20210118 Presentatie Rekenkamerrapport HIA

RAAD WETEN MET DE OMGEVINGS WET Rekenkamerrapport Hendrik-Ido-Ambacht

AGENDA • Kennismaking en onze opdracht • Rol van de raad

• Opbouw onderzoek • Opbrengsten onderzoek - Benchmark - Gesprek trekker Omgevingswet en afdelingshoofd - Gesprek vertegenwoordiging raad • Conclusies • Aanbevelingen

KENNISMAKING EN ONZE OPDRACHT

“Kan Over Morgen een onderzoek uitvoeren naar de gewenste positionering van de raad bij de invoering van de Omgevingswet, het vervolgproces hiervan en de aanpak van de omgevingsvisie en het omgevingsplan?”

Joey Engelen Adviseur omgevingsvisie & Omgevingswet

ROLLEN ONDER DE OMGEVINGSWET - Een bijzondere opgave om de kaders vast te stellen; - Uitspreken over de beoogde balans tussen het behouden en versterken van de omgevingskwaliteiten enerzijds; - En het bieden van ruimte aan initiatieven, innovaties en nieuwe ontwikkelingen anderzijds.

RAAD: kaders vaststellen in omgevingsvisie, omgevingsplan en adviesbevoegdheid bij omgevingsvergunning.

COLLEGE: primair bevoegd voor programma. Besluiten o.b.v. vastgestelde omgevingsvisie en omgevingsplan.

ORGANISATIE: uitvoeren, beschermen, handhaven o.b.v. kaders en besluiten raad/college, afspraken met ketenpartners.

ROLLEN ONDER DE OMGEVINGSWET Gemeenteraad: - Vaststelling omgevingsvisie en omgevingsplan; - Afwijkende omgevingsvergunning na 5 jaar opnemen in omgevingsplan;

- Monitoring participatieproces; - Monitoring programma’s (uitvoering) en omgevingswaarden; College van B&W: - Opstellen programma’s; - Verlenen omgevingsvergunning; - Maatwerk toepassen bij vergunningverlening; - Delen omgevingsplan vaststellen indien raad delegeert; - Beleidsregels vaststellen naast het omgevingsplan.

OPBOUW ONDERZOEK Onderstaande aanpak is gehanteerd: • Benchmark zes gemeenten. Een benchmark is een vergelijkend onderzoek waarbij de prestaties van organisaties op identieke wijze worden vergeleken.

• Gesprek ambtelijke organisatie • Gesprek raadsleden en griffier.

OPBOUW ONDERZOEK Randvoorwaarden gemeenten Implementatieplan, duidelijke omschrijving rol van de raad, regionale vergelijking, ervaringen Over Morgen. Geselecteerde gemeenten: - Dordrecht - Hoeksche Waard - Zuidplas - Gooise Meren - Huizen - Moerdijk

1. Selecteren gemeenten

2. Implementatiedocumenten analyseren 3. Toetsen aan implementatie Hendrik-Ido-Ambacht

OPBOUW ONDERZOEK: Gesprek gemeentelijke organisatie Waarom? - Inzicht in werkwijze implementatie; - Inzicht in ervaring en beleving vanuit ambtelijke organisatie. Gesprek op 14 juli 2020: - Mw. De Jong (Afdelingshoofd Beleid en Ontwikkeling) - Mw. Kouwenberg (Trekker Omgevingswet)

OPBOUW ONDERZOEK: Gesprek raadsleden en griffier Waarom? Inzicht in ervaring en beleving vanuit de raad; Inzicht in werkwijze griffie en college in relatie tot de rol van de raad; Toetsen van doelen uit implementatieplan aan werkwijze in de praktijk. Gesprek op 24 augustus 2020: Vertegenwoordiging: Gemeentebelangen, CDA, VVD, D66, PvdA, Ambacht uw belang.

OPBRENGST Benchmark • Elke gemeente geeft op een eigen manier invulling aan de implementatie van de Omgevingswet; • Verschillen tussen een actieve en passieve houding van de raad. De meeste raden acteren passief gedurende de implementatie van de Omgevingswet; • Het betrekken van de raad wordt in alle implementatieplannen benoemd, de invulling over op welke wijze betrokkenheid moet plaatsvinden ontbreekt.

