2. Concept jaarstukken DGJ 2023
Tekst van het document
Concept Jaarstukken 2023
15 april 2024
Inleiding Het jaar 2023 was dynamisch. Buiten en binnen onze organisatie hadden we te maken met uiteenlopende impactvolle ontwikkelingen. COVID-19 werd definitief afgeschaald. Van 1.000 extra medewerkers die zich tijdens de pandemie namens ons voor inwoners hebben ingezet, namen we afscheid. We borgden wat we hebben geleerd en oefenden ook weer om klaar te staan als opnieuw een crisis of incident zich voordoet. Op het dossier PFAS werkten we hard aan het bevorderen van kennisontwikkeling en concrete handelingsperspectieven voor inwoners. We zagen het aantal inwoners in beeld bij Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten, Veilig Thuis en openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGZ), groeien. We werkten samen met vele partners aan het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming, de hervormingsagenda jeugd, pandemische paraatheid, het Integraal Zorgakkoord en veel meer. En we leerden uit onze monitoring dat mentale gezondheid van inwoners, zeker van de jeugd, meer aandacht vraagt. We maakten stappen om onze dataverzameling te verbeteren en merkten ook dat het lastiger werd om vacatures in te vullen. We haalden in dit jaar opnieuw onze herregistratie HKZ binnen! In 2023 scherpten we aan hoe we, gezien alle ontwikkelingen, onze organisatie wendbaar en weerbaar houden.
We ontwikkelden met de gemeenten de eerste kaders voor het meerjarenbeleid, welke in 2024 worden vastgesteld en werden gevraagd om te inventariseren welke mogelijkheden we zien om beleid of uitvoering te hervormen in de komende jaren. Dit is een greep van de ontwikkelingen in 2023. Het jaar sluiten we af met een positief resultaat voor zowel Service Organisatie Jeugd (SOJ) als GGD, Veilig Thuis en Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten. In deze jaarrekening geven we u preciezer inzicht in onze inspanningen en realisatie over het jaar 2023, waarmee we ons voor Zuid Holland-Zuid onverminderd hebben ingezet om gezondheidsachterstanden te verkleinen en ontwikkelkansen te vergroten. Eveline Schurink Algemeen directeur DG&J, tevens Directeur Publieke Gezondheid Zuid-Holland Zuid
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
2
Inhoudsopgave Inleiding
2
1
Samenvatting
5
2
Programmaverantwoording
9
2.1 2.1.1 2.1.2 2.1.3 2.1.4 2.1.5 2.2 2.3
3
Verplichte paragrafen 3.1 3.1.1 3.1.2 3.1.3 3.2 3.3 3.3.1 3.3.2 3.3.3 3.3.4 3.3.5 3.3.6 3.3.7 3.3.8 3.4 3.4.1 3.4.2 3.4.3 3.5 3.6 3.7 3.8
4
Dienst Gezondheid en Jeugd 10 Publieke Gezondheid .........................................................................10 Veilig Thuis ......................................................................................22 Onderwijs en aansluiting arbeidsmarkt ................................................26 Jeugdgezondheidszorg ......................................................................29 Kennisprogramma ............................................................................31 Serviceorganisatie Jeugd 32 Algemene dekkingsmiddelen 42
Weerstandsvermogen en risicobeheersing 44 Kaders ............................................................................................44 Beleid omtrent weerstandsvermogen ..................................................44 Financiële kengetallen .......................................................................50 Onderhoud kapitaalgoederen 52 Financiering 52 Risicobeheer ....................................................................................52 Kasgeldlimiet ...................................................................................52 Renterisiconorm ...............................................................................53 Kredietrisico’s ..................................................................................53 Financiering .....................................................................................53 Relatiebeheer ...................................................................................53 Administratieve Organisatie ...............................................................53 Schatkistbankieren ...........................................................................53 Bedrijfsvoering 54 Structuur .........................................................................................54 Terugblik en vooruitblik .....................................................................54 Rechtmatigheid
................................................................................58 Verbonden partijen 60 Algemene Verordening Gegevensbescherming 61 Openbaarheidsparagraaf 62 COVID-19 paragraaf 63
Jaarrekening 2023 4.1 4.2 4.2.1 4.2.2 4.3 4.4 4.5 4.5.1 4.5.2 4.6 4.7
44
65
Balans GR DG&J 66 Het overzicht van baten en lasten 68 Overzicht van incidentele baten en lasten ............................................68 Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves ..................68 Taakvelden 68 EMU-saldo 69 Toelichtingen 70 Grondslagen waardering en resultaatbepaling GR DG&J .........................70 Toelichting op de balans per 31 december 2023 ...................................72 Wet normering inkomens topfunctionarissen (WNT) 78 Subsidierelaties 82
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
3
4.8 4.9 4.9.1 4.9.2
COVID-19 meerkosten – COVID-19 SPUK 82 Rechtmatigheid 82 Inleiding ..........................................................................................82 Rechtmatigheidsverklaring .................................................................83
5
Vaststelling
86
6
Controleverklaring
87
Bijlagen 1
88
Inwoner- en leerlingenbijdrage 2023 1.1 1.2 1.3 1.3.1 1.3.2
88
Inwonerbijdrage 2023 begroting versus jaarrekening 88 Gemeentelijke bijdrage per product 89 Gehanteerde verdeelsleutels 89 Gemeentefonds ................................................................................89 Jeugdigen en leerplichtigen ................................................................90
2
Verantwoording subsidie gemeente Dordrecht
91
3
Verantwoording subsidie gemeente Nissewaard
92
4
Taakvelden
93
5
Beleidsindicatoren
94
6
SiSa bijlage
95
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
4
1 Samenvatting Het jaar 2023 was dynamisch. Buiten en binnen onze organisatie hadden we te maken met uiteenlopende impactvolle ontwikkelingen. Mede door COVID-19 is gebleken, dat de infectieziektebestrijding in Nederland versterking nodig heeft. Landelijk wordt dit breed omarmd en vanuit het Ministerie van VWS wordt dit ondersteund met tijdelijke middelen voor 2023 (en 2024). In 2023 hebben wij deze tijdelijke middelen onder andere besteed aan het opleiden van artsen en verpleegkundigen en is een start gemaakt met epidemiologisch en wetenschappelijk onderzoek en bovenregionale samenwerking. Het opleiden van vooral artsen is zeer belangrijk, omdat er landelijk een tekort is. De versterking van infectieziektebestrijding heeft ook impact op de benodigde capaciteit en kwaliteit. In het laatste kwartaal 2023 is het landelijke eindrapport 'Formatienormering Algemene Infectieziektebestrijding' gepresenteerd. Het doel van onderzoek was om duidelijk te krijgen wat er aan capaciteit en kwaliteit nodig is om de infectieziektebestrijding structureel te versterken en de pandemische paraatheid te vergroten. Eventuele financiële consequenties hiervan nemen wij mee in de begroting 2025. Naast de infectieziektebestrijding in Nederland is het ook belangrijk om de import van infectieziekten te voorkomen. Hiervoor bieden wij (reizigers) consulten aan.
Het aantal (reizigers) consulten lag in 2023 beduidend hoger dan de norm (9.183 om 6.000). Per 1 april 2023 is er een tweede middag/avondspreekuur op de centrale GGD-locatie gestart, om in de toenemende behoefte van de burgers te voorzien. De toename van vluchtelingen uit Oekraïne en van asielzoekers brengt ook een taak voor ons mee. Op diverse opvanglocaties zijn in 2023 voorlichtingen gegeven over het voorkomen van infectieziekten. Naast de reguliere wettelijke inspectietaken op het gebied van Technische Hygiëne Zorg, hebben wij hygiëne inspecties uitgevoerd voor de opvanglocaties van vluchtelingen uit Oekraïne en asielzoekers. Op het vlak van gezondheid en milieu zijn er zorgen over PFAS in drinkwater en over PFAS in de omgeving van Chemours. Wij adviseerden in 2023 inwoners en organisaties in de regio over PFAS, waren strategisch partner van de gemeenten in de regionale regiegroep, stemden af met andere GGD'en en met andere overheidslagen zoals Ministerie en Provincie, en waren betrokken bij -en mede uitvoerder van- onderzoek. Nieuwe ontwikkelingen rondom PFAS hebben we nauwlettend gevolgd via ons landelijk en regionaal netwerk. In onze toezichtrol bij kinderopvang en Wmo hebben wij in 2023 bij kinderopvang de inspecties, die aan een wettelijke termijn zijn gebonden, tijdig uitgevoerd en afgerond. Daarmee is in 2023 voldaan aan de 100% norm voor tijdigheid.
