Algemene beschouwingen november 2021 VVD

Begrotingsraad 1 nov 2021

In de aanloop op deze vergadering mogen alle partijen in 350 woorden hun licht laten schijnen op de begroting. Een voorproefje voor de maximaal 15 minuten lange betogen die vanavond de revue passeren. Focus is de begroting en de plannen voor komend jaar. Dit is de laatste begrotingsbespreking van dit college, en dus een opsomming van wat er is gedaan naar aanleiding van het coalitieprogramma en is het vrij beleidsarm voor de komende periode. U heeft waarschijnlijk vanavond het genoegen om getuige te zijn van de start van de gemeenteraadsverkiezingen 2022. Net als vorig jaar wil de VVD beginnen met stil te staan bij het afgelopen jaar. Een periode die anders is verlopen door de Corona pandemie. In Ambacht kennen we allemaal wel iemand die ziek is geworden en sommigen helaas ook mensen die aan het virus zijn overleden. Maar ook voor degenen die niet lichamelijk getroffen zijn, is het afgelopen jaar heel anders verlopen. Van thuiswerken en thuisonderwijs, uitgestelde zorg, bedrijven die inkomsten missen, bruiloften en evenementen die niet door konden gaan, verjaardagen, sporten, recreatie en zelfs boodschappen doen. Alles was anders. Ook binnen de muren van het gemeentehuis is veel veranderd. Niet altijd zichtbaar voor de inwoners. Wij als raad hebben geleerd om thuis en hybride te vergaderen. De burgemeester heeft aangekondigd onze gemeente te verlaten.

De gemeentesecretaris heeft afgelopen zomer gekozen voor een andere gemeente. De transitie binnen de Drechtsteden leidt tot een grotere afstand tot de feitelijke besturing en uitvoering. De nieuwe gemeenschappelijk regeling leidt tot nieuwe samenwerking. Het nieuwe normaal maakt nieuwe kansen Vanavond zal de VVD naar aanleiding van deze begroting aandacht vragen voor landelijk en lokale problemen die spelen en de kansen die we voor onze inwoners zien.

De Corona pandemie, hoe lang nog? Waar de begroting nog sprak over het einde dat in zicht is, blijkt vandaag de dag dat nog niet zo zeker. Het landelijke vaccinatieprogramma heeft zeker bijgedragen aan een verlaging van het aantal opnames in een ziekenhuis, echter zien we nog steeds dat maar 80% van de bevolking gevaccineerd is. Om landelijke maatregelen versoepeld te houden en de zorg te ontlasten en daarmee ook de reguliere medische handelingen weer planbaar te maken, zouden we met elkaar moeten streven naar 100% vaccinatiegraad. Er zijn mensen die om medische redenen niet gevaccineerd kunnen worden, maar als overheid, landelijk en lokaal, moeten we inzetten om al onze inwoners te vaccineren. Het initiatief zoals de vaccinatie bus eerder dit jaar is daar een mooi voorbeeld van. Ook zou de gemeente anoniem vaccineren mogelijk moeten maken. De financiële gevolgen van corona voor de inwoners, bedrijven en de gemeente zijn op dit moment nog lastig in te schatten. De gemeente heeft bedrijven en verenigingen ondersteund, maar of dit voldoende is geweest moet ook in 2022 nog blijken. De noodzaak van de energietransitie wordt met de hoge gasprijzen steeds zichtbaarder. Vorige jaar al pleitte de VVD voor focus op maatregelen die altijd goed zijn en een directe impact hebben voor huishoudens zoals isolatie en minder energie verbruik.

Met de recente ontwikkelingen lijkt dat nog meer urgent. In de huidige plannen is nog steeds veel onduidelijkheid over wat alle maatregelen de gemeente en haar inwoners echt gaan kosten. Voor de VVD is het uitgangspunt dat gekeken wordt naar haalbare, betaalbare en toekomst vaste oplossingen. Wij vragen ons wel wat de huidige energiecrisis met veel hogere prijzen voor impact heeft op de begroting van de gemeente? Grote vraagstukken rondom klimaatadaptie zijn ook aan de orde in HIA. Iedereen doet wat. Maar wat mag van iedereen verwacht worden? De vele betegelde tuintjes. Wateroverlast in de Reeweg. Het spanningsveld tussen woningbouw, groen en waterberging. De komende jaren zal er meer aandacht uit moeten gaan naar de consequenties van de keuzes van inwoners en overheid. Ondanks de bouwontwikkelingen in Ambacht voelen wij in ons dorp ook de crisis rondom Woningnood. Hoe fijn is het dat veel mensen willen blijven of komen wonen in HIA. Maar helaas zijn de huizen bijna niet meer betaalbaar. De vraag naar een goede mix voor woningen voor starters, gezinnen en alleenstaande en ouderen is hoog maar het is moeilijk aan die vraag te voldoen. De vraag bestaat namelijk niet alleen uit woningen, maar daarbij horen ook voldoende groen, buitenruimte, speelplekken, parkeerplaatsen, voorzieningen, scholen etc.

