3. NRIJ concept jaarstukken NRIJ 2023

Jaarstukken 2023 Jaarverslag en jaarrekening Natuur- en recreatieschap IJsselmonde

juni 2024

1

Inhoudsopgave JAARVERSLAG 2023

3

1. BESTUURLIJKE SAMENVATTING

4

2. LEESWIJZER

6

3. VERANTWOORDING PROGRAMMA INSTANDHOUDING EN ONTWIKKELING GEBIEDEN

7

3.1. GEBIEDSBEHEER

7

3.2. MAATSCHAPPELIJKE BETROKKENHEID

10

3.3. PLANNEN MAKEN

10

3.4. OVERHEAD

11

3.5 ALGEMENE MIDDELEN

14

3.6 PROJECTEN/KREDIETEN

14

4. PARAGRAFEN

17

4.1 WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING

17

4.2 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN

19

4.3 FINANCIERING

20

4.4 GRONDBELEID

21

4.5 BEDRIJFSVOERING

22

JAARREKENING 2023

23

2

Jaarstukken 2023 | Bestuurlijke samenvatting

JAARVERSLAG 2023

3

Jaarstukken 2023 | Bestuurlijke samenvatting

1. Bestuurlijke samenvatting In deze bestuurlijke samenvatting zijn de gerealiseerde speerpunten per programma benoemd. Deze punten zijn verder uitgewerkt in hoofdstuk 3: Programmaverantwoording. Bestuurlijke context Het Natuur- en recreatieschap IJsselmonde (NRIJ) is een gemeenschappelijke regeling waarin vijf gemeentelijke overheden deelnemen. Het NRIJ heeft tot taak om in onderlinge samenhang het gemeenschappelijk belang van de deelnemers te behartigen voor wat betreft de ontsluiting, de ontwikkeling, aanleg en het beheer in het kader van de openluchtrecreatie en het toerisme en waar mogelijk van natuur en landschap in het werkgebied. Het NRIJ heeft een beheerareaal van ruim 800 hectare. De uitvoering van de werkzaamheden van het recreatieschap wordt middels een samenwerkingsovereenkomst verzorgd door Staatsbosbeheer. Met de provincie Zuid Holland en de gemeente Rotterdam bestaat een langjarige subsidierelatie. De continuïteit van de bijdragen op langere termijn is onzeker, maar het gezamenlijk belang is evident. De provincie heeft in 2022 een nieuwe subsidieregeling voor het beheer van recreatiegebieden vastgesteld waarop NRIJ na 2025 een beroep kan doen. De evaluatie van de regeling en de komst van alle schappen in Zuid Holland die gebruik mogen gaan maken van deze regeling maakt dat de Provincie de voorwaarden mogelijk gaat aanpassen.

Duidelijkheid hierover wordt gegeven bij de behandeling van de voorjaarsnota door Provinciale Staten in juni 2024. Verwacht wordt dat de uitgangspunten die hierin als argument worden aangevoerd, te weten, druk op de gebieden door uiteenlopende oorzaken, meer woningbouw, de stikstofproblematiek en zowel de noodzaak als de wens om meer te kunnen bewegen/sporten in de buitenlucht onderdeel worden van de besluitvorming. Met de gemeente Rotterdam wordt een samenwerkingsovereenkomst aan gegaan voor de zes opvolgende jaren met een jaarlijkse bijdrage van € 550.000. De NRIJ-gebieden liggen op IJsselmonde als groene longen in een stedelijke omgeving. Om de hiervoor genoemde belangen in de praktijk te brengen blijft een goede samenwerking nodig. Het NRIJ erkent dat in de komende jaren substantieel minder geld beschikbaar kan komen van verschillende overheden. Rekening gehouden wordt met een financiële opgave oplopende tot 20% in 2025 (5% per jaar vanaf begroting 2022). Om deze reden heeft het bestuur van het schap besloten tot een verkenning naar optimalisaties om de toekomstige beheerlast te verlagen. Dit wordt tot 2026 budgetneutraal uitgevoerd; eventuele gerealiseerde besparingen worden geïnvesteerd in pilotprojecten voor de nieuwe vorm van beheer, gebaseerd op de toekomstthema’s. In 2022 is er een wijziging van kracht geworden in de Wet Gemeenschappelijke Regelingen.

Een deel van deze wet is automatisch van kracht geworden, een ander deel zijn onderdelen waarop het bestuur voorstellen kan voorleggen aan de, aan het schap, deelnemende gemeenteraden. Dit traject is doorlopen en in 2024 wordt de Gewijzigde Gemeenschappelijke Regeling ter vaststelling aan de deelnemende gemeenteraden voorgelegd. In 2023 zijn de gebieden wederom significant zeer druk bezocht, met name de gebieden rondom de Oude Maas. Door een deelnemende gemeente zijn hierop ook, in overleg met het schap verkeersregelaars ingezet. Tegelijkertijd brengt het ook uitdagingen met zich mee onder andere gerelateerd aan veiligheid, vervuiling en een toename aan beheerkosten. Er zijn extra hygiëne maatregelen uitgevoerd en er wordt gewerkt om een project op te tuigen waarbij (zwerf)afval structureel wordt aangepakt. Er blijft een toenemende trend van vernieling, vandalisme en afvaldumpingen waarneembaar.

4

Jaarstukken 2023 | Bestuurlijke samenvatting

Financiële samenvatting De jaarrekening 2023 sluit met een voordelig resultaat van 241.867 euro. Exploitatie De resultaten per programma zijn als volgt:

PRODUCT

BEDRAG

VOORDELIG/NADELIG

TOELICHTING

Gebiedsbeheer

139.001

voordelig

Het gebiedsbeheer is (per saldo) tegen minder kosten gerealiseerd, met behoud van het afgesproken kwaliteitsniveau.

Maatschappelijke betrokkenheid

10.492

voordelig

De inzet voor maatschappelijke betrokkenheid is minder intensief geweest dan gepland doordat er door betrokken partijen meer zelfstandig geopereerd werd.

Plannen maken

17.712

voordelig

Gelet op de optimalisatie van de begroting is er een pas op de plaatst gemaakt met planontwikkeling in de gebieden.

Bestuurlijke diensten

50.367

voordelig

Met het invullen van de functie Bestuurssecretaris door Staatsbosbeheer is een efficiencyvoordeel bereikt op het onderdeel bestuursondersteuning.

Financiële diensten

4.011

nadelig

Nvt

Juridische diensten

1.220

Voordelig

Nvt

Algemene middelen

27.088

Voordelig

De bijdrage van de Provincie Zuid-Holland is geïndexeerd.

Saldo gewone bedrijfsvoering

241.868

Voordelig

Afwijking kredieten

7.580

Voordelig

Nvt

Afwijking dekking kredieten/ mutaties reserves

7.581

Nadelig

Nvt

Totaal resultaat

241.867

Voordelig

Overhead

Voorgesteld wordt het voordelige jaarresultaat 2023: - toe te voegen aan het aan de Algemene Reserve. Vermogenspositie Het eigen vermogen komt per ultimo 2023 uit op een bedrag van ca. € 4,6 miljoen.

5

Jaarstukken 2023 | Leeswijzer

2. Leeswijzer In deze jaarstukken wordt inzicht gegeven in de voortgang van het realiseren van de doelen en prestaties uit de programmabegroting 2023 en de najaarsrapportage 2023. Daarnaast wordt inzicht geboden in de realisatie van additionele projecten (kredieten). In de tabellen zijn de realisatiecijfers over het jaar 2023 opgenomen. De lasten en de baten zijn gepresenteerd als positieve bedragen in hele euro’s. Voor zover niet anders vermeld zijn alle resultaten incidenteel. De jaarstukken zijn opgesteld naar de eisen die het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV) stelt. In de bestuurlijke samenvatting (hoofdstuk 1) is op hoofdlijnen ingegaan op de belangrijkste ontwikkelingen en resultaten in 2023. In hoofdstuk 3 is de programmaverantwoording opgenomen. Hierin worden de doelen en prestaties toegelicht door beantwoording van de drie W-vragen: 1. Wat hebben we bereikt? 2. Wat hebben we gedaan? 3. Wat heeft het gekost? Hoofdstuk 4 zal daarna ingaan op de, volgens het BBV verplichte en voor het recreatieschap relevante, paragrafen, te weten: - Weerstandsvermogen en risicobeheersing - Onderhoud kapitaalgoederen - Financiering - Grondbeleid - Bedrijfsvoering Hoofdstuk 5 bevat de jaarrekening 2023 met daarin de waarderingsgrondslagen, de balans per 31 december 2023 met toelichting en het overzicht van baten en lasten met toelichting.