De Wmo-toezichthouders van de GGD hebben het grootste deel van de gecontracteerde onderzoeken uitgevoerd. Bij het onderdeel preventie publieke gezondheid is het programma 'Samen voor Gezond' leidend. In het programma krijgt gezondheidsbevordering in de regio concreet vorm. We hebben hier in 2023, zonder de beperkingen die de coronamaatregelen eerder gaven, uitvoering aan gegeven. Bij het meldpunt Zorg en Overlast en OGGZ was het aantal meldingen in 2023 onverminderd hoog. Kwalitatief zagen we in de uitvoering van het onderzoek in vervolg op de meldingen de complexiteit om tot passende interventies te komen, toenemen. De beschikbaarheid van plaatsen in de maatschappelijke opvang is in 2023 een uitdaging
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
5
gebleken. En het aantal huishoudens waar sprake is van extreme woningvervuiling is in 2023 opnieuw gestegen. Op het gebied van Gezond & Veilig Opgroeien zien wij de volgende ontwikkelingen bij Veilig Thuis en bij de Service Organisatie Jeugd (SOJ). Bij Veilig Thuis zien we een stijging van het aantal meldingen en adviezen. De stijging ten opzichte van 2022 bedroeg 10% (meldingen) respectievelijk 15% (adviezen). Een groeiend aantal meldingen wordt na triage door Veilig Thuis (op basis van een veiligheidstaxatie) direct overgedragen aan het lokale veld (de hulpverlening). De uitvoering van de triage binnen de wettelijke termijn van vijf werkdagen is in 2023 in 67% van de gevallen behaald. Dit betreft een achteruitgang ten opzichte van 2022 (79%). Echter, is dit in 4e kwartaal 2023 al teruggebracht naar 81% binnen de termijn. Naast de stijging van het aantal meldingen en adviezen zien we ook de volgende ontwikkelingen in 2023 ten opzichte van 2022: ▪ Stijging aantal aanvragen (1%) om directe veiligheid te creëren of om deze te verstevigen door middel van een Aware, Ambulante trajecten of Opvang. ▪ Stijging van het aantal tijdelijke huisverboden met 19%. ▪ In 2023 zijn er 296 diensten uitgevoerd in het kader van Onderzoek en Voorwaarden & Vervolg. Dit is een stijging van 4% in vergelijking met 2022. Bij deze laatste diensten betrof het in 39% van de meldingen een spoedonderzoek.
In 2023 zijn 74% (was 66% in 2022) van de diensten binnen de tien-weken-termijn uitgevoerd. De totale gemiddelde doorlooptijd bedroeg 60 weekdagen (was 75 weekdagen in 2022). Bij het Crisisinterventieteam was er in 2023 een lichte afname van het aantal interventies (2022: 457, 2023: 428). De ambitie is om binnen 48 uur zaken over te dragen aan het betreffende lokale team. Dit is in 2023 in 73% van de gevallen gelukt. Bij de uitvoering van de hoortaak, in het kader van de wet verplichte GGZ, ligt het aantal cliënten fors lager dan voorzien. Voorzien was 400 in werkelijkheid bedraagt dit aantal 82. Wij hebben geen invloed op deze aantallen, omdat dit proces wordt gestart door derden. Het aantal meldingen van ongeoorloofd schoolverzuim, in het kader van leerplicht, is erg hoog. In 2023 hebben we de begrotingsnorm van 2.000 afgehandelde meldingen ruim overschreden. Om de meldingen zo goed mogelijk af te kunnen wikkelen zijn in 2023, door de deelnemende gemeenten, extra middelen beschikbaar gesteld (€ 299.000). Deze middelen zijn in 2023 volledig benut. Het percentage voortijdig schoolverlaters onder de 18-23 jarigen is substantieel gestegen in schooljaar 2021-2022 en significant hoger uitgevallen dan het streefpercentage. De ontwikkeling in ZHZ houdt gelijke tred met de landelijke ontwikkeling. De inzet van MatchMakers blijft succesvol.
In 2023 hebben meer voortijdig schoolverlaters kunnen plaatsen (167) dan de begrotingsnorm van 150. Bij de Serviceorganisatie Jeugd (SOJ) heeft het jaar 2023 in het teken gestaan van de doorontwikkeling van de nieuwe inkoop. Met gemeenten is het gezamenlijk contractmanagement verder uitgerold met Samen sturen. Gemeenten hebben deelgenomen aan brancheteams en vanuit deze brancheteams aan contractmanagementgesprekken van relevante aanbieders. Ook hebben gemeenten op eigen verzoek deelgenomen aan contractmanagementgesprekken met aanbieders met een groot lokaal belang. Daarnaast hebben gemeenten deelgenomen aan de ontwikkeltafels. Aanbieders waarderen de toegenomen betrokkenheid en kennis van gemeenten. Signalen uit het contractmanagement hebben in co-creatie met gemeenten geleid tot verbeteringen in het contractmanagement en het jeugdhulplandschap. Een andere belangrijke ontwikkeling is de evaluatie en doorontwikkeling van het normenkader geweest. Uit de evaluatie is gebleken dat het ingerichte proces met een hoge administratieve last te belastend en moeilijk uitvoerbaar is voor aanbieders, lokale teams en contractmanagement. Een gemeentelijke werkgroep heeft samen met SOJ en
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
6
in afstemming met zorgaanbieders een aantal alternatieven ontwikkeld met een voorkeursscenario dat een oplossing biedt voor gesignaleerde knelpunten en tot sluitende handhaving leidt. Afgelopen jaar heeft ook in het teken gestaan van de sterke afbouw van JeugdzorgPlus. De twee aanbieders van JeugdzorgPlus in onze regio hebben continuïteitsplannen opgesteld die zich richten op de sterke afbouw van gesloten plaatsingen. De hiermee gepaard gaande forse investeringen en transitiekosten kunnen naar verwachting worden gedekt uit Rijksmiddelen. Het gemeentedashboard jeugdhulp is continu doorontwikkeld in samenwerking met gemeenten. Door professionalisering en uitbouw van het gemeentedashboard is er onder andere meer inzicht in nieuwe instroom, het normenkader, jeugdigen met hoge zorgkosten, verlengde jeugdhulp en de 'klantreis' binnen de jeugdhulp. SOJ heeft maandelijks dashboardbijeenkomsten georganiseerd voor gemeenteambtenaren en controllers, om onderwerpen (op verzoek) te verdiepen. Gemeenten geven aan de doorontwikkeling van meerwaarde te vinden voor hun analyse en sturing op de jeugdhulp. Bij de Jeugdgezondheidszorg is in 2023 gestart met de uitvoering van de Bestuursopdracht JGZ. Hierin wordt onderzocht wat de kernpartners in de regio onder een toekomstbestendige JGZ verstaan en welke vorm van governance hier het beste bij past.
Naar verwachting is de Bestuursopdracht per 1 juli 2024 afgerond. In 2023 was er meer inzet vanuit Jong JGZ door: ▪ verhoogd verzuim onder VO-leerlingen. ▪ inzet op locaties met veel nieuwkomers en Oekraïense ontheemden. Daarnaast is in 2023 gestart om invulling te geven aan het thema "duurzame JGZ". Door Jong JGZ wordt hiervoor een meerjarige aanpak ingericht. De verwachte opbrengst (2026) is een toekomstbestendig JGZ pakket met aandacht voor flexibilisering en het bieden van voldoende verantwoorde zorg door een range aan verschillende professionals (taakdifferentiatie). De geplande activiteiten en onderzoeken uit het kennisprogramma zijn voor het grootste deel in 2023 gerealiseerd, zoals de monitor volwassen en ouderen, de monitor jongvolwassen, kwalitatief onderzoek naar statushouders en het onderzoek eigen regie tijdens de coronaperiode. Enkele onderzoeksrapporten wachten nog op finaliseren, zoals het onderzoek naar ondervoeding bij ouderen. Aanvullend op de reguliere gezondheidsmonitoren is in opdracht van het Ministerie van VWS/RIVM gewerkt aan de COVID-monitoren. In 2023 zijn de resultaten van de corona monitor volwassenen en ouderen en de corona gezondheidsmonitor gepubliceerd. Bij COVID-19 heeft er in 2023 ten opzichte van 2022 een afschaling plaatsgevonden. De inzet voor COVID-19 kende in 2023 twee fasen.
