20250708 memo aan de raad informatieavond duurzame opvang

Memo

Aan: Van:

Gemeenteraad Hendrik-Ido-Ambacht College van Burgemeester en Wethouders Hendrik-Ido-Ambacht

Betreft: Datum:

Informatie-avond duurzame opvang vluchtelingen en asielzoekers 9 september 2025 15 juli 2025

Inleiding Op 3 februari 2025 nam uw raad het besluit om: - de bestuursovereenkomst met het COA over de opvang van maximaal 200 asielzoekers op een boot, gelegen aan de kade van het Noordeinde, te verlengen tot 1 juli 2026 - de opvang van maximaal 250 ontheemden uit Oekraïne op een boot, gelegen aan de kade van het Noordeinde, te verlengen tot 1 juli 2027. In het raadsvoorstel is een passage opgenomen over de opvang van asielzoekers in HendrikIdo-Ambacht voor de langere termijn, namelijk: ‘Met het nu voorliggende voorstel beogen wij de opvang van asielzoekers voort te zetten tot juli 2026. Voor de periode hierna is het onduidelijk of er in onze gemeente geschikte locaties zijn voor opvang. Onze gemeente is dicht bevolkt en er zijn veel ruimteclaims op het gebied van wonen, werken, mobiliteit, energie, klimaat en groen, waar we rekening mee moeten houden. In het derde kwartaal van 2025 willen we met uw raad in gesprek over de opvang van vluchtelingen in onze gemeente op de langere termijn’. Dit gesprek vindt plaats op 9 september 2025. In deze memo geven we eerst een korte terugblik op de besluiten die de afgelopen jaren zijn genomen over de opvang van vluchtelingen en asielzoekers in Hendrik-Ido-Ambacht. Daarna gaan we in op de actualiteiten. We eindigen met een aantal stellingen die tijdens de avond via een mentimeter aan u worden voorgelegd.

Deze vormen de basis van het gesprek in en met de raad. Terugblik Hieronder volgt kort en puntsgewijs een terugblik van de (besluitvorming over de) opvang van vluchtelingen in onze gemeente. • Vanaf eind april 2022 zijn er in onze gemeente 200 opvangplekken voor ontheemden uit Oekraïne beschikbaar op een boot, gelegen aan het Nooreinde. • Op 5 juni 2023 heeft uw raad een motie aangenomen waarin staat dat de beslissingsbevoegdheid aangaande (nood)opvang van asielzoekers en verlenging daarvan in alle gevallen aan de raad is. • Op 15 juni 2023 heeft de raad besloten een bestuursovereenkomst met COA te sluiten over de opvang van 200 asielzoekers op een boot aan het Noordeinde tot 1 juli 2025. • Op 23 oktober 2024 is tijdens de commissie ABA/Fin de evaluatie van de opvang van vluchtelingen en asielzoekers in Hendrik-Ido-Ambacht besproken.

Memo

• •

Op 15 januari 2024 besloot de raad de opvang van ontheemden uit Oekraïne te verlengen tot 1 juli 2025. Na de positieve evaluatie van 23 oktober 2024, heeft uw raad op 3 februari 2025 besloten om de overeenkomst met COA voor de opvang van 200 plekken verlengen tot 1 juli 2026 én de opvang van maximaal 250 ontheemden uit Oekraïne te verlengen tot 1 juli 2027. Voorwaarde daarbij was de kosten van opvang volledig worden vergoed door COA en Rijk.

