20260512 Concept Zienswijze 2027 GR Sociaal DEF

t.a.v. het

uw brief van 13-04-2026

uw kenmerk 2026-4

datum

onderwerp

01-06-2026

ons kenmerk 2026-0051721

Zienswijze concept jaarrekening 2025, voorjaarsbrief 2026 en begroting 2027

Geachte leden van het Dagelijks Bestuur, Op 13 april ontvingen wij van u de concepten van de jaarrekening 2025, de voorjaarsbrief 2026 en de begroting 2027 evenals een set met ombuigingsmaatregelen. U stelt ons in de gelegenheid om een zienswijze te geven op de Voorjaarsbrief 2025 en de Begroting 2027. In onze raadsvergadering van 1 juni 2026 hebben wij de documenten behandeld en de zienswijze hierop definitief vastgesteld. Hieronder treft u deze aan. Waardering In de eerste plaats spreken wij onze waardering uit voor de inzet van uw medewerkers in de afgelopen periode. Ondanks de roerige periode waarin de GR Sociaal verkeert, staan uw medewerkers dagelijks klaar om onze inwoners bij te staan met hulp en ondersteuning op het gebied van bestaanszekerheid, maatschappelijke ondersteuning en de begeleiding naar werk. Hiervoor bedanken wij de medewerkers van de GR Sociaal en spreken we onze waardering naar hen toe uit. Leeswijzer In tegenstelling tot voorgaande jaren wordt de gemeenteraad in deze zienswijzeronde niet alleen gevraagd te reageren op de reguliere Planning & Control-documenten, maar ook afzonderlijk op een set voorgestelde ombuigingsmaatregelen. Om de leesbaarheid en de duiding van onze standpunten te versterken, maken wij in deze zienswijze expliciet onderscheid tussen beide onderdelen.

In het eerste deel van deze zienswijze reageren wij op de inhoud van de concept jaarrekening 2025, de voorjaarsbrief 2026 en de begroting 2027. Daarbij gaan wij in op de financiële ontwikkelingen, de informatievoorziening en de wijze waarop wij als gemeenteraad invulling kunnen geven aan onze kaderstellende rol. In het tweede deel van de zienswijze gaan wij afzonderlijk en meer specifiek in op de voorgestelde (alternatieve) ombuigingsmaatregelen. Hierbij geven wij onze zorgen, aandachtspunten en randvoorwaarden mee, waaronder de volgordelijkheid van maatregelen

en de impact op inwoners. Op deze wijze beogen wij helder onderscheid te maken tussen onze zienswijze op de reguliere P&C-producten en onze reactie op de ombuigingsagenda.

Deel 1: Zienswijze op jaarrekening 2025, de voorjaarsbrief 2026 en de begroting 2027 Algemeen In april 2025 heeft onze raad een raadsinformatiebrief ontvangen van het college waarin wij zijn geïnformeerd over de financiële ontwikkelingen bij de GR Sociaal. In deze brief heeft het college aangegeven op welke wijze onze portefeuillehouder de standpunten van onze gemeente heeft ingebracht in het Algemeen Bestuur. De nu voorliggende zienswijze volgt deze lijn. We zien dat de financiële ontwikkelingen bij de GR Sociaal een sterk nadelig effect hebben op onze lokale begroting en ons dwingen tot lokale ombuigingen. We gaan in deze zienswijze daarom alleen in op de ombuigingen en de knelpunten die wij ervaren in onze kaderstellende rol richting de GR Sociaal.

De huidige informatievoorziening vanuit de GR Sociaal beperkt ons in onze kaderstellende rol In onze zienswijzen van de afgelopen jaren hebben wij steeds om een verbetering gevraagd van de informatievoorziening. Alhoewel het dashboard zich steeds verder ontwikkeld, is er nog altijd geen koppeling gemaakt tussen aantallen en financiën. Hierdoor ontbreekt het onze gemeente aan voldoende mogelijkheden om op de voorliggende opgaven te kunnen sturen. De gevolgen hiervan zien wij nu in uw jaarstukken 2025, de voorjaarsbrief 2026 en begroting 2027. Door deze manier van handelen voelen wij ons inmiddels gepasseerd als gemeenteraad doordat wij niet op een zorgvuldige wijze invulling kunnen geven aan onze kaderstellende rol. Wij vragen u, om in uw reactie op onze zienswijze hierop te reflecteren en daarbij ook aan te geven hoe u alsnog aan ons verzoek om betere informatievoorziening invulling gaat geven. Specifiek doelen wij hierbij op de koppeling tussen aantallen en de financiële systemen. Wanneer is deze koppeling gerealiseerd? De kosten blijven stijgen ondanks ingezette ombuigingen In eerdere zienswijzen hebben wij daarnaast herhaaldelijk gewezen op onze ernstige zorgen over de betaalbaarheid van het sociaal domein.