En als we toekomstbestendige woningen willen bouwen, dan zullen deze ook qua grootte toekomstbestendig moeten zijn. Een divers woningaanbod moet het niet alleen mogelijk, maar ook aantrekkelijk maken om door te stromen naar een woning die past bij iemands levensfase. De kosten in het sociale domein blijven maar oplopen. Er moet worden ingegrepen en duidelijke keuzes worden gemaakt om te voorkomen de gemeente (diep) in de schulden komt of andere beleidsterreinen onder druk komen te staan. Er is dit jaar op bestuurlijk niveau de keuze gemaakt om over te gaan naar de Gemeenschappelijke Regeling Sociaal per 1 januari 2022, als opvolging op de GR Drechtsteden. We gaan hierin in onze regio op een nieuwe manier samenwerken binnen het sociaal domein. Gemeenten krijgen meer grip en er bestaat meer ruimte voor maatwerk. Laten we er nu voor zorgen dat maatwerk niet gaat leiden tot meer

kosten en dat we verstandig kijken naar wat we vergoeden en hoe we dat efficiënter kunnen doen. De discussie rondom jeugdzorg wordt eindelijk gevoerd over de inhoud en hoe we zorg betaalbaar en bereikbaar houden. Vanaf 2023 gaan gemeenten alleen nog betalen voor de in hun gemeente gemaakte kosten. We moeten met elkaar de discussie aan gaan wat onder jeugdzorg valt en wat bij de ouders, bij de opvoeding, hoort. Ook op de toegang en de aanbieders dient strakker te worden gestuurd. Als uit landelijke onderzoeken blijkt dat jeugdhulpaanbieders flinke winsten maken en de systeempartijen verlies maken of net quitte spelen, dan moeten we dat hier ook onderzoeken en harde keuzes maken. We kunnen gewoonweg niet alles. Eigen verantwoordelijkheid is niet de laatste stap, maar het begin om te zorgen dat iedereen zorg kan krijgen als die nodig is. Met het preventieplan sociaal domein worden stappen gezet, met aandacht voor de eigen kracht en zelfredzaamheid van inwoners, om te bevorderen dat het beroep op (duurdere) zorg wordt voorkomen en beperkt. Een kans waar wij vorig jaar aandacht voor hebben gevraagd was het besef dat een bredere benadering van positieve gezondheid gewenst is. Hier hoort een gezonde leefstijl bij en een inrichting van een leefomgeving die gezond gedrag stimuleert. Goed om te zien dat wethouder Van Die en Lafleur samen werk hebben gemaakt van een rookvrije omgeving.

Er is extra geld vrijgemaakt voor het groenonderhoud. Helaas zien de inwoners daar nog niet voldoende van. Ook hebben wij aandacht gevraagd voor een veilige verkeersomgeving. De aanpak van wethouder Lafleur heeft geleid tot een mobiliteitsplan met extra aandacht voor gevaarlijke verkeerssituaties. De Laan van Welhorst, Veersedijk, Onderdijkse Rijweg en Achterambachtseweg worden de komende jaren aangepakt. Er wordt gewerkt aan de bereikbaarheid, verkeersveiligheid, leefbaarheid en parkeren. Allemaal thema’s waar we ons al jaren druk over maken. Ook is er veel aandacht uitgegaan naar veiligheid en handhaving. Door de maatregelen vanwege corona is er extra ingezet op handhaving. Dit willen we structureel maken. De politie en Boa’s verdienen veel waardering voor het werk dat zij doen. Het is belangrijk dat toezicht en handhaving in de volle breedte, in wijken en in het buitengebied, worden versterkt. Minister Grapperhaus heeft onlangs bekend gemaakt dat er meer geld voor politie en BOA’s beschikbaar wordt gesteld. Wij vragen de burgemeester hier zijn voordeel in te doen en meer politie en BOA capaciteit naar HIA te halen. Hard nodig gezien de vele extra taken die op hen afkomt en de lokale onrust mbt vuurwerkbommen en overlast. Wij zien kansen voor toerisme in Ambacht.

