RV 2026-023 Vergroting krediet Kasteeltraverse tbv aankoop Smalstraat 2P en 2R

Raadsvoorstel Raadsvergadering

2026-023 12 mei 2026

Onderwerp Portefeuillehouder College besluit Zaaknummer

Vergroting krediet Kasteeltraverse ten behoeve van de aankoop Smalstraat 2P en 2R T.Y.M. Tuerlings 24 februari 2026 52794885

Gemeenteraad

Aan de gemeenteraad, Het college stelt u voor: 1. Het bestaande investeringskrediet voor de reconstructie van de Kasteeltraverse te verhogen met € 850.000 in verband met de extra kosten voor het verleggen van de ontsluiting van het stationsgebied; 2. De aanvullende kosten te dekken uit de reserve Schaalsprong, waarbij – conform de afspraken binnen de Schaalsprong – circa 40 procent wordt betrokken uit het rijksdeel en circa 60 procent uit de gemeentelijke cofinanciering; 3. De benodigde begrotingswijziging, voortvloeiend uit de verhoging van het investeringskrediet voor de reconstructie van de Kasteel-Traverse en de inzet van de reserve Schaalsprong, op te nemen in de 1e BERAP 2026. Samenvatting In 2023 is de integrale gebiedsvisie Stationskwartier vastgesteld. Daarin is ook een ontwikkeling voorzien voor het noordoostelijk deel van het Stationskwartier, het zogenaamde Gouden Randje en de Stadsblokken. In dit gebied is ruimte voor werk en wonen. Ten behoeve van de ontwikkeling van dit gebied is voorkeursrecht gevestigd op de percelen aan de Smalstraat. Op dit moment wordt dit gebied ontsloten via de Stationsstraat en het Stationsplein. Bij een forse toevoeging van het aantal woningen is dit een niet wenselijke verkeersveilige situatie. Daarom is ervoor gekozen om een rechtstreekse aansluiting te maken op de Kasteel-Traverse.

In het Voorlopig Ontwerp was dit bedacht ter hoogte van het Veiligheidshuis. Nadere studie wees echter uit dat veel voetgangers en fietsers de huidige oversteek bij de Tiendstraat gebruiken om via de Tiendstraat richting Jan van Brabant college, de Heistraat en de Binnenstad te gaan. Bij situering van deze oversteek t.h.v. het Veiligheidshuis ontstaat het risico dat mensen illegaal van de oversteek naar de Tiendstraat gebruik blijven maken, wat onveilige situaties met zich meebrengt. Hiermee wordt niet voldaan aan de doelstelling om de oversteekbaarheid van de Kasteel-Traverse voor fietsers en voetgangers te verhogen. Tijdens het ontwerpproces van het Definitief Ontwerp van de Kasteel-Traverse heeft het college besloten de ontsluiting van deze kant van het Stationskwartier ter hoogte van de huidige Smalstraat te leggen. Om een goede inpassing i.c.m. de juiste ontsluiting van Ensemble (ontwikkeling Woonpartners) te krijgen is het nodig twee panden aan de Smalstraat te verwerven, te weten Smalstraat 2P en 2R. Onlangs heeft de eigenaar van beide panden zich gemeld bij de gemeente. Zoals hierboven aangegeven ligt er op deze panden voorkeursrecht, en de gemeente is daarop de gesprekken aangegaan. Inmiddels heeft de gemeente overeenstemming bereikt met de eigenaar. Om deze panden daadwerkelijk te kunnen verwerven is het noodzakelijk de raad om extra middelen te vragen.

Voorgaande besluitvorming In 2023 is de Visie Stationskwartier vastgesteld, waar de ontwikkeling van het te ontsluiten gebied is vastgelegd. In de begroting van 2025 zijn de middelen voor de reconstructie van de Kasteeltraverse opgenomen. De raad is ook geïnformeerd over de voortgang. Op 16 december heeft de raad ingestemd met het beschikbar stellen van de cofinanciering voor de NOVEX middelen, waaronder ook de verwerving van deze panden valt. Waarom De werkzaamheden voor de Kasteeltraverse zijn in voorbereiding. Dit is een goed moment om dit ook mee te nemen. Daarnaast hebben de bewoners zich gemeld en willen ze spoedig over dragen. Daarom is het noodzakelijk snel een besluit hierover te nemen.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 1 van 4