Tot 1 juli 2023 had de GGD de opdracht om op lokaal niveau een informatie- en vaccinatie aanbod te behouden (fijnmazige vaccinatie), met name voor doelgroepen die nog onvoldoende beschermd zijn. In juni heeft de minister van VWS besloten tot een structureel vaccinatieprogramma tegen COVID-19. Dit zorgde ervoor dat in het najaar van 2023 een vaccinatiecampagne voor medische risicogroepen, zorgmedewerkers en zwangeren heeft plaatsgevonden. Het doel hiervan is om de bescherming bij een COVID-19-infectie op peil te houden en daarmee ziekenhuisopnames en sterfte door COVID-19 te voorkomen. In 2023 heeft COVID-19 ook nog de nodige inzet gevraagd, maar beduidend minder dan in de afgelopen jaren.
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
7
Recapitulatie financiën Dienst Gezondheid en Jeugd (DG&J) Bij de 2de bestuursrapportage 2023 was een voordelig resultaat voorzien voor 2023 van € 208.000. Uiteindelijk wordt 2023 afgesloten met een voordelig resultaat van € 802.000. Deze toename wordt hoofdzakelijk verklaard door de resultaten bij de producten: ▪ Publieke gezondheid: € 119.000. ▪ Veilig Thuis: € 303.000. ▪ Onderwijs en aansluiting arbeidsmarkt: -/- € 53.000. ▪ Kennisprogramma: € 146.000. ▪ Algemene dekkingsmiddelen – overhead: € 64.000. In hoofdstuk 2, bij de onderdelen "wat heeft het gekost?" wordt hierop een uitgebreidere toelichting gegeven. Service Organisatie Jeugd (SOJ) De lasten 2023 zijn € 2,6 mln. (2,1%) hoger dan begroot en € 1,8 mln. (1,3%) lager dan de prognose bij de 2de bestuursrapportage 2023. In hoofdstuk 2.2.3 wordt een nadere toelichting gegeven.
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
8
2 Programmaverantwoording Binnen de GR DG&J zijn twee organisatieonderdelen samengebracht, namelijk: de Dienst Gezondheid & Jeugd (DG&J) en de Serviceorganisatie Jeugd (SOJ). In onderstaande programmaverantwoording treft u deze in respectievelijk paragraaf 2.1 en 2.2 aan. Financieel DG&J sluit het jaar 2023 met een positief resultaat van € 802.000. In onderstaande tabel is per subprogramma het resultaat weergegeven. In de kolom begroting 2023 is de begroting na wijzigingen weergegeven. Het begrotingsprogramma van DG&J bestaat uit zes subprogramma's. In dit hoofdstuk is per subprogramma een inhoudelijke en financiële verantwoording opgenomen. (bedragen x € 1.000)
Begroting 2023* Lasten
Baten
Realisatie 2023 Saldo
Lasten
Baten
Afwijking 2023 Saldo
Lasten
Baten
Saldo
1. Publieke gezondheid
19.917
19.917
0
18.182
18.302
119
1.735
-1.616
119
2. Veilig Thuis
7.853
7.853
0
7.553
7.857
303
300
4
303
-53
-19
-34
-53
3. Onderwijs en aansluiting arbeidsmarkt 4. Jeugd(-gezondheidszorg)
2.927
2.927
0
2.946
2.893
13.092
13.092
0
13.078
13.092
14
14
0
14
5. Kennisprogramma
1.134
1.134
0
1.029
1.175
146
105
41
146
6. Algemene dekkingsmiddelen Saldo baten en lasten Mutaties reserves Gerealiseerd resultaat
9.309
9.516
208
8.832
9.104
272
476
-412
65
54.231
54.438
208
51.620
52.422
802
2.611
-2.017
594
0
0
0
0
0
0
0
0
0
54.232
54.438
208
51.620
52.422
802
2.611
-2.017
594
*Het betreft hier de begroting na alle wijzigingen, ofwel de begroting zoals deze is vastgesteld in het Algemeen Bestuur van 9 november 2023 (2de bestuursrapportage 2023).
Bij SOJ zijn de lasten 2023 € 2,6 mln. (2,1%) hoger dan begroot en € 1,8 mln. (1,3%) lager dan de prognose bij de 2de bestuursrapportage 2023. In hoofdstuk 2.2.3 wordt een nadere toelichting gegeven. Indicatoren Wij hebben bij de producten indicatoren opgenomen om in beeld te brengen wat wij hadden voorgenomen en wat wij hebben gerealiseerd. We gebruiken hiervoor de kleuren groen (gerealiseerd), geel (gedeeltelijk gerealiseerd) en rood (niet gerealiseerd).
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
9
2.1 Dienst Gezondheid en Jeugd Binnen de Dienst Gezondheid en Jeugd hielden we ons bezig met: ▪ Publieke gezondheid. ▪ Veilig Thuis. ▪ Onderwijs en aansluiting arbeidsmarkt. ▪ Jeugdgezondheidszorg. ▪ Kennisprogramma.
2.1.1 Publieke Gezondheid De kosten en inkomsten die verband houden met COVID-19 zijn, voor zover ze geen betrekking hebben op overhead, verantwoord in dit programma. In dit programma is geen verdere toelichting hierover opgenomen, omdat alle kosten en inkomsten die verband houden met COVID-19 zijn verantwoord in de paragraaf over COVID-19 (zie hoofdstuk 3, onderdeel 3.9).
2.1.1.1 Wat wilden wij bereiken? In dit programma worden zeven maatschappelijke doelstellingen nagestreefd; 1. Infectieziektebestrijding en infectiepreventie: Het voorkomen van introductie en (verdere) verspreiding van infectieziekten en waar nodig het bestrijden van infectieziekten, waaronder SOA’s en TBC. Het bevorderen van hygiënebesef en het op de juiste wijze toepassen van hygiënemaatregelen. 2. Voorkomen import infectieziekten: Het voorkomen van de introductie van import infectieziekten in het werkgebied en het beschermen van individuele reizigers tegen infectieziekten en andere gezondheidsrisico’s. 3. Gezondheid en milieu: Het adviseren over de gezondheidseffecten van milieuvraagstukken. 4. Toezicht kinderopvang en Wmo: Het bevorderen van kwalitatief hoogwaardige kinderopvang voor een goede ontwikkeling van het kind in een veilige en gezonde omgeving. 5. Crisisorganisatie: Het beschermen van de gezondheid van inwoners bij rampen en crisis. 6. Preventieve publieke gezondheid: Het bevorderen van een gezonde leefstijl en gezond gedrag (preventieve publieke gezondheid). Het verbeteren van de (ervaren) fysieke en psychische gezondheid en het verminderen van de psychosociale problematiek van kwetsbare doelgroepen van 0 tot 100 jaar. 7.
Meldpunt zorg en overlast en OGGZ: Is gericht op de coördinatie van preventieve zorg voor risicogroepen en zorg voor kwetsbare personen die zelf geen hulp zoeken zoals dak- en thuislozen en zorgwekkende 'zorgmijders'. 1. Infectieziektebestrijding en infectiepreventie Dat de infectieziektebestrijding in Nederland versterking nodig heeft, is een inzicht dat inmiddels breed wordt omarmd, en vanuit het Ministerie van VWS wordt ondersteund met tijdelijke middelen (SPUK Versterking Infectieziektebestrijding en pandemische Paraatheid; VIP) voor 2023 en 2024. De GGD heeft deze middelen in 2023 onder andere besteed aan het opleiden van artsen en verpleegkundigen en is een start gemaakt met epidemiologisch en wetenschappelijk onderzoek en bovenregionale samenwerking. Met behulp van deze middelen is ook de samenwerking met partners in de eerste- en tweedelijns zorg voortgezet. Vanuit onze regio nemen wij deel aan de landelijke gesprekken van onder andere GGD GHOR NL en RIVM met het Ministerie van VWS over structurele (middelen voor de) versterking van de infectieziektebestrijding. Ook aan de vormgeving van de Landelijke Functie Opschaling Infectieziektebestrijding (LFI), de nieuwe landelijke crisisorganisatie die ervoor moet gaan zorgen dat Nederland een toekomstige pandemie beter kan bestrijden, dragen we bij zodat deze straks ook aansluit op de behoefte in de regio Zuid Holland-Zuid.
