makkelijker en is daarmee dus ook duurzamer. De raad heeft besloten om te gaan werken met een recycletarief. We rollen het recycletarief voortvarend in stappen uit. Acties en ambities om verder uit te werken in het collegewerkprogramma: het recycletarief voortvarend in stappen uitvoeren; in gesprek met de raad over kaders voor de dienstverlener op het gebied van afvalinzameling; zoveel mogelijk bovengrondse inzamelpunten voor afval ondergronds brengen. Verkeer en vervoer Onze gemeente ligt op een centrale plek in het land. En onze gemeente groeit nog steeds. Die groei vraagt om een verkeersinfrastructuur die een goede doorstroming en afwikkeling van verkeer mogelijk maakt. In de vorige bestuursperiode hebben we met de raad het Mobiliteitsplan 2021-2030 opgesteld. Dit plan is voor ons leidend in de komende periode. We voeren dit plan uit, waarbij we tevens kijken naar de verkeerscirculatie in onze gemeente. Ook zijn er in de vorige periode aanpassingen in onze verkeersinfrastructuur aangebracht die een positief effect op de doorstroming en afwikkeling hebben gehad.

De komende periode gaan we samen met onze buurgemeente en de ondernemersvereniging een lobby opzetten richting Rijkswaterstaat en andere betrokkenen om een tweede viaduct over de A-16 zo snel mogelijk te realiseren. Wij zijn bereid hier substantieel aan bij te dragen. We onderzoeken of er mogelijkheden zijn om de geluidsoverlast van de A16 te beperken. Ook willen we onderzoeken of het mogelijk is om de brug over de Noord tijdens de ochtend- en avondspits gesloten te houden voor (plezier)vaart. Acties en ambities om verder uit te werken in het collegewerkprogramma: lobby voor de realisatie van een tweede viaduct over de A-16; onderzoek naar mogelijkheden om de geluidsoverlast van de A-16 zoveel mogelijk te beperken; substantiële bijdrage leveren aan realisatie van een tweede viaduct over de A16; verbeteringen doorvoeren binnen de bestaande concessie van het openbaar vervoer in onze gemeente; vervoer over water uitbreiden/intensiveren in regionaal verband;

Hendrik-Ido-Ambacht

Begroting 2023

24

-

regels ontwikkelen voor het plaatsen van laadpalen; maatregelen nemen om de overlast bedrijfsbussen te beperken; verkeersveiligheid verbeteren via jaarlijkse actieplannen die voortvloeien uit het Mobiliteitsplan 2021-2030; aanvullend onderzoek naar een goede en verkeersveilige inrichting van de Laan van Welhorst.

Grote beleidstrajecten niet voortvloeiend uit het coalitieprogramma Beleidsplan begraafplaatsen In het Begraafplaatsenbeleidsplan 2020-2030 staat hoe de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht gaat voorzien in voldoende begraafcapaciteit, een meer kostendekkende exploitatie en de manier waarop we omgaan met trends en ontwikkelingen in de lijkbezorging. Het beleidsplan is in 2020 door de raad vastgesteld. De Verordening op het beheer van de begraafplaatsen Hendrik-Ido-Ambacht is in 2020 aangepast op het nieuwe beleidsplan. In de tarieventabel van de begraafplaatsen in Hendrik-Ido-Ambacht 2021 zijn de tarieven aangepast op de uitgangspunten zoals vastgelegd in het nieuwe beleidsplan. Beleidsplan Openbare Verlichting In 2019 is het nieuwe beleidsplan vastgesteld met daarbij een budget per jaar voor het vervangen en het verduurzamen van ons areaal. In 2023 gaan we verder met het vervangen van de armaturen en masten zoals vastgesteld in het beleidsplan. Ook gaan we in 2023 aan de slag met ‘ Smartlighting ‘, waarmee we armaturen op afstand kunnen beheren en aansturen. Gemeentelijk rioleringsplan Goede riolering is nodig voor de bescherming van de volksgezondheid, het milieu en het tegengaan van wateroverlast. Met het Gemeentelijk Rioleringsplan 2019-2023 (GRP) vullen wij de gemeentelijke zorgplichten in voor stedelijk afvalwater, afvloeiend hemelwater en grondwater.

Ook staat in dit plan welke middelen onze gemeente hiervoor inzet. Duidelijk is dat het klimaat verandert. De zomers worden heter en de kans op extreme neerslag wordt steeds groter. Daarom zal de aanpak van klimaatadaptatie in 2023 verder vorm moeten krijgen. Om de kansen te benutten, willen we klimaatadaptatie verder uitwerken bij stedelijke ontwikkeling, herstructurering van bestaande gebieden en het slim koppelen van beheerplannen. Stedelijk waterbeheer Sinds 2019 gaan de wateraspecten op hoofdlijnen op in het Gemeentelijk Rioleringsplan 20192023 (GRP) in plaats van in een waterplan. In 2023 geven wij samen met het waterschap Hollandse Delta hier nadere invulling aan, door samenwerking in de waterketen en de Kaderrichtlijn Water (KRW).