Actualiteiten Spreidingswet De Spreidingswet, die op 1 februari 2024 in werking is getreden, is nog steeds van kracht. Deze wet verplicht gemeenten om asielzoekers op te vangen op basis van een verdeelsleutel die rekening houdt met inwoneraantallen en welvaart. Gemeenten zijn en blijven bezig met de uitvoering van de Spreidingswet. Er wordt, ook in onze Veiligheidsregio, gewerkt aan de realisatie van opvanglocaties. In april 2025 heeft het nieuwe (inmiddels demissionaire) kabinet de Contourennota Intrekking Spreidingswet gepubliceerd. Hierin wordt geschetst hoe de wet zou kunnen worden ingetrokken. De eerste cyclus van de wet loopt tot en met 31 januari 2026. Dat betekent dat de eerste mogelijkheid om de wet in te trekken vanaf februari 2026 is. Zolang de wet van kracht blijft, zijn wij gehouden aan de opgave die hieruit voortvloeit. Mogelijk verdwijnt de wettelijke verplichting van de Spreidingswet, maar zullen overigens wel delen van de wet behouden blijven, zoals de coördinatie via de regionale en provinciale regietafels en de gemeentelijke exploitatie van opvanglocaties. Meer duidelijkheid hierover verwachten we pas na het aantreden van het nieuwe kabinet.

Aanbesteding opvang Oekraïners Op basis van het besluit dat uw raad op 3 februari 2025 heeft genomen over de verlenging van de opvang van Oekraïners, zijn wij gestart met de Europese aanbesteding van een (nieuwe) boot (of boten) voor de opvang. We zijn daarbij uitgegaan van opvang van maximaal 250 personen. Wij hebben akkoord vanuit het Rijk voor vergoeding van deze opvang tot begin maart 2026. Eind 2025 krijgen wij (net zoals andere gemeenten in Nederland) duidelijkheid of deze vergoeding al dan niet wordt verlengd. De aanbesteding van de boten is gebaseerd op de periode tot begin maart 2026, met een mogelijke verlenging tot 1 juli 2027. Binnenkort wordt u met een raadsinformatiebrief geïnformeerd over de stand van zaken van deze aanbesteding. Gesprek aan de hand van stellingen en mentimeter De opvang van asielzoekers is een grote maatschappelijke opgave die ook onze gemeente raakt. Met de invoering van de Spreidingswet is er ook een noodzaak tot het realiseren van duurzame locaties. Deze noodzaak was er nog niet toen uw raad eerdere besluiten nam over de crisis- en noodopvang die al enkele jaren in onze gemeente plaats vindt. Ons college wil samen met uw raad verkennen hoe wij als gemeenschap op lange termijn invulling kunnen geven aan deze verantwoordelijkheid.

Memo

Tijdens deze opiniërende bijeenkomst willen we beelden van uw raad ophalen: hoe kijkt u aan tegen opvang in Hendrik-Ido-Ambacht op de lange termijn? Welke zorgen, kansen en randvoorwaarden ziet u? Uw perspectieven zijn van groot belang om tot een gedragen en toekomstbestendige aanpak te komen. Uw inbreng zullen wij gebruiken om tot mogelijke nadere voorstellen over duurzame opvang te komen. Deze leggen we uiteraard ter besluitvorming aan u voor. Wij hebben onderstaande stellingen voorbereid om vorm te geven aan dit gesprek. Deze zullen met behulp van een mentimeter aan u worden voorgelegd. Na stemming volgt een gesprek over de uitkomsten hiervan. De vragen en stellingen hebben betrekking op de opvang van asielzoekers vanuit het COA. We gaan op een ander moment met u in gesprek over de opvang van ontheemden uit Oekraïne. 1. Hendrik-Ido-Ambacht moet structureel opvang blijven bieden aan vluchtelingen, ongeacht landelijke politieke koerswijzigingen en conform de landelijke opgave die bij onze gemeente ligt (ja/nee). 2. De gemeente moet actief op zoek naar een duurzame opvanglocatie voor vluchtelingen binnen de gemeentegrenzen (ja/nee). 3. De gemeente moet alleen opvang blijven bieden zolang het Rijk alle kosten volledig vergoedt (ja/nee). 4. Het college heeft de ruimte om binnen de door de raad gestelde kaders besluiten uit te voeren en met partijen in gesprek te gaan (ja/nee).

5. Welke rol ziet uw raad voor de inwoners en de Ambachtse samenleving wat betreft participatie? (open vraag) 6. Heeft uw raad aanvullende opmerkingen en aandachtspunten om mee te geven aan het college? (open vraag)