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
10
HPV18+ Vaccinatiecampagne In 2023 heeft landelijk een HPV18+ vaccinatiecampagne voor de doelgroep van 19 t/m 26 jaar plaatsgevonden, welke in onze regio door de GGD is uitgevoerd. Dit betrof een tijdelijke campagne voor jongens en mannen die tot nog toe buiten het HPVvaccinatieprogramma vielen en voor meisjes en vrouwen die eerder afzagen van vaccinatie. (Omdat eind 2023 de opkomst in heel Nederland lager bleek te zijn dan gewenst én om jongeren alsnog de kans te geven een vaccinatie te halen, is de campagne verlengd tot en met het eerste half jaar van 2024.) De kosten voor deze campagne werden vergoed door GGD GHOR Nederland. In de regio ZHZ ging het om 33.220 jongeren die in aanmerking kwamen voor een prik. Hiervan heeft 6.736 een eerste prik gekregen (20%). In totaal hebben 10.280 jongeren een vaccinatie ontvangen (HPV 0, 1 en 2). Landelijk lag het opkomstpercentage (tot en met 15 december) voor de eerste prik op 21% (17,6% vrouwen en 24,6% bij mannen (Het betreffen cijfers tot en met 15 december 2023). 2. Voorkomen import infectieziekten Inwoners van onze regio reizen veel en ver. Zij wisten ook het afgelopen jaar onze spreekuren goed te vinden. De GGD bood reizigersadvisering, vaccinatie, medicatie en andere preventieve producten aan.
Hiermee droegen wij bij aan het beperken van het risico op de import en verspreiding van (nieuwe) infectieziekten in regio Zuid-Holland Zuid/Nederland. 3. Gezondheid en Milieu (Medische Milieukunde) Het doel van de GGD op het brede terrein van Gezondheid & Milieu is (1) het bereiken van een gezonde leefomgeving en (2) de ziektelast als gevolg van milieufactoren te verlagen. Vanuit een brede kennisbasis adviseert Gezondheid & Milieu over de invloed van milieu op gezondheid, ook bij nieuwe ruimtelijke plannen, en behandelt adviesvragen en signalen van inwoners, gemeenten en instellingen. Wij streven er naar om advisering over het fysieke domein zoveel mogelijk integraal te doen samen met de Omgevingsdienst ZHZ en de Veiligheidsregio ZHZ. Dit is in 2023 ook procesmatig en organisatorisch geborgd. Thema's waarover in het lopende jaar is geadviseerd zijn bijvoorbeeld hitte, zoönosen, windturbines, kwik, transformatorhuisjes, kunstgrasvelden, schimmels in woningen en PFAS. Chemours/PFAS Er zijn zorgen over PFAS in drinkwater en over PFAS in de omgeving van Chemours. Wij adviseerden in 2023 inwoners en organisaties in de regio over PFAS, waren strategisch partner van de gemeenten in de regionale regiegroep, stemden af met andere GGD'en en met andere overheidslagen zoals Ministerie en Provincie, en waren betrokken bij -en mede uitvoerder van- onderzoek.
Wij ondersteunden bij informatiebijeenkomsten over PFAS en er was sprake van telefonische consultatie door inwoners maar ook door huisartsen, medisch specialisten en de Jeugdgezondheidszorg. Nieuwe ontwikkelingen rondom PFAS hebben we nauwlettend gevolgd via ons landelijk en regionaal netwerk. 4. Toezicht kinderopvang en toezicht Wmo De inspecties die aan een wettelijke termijn zijn gebonden, zijn tijdig uitgevoerd en afgerond. Daarmee is in 2023 voldaan aan de 100% norm voor tijdigheid. De Wmo-toezichthouders van de GGD hebben het grootste deel van de gecontracteerde onderzoeken uitgevoerd. De onderzoeken zijn gedeeld met de opdrachtgevers. 5. Crisisorganisatie Ook in 2023 werd gezorgd voor een optimale bemensing van de crisisorganisatie, zodat de beschikbaarheid en kwaliteit gewaarborgd was. Hierbij werd samengewerkt met de GGD Rotterdam-Rijnmond onder andere voor de inzet van de Gezondheidskundig Adviseur Gevaarlijke Stoffen (GAGS).
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
11
6. Preventieve publieke gezondheid Het jaar 2023 was het laatste van het vierjarige programma 'Samen voor Gezond' waarin gezondheidsbevordering in de regio concreet vorm kreeg. Middels interventies en projecten is in 2023 bijgedragen aan de volgende doelstellingen: ▪ Mentale gezondheid: Minder jongeren en jongvolwassenen ervaren stress en psychische belasting (In 2023 is bovendien op basis van uitkomsten van de coronamonitors de focus in het project rond mentale gezondheid bijgesteld naar 12-27 jaar). ▪ Roken: Minder jongeren starten met roken en meer kinderen groeien op in rookvrije omgevingen. ▪ Gezond gewicht: Het overgewicht onder de jeugd neemt af. ▪ Alcohol: Jeugd onder de 18 jaar begint niet met drinken, jongvolwassenen verminderen (over)matig alcoholgebruik. ▪ Vitaal ouder worden: Voorkomen van (complicaties van) ziekten en beperkingen in het functioneren van personen boven de 65 jaar. ▪ Gezonde Leefomgeving: Stimuleren van een veilige en gezonde leefomgeving. 7. Meldpunt Zorg en Overlast / OGGZ Meldpunt Zorg en Overlast Het aantal meldingen was in 2023 onverminderd hoog. Het aantal unieke personen waarover is gemeld is gestegen van bijna 3.200 naar ruim 3.900. We zagen vooral meer personen met verward gedrag. Met gemeenten samen is geïnvesteerd in preventieve aanpakken, zoals de inzet van de Wijk GGD'ers.
In 2023 werd in 6 gemeenten Wijk-GGD ingezet om de toeleiding tot zorg te verbeteren. Wij regelden de operationele inzet van Wijk-GGD’ers, volgden en evalueerden de voortgang in Dordrecht, Papendrecht, Hardinxveld-Giessendam, Sliedrecht, Gorinchem en Hendrik-Ido-Ambacht. Voor de gemeenten Dordrecht, Gorinchem, HardinxveldGiessendam en Papendrecht verzorgden wij ook de projectcoördinatie. WvGGZ In het eerste half jaar van 2023 zagen we een lichte daling van het absolute aantal procedures die opgestart en afgerond zijn. Deze trend heeft zich de rest van het jaar doorgezet. Kwalitatief zagen we in de uitvoering van het onderzoek in vervolg op de meldingen de complexiteit om tot passende interventies te komen, toenemen. We werkten hiertoe nauw samen met medewerkers Wmo, de wijkteams, de GGZ FACT teams, huisartsen, wijkagenten en met bemoeizorg. We benutten GGZ expertise, kennis van justitiële kaders en forensische zorg. Door training, wekelijkse casuïstiekbespreking en andere vormen van scholing werd in 2023 gewerkt aan continu verbeteren. Aantal Meldingen 2020
Aantal Meldingen 2021
Aantal Meldingen 2022
Aantal Meldingen 2023
Alblasserdam
1
4
5
6
Dordrecht
26
40
39
44
Gorinchem
8
6
21
9
1
2
0
1
2
4
7
1
Hoeksche Waard
8
9
5
4
Molenlanden
2
7
2
10
Papendrecht
7
11
12
2
Sliedrecht
6
10
4
6
Zwijndrecht
4
8
12
8
65
101
107
91
Gemeente
HardinxveldGiessendam Hendrik-IdoAmbacht
Totaal
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
12
Regionale Kenniswerkplaats onbegrepen gedrag (RKOG) DG&J was in 2023 voorzitter van het Expertteam Onbegrepen gedrag – waar de RKOG door wordt aangestuurd. De afdeling OGGZ leverde een bijdrage aan het delen van kennis, ontwikkelingen en het tot stand brengen van de ketensamenwerking op regionaal niveau. In 2022 heeft DG&J, een ZonMw aanvraag ingediend voor subsidie voor de realisatie van een RKOG in ZHZ in het kader van het actieprogramma 'Grip op Onbegrip'. Deze subsidieaanvraag werd toegekend en van 2023 – 2026 wordt gewerkt om de huidige aanpak te verstevigen met de inzet om te zorgen dat personen die tussen wal en schip (dreigen te) vallen weer snel te stabiliseren, zodat onnodige inzet van (acute) hulpdiensten wordt voorkomen. DG&J had een coördinerende rol bij het deelproject rondom de regionale inzet Wijk-GGD. Dit project is op 1 december 2023 afgesloten. Toegang maatschappelijke opvang In 2023 werd bij de GGD een forse toename van meldingen waargenomen waarbij sprake was van (dreigende) dakloosheid. Over 2023 zijn er 719 meldingen geregistreerd. Het aantal unieke personen waarover is gemeld, is gedaald van 705 in 2022 naar 616 in 2023. De beschikbaarheid van plaatsen in de maatschappelijke opvang is in 2023 een uitdaging gebleken.