Ook is in hoofdstuk 5 aanvullende (o.a. wettelijke verplichte) informatie opgenomen.

6

Jaarstukken 2023 | Programmaverantwoording

3. Verantwoording Programma Instandhouding en Ontwikkeling Gebieden Het programma is opgebouwd uit de volgende onderdelen: - Gebiedsbeheer - Maatschappelijke betrokkenheid - Plannen maken - Overhead - Projecten/Kredieten en - Mutatie reserves

3.1. Gebiedsbeheer De natuur- en recreatiegebieden vallend binnen de gemeenschappelijke regeling zijn onderhouden conform het principe ‘schoon, heel en veilig’ voor een optimaal gebruik door de bezoekers. Onder het beheer van de gebieden vallen tevens diverse exploitaties, die bijdragen aan de recreatieve kwaliteit. Het gebiedsbeheer is gerealiseerd door middel van de volgende producten en diensten: 1. Beheerinformatie 2. Uitvoeren terreininspecties 3. Ondersteuning recreatie-, landschaps- en natuurbeheer 4. Uitvoeren terreinbeheer 5. Omgevingscommunicatie 6. Beheer vastgoed en gronden 7. Toezicht en handhaving 8. Vergunningen, ontheffingen en toestemmingen Ad. 1 Beheerinformatie Wat hebben we bereikt? Inzicht in de beheerwerkzaamheden en kosten voor de komende jaren. Wat hebben we daarvoor gedaan? De beheerinformatie (het Terreinbeheermodel (TBM) gekoppeld aan het Geografisch Informatie Systeem (GIS) en de ‘kunstwerkpaspoorten’ voor bijvoorbeeld bruggen en steigers) is op orde gehouden. Ad. 2 Uitvoeren terreininspecties Wat hebben we bereikt? Het uitvoeren van terreininspecties heeft geleid tot actuele en heldere beheerdata. Hiermee is op korte termijn de kwaliteit en veiligheid in de gebieden gewaarborgd en is op langere termijn inzicht in de noodzakelijke investeringen.

Wat hebben we daarvoor gedaan? De systematische visuele en technische inspecties zijn conform planning uitgevoerd. Daarmee is zicht op de onderhoudsstaat van de natuur- en recreatieterreinen geborgd.

7

Jaarstukken 2023 | Programmaverantwoording

Ad. 3 Ondersteuning recreatie-, landschaps- en natuurbeheer Wat hebben we bereikt? Een natuurlijke en eigentijdse inrichting van de terreinen. Wat hebben we daarvoor gedaan? De ondersteuning van recreatieadviseurs, ecologen en landschapsarchitecten is waar nodig en wenselijk ingezet, waarmee het beheer ingericht is vanuit een integraal perspectief. Ad. 4 Uitvoeren terreinbeheer Wat hebben we bereikt? Een duurzaam onderhouden natuur- en recreatiegebied dat aansluit op de wensen van bezoekers, met faciliteiten die schoon, heel en veilig zijn. Daarnaast heeft het terreinbeheer bijgedragen aan natuurwaarden en biodiversiteit. Wat hebben we daarvoor gedaan? Het product Uitvoeren terreinbeheer betreft het doen onderhouden van de natuur- en recreatiegebieden en de daarbij behorende beheertaken. De basis voor de reguliere onderhoudswerkzaamheden is beschreven in het Terreinbeheermodel (TBM). Het regulier (jaarlijks) onderhoud is gerealiseerd door uitvoering van het gras/waterbestek, het hygiënebestek en losse opdrachten aan aannemers en door een beperkt aantal werkzaamheden in eigen beheer uit te voeren. Daarnaast wordt in toenemende mate samenwerking gezocht met maatschappelijke partijen, vrijwilligers e.d. Ten behoeve van de werkzaamheden voor het groot onderhoud wordt gebruik gemaakt van een jaarlijks geactualiseerde meerjarige onderhoudsplanning.

De toelichting over het in 2023 uitgevoerde programma groot onderhoud is opgenomen in paragraaf 4.2 Onderhoud kapitaalgoederen. Het jaar 2023 werd klimatologisch gekenmerkt door records op gebied van temperatuur, zon en neerslag. In de gebieden van NRIJ was dit vooral merkbaar gedurende de maanden mei en juni die zeer zonnig, droog en warm verliepen. Deze omstandigheden veroorzaakten vooral gedurende de weekenden topdrukte en daarmee gepaard en enorm afvalaanbod in de recreatiegebieden. Doordat op deze periode een wisselvallige zomer volgde is het over het geheel toch een gemiddeld jaar geworden. Wat verder opviel is dat er in 2023 zes stormen zijn geweest, waarvan zomerstorm Poly op 5 juli de meeste impact had. In de gebieden van NRIJ was de schade echter vrij beperkt. Tenslotte was de al jarenlange toenemende trend van vernieling, vandalisme en afvaldumpingen ook in 2023 weer nadrukkelijk waarneembaar. Ad. 5 Omgevingscommunicatie Wat hebben we bereikt? Brede waardering voor de gebieden, heldere communicatie en samenwerking met belanghebbenden, gezamenlijke verantwoordelijkheid en begrip voor de uitgevoerde beheermaatregelen. Wat hebben we daarvoor gedaan? Ter ondersteuning van het gebiedsbeheer is het product Omgevingscommunicatie geleverd. Daarbij is gebruik gemaakt van diverse vormen van gebieds- en stakeholdercommunicatie.

Voorts heeft Staatsbosbeheer de afhandeling van klachten en meldingen die rechtstreeks voorkomen uit de door haar uitgevoerde activiteiten verricht. Er heeft in 2022 afstemming plaatsgevonden tussen de aan het schap deelnemende gemeenten en Staatsbosbeheer. De taakverdeling bij het omgevingsmanagement voor het schap zal nog verder worden uitgewerkt. 8

Jaarstukken 2023 | Programmaverantwoording

Ad. 6 Beheer vastgoed en gronden Wat hebben we bereikt? De (vermogens)positie is op orde gehouden, waarmee voldaan is aan rechten en plichten die het eigendom met zich meebrengt. Daarbij is met zorgvuldig en passend medegebruik een bijdrage geleverd aan het recreatieaanbod en aan structurele inkomsten. Wat hebben we daarvoor gedaan? Binnen het product Beheer vastgoed en gronden is een takenpakket tot uitvoering gebracht dat bestaat uit advies op grondbeleid, aan- en verkopen <1 ha en operationeel beheer. Daarnaast is in 2022 een aantal zaken in uitvoering genomen die het operationele beheer ontstijgen omdat nieuwe exploitatieovereenkomsten dienden te worden gesloten, dan wel bestaande overeenkomsten moesten worden beëindigd. Grote aan- of verkooptransacties (> 1 ha) hebben zich niet voorgedaan. Wel is het in 2022 gestarte gesprek met gemeente Ridderkerk over de verkoop van grond in het Oosterpark ten behoeve van het plaatsen van geluidsschermen voortgezet. Ad. 7 Toezicht en handhaving Wat hebben we bereikt? Een gebied waar mensen zich veilig en welkom voelen en waar de natuur is beschermd. Wat hebben we daarvoor gedaan? Toezicht en handhaving bestaat in hoofdzaak uit gastheerschap voor de gebruikersgroepen en handhaving op geldende bepalingen en wetgeving, veelal in samenwerking met andere bevoegde toezichthouders (politie, gemeentelijke handhavers).

Deze activiteiten zijn uitgevoerd door boswachters met boa-bevoegdheden, Daarbij is ingespeeld op de aard van het gebied en mogelijke probleemsituaties in de terreinen. Een bijzonderheid in 2023 was het mooie en bestendige weer gedurende de maanden mei en juni. Dit veroorzaakte vooral gedurende de weekenden topdrukte in de recreatiegebieden. Hierdoor ontstond op sommige plekken overlast doordat de parkeerterreinen overvol waren en bezoekers hun auto op andere plekken parkeerden. In het recreatiegebied Spuiveld/Ziedewijdseland zijn in samenwerking met gemeente Barendrecht verkeersregelaars ingezet om dit zoveel mogelijk in goede banen te leiden. Ad. 8 Vergunningen, ontheffingen en toestemmingen Wat hebben we bereikt? Er is in de gebieden ruimte geboden voor initiatieven van derden, waarbij deze zorgvuldig zijn getoetst aan de andere belangen van het terrein. Wat hebben we daarvoor gedaan? De gebieden zijn regelmatig gebruikt door organisaties en particulieren voor het organiseren van activiteiten en evenementen. Heldere afspraken over het gebruik van het gebied en de faciliteiten, zijn vastgelegd in de vorm van een vergunning (verlening door gemeenten), ontheffing of toestemming.