Naast het ‘ravijnjaar’ zien we dat we van een gemeentelijke bijdrage van € 17,1 miljoen in de begroting 2024 naar een bijdrage gaan van inmiddels € 22,4 miljoen in de begroting 2027. Alhoewel indexaties hierbij een rol spelen, moeten we constateren dat de door u ingezette ombuigingen niet tot een afvlakking van deze kostenstijging hebben geleid. Onze zorgen worden versterkt door de verwachte effecten van het nieuwe landelijke coalitieakkoord. Zo is het Rijk voornemens per 1 januari 2029 de huishoudelijke hulp uit de Wmo te schrappen. In de Voorjaarsnota is deze beleidswijziging financieel vertaald naar een uitname van € 1,01 miljard euro uit het gemeentefonds. Daarnaast is de invoering van de eigen bijdrage in de Wmo door het Rijk uitgesteld naar 1 januari 2028. We zien hierbij het risico dat het verschil tussen de bijdragen van het Rijk en onze kosten nog verder toeneemt.

Wij vragen u om de effecten van de landelijk voorgenomen maatregelen voor onze regio vroegtijdig door te rekenen en ons hierover proactief te informeren. Wij zijn onaangenaam verrast door het niet behalen van de beoogde ombuigingen Uit uw jaarstukken 2025, voorjaarsbrief 2026 en begroting 2027 maken wij op dat u de beoogde ombuigingen uit de Bestuurlijke Opdracht ‘Een toekomstbestendig Sociaal Domein’ voor het grootste deel loslaat. Dit, nadat u in uw Najaarsbrief 2025 aangaf dat de realisatie van de ombuigingen naar verwachting verliep. Alhoewel de verwachte omvang van deze ombuigingen al eerder neerwaarts is bijgesteld, komt deze aankondiging als een onaangename verrassing. Juist omdat er ook deze keer geen toelichtende verklaring wordt gegeven. Dit bevreemdt ons des te meer, omdat wij hier als gemeenteraad in eerdere zienswijzen en bestuurlijke overleggen herhaaldelijk aandacht voor hebben gevraagd. Daarbij constateren wij dat ook andere gemeenteraden in hun zienswijzen vergelijkbare zorgen hebben geuit over het ontbreken van inzicht in de gemaakte keuzes en de feitelijke stand van zaken rondom de ombuigingsmaatregelen. Desondanks blijft een nadere onderbouwing uit.

Wij constateren daarom dat er sprake is van een structureel probleem in de navolgbaarheid en transparantie van de maatregelen die door de GR Sociaal worden ingezet, hetgeen het voor raden bemoeilijkt om hun kaderstellende en controlerende rol adequaat te vervullen.

Wij verzoeken u klemmend alsnog een toelichtende verklaring te verstrekken voor de laatste neerwaartse bijstelling in uw reactie op onze zienswijze. Lokaal herbezinnen wij ons op de taken die we bij de GR Sociaal neerleggen Aan de hand van het overzicht van mogelijke ombuigingsmaatregelen zijn wij als gemeente gaan afwegen welke maatregelen wij lokaal willen realiseren. Dit omdat wij verwachten dat lokale uitvoering tot een ombuiging leidt zonder dat het de dienstverlening aan onze inwoners in negatieve zin raakt. Wij zijn voornemens om specifiek voor wat betreft de inburgeringstaken en de begeleiding van inwoners in de bijstand met klantprofiel 3 te verkennen hoe lokale uitvoering van de taken gerealiseerd kan worden, ongeacht regionale besluitvorming over de betreffende ombuigingsmaatregelen. Wij gaan hierover graag in gesprek met de GR Sociaal en gaan uit van uw medewerking aan deze verkenning. Jaarrekening 2025 Naast de begroting 2027 heeft u ons ook de jaarstukken 2025 doen toekomen. Uit de jaarrekening maken wij op dat een positief resultaat is behaald van € 2,8 mln. Echter, ten opzichte van de primaire begroting 2025, jaarschijf 2027, zijn de kosten circa € 18 mln hoger.