Aanpak extreme woningvervuiling In de afgelopen jaren zagen we een toename van het aantal huishoudens (77 in 2021, 87 in 2022) waar sprake is van extreme woningvervuiling. In 2023 zagen we opnieuw een stijging van het totaal aantal casussen, naar 97. Het gaat vaak om inwoners waarbij sprake is van kwetsbaarheid door een psychiatrische stoornis, een stoornis binnen het autistisch spectrum en/of bij alleenstaande ouderen. De verhouding van casuïstiek waarbij sprake is van een koopwoning neemt toe. Deze kwetsbare doelgroep kenmerkt zich doordat er geen of nauwelijks sprake is van een sociaal netwerk dat een bijdrage kan leveren in het bieden van passende ondersteuning. Wanneer sprake is van thuiswonende kinderen volgde altijd een 'kind check' en toets bij Veilig Thuis conform de vastgelegde afspraken en richtlijnen in het kader van zorg en privacy.
2.1.1.2 Wat gingen wij doen? 1.
Infectieziektebestrijding en infectiepreventie
Algemeen Indicator
Norm
Jaarrekening 2023
Augustus
April
Bezetting artsen en verpleegkundigen op orde
100% van de formatie
Toelichting: Op de functie Arts Maatschappij & Gezondheid is sprake van een landelijk tekort. Als gevolg daarvan is er ook in ZHZ onderbezetting op deze functie. Dit tekort hebben we gedurende 2023 gecompenseerd door inhuur van basisartsen die we intern opleiden voor de meest voorkomende werkzaamheden. Het aantal verpleegkundigen was tevens onder de norm. Door taakdifferentiatie is gedurende heel 2023 de bezetting op de medische functies van de GGD voldoende geweest om alle taken kwantitatief en kwalitatief op voldoende niveau uit te voeren. Er bleef echter een flinke werkdruk bestaan rondom infectieziekten waardoor voornamelijk reactief werd gewerkt. De noodzakelijke structurele versterking van de infectieziektebestrijding is een proces van lange adem; het opleiden, aantrekken en vasthouden van voldoende gekwalificeerde artsen Maatschappij en Gezondheid is een proces van jaren. De GGD ZHZ levert hieraan een substantiële bijdrage door het aanbieden van opleidingsplekken.
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
13
Andere tijdelijke versterking die mogelijk is gemaakt door de incidentele rijksmiddelen uit het programma VIP is in 2023 volledig gerealiseerd, hiertoe zijn beleidsadviseurs en een epidemioloog/onderzoeker geworven. In het laatste kwartaal 2023 is het landelijke eindrapport 'Formatienormering Algemene Infectieziektebestrijding' gepresenteerd. Vanwege de ontwikkelingen en veranderingen in de infectieziektebestrijding de afgelopen jaren, was er zowel vanuit het Rijk als de GGDen behoefte duidelijk te krijgen wat er aan capaciteit en kwaliteit nodig is om de Infectieziektebestrijding structureel te versterken en de pandemische paraatheid te vergroten. GGD GHOR Nederland heeft onderzoeksbureau Berenschot gevraagd dit onderzoek in samenwerking met de GGD'en uit te voeren. Het rapport geeft de benodigde formatie per functie weer om de landelijk vastgestelde kerntaken van infectieziektebestrijding goed te kunnen uitvoeren, en de financiële consequenties hiervan. Dit wordt meegenomen in de begroting 2025. In juli 2023 is de wettelijke meldingsplicht van COVID-19 vervallen en hoefde er geen bron- en contactopsporing meer gedaan te worden. Er was dit jaar voor een aantal infectieziekten sprake van een verhoogd aantal meldingen. Een wijziging in de meldingsplicht eind 2022 zorgde voor meer meldingen van invasieve Groep A Streptokokken in 2023.
Ook het aantal meldingen van kinkhoest, dat sinds de COVID-19 periode erg laag lag, nam in de laatste kwartaal van 2023 aanzienlijk toe. Het aantal meldingen van (mogelijke) scabiës, dat in 2022 in heel Nederland toenam, bleef ook in 2023 fors. De GGD was met name in asielzoekerscentra langdurig betrokken bij advisering rond te nemen maatregelen. Ook was er in het najaar sprake van hepatitis A in een zorginstelling, waarbij de GGD betrokken was met advisering, onderzoek en vaccinaties. In een gezamenlijk werkgroep met de jeugdgezondheidszorg bleef de GGD ZHZ zich in 2023 ingespannen voor een zo hoog mogelijke vaccinatiegraad middels het Rijksvaccinatieprogramma. Met een verminderd vertrouwen in vaccins en vaccinatieprogramma's bij de burger, blijft dit een flinke uitdaging. Infectiepreventie en technische hygiënezorg – hulp aan Oekraïners en asielzoekers In 2023 gaven de deskundigen infectiepreventie meerdere trainingen over hygiëne en infectiepreventie voor medewerkers in sectoren met zorg voor kwetsbare inwoners. Ook faciliteerden ze de vorming van netwerken rond infectiepreventie in deze sectoren. Zij waren ook betrokken bij de opvanglocaties van vluchtelingen en asielzoekers in de regio. Op diverse opvanglocaties hebben zij voorlichtingen gegeven over het voorkómen van infectieziekten.
Naast de reguliere wettelijke inspectietaken op het gebied van Technische Hygiëne Zorg, heeft de GGD hygiëne inspecties uitgevoerd voor de opvanglocaties van vluchtelingen uit Oekraïne en asielzoekers. Centrum seksuele gezondheid Indicator Vindpercentage soa's
Norm 17%
Jaarrekening 2023
Augustus
April
☺
☺
☺
Realisatie conform of boven de norm 18,9%
Realisatie conform of boven de norm 19,3%
Realisatie conform of boven de norm 22,3%
Toelichting: Het Centrum Seksuele Gezondheid (CSG) ZHZ voerde in 2023 1.885 consulten uit, bekostigd uit de ASG-regeling (Aanvullende Seksuele Gezondheidszorg). Vanaf september werden minder spreekuren in ZHZ gehouden door het vertrek van een verpleegkundige. Dat het vindpercentage hoger was dan de norm, kwam mede doordat
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
14
op de spreekuren, met name in de eerste maanden van het jaar, veel cliënten uit Rotterdam-Rijnmond kwamen. In die regio was het vindpercentage vaak hoger dan in ZHZ vanwege meer risicogroepen. Daarnaast konden inwoners (ook van buiten de regio) bij locaties van het landelijke "Testlab Man tot Man" in Dordrecht en Gorinchem zonder afspraak testen op soa's. Deze testuitslagen werden door het CSG ZHZ verwerkt. Per januari 2023 bood het CSG ZHZ Prep-zorg aan mannen die seks hebben met mannen. Prep is medicatie om hiv te voorkomen. Het betreft deelname aan een landelijke RIVMpilot die ook door hen wordt gefinancierd. (Deze pilot loopt tot en met juli 2024. De minister van VWS heeft na evaluatie besloten dat de Prep-zorg vanaf dan belegd wordt bij de GGD'en. De financieringsstructuur zal dan ook aangepast worden.) Naast de spreekuren werd verder gewerkt aan de uitvoering van het regionale programma Seksuele Gezondheid en Veiligheid 2021-2025. De in 2022 afgelegde bezoeken aan alle voortgezet onderwijs scholen zijn opgevolgd met de scholen die daar ruimte voor maakten. De GGD ondersteunde ook het Da Vinci College. Het onder de aandacht houden van het CSG bij professionals in de regio middels het onderhouden van contacten werd voortgezet. Denk aan jongerenwerk, wijkteams en jeugdgezondheidszorg.
Het CSG was in de zomer 2023 in een aantal gemeenten aanwezig bij evenementen, met een speciale 'jongeren bus' (inclusief escaperoom) of met een informatiestand. Het doel om zo meer bekendheid van het CSG onder de doelgroepen jongeren en MSM te bereiken, werd door de grote belangstelling bereikt. De uitvoering van het in 2022 gestarte landelijke onderzoek Seks onder je 25 e, waaraan de GGD ZHZ deelnam met een regionale ophoging ten behoeve van regionale cijfers werd begin 2023 afgerond. In het najaar is gestart met het verwerken van de onderzoeksresultaten (Deze worden in het eerste kwartaal van 2024 gepresenteerd). Nu Niet Zwanger De implementatie van het programma Nu Niet Zwanger is in de vijf nieuw aangesloten gemeenten Hardinxveld-Giessendam, Gorinchem, Molenlanden, Papendrecht en Sliedrecht in 2023 gestart (dit zal doorlopen in 2024). De sociale teams werden grotendeels aangehaakt en regionale organisaties in het sociaal domein hebben hun NNZ werkgebied uitgebreid. Er zijn in 2023 38 nieuwe aandachtsfunctionarissen en professionals opgeleid, waarmee de doelstelling om er dat jaar 30 op te leiden behaald is. Ook raakte het medisch domein (huisartsen, verloskundigen en Beatrix ziekenhuis) steeds meer aangehaakt met behulp van nieuwsberichten en presentaties.