9

Jaarstukken 2023 | Programmaverantwoording

Wat heeft het gekost? Deelproduct/product

Gebiedsbeheer

Lasten Begroting na wijziging 2023 Personeel 763.800 Materieel 2.426.601 3.190.401

Rekening 2023 680.480 2.400.870 3.081.350

Baten Begroting na wijziging 2023 853.440 853.440

Rekening 2023 883.390 883.390

Saldo Begroting na wijziging 2023 763.800 1.573.161 2.336.961

Rekening 2023 680.480 1.517.480 2.197.960

Toelichting: Personeel: Voordeel 83.320 Toelichting opgenomen in paragraaf 4.5 Bedrijfsvoering. Materieel: Voordeel 55.681 Gezien de geringe afwijking op dit product (3,5% t.o.v. het budget) geen toelichting op dit onderdeel.

3.2. Maatschappelijke betrokkenheid Vrijwilligers en actief burgerschap Wat hebben we bereikt? Er is betrokkenheid, betekenis en plezier bij gebruikers en de omgeving van het gebied gecreëerd door zorgvuldige aanpak van vrijwilligerswerk en actief burgerschap. Wat hebben we daarvoor gedaan? Veel mensen voelen zich betrokken bij de gebieden en zetten zich er graag voor in. ‘Vrijwilligers en actief burgerschap’ is een essentieel product om hen hiervoor op een zorgvuldige, professionele manier ruimte te bieden en terreinen op eigentijdse wijze te beheren. Dat levert kwalitatief hoogstaand gebiedsbeheer op en bovendien draagvlak in de omgeving. Wat heeft het gekost? Lasten Begroting na wijziging 2023

Deelproduct/product

Personeel Maatschappelijke betrokkenheid

42.300 42.300

Rekening 2023 31.808 31.808

Baten Begroting na wijziging 2023 -

Rekening 2023

-

Saldo Begroting na wijziging 2023 42.300 42.300

Rekening 2023 31.808 31.808

Personeel: Voordeel 10.492 Toelichting opgenomen in paragraaf 4.5 Bedrijfsvoering

3.3. Plannen maken Voorbereiden programma’s en projectmanagement Wat hebben we bereikt? Ten laste van dit budget wordt alleen de inzet van capaciteit benodigd voor het opstellen van een bestuursvoorstel gebracht. Dit voorstel heeft als doel het bestuur uit te laten spreken of men het gesignaleerde probleem wil oplossen of de kans wil benutten en bereid is daarvoor middelen beschikbaar te stellen.

10

Jaarstukken 2023 | Programmaverantwoording

Wat hebben we daarvoor gedaan? De activiteiten die nodig waren om tot bestuursvoorstellen te komen zijn uitgevoerd en ten laste van dit budget gebracht. Wat heeft het gekost? Deelproduct/product

Plannen maken

Lasten Begroting na wijziging 2023 Personeel 32.100 32.100

Rekening 2023 14.388 14.388

Baten Begroting na wijziging 2023 -

Rekening 2023 -

Saldo Begroting na wijziging 2023 32.100 32.100

Rekening 2023 14.388 14.388

Personeel: Voordeel 17.712 Toelichting opgenomen in paragraaf 4.5 Bedrijfsvoering.

3.4. Overhead 3.4.1. Bestuursproducten Bestuurssecretaris Wat hebben we bereikt? De bestuurssecretaris heeft een effectieve ondersteuning en advisering van het bestuur geleverd. Wat hebben we daarvoor gedaan? De bestuurssecretaris is de expert-sparringpartner. Hij heeft geadviseerd en het bestuur en andere samenwerkingspartners begeleid. Met zijn bestuurlijk-juridische achtergrond heeft hij bewaakt dat voldaan wordt aan de vereisten en bepalingen die onder meer de Wet Gemeenschappelijke Regelingen stelt. Voorts heeft hij heeft de uitvoering van bestuurlijke taken en besluitvormingsprocessen ondersteund en heeft hij meegedacht over bestuurlijke vraagstukken. Als rechterhand van het bestuur heeft de bestuurssecretaris besluiten vertaald naar concrete afspraken voor Staatsbosbeheer. Accountmanagement Wat hebben we bereikt? Door middel van de inzet van een accountmanager was er een deskundig aanspreekpunt voor het recreatieschap en een opdrachtnemer voor uw bestuurlijke opdrachten. Wat hebben we daarvoor gedaan? De accountmanager heeft opgetreden als sparringpartner voor uw organisatie en als opdrachtnemer voor uw bestuurlijke opdrachten. In dat kader heeft hij de voortgang van de projecten en werkzaamheden die daaruit voortkomen bewaakt en heeft hij u geïnformeerd u over de voortgang en de eindresultaten.

Secretariaat Wat hebben we bereikt? Het secretariaat heeft ervoor gezorgd dat de vergaderingen goed voorbereid waren en professioneel zijn verlopen, dat de daarbij behorende vergaderstukken tijdig beschikbaar waren en dat de archivering op orde is.

11

Jaarstukken 2023 | Programmaverantwoording

Wat hebben we daarvoor gedaan? Het ambtelijk secretariaat heeft de planning, organisatie, voorbereiding, verslaglegging en archivering van de bestuursvergaderingen verzorgd.

3.4.2. Financiële diensten Financieel beleid Wat hebben we bereikt? Een solide financieel beleid dat voldoet aan juridische en financiële vereisten, verordeningen, notities en kaders. Wat hebben we daarvoor gedaan? We hebben volgens de wettelijke vereisten en volgens het inkoop- en beleidskader (Europese) aanbestedingen begeleid, contracten opgesteld, rapportages voor verantwoording en accountantscontrole verzorgd en de verzekeringsportefeuille gecoördineerd en op onderwerpen wordt financieel advies gegeven. Planning en control Wat hebben we bereikt? Een Planning & Control-cyclus (P&C) dat kader en sturing geeft aan het bestuur en ondersteuning biedt om de doelstellingen te bereiken. Wat hebben we daarvoor gedaan? We hebben de P&C ingericht, beginnend met het plannen van de jaarlijkse activiteiten (begroting) en eindigend met het vaststellen van het jaarresultaat en het samenstellen van de jaarrekening. Administratie (de vastlegging van financiële handelingen) maakt vanzelfsprekend onderdeel uit van de P&C. Met de najaarsrapportage is de uitvoering van activiteiten bewaakt en is er voor gezorgd dat de bedrijfsvoering ‘in control’ is gebleven.

3.4.3. Juridische diensten Aansprakelijkheid Wat hebben we bereikt? Efficiënte afhandeling van klachten, aansprakelijkheidstellingen en bezwaren. Wat hebben we daarvoor gedaan? Gezorgd is voor een onderbouwde afwijzing of toewijzing van claims, voor de (financiële) afhandeling ervan, of claims zijn doorgestuurd naar de verantwoordelijke partij. Omgekeerd is gezorgd voor aansprakelijkheidstelling van derden bij schade aan de terreinen. In bezwaarprocedures is gezorgd voor de hoorzittingen en zijn beslissingen op bezwaar opgesteld. Juridische ondersteuning Wat hebben we bereikt? Goede en snelle juridische ondersteuning waarmee imagoschade en allerhande risico’s voorkomen dan wel beperkt zijn. Wat hebben we daarvoor gedaan? Er is vorm gegeven aan en geadviseerd over diverse overeenkomsten in het kader van beleid en uitvoering van beheer, waaronder de samenwerking met derden (private en publieke 12

Jaarstukken 2023 | Programmaverantwoording

partijen). Voorts is capaciteit ingezet voor het aanpassen van de Gemeenschappelijke Regeling. Procederen In die gevallen waarin geprocedeerd moet worden, wordt een vlotte en correcte afhandeling van de procedure beoogd. In 2023 was er echter geen aanleiding om capaciteit in te zetten voor dit product. Woo-procedures Gestreefd wordt naar een snelle en correcte afhandeling van Woo-procedures. In 2023 is capaciteit ingezet voor de behandeling van twee Woo-verzoeken. Voorts zijn extra uren gemaakt. Wat heeft het gekost? Lasten Begroting na wijziging 2023

Deelproduct/product

Rekening 2023

Baten Begroting na wijziging 2023

Rekening 2023

Overhead Personeel Materieel

Juridische diensten

126.030 10.200 136.230 144.400 37.700 182.100 24.900 24.900

86.272 (409) 85.863 160.411 46.784 207.195 23.681 23.681

136.000 136.000 -

Totaal overhead

343.230

316.739

136.000

Bestuurlijke diensten Personeel Materieel Financiële diensten Personeel

157.084 157.084 157.084

Saldo Begroting na Rekening 2023 wijziging 2023 126.030 86.272 10.200 (409) 136.230 85.863 144.400 160.411 (98.300) (110.300) 46.100 50.111 24.900 23.681 24.900 23.681 207.230 159.655