OPBRENGST Benchmark • Een raadswerkgroep zorgt voor betrokkenheid en gelijk informatieniveau bij de implementatie van de Omgevingswet; • Kennisontwikkeling over de Omgevingswet wordt benoemd als noodzakelijk voor de raad om verantwoorde keuzes te maken gedurende de implementatie; • Gemeenten(raden) zien de Omgevingswet als aanleiding om participatie op een vernieuwende manier vorm te geven.

OPBRENGST Gesprek ambtelijke organisatie • Koersdocument (2018) & Plan van Aanpak (2019); vastgesteld door de raad, opgesteld door de ambtelijke organisatie en college. • Meerdere sessies ter voorbereiding op de Omgevingswet plaatsgevonden met de raad (periode ‘14-’18) • Nieuwe raad (periode ‘18-’22) heeft beperkt gedeelte van de sessies overgedaan. • Raad heeft geen grote ambities uitgesproken met betrekking tot de implementatie van de Omgevingswet.

OPBRENGST Gesprek ambtelijke organisatie • Bij start implementatie focus op kennispositie van de raad over de Omgevingswet. • Proces omgevingsvisie; bewuste keuze om raad vroeg te betrekken: - Vier momenten waarbij de raad wordt betrokken; Nota van uitgangspunten, ontmoetingen, botsproeven, vaststelling.

OPBRENGST Gesprek raadsleden en griffier • Er is onvoldoende kennis over de Omgevingswet aanwezig bij raadsleden; • Het is voor raadsleden onduidelijk welke rol zij moeten invullen gedurende de implementatie van de Omgevingswet; • Raadsleden zijn onvoldoende op de hoogte van de activiteiten van de ambtelijke organisatie; • De raad heeft op eigen initiatief een voorstel gedaan voor de kaders voor participatie, is vervolgens overgenomen door de ambtelijke organisatie.

CONCLUSIES • Hendrik-Ido-Ambacht laat geen afwijkend beeld zien ten opzichte van andere gemeenten.

• Raad is onvoldoende in positie in kaderstellende rol (betrokkenheid aan de voorkant).

• Raad voelt zich laat betrokken en heeft het gevoel onvoldoende kennis te hebben over de Omgevingswet en de rol/positie van de raad.

• Raad is zoekende naar zijn rol bij de implementatie van de Omgevingswet c.q. de omgevingsvisie.

• Raad is reflectief op eigen handelen.

• De Omgevingsvisie biedt kansen om nieuwe rol invulling te geven!

AANBEVELINGEN voor de gemeenteraad Kennisontwikkeling • Raadswerkgroep; actief volgt en monitort • Thema-uren in de raadscyclus • Digitaal dossier opbouwen (Notubox) als toegang verzamelplek van informatie

• Periodieke terugkoppeling van college over leerervaringen en resultaten • Bezoek regelmatig Aan de slag met de Omgevingswet • Leestip: ‘De gemeenteraad en de Omgevingswet’

AANBEVELINGEN voor de gemeenteraad Omgevingsvisie en omgevingsplan • Steek tijd en energie in de omgevingsvisie. Richt het proces zo in dat monitoring plaatsvindt

• Stel het ambitieniveau voor de omgevingsvisie vast • Ken het krachtenveld in de samenleving en wie betrokken is bij participatietrajecten • Wees betrokken bij participatietrajecten, blijf op de hoogte

• Laat huidige afwijkingen van het bestemmingsplan in kaart brengen om te leren over toekomstige rol van de raad.

AANBEVELINGEN voor de gemeenteraad Reflectie op eigen handelen en positionering • Geef een impuls aan de lokale democratie door uitvoering te geven aan de participatienota • Organiseer kritische reflectie op de inhoud, voortgang en rol van de raad bij de implementatie van de Omgevingswet (bijv. Rekenkamer of raadswerkgroep) • Breng de griffie in positie om een verbindende rol te spelen tussen college, gemeenteraad en ambtelijke organisatie

VRAGEN ?

OVER MORGEN BEGINT NU www.overmorgen.nl @Over-Morgen