Op 16 november 2023 werd een regionaal symposium georganiseerd, waaraan 50 professionals uit gemeenten, medisch en sociaal domein deelnamen. Dienstverleningsovereenkomsten voor 2023 (en 2024) zijn met alle deelnemende gemeenten afgesloten. In lijn met landelijke inzichten worden de aantallen inwoners die zijn bereikt met deze aanpak niet weergegeven. Tuberculose bestrijding Indicator Aantal TBC patiënten Aantal latente TBC infecties
Norm < 15 < 25
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
Jaarrekening 2023
Augustus
April
☺
☺
☺
10
8
2
☺
☺
☺
19
13
4
15
2023 ZUID-HOLLAND ZUID Alblasserdam Dordrecht Gorinchem Hardinxveld-Giessendam Hendrik-Ido-Ambacht Hoeksche Waard Molenlanden Papendrecht Sliedrecht Zwijndrecht Totaal
TB
TBI
0 6 1 0 1 1 0 0 0 1 10
1 10 1 1 2 0 1 1 0 2 19
Toelichting: Het totale aantal aan nieuwe TBC/TBI-diagnoses over 2023 was conform de prognose. Het aantal nieuwe TBC-diagnoses bleef gemiddeld stabiel en passend binnen een geleidelijk dalende trend van het aantal nieuwe TBC-besmettingen. Dit kwam overeen met het algehele TBC-beloop in Nederland. Via reizen en immigratie blijft de ziekte in de regio binnenkomen, wat blijvende alertheid en een gerichte screening van deze groepen vereist. Een toename van de instroom van asielzoekers en immigranten, vergelijkbaar met de preCoronaperiode, kan voor een toename van het totaal aantal diagnoses en behandelingen zorgen in de komende periode. 2.
Voorkomen import infectieziekten Indicator
Aantal (reizigers)consulten
Norm 6.000
Jaarrekening 2023
Augustus
April
☺
☺
☺
9.183
5.856
2.029
Toelichting: Het aantal verwachte consulten werd in 2023 ruimschoots gehaald. Per 1 maart 2023 werd het spreekuur in Gorinchem gesloten, een nieuwe applicatie is geïmplementeerd. Per 1 april is er een tweede middag/avondspreekuur op de centrale GGD-locatie gestart, om in de toenemende behoefte van de burgers te voorzien. Naast vaccinaties aan reizigers en beroepsgroepen werden ook vaccinaties aan medische risicogroepen en vaccinaties 'op verzoek' gegeven. Op verzoek van het Ministerie van VWS heeft het RIVM in 2023 een uitvoeringstoets gedaan voor het onderbrengen van een vaccinatievoorziening voor volwassenen bij de GGD. GGD'en onderschrijven de wens van VWS en hebben input gegeven voor deze toets. (De verwachting is dat de GGD in 2024 start met de uitvoering van de opdracht om deze en andere vraagstukken organisatorisch onder te brengen in een Vaccinatie Expertise Centrum in de regio ZHZ, mits besluitvorming hierover op landelijk niveau plaatsvindt.) 3.
Gezondheid en Milieu (Medische Milieukunde) Indicator
Klanttevredenheid gemeente over adviseurs en adviezen
Norm 7,0
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
Jaarrekening 2023
Augustus
April
KTO is niet uitgevoerd
KTO is nog niet uitgevoerd
KTO is nog niet uitgevoerd
16
Toelichting: Er is in 2023 geen KTO uitgevoerd. Hiervoor was onvoldoende capaciteit beschikbaar. Naast reguliere adviesvragen van partners en inwoners, nam het werk in 2023 toe rondom het dossier PFAS/Chemours. In de tweede helft van 2023 is de GGD ZHZ versterkt met een programmamanager. In 2023 hebben wij de werkzaamheden rondom dit vraagstuk intern in een programmatische structuur georganiseerd. In 2023 is op dit dossier onder andere het volgende uitgevoerd door de GGD ZHZ: ▪ Gezondheidsadviezen naar aanleiding van publicaties over onder andere PFAS in grond en water in moestuinen, PFAS in hobbykipeieren, PFAS in bloed, City Swim. ▪ Verzorgen van presentaties over PFAS en gezondheid aan zowel inwoners als professionals, frequentie 2x per maand (onder andere raadsinformatiebijeenkomst Hoeksche Waard, technisch overleg Provincie ZHZ, symposium KNMG Zeeland/West Brabant, ambtenaren gemeente Dordrecht). ▪ Ambtelijk overleg met zowel RIVM, Provincie, VWS en regiegroep PFAS/Chemours ZHZ. ▪ Voorbereiding van bestuurlijke overleggen gemeentelijk, Provincie en het Ministerie van VWS. ▪ Bijdrage aan hoorzitting en commissievergadering Gedeputeerde Staten Provincie. ▪ Beantwoorden van vragen van inwoners en professionals via mailbox mmk@ggdzhz, frequentie ongeveer 10 per maand.
▪ Afstemming, coördinatie en beantwoording persvragen, onder andere naar aanleiding van de Zembla uitzending, na publicatie van de landelijke kankeratlas, tussentijdse rapportage hobbyeieren-onderzoek en tussentijdse publicaties welke gezondheidsvragen oproepen. ▪ De samenwerking met de tien gemeenten in ZHZ maar ook omgevingsdiensten DCMR en OZHZ, waterschappen en drinkwaterbedrijven is in 2023 geïntensiveerd. ▪ Intensivering samenwerking met zusterregio’s en agenderen van het onderwerp op de landelijke agenda van GGD’en middels de GGD GHOR en DPG-raad. ▪ Bezoek IGJ aan de GGD ZHZ. 4.
Toezicht kinderopvang en toezicht Wmo Indicator
Norm
Percentage verplichte jaarlijkse inspecties KDV, BSO en GOB dat is uitgevoerd Percentage jaarlijkse inspecties KDV, BSO en GOB dat is uitgevoerd binnen de wettelijke termijn Percentage verplichte jaarlijkse inspecties gastouders (VGO) dat is uitgevoerd
100%
100 %
50%
Jaarrekening 2023
Augustus
April
☺
100%
60%
24%
☺
☺
☺
100%
100%
100%
☺
50%
25%
13%
Toelichting: Toezicht kinderopvang De inspecties gebonden aan een wettelijke termijn, werden tijdig uitgevoerd en afgerond. Daarmee is in 2023 voldaan aan de 100% norm voor tijdigheid. De inspecties kinderopvang en inspecties bij gastouders liepen in de loop van 2023 achter qua realisatie van het aantal inspecties. Dit had enerzijds te maken met vertrek
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
17
van toezichthouders kinderopvang bij de GGD ZHZ en het feit dat nieuwe toezichthouders intern opgeleid moeten worden omdat ervaren toezichthouders niet beschikbaar waren op de arbeidsmarkt. Anderzijds hadden we in 2023 te maken met een groter aantal incidentele- en nadere onderzoeken dan verwacht. Incidentele onderzoeken zijn vaak onderzoeken naar aanleiding van een signaal; nadere onderzoeken volgen na een handhavingsopdracht van de gemeente. Bij twee houders in onze regio was bovendien sprake van een zeer groot aantal incidentele en nadere onderzoeken. Deze onderzoeken moeten verplicht worden uitgevoerd en gaan dan (bijna) ten koste van de verplichte jaarlijkse onderzoeken. Er is immers niet zomaar extra formatie voor al deze extra onderzoeken. Na een lange eindsprint in het laatste kwartaal van 2023 is uiteindelijk zowel het percentage verplichte jaarlijkse inspecties kinderopvang van 100% behaald als het percentage verplichte jaarlijkse inspecties bij gastouders van 50%. Volgens afspraak worden per gemeente alle uitgevoerde inspecties en maatwerkafspraken gefactureerd. Inspectie-uren die nog moeten worden gemaakt, worden vanaf dit jaar gefactureerd in het jaar waarin ze worden gemaakt, dus in 2024 (inspectierapporten over 2023 mogen tot 1 maart 2024 worden afgerond).