Toelichting: Personeel: Voordeel 24.967 Toelichting opgenomen in paragraaf 4.5 Bedrijfsvoering. Materieel: - Bestuurlijke diensten: Voordeel 10.609 Vanuit kostenoverwegingen is er voorzichtig omgegaan met de uitgaven op bestuursproducten. Vergaderingen zijn intern bijvoorbeeld niet op externe locaties gehouden. Daarnaast heeft er een vrijval van kosten vanuit de balans plaatsgevonden betreffende kosten voor bestuurlijke ondersteuning uit 2021 waarvoor geen factuur meer gaat komen. - Financiële diensten: o Lasten: Nadeel 9.084 Er zijn extra kosten gemaakt door de uitvoering van de rechtmatigheidscontrole. o Baten: Voordeel 21.084 Betreft meer ontvangen rente op uitstaand banksaldo dan was voorzien bij de najaarsrapportage door de gestegen rentepercentage. - Juridische diensten: Toelichting: Niet van toepassing

13

Jaarstukken 2023 | Programmaverantwoording

3.5 Algemene middelen Lasten Begroting na wijziging 2023 Overige kosten Deelnemersbijdrage Bijdrage Provincie Zuid-Holland Bijdrage gemeente Rotterdam -

Deelproduct/product

Algemene middelen

Rekening 2023

-

Baten Begroting na wijziging 2023 1.525.564 326.900 854.373 2.706.837

Rekening 2023 1.525.564 353.988 854.373 2.733.925

Saldo Begroting na Rekening 2023 wijziging 2023 (1.525.564) (1.525.564) (326.900) (353.988) (854.373) (854.373) (2.706.837) (2.733.925)

Materieel: Voordeel 27.088 De ontvangen bijdrage vanuit de Provincie is geïndexeerd. De ontvangen beschikking hieromtrent is binnengekomen nadat de najaarsrapportage was opgesteld en kon derhalve niet meer mee genomen worden in de begrotingswijziging.

3.6 Projecten/kredieten

Toelichting: BBQ bakken Spuiveld/Ziedewijdseland In 2021 zijn BBQ-bakken en de bijbehorende bebording geplaatst in het deelgebied Spuiveld/Ziedewijdseland aan de Oude Maas. Het gebruik van de bakken wordt gemonitord. Te zijner tijd zal - na evaluatie - een nader voorstel voor het al dan niet continueren van deze vorm van afvalinzameling worden voorgelegd. Het krediet loopt door t/m 2024 ter dekking van de beheerlast. Het project zal in 2024 financieel worden afgesloten. Optimalisatierichting NRIJ: Het Algemeen Bestuur heeft op 14 november 2021 ingestemd met de uitvoering van het project Optimaliseringsrichting. Onder de paraplu van dit besluit zijn drie kredieten/projecten actief: 1. Optimaliseringsrichting NRIJ: Onder dit project is in 2022/2023 een beperkt aantal voorstellen gerealiseerd, al dan niet nadat een beperkte herinrichting is uitgevoerd. 2. Haalbaarheidsonderzoek schijf 2/3 en 4: Dit project omvat het uitvoeren van een nadere verkenning naar de tranches optimaliseringsvoorstellen voor de jaren 2023 tot en met 2025.

14

Jaarstukken 2023 | Programmaverantwoording

3. Optimalisatie beheer: Dit betreft een projectsubsidie van de provincie Zuid-Holland in het kader van de zogenaamde 50/50-deal met als doel het naar beneden brengen van de jaarlijkse beheerlasten door het doorvoeren van doeltype wijzigingen. De uitvoering van het project Optimaliseringsrichting is echter eind 2022 getemporiseerd. De belangrijkste reden hiervoor is dat het bestuur van NRIJ de wens uitsprak om tot een strategische visie voor de ontwikkeling van de gebieden te komen alvorens herinrichtings- en optimaliseringsvoorstellen tot uitvoering te brengen die mogelijk tot maatschappelijke en politieke weerstand zouden kunnen gaan leiden. In het eerste half jaar van 2024 gaat een extern ingehuurde adviseur aan de slag met het opstellen van de gevraagde strategische visie voor de ontwikkeling van de gebieden binnen NRIJ. Het resultaat hiervan zal mogelijk leiden tot aanpassingen in het project Optimaliseringsrichting. Verwacht wordt dat de hieruit voortvloeiende herinrichtingsmaatregelen die nodig zijn om doeltypen te kunnen wijzigen en beheerkosten te kunnen gaan besparen in 2025 tot uitvoering kunnen worden gebracht. Uitbreiding Hotel ARA: De hoteluitbreiding is in 2020 door het hotel ARA tot nader order in de ijskast gezet. Hotel Ara heeft de plannen dit jaar weer opgepakt.

Een door hen ingehuurde architect heeft enkele schetsontwerpen gepresenteerd aan ambtenaren van gemeente Zwijndrecht en van Staatsbosbeheer. Het schapsbestuur is hierover geïnformeerd tijdens haar bestuursvergadering van 18 september 2023. Inmiddels is Hotel ARA in beeld als opvanglocatie voor 300 asielzoekers. De exploitant van het hotel is voornemens om de uitbreidingsplannen verder uit te werken gedurende de maximaal drie jaar durende opvangperiode. Haalbaarheidsonderzoek schijf 2/3 en 4: Zie tekst Optimalisatierichting NRIJ. Maatregelen Zuidelijk Randpark: Het Algemeen Bestuur heeft dit krediet in het voorjaar van 2023 beschikbaar gesteld voor het uitvoeren van maatregelen om de overlast in het Zuidelijk Randpark tegen te gaan. In het project worden de parkeerterreinen Clarabos en Vrijenburg voorzien van slagbomen en worden de bestaande lichtmasten op parkeerterrein Vrijenburg vervangen door hufterproof exemplaren. De werkzaamheden aan parkeerterrein Vrijenburg zijn eind 2023 afgerond. Omdat niet alle bijkomende werkzaamheden vooraf voldoende begroot waren kan het project niet volledig binnen het beschikbaar gestelde krediet worden gerealiseerd. In het project is prioriteit gegeven aan parkeerterrein Vrijenburg omdat de overlast hier als meest ernstig ervaren wordt. Over de aanpak van parkeerterrein Clarabos zal het bestuur nader worden geadviseerd.

Kwaliteitsimpuls Wevershoek: De werkzaamheden zijn afgerond en de eindafrekening is opgesteld en rondgestuurd. De financiële afwikkeling van dit project zal in 2024 plaatsvinden. Optimalisatie beheer: Zie tekst Optimalisatierichting NRIJ. Afgesloten kredieten: Polder Buiten van Zwijndrecht: Het project is afgerond. 15

Jaarstukken 2023 | Programmaverantwoording

Windturbines Vaanplein: Het project Vaanplein is afgesloten: met de gunning door het bestuur is het project afgerond. Het project betrof immers het vinden van een goede ontwikkelaar en het sluiten van een optieovereenkomst met die partij. De ontwikkelaar gaat nu aan het werk en zal zich naar verwachting weer melden als er een opstalrecht moet worden gevestigd. Loopvlonder Carnisse Grienden: Het Algemeen Bestuur heeft in 2022 besloten de houten loopvlonder in de Carnisse Grienden te vervangen en hiervoor dit krediet beschikbaar gesteld. De werkzaamheden zijn in het voorjaar van 2023 uitgevoerd. Er is een beperkte kostenoverschrijding gerealiseerd vanwege de fors gestegen houtprijzen. De overschrijding van 4.394 is gedekt uit de reserve vervangingsinvesteringen.