U geeft aan geen verzoek te doen voor een resultaatsbestemming. Wij kunnen ons hierin vinden.

Deel 2: Zienswijze op ombuigingsagenda Algemeen In uw aanbiedingsbrief heeft u aangegeven dat u door het Algemeen Bestuur bent verzocht om tot alternatieve maatregelen te komen ter grootte van tenminste € 6,6 mln en deze in beeld te brengen. U verzoekt ons om in onze zienswijze aan te geven in welke maatregelen wij ons kunnen vinden. Deze worden via een begrotingswijziging in de begroting 2027 van de GR Sociaal verwerkt. U stelt daarbij voor om voor begrotingswijzigingen die leiden tot een verlaging van de begroting, geen zienswijzeprocedure toe te passen zodat deze tijdig kunnen doorwerken in de gemeentelijke begrotingen. Zorgen over nieuw voorgestelde ombuigingen De voorgestelde ombuigingen leiden bij ons tot een drietal zorgen. In de eerste plaats constateren wij, dat het feit dat het Algemeen Bestuur heeft gevraagd om een pakket aan maatregelen met een omvang van € 6,6 mln betekent, dat gemeenten nog steeds een deel van de oorspronkelijke ombuigingen moeten compenseren. Daarnaast hebben wij twijfels over of de maatregelen in de praktijk gaan leiden tot de beoogde omvang van de ombuigingen. Een deel van de maatregelen vereist lokale investeringen. Hiermee lijkt onvoldoende rekening te zijn gehouden.

Tot slot lijken de voorgestelde maatregelen zich met name te richten op de dienstverlening aan onze inwoners en in veel mindere mate op ombuigingsmogelijkheden binnen de huidige begroting (BBV) of ombuigingen op het gebied van bedrijfsvoering. Graag ontvangen wij uw reactie op deze zorgen en een toelichting hoe deze zorgen worden weggenomen. Begrotingstechnische maatregelen zijn voor ons voorliggend op de voorgestelde maatregelen Wij hechten er aan om maatregelen met een negatieve impact op onze inwoners als laatste toe te passen en te starten met begrotingstechnische maatregelen en maatregelen gericht op de bedrijfsvoering van de GR Sociaal. We constateren dat deze maatregelen primair gericht zijn op financiële beheersbaarheid en ramingsdiscipline in een periode van grote onzekerheden, waaronder landelijke beleidsontwikkelingen. We onderkennen dat een deel van de maatregelen is gebaseerd op aannames en verwachtingen, waarvan de uiteindelijke effecten zich in de praktijk moeten bewijzen. Dit brengt een risico met zich mee dat de financiële uitkomsten anders kunnen zijn dan nu geraamd. Vanuit versterkt eigenaarschap van de GR Sociaal achten wij het daarom passend dat wij, als gemeenten, dit gezamenlijk en transparant ondervangen.

We spreken ons uit dat we als deelnemende gemeente:  Vanaf 2027 in onze begroting expliciet aandacht besteden aan het risicoprofiel van de GR Sociaal;  Dit, waar nodig, vertalen naar een verhoogde risico-inschatting in de paragraaf weerstandsvermogen.

Hieronder schetsen wij een aantal maatregelen waarvan we u verzoeken deze te verwerken in de begroting en meerjarenraming van de GR Sociaal. 1. De meerjarige groei van de begroting van de GR Sociaal vanaf 2027 te laten aansluiten bij de verwachte groei van de rijksinkomsten voor gemeenten, waarbij 2027 als nullijn wordt gehanteerd. 2. Vanaf 2027 een structurele stelpost ‘vangnet Participatiewet’ op te nemen in de begroting van de GR Sociaal. 3. De structurele inzet van ESF-subsidies expliciet op te nemen aan de baten- én aan de lastenzijde van de begroting van de GR Sociaal. 4. Vanaf 2027 structureel middelen op te nemen in de begroting van de GR Sociaal ten behoeve van SRoI ter hoogte van 1% van het geraamde maatschappelijke effect (€ 33 mln), jaarlijks oplopend met 1%. 5. Vanaf 2027 in de meerjarenraming van de GR Sociaal uit te gaan van gelijkblijvende aantallen van Wmo-cliënten in plaats van een autonome volumegroei.