Van de ruim een miljoen euro die volgens de offertes van de gemeenten zou worden ontvangen, is over 2023 98% gefactureerd (In 2024 volgt dan nog ca. 8% van het offertebedrag van 2023. In totaal zal in 2024 6% meer worden gefactureerd over de inspecties van 2023 dan vanuit de offertes werd verwacht). Toezicht Wmo De Wmo-toezichthouders van de GGD hebben in 2023 het grootste deel van de gecontracteerde onderzoeken uitgevoerd. De onderzoeken zijn gedeeld met de opdrachtgevers. Ten opzichte van de offertes vallen de gefactureerde bedragen voor Centrumgemeente Dordrecht en Gorinchem/Molenlanden iets hoger uit dan begroot (met name door calamiteitenonderzoek). Voor de SDD valt het gefactureerde bedrag lager uit dan begroot, omdat niet alle onderzoeken uitgevoerd konden worden of omdat de onderzoeken doorlopen in 2024. Van de ruim een ton euro die volgens de offertes van de gemeenten zou worden ontvangen, is over 2023 98% gefactureerd. In het Algemeen Bestuur van november 2023 is besloten om de dekking van het Wmo-toezicht vanaf de begroting 2024 te laten plaatsvinden conform een kostendekkend scenario waarin de beschikbaarheid van Wmo-toezicht wordt gefinancierd vanuit de inwonerbijdrage, evenals eventuele exploitatietekorten. Voor onderzoeksopdrachten in het kader van toezicht op de Wmo betalen opdrachtgevers afzonderlijk. 5.
Crisisorganisatie Indicator
Norm
Jaarrekening 2023
Augustus
April
Realiseren optimale bezetting van de (piket) poule voor uitvoering van de taken van de GGD in crisissituaties
4x (wnd.) Directeur Publieke Gezondheid. 4 x procesleider PSH (Psychosociale Hulpverlening); 4 x procesleider IZB (Infectieziektebestrijdi ng); 4x procesleider voor crisiscommunicatie; 4x procesleider GOR (geneeskundig onderzoek na rampen); 4 x procesleider MMK (medische milieukunde)
☺
☺
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
2 x MMK + MMK- team in backoffice bij GGD RR
18
Minimaal 1 OTO (opleiden, trainen en oefenen) activiteit per werkproces per jaar
100%
☺
☺
☺
Toelichting: Ten aanzien van de bemensing van het piket is er achtervang georganiseerd bij de GGDRotterdam Rijnmond (GGD RR). 6.
Preventieve publieke gezondheid Indicator
Norm
Jaarrekening 2023
Augustus
April
Realiseren van doelstellingen van het programma dat voortkomt uit de lokale nota volksgezondheid 2020-2023 Tevredenheid gemeenten Tevredenheid ketenpartners
Volgens jaarlijkse verantwoording die per gemeente wordt opgesteld
☺
☺
☺
Cijfer (schaal 1 op 10); 8,0 Cijfer (schaal 1 op 10); 8,0
☺ ☺
☺ ☺
☺ ☺
Toelichting: Samen met de gemeente is de koers bepaald in het kader van het programma 'Samen voor Gezond'. In 2023 is bijgedragen aan de doelstellingen van het programma middels bijvoorbeeld: Algemeen: ▪ Ondersteuning gemeenten bij maken nieuwe beleid volksgezondheid en SPUK aanvraag. ▪ Geven regionale input op IZA en GALA. ▪ Aansluiten bij lokale preventie-akkoorden. Mentale Gezondheid: ▪ Symposium Mentale Gezondheid Jongeren op 10 oktober. ▪ Aanpassing website Mentale Gezondheid Jongeren GGD ZHZ: GGD ZHZ - Mentale gezondheid. ▪ Theateravond Gorinchem "Wat heb jij nodig" op 19 juni 2023. ▪ Trainingen voor docenten in het effectieve programma Youth Mental Health First Aid. Gezond Gewicht: ▪ Gezonde start training 2x. Het aantal Gezonde Kinderopvangcoaches groeit hiermee. ▪ Inzet gezonde kinderopvang adviseur die meedenkt met regionale koepel in beweeg- en voedingsbeleid. ▪ Campagne Trommel zonder rommel met succes herhaald. Lidl landelijk en JOGG landelijk hebben deze campagne inmiddels geadopteerd. ▪ De campagne 'Wie jarig is viert feest' is uitgebouwd van PO naar de kinderopvang (wiejarigisviertfeest.nl).
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
19
Alcohol en Roken: ▪ Op 'wereld niet roken dag 2023' werd de laatste kinderboerderij van onze regio ook rookvrij. ▪ Regionale campagne Goed Gesprek NIX18 studio editie -> Terug te kijken via www.goedgespreknix18.nl onder leiding van Longarts Wanda de Kanter. Een initiatief van de GGD ZHZ en in samenwerking met verslavingszorg Youz en Jong JGZ. ▪ Stoptober gezamenlijke actie met Albert Schweitzerziekenhuis. Er was nog een mooi stukje te zien op RTV Dordt: Stoppen met roken blijft moeilijk: 'We hebben nog een lange weg te gaan' (rtvdordrecht.nl). ▪ 2 subsidies gestart: Rookvrij leven voor iedereen Zwijndrecht en Gorinchem: Programma - Een rookvrij leven voor iedereen (pharos.nl). ▪ Inspiratieflyer Gezonde Sportomgeving. Vitaal Ouder worden: ▪ Pilot vitaliteitsbijeenkomsten ouderen in Papenrecht en Alblasserdam. ▪ Project hoorwinst in de Hoeksche Waard https://online.samenvoorgezondmagazine.nl/voorjaar2023/campagne-hoorwinstlt-2min. ▪ Valpreventie, opzetten denktank en eerste stappen naar een ketenaanpak. ▪ Afronding campagne 'Wij zijn zelf het medicijn'. Hierover hebben we een speciaal magazine gemaakt: https://online.samenvoorgezondmagazine.nl/wzzhm/. Gezonde Leefomgeving: ▪ Vanuit gezonde leefomgeving is in 2023 onder andere een factsheet ontwikkeld voor de kinderopvang over vergroenen van de speelpleinen.
Het doel is een beweegvriendelijk plein waar kinderen volop kunnen ontdekken, ontspannen en spelen en een plein dat bovendien rekening houdt met klimaatverandering. Gesignaleerd is in 2023 dat uitvoerders te kampen hadden met personeelstekorten. Hierdoor zijn bijvoorbeeld de (YMHFA) Young Minds Mental Health First Aid cursussen veelal naar 2024 opgeschoven. 7. Meldpunt Zorg en Overlast / OGGZ De ambitie voor 2023 was om de lokale preventieve aanpakken te versterken om hiermee kwetsbare inwoners eerder en beter te bereiken. In het bijzonder is in 2023 gewerkt aan de introductie van Wijk-GGD in de gemeenten en het organiseren van een zogenaamde vangnetaanpak in onze regio. Goede zorg voor kwetsbare OGGZdoelgroepen valt of staat met goede procesregie en interactie met gemeenten en de partners in het lokale veld vanuit het Meldpunt Zorg en Overlast. Hier hebben we ons in 2023 voor ingezet. In 2023 werden opnieuw incidentele middelen toegevoegd voor het opvangen van autonome groei. Het Algemeen Bestuur voegde hieraan de ambitie toe het groeiende aantal meldingen te willen verminderen en de inzet van het meldpunt en OGGZ te willen beheersen. Indicator
Norm
Totaal aantal initiële meldingen
2.200 (marge 10%)
Percentage herhaalmeldingen van het totaal aantal meldingen
Nulmeting 2020: 62%
Jaarrekening 2023
Augustus
April
☺
☺
☺
☺
☺
2.026
☺ 53%
Initiële melding betreft een eerste (zorg)signaal over een persoon of huishouden waar vermoedelijk zorg of ondersteuning nodig is om maatschappelijke teloorgang te voorkomen of te verminderen. Deze persoon (of huishouden) was tot op heden niet bekend bij het Meldpunt Zorg en Overlast of een eerder dossier is meer dan een half jaar geleden gesloten.
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
20
Herhaalmelding gaat over een persoon of huishouden waar eerdere (zorg)signalen over zijn binnen gekomen en waar een vervolgtraject reeds is opgestart of nog lopend is. Het gaat hierbij veelal over personen die nog onvoldoende stabiliteit ervaren in hun leven en/of waarbij sprake is van terugval, en/of verergering van de (onderliggende) problematiek. Een herhaalmelding geeft ook inzicht in de voortgang van het reeds ingezette vervolgtraject.