Hendrik-Ido-Ambacht

Begroting 2023

25

Wat mag het kosten ? Begroting Begroting Begroting Begroting 2023 2024 2025 2026

(bedragen x € 1.000)

PMA3 Buitenruimte Taakveld Lasten per taakveld 2.1 Verkeer en vervoer 2.5 Openbaar vervoer 5.73 Openbaar groen (prog 3) 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.5 Begraafplaatsen en crematoria 8.13 RO Vastgoedregistratie (prog 3) Totaal lasten Buitenruimte

2023

2024

2025

2026

3.996 145 2.396 2.228 4.198 631 153 13.747

4.009 145 2.322 2.225 4.284 598 153 13.736

4.007 147 2.204 2.221 4.358 595 153 13.685

4.074 147 2.248 2.201 4.502 597 153 13.922

Taakveld Baten per taakveld 2.1 Verkeer en vervoer 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.5 Begraafplaatsen en crematoria Totaal baten Buitenruimte

-181 -2.707 -4.867 -688 -8.443

-181 -2.707 -4.971 -688 -8.547

-181 -2.707 -4.998 -688 -8.574

-181 -2.707 -5.176 -688 -8.752

5.304

5.189

5.111

5.170

Geraamd totaal saldo van baten en lasten Buitenruimte

Hendrik-Ido-Ambacht

Begroting 2023

26

Buitenruimte (bedragen x € 1.000) Apparaatskosten 1.590 Materieel 8.414 Rente & Afschrijving 1.101 Subsidies en overdrachten 104 Verbonden Partijen 537 Voorzieningen 2.001 Eindtotaal 13.747

Uitgaven 2023

537 104 4% 1%

1.590 12%

2.001 14%

1.101 8%

Apparaatskosten Materieel Rente & Afschrijving Subsidies en overdrachten Verbonden Partijen

8.414 61%

Buitenruimte (bedragen x € 1.000) Lokale heffingen 7.860 Overige inkomsten 406 Subsidies en overdrachten 177 Voorzieningen 0 Eindtotaal 8.443

Voorzieningen

Inkomsten 2023

406 5%

177 0 2% 0% Lokale heffingen Overige inkomsten Subsidies en overdrachten Voorzieningen

7.860 93%

Hendrik-Ido-Ambacht

Begroting 2023

27

Programma 4 Veiligheid, dienstverlening, bestuur en middelen Inleiding We zijn een veilige gemeente. We hanteren een bestuursstijl waarbij we op het juiste moment ruimte geven aan raad, inwoners en ondernemers. In onze regionale samenwerking zoeken we meerwaarde voor onze inwoners. En onze solide financiële basis gaan we op orde houden, ondanks de druk die daarop door het onberekenbare Rijksbeleid wordt gezet. Onderdelen uit het coalitieprogramma die moeten worden vertaald naar het collegewerkprogramma In het coalitieprogramma zijn ambities en acties benoemd die verder moeten worden uitgewerkt in een collegewerkprogramma. Het collegewerkprogramma zet deze acties in de tijd uit (2022-2026) en geeft aan welke capaciteit benodigd is. De acties zijn hieronder benoemd. Bestuursstijl Bestuursstijl gaat over de manier waarop je met elkaar omgaat. Wij staan voor een transparante manier van besturen. Dat betekent dat we helder zijn over onze rol in diverse processen. En dat we ruimte laten voor anderen. Binnen de kaders van onze participatienota bieden we onze inwoners die ruimte. Maar ook voor de gemeenteraad is er ruimte. Door met startnotities te gaan werken willen we de raad nog beter aan de voorkant van een traject ruimte geven om haar kaderstellende positie in te kunnen nemen.

Acties en ambities om verder uit te werken in het collegewerkprogramma: werken met startnotities invoeren om de raad aan de voorkant van grote trajecten of trajecten waarin veel verschillende belangen spelen goed in positie te brengen. Participatie Iedereen in onze gemeente heeft zijn eigen kennis, talenten en expertise. Met elkaar vormen en zíjn we Ambacht. Inwoners kennen hun eigen leefomgeving als de beste en weten als geen ander wat ertoe doet in die omgeving. Door ruimte te bieden aan participatie zetten we de kracht en energie uit de samenleving optimaal in. Acties en ambities om verder uit te werken in het collegewerkprogramma: participatienota voortvarend uitvoeren; streven dat inwoners niet worden verrast door veranderingen in hun leefomgeving. Dienstverlening Inwoners, bedrijven en instellingen moeten hun zaken snel en goed kunnen regelen bij de gemeente. Daarbij hanteren we het principe “minder regels, meer service”. Acties en ambities om verder uit te werken in het collegewerkprogramma:

Hendrik-Ido-Ambacht

Begroting 2023

28

-

onderzoek naar de inrichting, functie en de verduurzaming van het gemeentehuis in het kader een goede dienstverlening, een adequate ondersteuning voor hybride werken en het zijn van een goed werkgever.