Wij gaan ervan uit dat u de voorgestelde maatregelen verwerkt in de begroting 2027 van de GR Sociaal. Mocht er bij de GR Sociaal een zwaarwegend belang zijn om deze maatregelen niet te verwerken, verwachten wij van u een inhoudelijke motivering in uw reactie op onze zienswijze. Onze reactie op de voorgestelde maatregelen Hieronder treft u onze reactie aan op de voorgestelde maatregelen. We hebben daarbij onderscheid gemaakt tussen maatregelen waar wij ons in kunnen vinden en maatregelen waarin wij ons niet kunnen vinden. Tot slot is er een groep maatregelen waarbij wij een nadere uitwerking randvoorwaardelijk vinden om tot besluitvorming over te gaan. Voor deze laatste groep maatregelen zullen wij, op basis van uw nadere uitwerking, besluiten bij de vaststelling van onze gemeentelijke begroting. Voor deze laatste groep maatregelen verzoeken wij u ons uiterlijk september 2026 te voorzien van een nadere uitwerking. Wij vragen u in deze uitwerking onze lokale context en de effecten op onze lokale begroting expliciet mee te nemen.

Hieronder de maatregelen waar wij ons in kunnen vinden en waarop wij akkoord geven:

Maatregelnum Maatregel mer

3 7 14 19 20 21 22 23 24 28 30 34 35 36 37 39 41 42 43

Referteperiode naar 2 jaar (Pesoonlijk Minimabudget) Stoppen met extra bedrag voor kinderen tot 18 jaar (Pesoonlijk Minimabudget) Terugwerkende kracht van zes maanden naar drie maanden (Stoppen met buitenwettelijk begunstigend beleid BB) Ambtshalve verstrekken minimabudget Loonkostenpremie uitbreiden Baanbonus uitbreiden Inzet Werk Ontwikkelpunt (WOP) voor uitvoering MAP Bemiddelen bij de poort Doorrekenen Nuggers-beleid

Hendri k Ido Ambac ht -10.000 -10.000

P.M. P.M. -26.000 -16.000 -5.000 -12.000 0 8% Inzet WOP voor uitvoering participatiedeel van de Z(vanaf route 2028) Scootmobiel als algemene voorziening verstrekken i.p.v. als maatwerkvoorziening 193.000 Maximaliseren gebruik technologie/ slimme woninginrichting bij huishoudelijke ondersteuning -10.000 Afspraken maken met woningcorporaties over woningaanpassingen die ten dienste komen van het gehele complex -26.000 Arbeidsmatige en ontwikkelgerichte dagbesteding gedeeltelijk vervangen door participatieplekken -4.000 Wasservice als algemene voorziening inrichten -8.000 Deelscootmobiel/ scootmobielpool als algemene P.M. voorziening in het leven roepen (Meer) gebruik maken van het regresrecht (artikel 2.4.3 P.M. Wmo) Intensiveren WMO toezicht -49.000 Nieuw planningssysteem Stroomlijn -43.000

Hieronder de maatregelen waar wij ons niet in kunnen vinden en waarop wij geen akkoord geven:

Maatregelnum Maatregel mer

6 27 5 9 10 13 31 33

Hendrik Ido Ambach t

Hanteren van een drempelbedrag bij de bijzondere bijstand Stoppen met het Regionaal Welkomstprogramma Inburgeraars Stoppen met subsidiëren bureaukosten SUN Drechtsteden (noodfonds en sociaal leenfonds) (zie samenhang met maatregel 17) Stoppen met regeling tegemoetkoming eigen bijdrage kinderopvang Knop herijking minimabeleid 2023 Eigen bijdrage peuteropvang (Stoppen met buitenwettelijk begunstigend beleid BB) Stoppen of aanpassen inkomens-vermogensgrens collectieve zorgverzekering minima (zie ook maatregel 11 en 12) Invulling geven aan reablement binnen de HO door middel van inzet ergotherapeut Invulling geven aan reablement binnen de HO door middel van Powerful Ageing