Toelichting: Bij het opmaken van deze cijfers over 2023 is duidelijk geworden dat er ruimte is voor optimalisatie en eenduidige toepassing in van het registratieproces. Een start is gemaakt om deze werkwijze voor het aannemen en verwerken van meldingen te optimaliseren, om zo de volledigheid van werkelijke melding aantallen in het systeem te borgen, dit wordt in 2024 geëffectueerd. Dit betekent onder meer dat bovengenoemde indicator nadere toelichting behoeft. Zo zijn er in 2023 in totaal 2.026 initiële meldingen geregistreerd (zoals in de definitie hiervoor is aangegeven kan een melding een huishouden met meerdere personen betreffen). In totaal zijn er 4.394 meldingen geregistreerd waarvan 2.368 meldingen een persoon betroffen waarover eerder is gemeld. Om een scherper beeld te krijgen is het vervolgens goed om te kijken naar het aantal unieke personen ofwel het aantal inwoners dat in beeld van het meldpunt is gekomen en daarin is een stijging te constateren:
Aantal unieke personen 4500 4000 3500
3000 2500
3927
3273
3199
2683
2618
1257
1161
3305
2000 1500 1000
1289
500 0 2021
2022
# unieke personen
2023 # personen herhaalmelding
# personen initiële melding Het totaal aantal inwoners dat in beeld is gekomen bij het meldpunt is gestegen en aanzienlijk hoger dan het aantal in 2022. In 2023 waren dit er 3.927, dit is een stijging ten opzichte van de 3.199 in 2022 waarover is gemeld. Het aantal personen dat meer dan één keer in beeld is gekomen bij het meldpunt Zorg & Overlast is overigens licht gestegen. Omdat er dus over meer dan een persoon tegelijk kan worden gemeld, tellen de aantal personen niet automatisch op tot het aantal meldingen. Verder is te constateren dat de complexiteit van de meldingen toeneemt. Hierdoor neemt de doorlooptijd van meldingen en de tijd die aan een melding moet worden besteed toe.
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
21
2.1.1.3 Wat heeft het gekost? (bedragen x € 1.000)
Begroting 2023* Lasten Infectieziektebestrijding SOA/sense TBC Marktgerichte taken Medische Milieukunde Toezicht kinderopvang Toezicht WMO Gezondheidsbevordering Crisisorganisatie OGGZ Outbreakmanagement Covid-19 Saldo baten en lasten Mutaties reserves Gerealiseerd resultaat
Baten
3.162 591 435 714 272 1.083 170 2.176 157 2.160 9.000 19.917
Realisatie 2023 Saldo
3.162 591 435 714 272 1.083 170 2.176 157 2.160 9.000 19.917
Lasten 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Baten
2.846 591 435 774 265 1.031 165 1.939 146 2.243 7.746 18.182
Afwijking 2023 Saldo
2.864 623 435 723 277 1.135 171 1.951 157 2.221 7.746 18.302
Lasten
17 32 -1 -51 12 104 6 11 11 -22 0 119
Baten
315 -1 -1 -60 6 52 5 236 11 -83 1.254 1.735
Saldo
-298 32 0 10 5 52 1 -225 0 61 -1.254 -1.616
17 32 -1 -51 12 104 6 11 11 -22 0 119
0
0
0
0
0
0
0
0
0
19.917
19.917
0
18.182
18.302
119
1.735
-1.616
119
*Het betreft hier de begroting na alle wijzigingen, ofwel de begroting zoals deze is vastgesteld in het Algemeen Bestuur van 9 november 2023 (2de bestuursrapportage 2023).
Toelichting op hoofdlijnen Het voordeel van € 119.000 wordt hoofdzakelijk verklaard door het positieve resultaat op het product Toezicht kinderopvang (€ 104.000). Bij dit product is er zowel bij de lasten als bij de baten een voordeel van € 52.000. Het voordeel bij de baten is ontstaan doordat er in het 3de en 4de kwartaal van 2023 meer inspecties zijn opgestart en afgerond dan bij de 2de bestuursrapportage 2023 was voorzien. De lasten liggen € 52.000 lager doordat de personeelslasten lager uitvallen. Dit komt voornamelijk doordat er meer personeelslasten vanuit dit product zijn doorberekend naar andere producten op andere programma's. Daarnaast zijn bij enkele producten zowel de lasten als de baten lager dan was voorzien bij de 2de bestuursrapportage 2023. Doordat zowel de lasten als de baten lager liggen heeft het geen invloed op het jaarrekeningresultaat. Het gaat hierbij om de producten Infectieziektebestrijding, Gezondheidsbevordering en COVID-19. Bij het product infectieziektebestrijding wordt dit primair veroorzaakt doordat minder inwoners deel hebben genomen aan de landelijke HPV18+ vaccinatiecampagne voor de doelgroep van 19 t/m 26 jaar, waardoor de lasten lager liggen en ook is de vergoeding vanuit de GGD GHOR lager. Bij het product Gezondheidsbevordering zijn enkele projecten doorgeschoven naar 2024, hierdoor liggen de lasten lager.
De bijdrage van de deelnemende gemeenten is hierdoor ook doorgeschoven naar 2024, waardoor de baten lager liggen dan voorzien. Door bij COVID-19 meer kostenefficiënt te opereren liggen zowel de lasten als de baten lager dan in de 2de bestuursrapportage voorzien.
2.1.2 Veilig Thuis 2.1.2.1 Wat wilden wij bereiken? Het zorgen voor bescherming bij kindermishandeling en huiselijk geweld, het voorkomen en verminderen van sociale uitsluiting en het verbeteren van de kwaliteit van leven van kwetsbare groepen in de samenleving.
2.1.2.2 Wat gingen wij doen? Meldingen In 2023 zijn er 4.600 meldingen bij Veilig Thuis ZHZ gedaan. Dit totale aantal is hoger dan de vooraf gestelde prognose voor 2023 met een bandbreedte van 3.900 tot 4.100 meldingen. In 2022 betrof het aantal meldingen nog 4.173. De trend over de afgelopen jaren blijft stijgend (+10%).
Dienst Gezondheid & Jeugd | Jaarstukken 2023 |
22
Adviezen In 2023 heeft Veilig Thuis in totaal 3.305 adviezen afgegeven. Wanneer het aantal adviezen in 2023 vergeleken wordt met 2022 (2.866 adviezen) dan is er sprake van een stijging (+15%). Doorlooptijden triage Een groeiend aantal meldingen wordt na triage door Veilig Thuis (op basis van een veiligheidstaxatie) direct overgedragen aan het lokale veld (de hulpverlening). De uitvoering van de triage binnen de wettelijke termijn van vijf werkdagen is in 2023 in 67% van de gevallen behaald. Dit betreft een achteruitgang ten opzichte van 2022 (79%). Echter, is dit in 4e kwartaal 2023 al teruggebracht naar 81% binnen de termijn. ▪
▪ ▪
▪
De instroom van meldingen kent geen stabiele verdeling over het jaar, maar heeft een sterk fluctuerend karakter en is daarmee van invloed op het behalen van de gestelde termijn. Ook periodieke achterstanden in het aanleveren van meldingen door ketenpartners, zoals politie, zorgt voor piekbelasting bij Veilig Thuis. Groei van meldingen en adviezen loopt niet gelijk met de begrote capaciteit. Het opvragen van aanvullende informatie bij derden (betrokkenen zelf of professionals) duurt soms langer dan gewenst, maar is noodzakelijk om tot een zorgvuldige afweging te kunnen komen over het vervolg van de melding. De beschikbare capaciteit stond onder druk door een hoog ziekteverzuim.
Vervolgtraject na veiligheidstaxatie Na de veiligheidstaxatie wordt het vervolgtraject van de melding bepaald. In 2023 is deze te verdelen in: directe overdracht aan lokale veld (71%), overdracht aan lokale veld met ondersteuning (16%) en Veilig Thuis onderzoek (13%). Procescoördinatie Aware, Ambulant traject en Opvang In 2023 heeft Veilig Thuis 176 aanvragen gehad om directe veiligheid te creëren of om deze te verstevigen door middel van een Aware (30), Ambulante trajecten (73) of Opvang (25). Bij 48 gevallen bleek het verzoek tot deze hulp niet passend te zijn. In vergelijking met 2022 is het aantal aanvragen in totaal met 1% toegenomen. Procescoördinatie Wet Tijdelijk Huisverbod In 2023 heeft Veilig Thuis 56 keer procescoördinatie uitgevoerd (43 nieuwe aanmeldingen en 13 verlengingen) in het kader van een tijdelijk huisverbod. Voorafgaand aan het proces van het tijdelijk huisverbod vindt er altijd een eerste screening plaats of de situatie geschikt is om zo’n huisverbod op te leggen. In vergelijking met 2022 is het aantal tijdelijke huisverboden gestegen met 19%. Onderzoek en Voorwaarden & Vervolg In 2023 zijn er 296 diensten uitgevoerd in het kader van Onderzoek en Voorwaarden & Vervolg. Dit is een stijging van 4% in vergelijking met 2022. Van het aantal uit te voeren onderzoeken en/of dienst voorwaarden en vervolg betrof het in 39% van de meldingen een spoedonderzoek.