16

Jaarstukken 2023 |Jaarrekening

4. Paragrafen 4.1

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Het weerstandsvermogen weerspiegelt de mate waarin het recreatieschap in staat is middelen vrij te maken om de risico's die zich in de praktijk voordoen op te vangen zonder dat dit betekent dat het beleid veranderd of ingekrompen moet worden. Conform de nota weerstandsvermogen wordt de ratio weerstandsvermogen berekend om te bepalen of het recreatieschap in staat is voldoende financiële middelen vrij te maken voor het dekken van de risico’s op het moment dat de risico’s zich voordoen. Voor de waardering van de toereikendheid van het weerstandsvermogen wordt de volgende tabel gehanteerd. Ratio weerstandsvermogen Waarderingscijfer Ratio weerstandsvermogen A > 2,0 B 1,4 < x < 2,0 C 1,0 < x < 1,4 D 0,8 < x < 1,0 E 0,6 < x < 0,8 F < 0,6

Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

Risicoanalyse De financiële impact wordt berekend door bij een hoog risico 75%, bij een gemiddeld risico 50% en bij een laag risico 25% van het bedrag van de financiële omvang te nemen. Inflatie Wegens de gestegen inflatie, het CPI indexcijfer voor 2023 was 3%, in relatie tot de index die in de begroting 2024 is gehanteerd (8,4%) mag verwacht worden dat er op regulier onderhoud en groot onderhoud geen extra kosten doorberekend gaan worden door onze leveranciers/aannemers. Dit risico is derhalve niet meer van toepassing. Niet kwantificeerbare risico’s Hier wordt uitgegaan van 2% van de structurele inkomsten. Voor dit beleid volgt het schap het rijksbeleid voor gemeenten. Het rijk stelt voor gemeenten, die vallen onder het artikel 12regime, de minimale buffer van de algemene reserve op 2% van de som van de structurele inkomsten. Dit bedrag is daarmee het minimaal gewenste/benodigde weerstandsvermogen voor niet gekwantificeerde risico's. Voor de structurele inkomsten wordt uitgegaan van de huren & pachten en de verwachte rentebaten. Deze zijn in de begroting 2025 gesteld op 1.084K. Het risico is dan 22.000 x 4 = 88.000 euro. Ratio Weerstandsvermogen Zoals hiervoor aangegeven wordt de ratio weerstandsvermogen berekend om te bepalen of het schap in staat is voldoende financiële middelen vrij te maken voor het dekken van de risico’s op het moment dat de risico’s zich voordoen. 17

Jaarstukken 2023 |Jaarrekening

De stand van de Algemene Reserve is per eind 2023 (inclusief resultaatbestemming) ca. € 0,9 miljoen. De ratio komt uit op > 1 en is daarmee voldoende te noemen. Kengetallen BBV In het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) is bepaald dat de jaarstukken de kengetallen weergeven. De kengetallen staan in onderstaande tabel.

Kengetallen

Rekening 2023

netto schuldquote netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen solvabiliteitsratio structurele exploitatieruimte

-121% -121% 59% 8%

Deze kengetallen geven enig inzicht in de financiële positie en de financiële weerbaar- en wendbaarheid van de organisatie. De Provincie Zuid-Holland gebruikt de volgende signaleringswaarden: Kengetal gezond neutraal risicovol netto schuldquote <90% 90-130% >130% netto schuldquote gecorrigeerd <90% 90-130% >130% solvabiliteitsratio >50% 20-50% <20% structurele exploitatieruimte >0% 0% <0%

De netto schuldquote geeft een beeld van het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Bij de “netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen” worden ook de verstrekte leningen meegenomen. Een negatieve schuldquote geeft in feite aan dat er per saldo geen sprake is van een schuld. De solvabiliteitsratio wordt berekend als het percentage van het totale eigen vermogen ten opzichte van het totale vermogen van het recreatieschap. Dit geeft inzicht in de mate waarin het schap in staat is om aan haar financiële verplichtingen te voldoen De solvabiliteitsratio is ruim positief. Het kengetal “structurele exploitatieruimte” geeft aan of de structurele baten groter zijn dan de structurele lasten. Dit wordt in het kengetal als percentage van de totale baten uitgedrukt. Dit kengetal zegt in feite iets over het structurele jaarrekeningsaldo, d.w.z. zonder alle incidentele baten en lasten. Het percentage is positief, wat betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van de leningen) te dekken.

18

Jaarstukken 2023 |Jaarrekening

4.2 Onderhoud kapitaalgoederen Het goed onderhouden van de gebieden is een belangrijke taak voor het recreatieschap om duurzaam gebruik mogelijk te maken. Als basis voor het plannen van regulier- en groot onderhoud en vervangingsinvesteringen wordt het Terrein Beheer Model (TBM) gehanteerd. Dit model is gebaseerd op zogenaamde doeltypen (bijvoorbeeld speel- en ligweide, strand of bos) waarvoor een gestandaardiseerde inrichting met daarbij behorende onderhoudscycli en normkosten zijn bepaald. Het totaal aan oppervlaktes, stuks en lengte van de aanwezige doeltypes bepaalt met de cycli en de normkosten de geplande uitgaven voor meerjarig duurzaam onderhoud. Het Terrein Beheer Model wordt periodiek herijkt. Voorziening groot onderhoud De geplande uitgaven van groot onderhoud fluctueren van jaar tot jaar. Dit kan een direct en groot effect hebben op het jaarresultaat en daarmee op de jaarlijkse deelnemersbijdrage. Om dit ongewenste effect zoveel mogelijk te voorkomen heeft het recreatieschap ervoor gekozen om een egalisatievoorziening groot onderhoud in te stellen. Jaarlijks wordt een vastgestelde dotatie ten laste van de exploitatie gebracht en de werkelijke onderhoudslasten worden ten laste van de voorziening groot onderhoud verantwoord.

Programma groot onderhoud 2023 In de eerste maanden van het jaar zijn de herplantwerkzaamheden in het werkblok Johannapolder uitgevoerd (overlopend uit 2021).Voorts zijn de uit 2022 overlopende werkzaamheden aan duikers (vervangingsonderhoud) en elementenverhardingen (groot onderhoud) in het eerste halfjaar van 2023 uitgevoerd. Het programma groot onderhoud 2023 is grotendeels binnen het verslagjaar afgerond. Er is veel aandacht uitgegaan naar het uitvoeren van bosonderhoud in het werkblok Hoge Veld/Jan Gerritsepolder waar veel door essentaksterfte aangetaste essen verwijderd zijn. De zaag- en opruimwerkzaamheden zijn in 2023 afgerond, de herplant zal in 2024 worden uitgevoerd. Verder is groot uitgevoerd aan o.a. halfverhardingen en aan de speel- en ligweide in recreatiegebied Sandelingen Ambacht. Verder zijn de fietsenrekken in recreatiegebied Vrijenburg vervangen en is het jaarlijkse baggerwerk uitgevoerd. In onderstaande tabel is het verwachte verloop van de voorziening Groot Onderhoud te zien voor de komende jaren. Stand voorziening Groot onderhoud per 01-01 Dotatie Extra dotatie Materiële kosten prognoses 2024 ev. Personele kosten prognoses 2024 ev.

2023 2.216.876 666.000 216.202

2024 2.531.793 660.600 261.202

2025 2.219.546 660.600 261.202

2026 1.521.363 660.600

2027 1.290.751 660.600

2028 1.502.660 660.600

2029 1.269.039 660.600

439.687 127.598

884.760 265.428

1.246.142 373.843

685.548 205.664

345.147 103.544

687.862 206.359

688.795 206.639

1.521.363

1.290.751

1.502.660

1.269.039

1.034.205

Materiële kosten Bos 2023 Personele kosten Bos 2023

Stand voorziening groot onderhoud per 31-12

64.509 19.353

2.531.793

2.219.546

19

Jaarstukken 2023 |Jaarrekening

4.3 Financiering Kasgeldlimiet Tot het kasgeld behoren alle vlottende schulden < 1 jaar, de contante gelden in kas, de uitgaande gelden < 1 jaar en de tegoeden / schulden rekening-courant. Doel van de kasgeldlimiet is het beperken van de renterisico’s op de korte schuld. De korte schuld is bedoeld voor de lopende uitgaven en zodoende is de limiet gekoppeld aan het begrotingstotaal. De kasgeldlimiet is bij ministeriële regeling vastgesteld op 8,5 % van het totaal van de jaarbegroting bij aanvang van het jaar. In 2023 zijn geen kasgeldleningen afgesloten. Renterisiconorm De renterisiconorm stelt een limiet aan het renterisico over de lange termijn financiering. Het renterisico is het geldbedrag aan leningen dat in een bepaald jaar aan renteherziening en herfinanciering onderhevig is. Het renterisico mag maximaal 20% van het begrotingstotaal per 1 januari van het betreffende kalenderjaar bedragen. De renterisiconorm benadrukt het belang van een goede spreiding van de leningenportefeuille en de renterisico’s. In 2023 zijn geen vaste geldleningen aangegaan. Er is op balansdatum 2023 één uitstaande geldlening zonder renteherziening gedurende de looptijd. Er is geen sprake van herfinanciering. Derhalve is er geen renterisico. Ten aanzien van het risicobeheer van de huidige leningen zijn er geen beleidsvoornemens.