Er komen steeds meer B&B’s, we hebben mooie horeca in de pijplijn, vele evenementen, een mooi groen dorp met wandelgebieden en recreatie in de parken, een waterbusplein dat kansen biedt. Net als de nabije omgeving van Kinderdijk, Dordrecht, Rotterdam en de mooie polders en rivieren. We mogen Ambacht wat meer op de kaart zetten. Over de geplande verbouwing van Cascade zijn wij positief. Het geeft extra mogelijkheden voor onze inwoners om elkaar te ontmoeten op alle dagen van de week. Is in de verbouwingsplannen ook gekeken naar voldoende parkeermogelijkheden voor verschillende vervoersmiddelen? Wij hopen dat volgend jaar het foodtruckfestival weer terugkomt en dit keer ook op de zondag. Wij zijn voorstander van de fietsenstalling in de Schoof. Hiervoor zou met deze begrotingsbehandeling een plan worden voorgelegd. Dat hebben wij nog niet gezien. Over de afvalstoffenheffing en de nodige maatregelen is ook al veel gezegd. Voorgesteld wordt om het tarief wederom te verhogen omdat het nog steeds niet kostendekkend is. Maar als wij

naar de begroting kijken dan zien wij daar tegenstrijdige getallen. Uit de begroting blijkt dat er meer baten dan lasten zijn voor afval. Er is geen zuiver beeld over wat afval nu echt kost. Als we een majeure wijziging in de aanpak van afval gaan doen, dan moeten we wel transparant zijn over alle inkomsten. In de beantwoording in de commissie werd aangegeven dat niet alle kosten die horen bij afval onder het taakveld afval staan, maar deze worden WEL meegerekend en tegelijkertijd worden de inkomsten van Gevudo en vergoeding van Nedvang die bij afval hoort weer NIET meegerekend. U baseert een verhoging op de afvaltarieven dus niet op zuivere cijfers, waarmee wijzigingen in de afvalstoffenheffing ook niet zijn uit te leggen aan de Ambachters. Voor de toekomstplannen kijkt u eenzijdig. Wij missen onderzoek naar wat landelijk wordt gezien als het meest effectief, namelijk mini-containers. Het college dient zorg te dragen dat de raad over alle feiten beschikt en niet alleen de opties die in het coalitieprogramma zijn aangegeven. Nascheiding is door de beperking van onze afvalverwerker geen optie terwijl dit wel effectiever en gebruikersvriendelijker is.

Waarom is het college niet bereid om breder te kijken, zodat Ambachters zicht krijgen op alle opties en bijbehorende overwegingen? Als we met elkaar willen streven naar een afvalvrije gemeente dan moeten we ook zorgen dat er minder afval wordt aangeboden. Een mogelijkheid die de gemeente heeft is bijvoorbeeld het beperken van papieren afval van reclamefolders. We kunnen als gemeente zorgen dat inwoners kunnen aangeven dat ze wel folders willen (de zo genoemde opt-in) in plaats van aan te geven dat ze het niet willen (opt-out). Hiermee wordt de milieubelasting door het verspreiden van drukwerk verminderd maar niet verboden. Tenslotte vraagt de VVD zich af hoeveel zicht we nu krijgen op onze werkelijke financiële situatie? Het is mooi om voor de verkiezingen te zeggen dat de WOZ niet wordt verhoogd, maar uit de begroting blijkt dat er nog veel beheersplannen en aanvullende maatregelen nodig zijn om tegenvallers op te vangen. Ook blijkt dat we een nadeelgemeente zijn geworden, waardoor de rijksbijdrage aan de gemeentebegroting kleiner wordt, terwijl tegelijkertijd de BUIG budgetten nog onzeker zijn. Deze ontwikkeling is zichtbaar, maar het college anticipeert daar niet proactief op. Of te wel: de huidige coalitie pakt de zichtbare problemen niet aan, maar schuift deze door naar de volgende gemeenteraad.