P.M. -4.000

-6.000 -1.000 -1.000 -6% (vanaf 2028) 0 -24.000

Hieronder de maatregelen waar wij ons mogelijk in kunnen vinden, maar nog nadere uitwerking behoeft. We zijn hier nog niet mee akkoord:

Maatregelnum Maatregel mer

2 15 17 25

Verlagen inkomensgrens naar 110% WSM (Pesoonlijk Minimabudget) Persoonlijk minimabudget (PMB) als voorliggende voorziening voor bijzondere bijstand voor woninginrichting Stoppen met (stortingen in) het Sociaal Leenfonds (zie samenhang met maatregel 5)

Hendri k Ido Ambac ht -8.000

P.M. P.M.

Stoppen met de ik-doe-mee-premie -8.000

32

Invulling geven aan reablement binnen de HO door middel van inzet huishoudcoach -17.000

38

Pgb tarief voor ondersteuners uit het netwerk baseren op het minimumloon -6.000

1 4 11

12 16 18 26 29 40

Extern budgetbeheer (Stoppen met buitenwettelijk begunstigend beleid BB) Hoogte 35% WSM (Persoonlijk Minimabudget) Collectieve zorgverzekering minima: Vermogensgrens hanteren (met behulp van BIDN) (bedrag verwerkt in maatregel 13) Collectieve zorgverzekering minima: Inkomensgrens verlagen van 130% naar 120% Knop herijking minimabeleid 2023 (bedrag verwerkt in maatregel 13) Vermogenstoets vereenvoudigen en vermogensgrens verlagen voor bijzondere bijstand Werken met afwijkende toekennings- en draagkrachtperiodes bij bijzondere bijstand. Stoppen met subsidie aan Stichting MBO Doortrekken Vroege Start Huishoudelijke ondersteuning gebiedsgericht inrichten

-8.000 -50.000 --

--

P.M. P.M. -1.000 50.000 P.M.

Tot slot Wij willen actief deel uitmaken van de evaluatie van de Regeling GR Sociaal Naar wij begrepen hebben loopt op dit moment een evaluatie van de GR Sociaal, zoals opgenomen in artikel 54 van de Regeling GR Sociaal. Deze evaluatie gaat onder meer in op de samenwerkingsafspraken en taken van de GR Sociaal. In artikel 54 staat dat de uitkomsten van de evaluatie ter besluitvorming aan de gemeenten worden voorgelegd. We verwelkomen deze evaluatie.

Wij verzoeken u gemeenteraden expliciet hierbij te betrekken en zien uit naar een inhoudelijk gesprek met u over deze uitkomsten. Wij geven het college het mandaat om niet in te stemmen met deze begroting mocht uw reactie op onze zienswijze hiertoe aanleiding geven We moeten constateren dat de reacties die wij van u hebben ontvangen op eerdere zienswijzen maar voor een deel hebben geleid tot opvolging van onze verzoeken. Veelal is een procesmatige toelichting gegeven en is het voor ons lastig gebleken om kennis te nemen van de opvolging daarvan. De impact van de nu voorliggende jaarrekening 2025,

voorjaarsbrief 2026 en begroting 2027 op onze eigen, gemeentelijke begroting is enorm en dwingt ons tot het overgaan tot lokale ombuigingen. De gedane constatering en de gevolgen voor onze gemeentebegroting maken dat wij veel belang hechten aan uw reactie op de nu voorliggende zienswijze. Daarnaast willen wij u aan de voorkant informeren dat wij ons college het mandaat bieden om niet in te stemmen met voorliggende P&C stukken indien uw reactie op onze zienswijze hier aanleiding toe geeft.

Wij verzoeken u deze zienswijze te betrekken bij de behandeling van de stukken in het Algemeen Bestuur Afsluitend vragen wij u onze zienswijze op de conceptbegroting 2027, de voorjaarsbrief 2026 en de jaarrekening 2025 van de GR Sociaal te betrekken bij de behandeling in de vergaderingen van het Algemeen Bestuur op 9 juli 2025. De gemeenteraad van Hendrik-Ido-Ambacht, De griffier,

De burgemeester,

J. Honcoop

mr. P. van der Giessen