Het renteresultaat is gelijk aan de rentelasten en bedraagt 13.830 euro. Tevens is er geen sprake van een financieringsbehoefte. Schatkistbankieren Bij het schatkistbankieren wordt dagelijks het saldo bij een vastgesteld drempelbedrag overgeboekt op een bankrekening ten gunste van de rekening-courant die een decentrale overheid heeft bij de schatkist. Omgekeerd kan het saldo ook worden aangevuld ten laste van de rekening-courant die een decentrale overheid heeft bij de schatkist. Voor het schap zijn de benodigde overeenkomsten met het Rijk afgesloten. In 2023 is het drempelbedrag van € 1.000.000 niet overschreden. Zie verder het overzicht in de toelichting op de balans, onderdeel Schatkistbankieren. EMU saldo Het (EMU-saldo) is het saldo van de inkomsten en uitgaven van de overheid. Decentrale overheden moeten inzicht geven in de berekening van hun aandeel in dit EMU-saldo. Deze informatie wordt middels enquêtes aangeleverd bij het CBS. Voor de EMU-enquête worden de gemeenten, de provincies en de waterschappen integraal waargenomen. Bij de gemeenschappelijke regelingen wordt een deelwaarneming gedaan. Een gemeenschappelijke regeling valt binnen de deelwaarneming indien het totaal aan baten of lasten op de exploitatierekening groter is dan 20 miljoen euro.

Omdat het begrotingstotaal van het Recreatieschap onder deze grens van €20 miljoen ligt is toelichting van het EMU saldo niet verplicht en derhalve niet opgenomen.

20

Jaarstukken 2023 |Jaarrekening

Renteschema Renteschema: a. De externe rentelasten over de korte en lange financiering b. De externe rentebaten (idem) Saldo rentelasten en rentebaten

-/-

157.084 13.830 143.254

c1. De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend -/c2. De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden -/- toegerekend c3. De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening -/voor is aangetrokken (= projectfinanciering) Aan taakvelden toe te rekenen externe rente d1. Rente over eigen vermogen d2. Rente over voorzieningen Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente

+/+ +/+

143.254

e. De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag)

-/-

-

f. Renteresultaat op het taakveld Treasury

4.4

143.254

Grondbeleid

Algemeen Het dagelijks bestuur van het recreatieschap heeft begin 2016 de nota grondbeleid vastgesteld waarin de volgende uitgangspunten centraal staan: - Grond is een middel en geen doel. - Bij en met de inzet van grond en vastgoed wordt financiële optimalisatie nagestreefd. - Met de inzet van grond wordt samenwerking met gebiedspartijen gezocht. - Hoewel het schap zelf geen grond- of opstalexploitaties voert, heeft zij in haar aanpak een actieve houding. Hierbij stuurt zij – in samenwerking met de andere gebiedspartijen – actief op programmering, kostenbeheersing en opbrengstoptimalisatie. - Het schap werkt innovatief en extern gericht, zoekt naar nieuwe verbanden en geeft waar mogelijk ruimte aan nieuwe technologieën en duurzame toepassingen. - Het schap neemt in beginsel niet risicodragend deel in gebieds- en vastgoed)ontwikkelingen. - Bij de inzet van grond en vastgoed werkt het schap transparant en marktconform. Financieel Naast het algemene uitgangspunt van financiële optimalisatie is de inzet vooral gericht op het behoud van het huidige niveau van inkomsten in de schapsbegroting, zulks in relatie tot de met eigendom/erfpacht samenhangende kosten. Schapsspecifiek In programma 2 van de jaarrekening wordt ingegaan op de specifieke grond- en vastgoedactiviteiten in het schap en de daarbij gerealiseerde resultaten. Daarnaar wordt verwezen.

21

Jaarstukken 2023 |Jaarrekening

Grondpositie Grondpositie per 31 december 2023: Oppervlakte:

31-12-2022

Totaal

31-12-2023*

548 ha

Toelichting mutatie:

548 ha

*Afgerond op hele getallen

Deze tabel betreft de grondpositie; in het onderdeel “gebiedsbeheer” van programma 2 wordt ingegaan op het beheerareaal en eventuele mutaties hierin. Hierin zijn niet meegenomen de gronden die het schap op basis van persoonlijke overeenkomsten (o.a. huur) in gebruik en onderhoud heeft. Peildatum voor deze tabel is de kadastrale registratie per 31 december 2023.

4.5

Bedrijfsvoering

De afspraken over de dienstverlening door Staatsbosbeheer aan het natuur- en recreatieschap zijn vastgelegd in de Samenwerkingsovereenkomst (SOK). Voor begrotingsjaar 2023 is de volgende afrekenmethodiek toegepast: 1. De standaard dienstverlening te verrekenen op maximaal het totaalbudget bedrijfsvoering incl. goedgekeurd meerwerk tegen werkelijke kosten dan wel werkelijke uren maal het afgesproken tarief; 2. De begeleiding voor regulier en groot onderhoud te maximeren op 30% van de werkelijke materiele kosten voor uitbesteed werk. De personele component van de dienstverlening door Staatsbosbeheer is opgenomen in onderstaande tabel. Lasten Begroting na wijziging 2023 Omgevingsmanagement 56.800 Beheer vastgoed & gronden (rentmeest 61.200 Ondersteuning recreatie, landschaps17.900 Toezicht & handhaving 185.200 Vergunningen, ontheffingen en toeste 13.400 Beheerinformatie 50.000 Uitvoeren terreinbeh. RO Begeleiding 319.800 Uitvoeren terreininspecties 59.500 763.800

Deelproduct/product

Gebiedsbeheer

Rekening 2023 74.557 72.663 28.417 161.945 13.077 30.397 262.337 37.088 680.480

42.300 42.300

31.808 31.808

-

-

42.300 42.300

31.808 31.808

Voorbereiden programma en projectman

32.100 32.100

14.388 14.388

-

-

32.100 32.100

14.388 14.388

Bestuurlijke diensten

126.030

86.272

-

-

126.030

86.272

Financiële diensten

144.400

160.411

-

-

144.400

160.411

Juridische diensten

24.900 295.330

23.681 270.364

-

-

24.900 295.330

23.681 270.364

1.133.530

997.040

-

-

1.133.530

997.040

Plannen maken

Totaal personele lasten

-

Saldo Begroting na wijziging 2023 56.800 61.200 17.900 185.200 13.400 50.000 319.800 59.500 763.800

Rekening 2023

SOK Vrijwilligers en actief burgersc Maatschappelijke betrokkenheid

Overhead

74.557 72.663 28.417 161.945 13.077 30.397 262.337 37.088 680.480

Baten Begroting na wijziging 2023 -

Rekening 2023

22

Jaarstukken 2023 |Jaarrekening

Toelichting Terreinbeheer

Het beheer van de gebieden is met minder personele inzet dan van te voren geraamd op het gewenste peil gehouden. De grootste afwijking is ontstaan op het onderdeel Begeleiding regulier onderhoud. Dit onderdeel is normatief begroot op 30% van de materiële uitgaven. Doordat op een soepel en effectieve wijze kon worden samengewerkt met de aannemers die het Gras en waterbestek en het Hygiënebestek uitvoeren kon het percentage met behoud van kwaliteit op 23% worden gehouden.

Economisch beheer

De werkzaamheden op het gebied van grondzaken zijn in 2023 in aantal en omvang hoger geweest als bij de reguliere dienstverlening geraamd. Te denken valt aan de uitbreiding van het erfpachtrecht Koedoodhaven, gewenste nieuwbouw van de modelspoorbaan Barendrecht, het vestigen van opstalrechten voor diverse telecomkabels en de aanbesteding van agrarische pachtgronden. Ook enkele handhavingskwesties vroegen om veel aandacht. Het betreft ook enkele ontwikkelwerkzaamheden die niet in de additionele dienstverlening zijn opgenomen, zoals een aantal nieuwe ontwikkelinitiatieven in de Johannapolder en omzetting huur in erfpacht van Het budget Omgevingscommunicatie is in de Programmabegroting teruggebracht van € 115.500 naar € 56.800, dit omdat in het Gezamenlijk Uitvoeringsprogramma 2021-2025 afgesproken is dat dit product in samenwerking tussen Staatsbosbeheer en de deelnemende gemeenten vormgegeven wordt. Het beoogde voordeel kon echter niet behaald worden, o.a. doordat in 2023 veel energie is gestoken in de communicatie over boswerkzaamheden/essentaksterfte. Door krapte op de arbeidsmarkt konden niet alle begrote uren Toezicht en Handhaving gerealiseerd worden. Hierdoor is in 2023 240 uur minder inzet geweest op dit product (op een totaal van 1.900)

Communicatie

Regelgeving en Handhaving Bestuursproducten Financiën

Met het invullen van de functie Bestuurssecretaris door Staatsbosbeheer is op het onderdeel bestuursondersteuning een efficiëncyvoordeel bereikt Vanwege aanvullende eisen m.b.t. duurzame waardevermindering vaste activa is meer tijd besteed aan het opmaken en onderbouwen van de jaarstukken. Verder is er meer inspanning verricht met betrekking tot de rechtmatigheidscontrole.