Openbare Orde en Veiligheid Het is goed wonen in Hendrik-Ido-Ambacht. En bij goed wonen en woongeluk hoort een veilige leefomgeving. Veiligheid is één van onze kernwaardes. Daarbij horen zichtbare en aanspreekbare medewerkers zoals BOA’s en wijkagenten. De structurele aanpak van ondermijning en de borging hiervan in de organisatie is een punt van zorg en aandacht. Bij ondermijning gaat het om vormen van georganiseerde criminaliteit die zich manifesteren in gemeenten/op het gemeentelijk grondgebied, met mogelijk een bedreigende uitstraling naar de (woon)omgeving. Denk aan druggerelateerde criminaliteit, mensenhandel, witwassen, vastgoedfraude en Outlaw Motorcycle Gangs (OMG’s). Het veiligheidsdomein bekijken we integraal. Acties en ambities om verder uit te werken in het collegewerkprogramma: het veiligheidsdomein integraal bekijken en op basis van het integraal veiligheidsplan de benodigde capaciteit verder uitwerken via een lobby inzetten op versterking van de politiecapaciteit blijvend inzetten op de versterking van buurtpreventie geen experimenten met soft- en harddrugs

Financiën We gaan in Hendrik-Ido-Ambacht zorgvuldig om met het geld van onze inwoners. We moeten als gemeente een solide en meerjarig sluitende begroting hebben. Dat is ons ook jarenlang gelukt. We kunnen nu echter minder rekenen op (structurele) inkomsten vanuit het Rijk. Onze financiën en de degelijke staat daarvan komen daardoor steeds verder onder druk te staan. Toch blijven we ons inzetten om ons solide beleid van de afgelopen jaren voort te zetten. We streven naar een gezonde reservepositie. Acties en ambities om verder uit te werken in het collegewerkprogramma:  heffingen moeten in principe kostendekkend zijn;  belastingen in principe met niet meer dan de prijsindex verhogen;  alleen wanneer de belangrijkste voorzieningen onder druk komen te staan, extra verhoging van de lokale belastingen doorvoeren;  hondenbelasting aanpassen door één tarief in te voeren voor elke hond. CAI-gelden De Stichting CAI heeft jaren geleden vermogen verkregen door de verkoop van het kabelnetwerk. De gemeente en de CAI hebben afspraken gemaakt over de besteding van dit vermogen. Er is afgesproken dat de middelen worden aangewend voor voorzieningen voor inwoners van onze gemeente, in samenspraak met het college.

Hendrik-Ido-Ambacht

Begroting 2023

29

Acties en ambities om verder uit te werken in het collegewerkprogramma: - gesprek voeren met de Stichting CAI aan over een bredere besteding van de CAIgelden, passend bij de maatschappelijke opgaven.

Regionale samenwerking Regionale samenwerking is erg belangrijk voor ons. Wij hechten veel waarde aan de krachtige samenwerking in de Drechtsteden en zien veel voordelen in gezamenlijke lobby’s. We zijn in de afgelopen bestuursperiode op een andere manier met elkaar gaan samenwerken. De nieuwe samenwerking in het sociaal domein maakt maatwerk en lokale sturing mogelijk. De ondersteunende diensten worden nu door de Servicegemeente Dordrecht aan ons geleverd. In het ruimtelijk-economisch domein werken we al wat langer samen aan de ambities van de Groeiagenda Drechtsteden 2030. Wij zijn van mening dat deze samenwerking ons voordelen oplevert. Deze voordelen zijn van financiële, organisatorische en inhoudelijke aard. Acties en ambities om verder uit te werken in het collegewerkprogramma: - de visie op regionale samenwerking actualiseren samen met de raad; - de Nota verbonden partijen actualiseren samen met de raad; - een zelfstandige gemeente blijven met een eigen, krachtige en zelfstandige organisatie. Grote beleidstrajecten niet voortvloeiend uit het coalitieprogramma Informatieveiligheid Informatieveiligheid is in deze tijd een belangrijke zaak en verdient de bijbehorende aandacht. Een waterdichte informatiebeveiliging is echter niet mogelijk. We werken risicogestuurd en nemen op basis hiervan maatregelen. Eén van de grotere risico's ligt bij het menselijk handelen.

Er is dan ook continu aandacht voor het veiligheidsbewustzijn van onze medewerkers op dit gebied. Veel aandacht gaat naar het programma ICT Verandert. Onderdeel hiervan is de overgang naar een Digitale Werkruimte gebaseerd op MS 365. Deze biedt geavanceerde mogelijkheden op het gebied van veiligheid. Het geeft een betere beveiliging op schadelijke aanvallen, informatie wordt beter beveiligd en de rapportagemogelijkheden zijn uitgebreider, waardoor adequater gehandeld kan worden. In de tweede helft van 2022 is een gap analyse uitgevoerd. Er vindt tevens een nieuwe aanbesteding plaats voor een bewustwordingstool voor medewerkers. Verantwoording vindt ook dit jaar plaats via de Eenduidige Normatiek Single Information Audit (ENSIA), waarbij op verschillende gebieden zoals techniek, basisregistraties, menselijk handelen, de aansluitingen op de voorzieningen van Logius (Mijn Overheid), zowel horizontale als verticale verantwoording plaats vindt.