23

Jaarstukken 2023 |Jaarrekening

JAARREKENING 2023

24

Jaarstukken 2023 |Jaarrekening

5.1

Balans per 31 december 2023

ACTIVA

31 december 2023

31 december 2022

Vaste activa Materiële vaste activa Investeringen met een economisch nut Investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut

2.674.272 2.053.226 621.046

2.389.367 2.062.159 327.208

Vlottende activa Uitzettingen met een rentetypische looptijd < 1 jaar Vorderingen op openbare lichamen Uitzettingen in ’s Rijks schatkist met een rentetypische looptijd < dan 1 jaar Overige vorderingen

4.932.978 162.159 4.690.174 80.645

4.711.839 266.371 4.240.133 205.335

Liquide middelen Banksaldi

120.110 120.110

176.599 176.599

Overlopende activa De van Europese en Nederlandse overheidslichamen nog te ontvangen voorschotbedragen die ontstaan door voorfinanciering op uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel Overige nog te ontvangen bedragen en de vooruitbetaalde bedragen die ten laste van volgende begrotingsjaren komen

188.408

171.595

103.880

103.880

84.528

67.715

7.915.768

7.449.400

31 december 2023

31 december 2022

Vaste passiva Eigen vermogen Algemene reserve Bestemmingsreserves Gerealiseerde resultaat

4.705.267 666.842 3.796.558 241.867

4.403.659 531.131 3.774.460 98.068

Voorzieningen Onderhoudsegalisatievoorzieningen

2.531.793 2.531.793

2.216.876 2.216.876

230.540

273.918

226.890 3.650

272.268 1.650

79.100 79.100

86.201 86.201

369.068

468.746

192.666

299.621

176.096

167.321

306

1.804

7.915.768

7.449.400

Totaal

PASSIVA

Vaste schulden met een rentetypische looptijd van één jaar of langer Onderhandse leningen van: - binnenlandse banken en overige financiële instellingen Waarborgsommen Vlottende passiva Netto-vlottende schulden rentetypische looptijd < 1 jaar Overige schulden Overlopende passiva Verplichtingen die in het begrotingsjaar zijn opgebouwd en die in een volgend begrotingsjaar tot betaling komen, met uitzondering van jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume De van de Europese en Nederlandse overheidslichamen ontvangen voorschotbedragen voor uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel die dienen ter dekking van lasten van volgende begrotingsjaren Overige vooruit ontvangen bedragen die ten bate van volgende begrotingsjaren komen Totaal

25

Jaarstukken 2023 |Jaarrekening

5.2

Overzicht van baten en lasten 2023 Lasten Deelproduct/product

Rekening 2022 Personeel Materieel

Gebiedsbeheer Personeel Maatschappelijke betrokkenheid Personeel Plannen maken

802.044 2.419.932 3.221.976 39.867 39.867 17.186 17.186

Lasten Begroting na wijziging 2023 763.800 763.800 2.426.601 2.268.239 3.190.401 3.032.039 42.300 42.300 42.300 42.300 32.100 32.100 32.100 32.100

Begroting 2023

Baten Rekening 2023 680.480 2.400.870 3.081.350 31.808 31.808 14.388 14.388

Rekening 2022 952.525 952.525 -

Baten Begroting na wijziging 2023 853.440 747.200 853.440 747.200 -

Begroting 2023

Saldo Rekening 2023 883.390 883.390 -

Overhead

-

-

136.000 136.000 -

316.739

16.149

-

136.000

157.084

-

-

-

1.455.691 326.900 854.373 2.636.964

1.525.564 326.900 854.373 2.706.837

1.525.564 353.988 854.373 2.733.925

50.000 50.000

-

-

Juridische diensten

18.029 67.760 85.789 168.707 9.467 178.174 8.571 8.571

49.800 83.900 133.700 132.400 37.700 170.100 16.800 20.300

126.030 10.200 136.230 144.400 37.700 182.100 24.900 24.900

86.272 (409) 85.863 160.411 46.784 207.195 23.681 23.681

Totaal overhead

272.534

324.100

343.230

-

Personeel Materieel Bestuurlijke diensten Personeel Materieel Financiële diensten Personeel

Overige kosten Deelnemersbijdrage Bijdrage Provincie Zuid-Holland Bijdrage gemeente Rotterdam Algemene middelen

Onvoorzien

Saldo gewone bedrijfsvoering

Totaal kredieten

-

3.551.563

56.851

3.480.539

-

16.149 16.149

-

3.608.031

3.444.285

3.605.638

36.086

28.506

8.065

1.525.564 326.900 854.373 2.706.837

-

3.454.037

-

-

3.696.277

157.084 157.084 -

-

3.774.399

-

Saldo van baten en lasten

3.608.414

3.480.539

3.644.117

3.472.791

3.613.703

3.454.037

3.696.277

3.774.399

Totaal mutatie reserves

308.538

254.200

433.948

433.948

401.316

280.702

381.788

374.207

3.916.952

3.734.739

4.078.065

3.906.739

4.015.019

3.734.739

4.078.065

4.148.606

Saldo

Rekening 2022 802.044 1.467.407 2.269.450 39.867 39.867 17.186 17.186 18.029 67.760 85.789 168.707 (6.682) 162.025 8.571 8.571 256.385 (1.455.691) (326.900) (854.373) (2.636.964) (54.076) 48.786 (5.291) (92.778) (98.068)

Saldo Begroting na Rekening 2023 wijziging 2023 680.480 763.800 763.800 1.517.480 1.573.161 1.521.039 2.197.960 2.336.961 2.284.839 31.808 42.300 42.300 31.808 42.300 42.300 14.388 32.100 32.100 14.388 32.100 32.100 86.272 126.030 49.800 (409) 10.200 83.900 85.863 136.230 133.700 160.411 144.400 132.400 (110.300) (98.300) 37.700 50.111 46.100 170.100 23.681 24.900 16.800 23.681 24.900 20.300 159.655 207.230 324.100 (1.525.564) (1.525.564) (1.525.564) (353.988) (326.900) (326.900) (854.373) (854.373) (854.373) (2.733.925) (2.706.837) (2.706.837) 50.000 50.000 (330.114) (88.246) 26.502 28.506 36.086 (301.608) (52.160) 26.502 59.741 52.160 (26.502) (241.867) -

Begroting 2023

26

Jaarstukken 2023 |Jaarrekening

Het overzicht van lasten en baten is als volgt opgebouwd:

Reguliere lasten en baten gewone bedrijfsvoering Dit onderdeel betreft de exploitatielasten en –baten van de structurele activiteiten. Dit zijn de jaarlijks min of meer in dezelfde vorm terugkerende activiteiten. Op basis van deze informatie kunnen meerjarige trends en ontwikkelingen worden geschetst.

Kredieten De kredieten hebben betrekking op uitgaven gerelateerd aan activiteiten die zorgen voor veranderingen in de natuur- en recreatiegebieden, zoals investeringen met maatschappelijk nut in de openbare ruimte. Deze uitgaven worden gedekt vanuit bijdragen derden (subsidies, bijdragen) en/of onttrekkingen aan de algemene of bestemmingsreserves.

Toevoegingen en onttrekkingen (mutaties) aan reserves Dit onderdeel omvat alle mutaties (stortingen en onttrekkingen) in de reserves.

27

Jaarstukken 2023 |Jaarrekening

5.3

Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling

Inleiding De jaarrekening is opgesteld met inachtneming van de voorschriften, die het Besluit begroting en verantwoording (BBV) daarvoor geeft. Voor zover niet anders vermeld, worden de activa en passiva gepresenteerd in afgeronde bedragen van € 1.

Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening De waardering van de activa en passiva en de bepaling van het resultaat vindt plaats op basis van historische kosten. Tenzij bij het desbetreffende balanshoofd anders is vermeld, worden de activa en passiva opgenomen tegen nominale waarden. Het bestuur heeft een onderzoek laten uitvoeren naar mogelijke toekomstscenario’s voor het recreatieschap. Een nadere uitwerking van een voorkeursscenario(‘s) moet nog plaatsvinden en de uitkomst daarvan is mede bepalend voor de toekomst van het schap. De huidige waarderingsgrondslagen zijn voor 2023 gehandhaafd. De baten en lasten worden toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben. Baten worden slechts genomen voor zover zij op de balansdatum zijn gerealiseerd. Verliezen en risico’s die hun oorsprong vinden voor het einde van het begrotingsjaar, worden in acht genomen indien zij voor het opmaken van de jaarrekening bekend zijn geworden. Baten en lasten worden verantwoord tot hun brutobedrag. Verder worden de uitgangspunten van de financiële verordening van het schap gehanteerd. Daarnaast wordt een activeringsgrens gehanteerd van 25.000 euro.

Balans Materiële vaste activa De materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen de verkrijgings- of vervaardigingsprijs, verminderd met de daarop verrichte lineaire afschrijvingen. Specifieke investeringsbijdragen van derden worden op de desbetreffende investering in mindering gebracht. De afschrijvingen geschieden op basis van de verkrijgings- of aanschaffingsprijs en de geschatte economische levensduur. Eventuele duurzame waardeverminderingen worden onafhankelijk van het resultaat in ogenschouw genomen.

De volgende uitgangspunten zijn grotendeels gehanteerd voor de afschrijvingstermijnen: - gronden en terreinen geen afschrijving - bedrijfsgebouwen 30 jaar - grond- weg- en waterbouwkundige werken 35 jaar - machines, apparaten en installaties 10 jaar - overige materiële vaste activa 30 jaar Uitzettingen met een rentetypische looptijd < 1 jaar De vorderingen worden gewaardeerd tegen nominale waarde. Voor verwachte oninbaarheid is een voorziening in mindering gebracht. De voorziening wordt statisch bepaald op basis van de geschatte inningskansen.

Liquide middelen De banksaldi worden gewaardeerd tegen nominale waarde. 28

Jaarstukken 2023 |Jaarrekening

Overlopende activa De overlopende activa (nog te ontvangen bedragen en vooruitbetaalde bedragen) worden gewaardeerd tegen nominale waarde. Eigen vermogen Dit betreft de Algemene Reserve, de bestemmingsreserves en het gerealiseerde resultaat. Voorzieningen De onderhoudsegalisatievoorzieningen zijn gebaseerd op een meerjarenraming van het uit te voeren grootonderhoud aan de kapitaalgoederen, waarin rekening is gehouden met de kwaliteitseisen die ter zake geformuleerd zijn. In de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen die is opgenomen in het jaarverslag is het beleid ter zake nader uiteengezet. De voorzieningen worden gewaardeerd op nominale waarde. Vaste schulden met een rentetypische looptijd van één jaar of langer, de netto vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar en de overlopende passiva Deze posten worden gewaardeerd tegen nominale waarde. Netto-vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar De netto-vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar zijn gewaardeerd tegen nominale waarde.

29

Jaarstukken 2023 |Jaarrekening

5.4

Toelichting op de balans

Vaste activa Materiële vaste activa  Investeringen in de openbare ruimte met een economisch nut De boekwaarde van de investeringen in de openbare ruimte met een economisch nut had het volgende verloop: Investeringen met een economisch nut

Gronden en Terreinen Bedrijfsgebouwen

Boekwaarde 1-1-2023

Investeringen

1.916.993

Extra afschrijvingen

-

Afschrijvingen

Bijdrage van derden

-

-

Afwaarderingen

-

Afgeronde activa

-

Boekwaarde 31-12-2023 1.916.993

145.166

-

-

8.933

-

-

136.233

2.062.159

0

0

8.933

0

0

2.053.226

De bedrijfsgebouwen worden lineair afgeschreven in 10-35 jaar, i.c. is dat € 8.933 per jaar.  Investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut De boekwaarde van de investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut had het volgende verloop: Investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut

Grond- weg- en waterbouwkundige werken Overige materiële activa Investeingen na 2017: Grond- weg- en waterbouwkundige werken Overige materiële activa activa in bewerking: Grond- weg- en waterbouwkundige werken

Boekwaarde 1-1-2023

Investeringen

Extra afschrijvingen

Afschrijvingen

Bijdrage van derden

Afwaarderingen

Afgeronde activa

Boekwaarde 31-12-2023

197.111

0

0

24.430

0

0

172.681

296

0

0

138

0

0

158

68.416 55.803

0 0

0 0

2.073 2.426

0 0

0 0

219.394

285.737 53.377

5.582

322.906

0

0

0

0

-219.394

109.094

327.208

322.906

0

29.067

0

0

0

621.046

Van de investeringen met maatschappelijk nut heeft 172.840 euro (per eind 2023) betrekking op investeringen van voor 2017. Van de gronden die in eigendom zijn, zijn enkele gronden uitgegeven in erfpacht, welke leiden tot erfpachtopbrengsten. Activa in bewerking waarvan de bewerking is afgerond en welke in gebruik wordt genomen wordt gepresenteerd naar de categorie Grond-, weg- en waterbouwkundige werken en overige activa. Deze presentatie is te zien in kolom “afgeronde activa”. Vanaf het moment van afronding bewerking en ingebruikname vindt afschrijving plaats.

30

Jaarstukken 2023 |Jaarrekening

Vlottende activa Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan een jaar  Vorderingen op openbare lichamen 2023 162.159 162.159

Debiteuren Totaal

2022 266.371 266.371

 Uitzettingen in ’s Rijks schatkist met een rentetypische looptijd korter dan 1 jaar 2023 4.690.174 4.690.174

Uitzettingen in 's Rijks schatkist < 1 jaar

2022 4.240.133 4.240.133

Sinds 2014 is het schatkistbankieren van toepassing. Hieronder zijn de bedragen weergegeven die op kwartaalbasis in de schatkist zijn aangehouden en de drempel die van toepassing was. De drempel is in 2023 niet overschreden. Berekening benutting drempelbedrag schatkistbankieren (bedragen x € 1000) Verslagjaar (1)

Drempelbedrag

1000 Kwartaal 1

(3a) = (1) > (2)

Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen Ruimte onder het drempelbedrag

(3b) = (2) > (1)

Overschrijding van het drempelbedrag

(2)

Kwartaal 2

Kwartaal 3

Kwartaal 4

106

127

156

104

894

873

844

896

-

-

-

-

(1) Berekening drempelbedrag Verslagjaar (4a) (4b) (4c)

Begrotingstotaal verslagjaar Het deel van het begrotingstotaal dat kleiner of gelijk is aan € 500 miljoen Het deel van het begrotingstotaal dat de € 500 miljoen te boven gaat

4.078 4.078

(1) = (4b)*0,02 + (4c)*0,002 met een minimum van €1.000.000 als het begrotingstotaal kleiner of gelijk is aan 500 mln. En als begrotingstotaal groter dan € 500 miljoen is is het Drempelbedrag drempelbedrag gelijk aan € 10 miljoen, vermeerderd met 0,2% van het deel van het begrotingstotaal dat de € 500 miljoen te boven gaat. (2) Berekening kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen

1000

Kwartaal 1 (5a) (5b) (2) - (5a) / (5b)

Som van de per dag buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen (negatieve bedragen tellen als nihil) Dagen in het kwartaal Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen

Kwartaal 2 9.577

Kwartaal 3

11.576

Kwartaal 4

14.342

9.565

90

91

92

92

106

127

156

104

 Overige vorderingen Debiteuren Vooziening dubieuze debiteuren Per saldo

2023 147.239 66.594 80.645

2022 265.994 60.659 205.335

31

Jaarstukken 2023 |Jaarrekening

Liquide middelen  Banksaldi 2023 120.110 120.110

Rekening-courant bank

2022 176.599 176.599

Overlopende activa  Van Europese en Nederlandse overheidslichamen nog te ontvangen voorschotbedragen die ontstaan door voorfinanciering op uitkering met een specifiek bestedingsdoel Project

Saldo 1-1-2023

Toevoegingen

Ontvangen bedragen

Saldo 31-12-2023

Rijksbijdrage SNL Natuurbeheer subsidie

103.880

103.880

103.880

103.880

Totaal

103.880

103.880

103.880

103.880

 Overige nog te ontvangen bedragen en vooruitbetaalde bedragen die ten laste van volgende begrotingsjaren komen Nog te ontvangen bedragen Compensabele BTW Vooruitontvangen facturen - huren Vooruitontvangen facturen - verzekering

2023 66.949 13.158 0 4.421 84.528

2022 23.794 10.537 29.670 3.714 67.715

32

Jaarstukken 2023 |Jaarrekening

Vaste passiva Eigen vermogen Het verloop van de reserves wordt in het hierna volgende overzicht weergegeven. Stand per 01-01-2023