Argumenten 1.1 De nieuwe locatie van de ontsluiting is veel veiliger omdat het illegale oversteek voorkomt. De oorspronkelijk bedachte plek is minder veilig omdat deze voor een deel van de gebruikers uit de route ligt. Tevens wordt het aandeel verkeer op het Stationsplein fors verlaagd waardoor de veiligheid van voetgangers in dit gebied verhoogd. Ook de T-kruising van het Stationsplein op de Stationsstraat wordt minder belast waardoor de veiligheid op deze kruising toeneemt. 1.2 Doordat op de twee percelen van particulieren de gebiedsontsluiting komt te liggen, kan de verwerving niet worden meegenomen in een mogelijke toekomstige grondexploitatie voor de Stadsblokken. In de oorspronkelijke variant, met de ontsluiting op de locatie van het Veiligheidshuis, zou deze op eigen grond komen te liggen. De beide panden zouden in de toekomst mogelijk/waarschijnlijk verworven kunnen worden ten behoeve van woningbouw, en daarmee zou de aankoop in de toekomst in de alsdan te openen grondexploitatie voor dit gebied kunnen worden meegenomen. Nu komt de ontsluiting, welke een bovenwijkse voorziening is, op grond van de twee woningen te liggen. Daarmee kunnen de woningen niet in de toekomstige grondexploitatie worden meegenomen. De aankoop wordt daarmee een onderdeel van de aanlegkosten van de weg en daarom moet het krediet voor de aanlegkosten worden opgehoogd.

Dit gebeurt middels dit college- en raadsvoorstel. Het is daarmee geen regisserende en ook geen strategische verwerving. Daar staat tegenover dat de locatie Veiligheidshuis nu niet meer gebruikt hoeft te worden voor de ontsluiting en dus ontwikkeld kan worden voor woningbouw. 1.3 De verwerving van de panden is ook meegenomen in de businesscase NOVEX grootschalige woningbouwlocaties. Op 16 december 2025 heeft de gemeenteraad besloten over het beschikbaar stellen van de cofinanciering. Kanttekeningen en risico’s 1.1 De nieuwe ontsluiting neemt meer ruimte in beslag dan de oude. Dit kan consequenties hebben voor het aantal te ontwikkelen woningen, de eerste analyse lijkt dat gelijke aantallen gehaald kunnen worden. 1.2 De eigenaar wil graag overdragen en er is overeenstemming over de prijs De uiteindelijke keuze is aan de raad, maar er is indertijd niet voor niets voorkeursrecht gevestigd op deze percelen. Bij het niet verwerven bestaat het risico dat de eigenaar het pand aan een derden verkoopt waardoor marktspeculatie ontstaat. Risico bij het niet verwerven op dit moment is dat de beoogde bovenwijkse ontsluitingsweg niet of tegen veel hogere kosten gerealiseerd kan worden. Financiën Voor het verleggen van de ontsluiting is een aanvulling op het investeringskrediet van de reconstructie Kasteeltraverse nodig van € 850.000.

Binnen het oorspronkelijk krediet was geen rekening gehouden met verwervingskosten, omdat de ontsluiting was gepositioneerd op gemeentelijke grond (openbare ruimte zonder boekwaarde). Door het verleggen van de ontsluiting op deels particuliere grond moet deze grond (Smalstraat 2P en 2R) worden verworven voor de aanleg van de weg. Daarnaast rusten er nog boekwaarden op de reeds in bezit zijnde gronden aan de Smalstraat 2N, 2O en 4 die ook nodig zijn voor de weg en daarom moeten worden afgeboekt. Tot slot zijn er sloopkosten benodigd om de ontsluiting mogelijk te maken. De aanvullende investeringsbehoefte bestaat uit verwervingskosten (€ 590.000), afboeken van boekwaarden (€ 213.817,50) en sloopkosten (€ 46.182,50). Deze kosten maken daarmee een integraal onderdeel uit van de aanlegkosten van de weg. Er is dus geen sprake van een regisserende of strategische verwerving zoals bedoeld in de Nota Grondbeleid. Binnen het bestaande beleidsterrein zijn geen mogelijkheden om deze kosten via oud-voor-nieuw op te vangen. De kosten worden daarom toegerekend aan de schaalsprongopgave. In de financiële propositie voor de Schaalsprong is reeds rekening gehouden met verwervingskosten in dit gebied, omdat de grond oorspronkelijk beoogd was voor woningbouwontwikkeling. Binnen de Schaalsprong gelden afspraken over gezamenlijke financiering door Rijk en gemeente.

Voor de te maken kosten in dit gebied kan circa 40 procent van de kosten (ongeveer € 340.000) aan het rijksdeel worden toegerekend, terwijl circa 60 procent (ongeveer € 510.000) wordt gedekt uit de gemeentelijke cofinanciering. Het college heeft hiervoor

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 2 van 4

reeds een cofinancieringsverklaring afgegeven, waarmee deze bijdrage bestuurlijk is geborgd. De formele vaststelling door de raad heeft plaats gevonden 16 december. Op het moment van het collegebesluit voorafgaand aan dit raadsvoorstel was de beschikking door het rijk nog niet afgegeven. Zolang de rijksbeschikking nog niet is afgegeven, wordt het rijksdeel niet als directe dekking opgenomen, conform het voorzichtigheidsbeginsel van het BBV. Zodra de rijksmiddelen worden vrijgegeven, wordt het rijksdeel alsnog betrokken bij de dekking en wordt de inzet van de gemeentelijke middelen daarop aangepast. Tot die tijd wordt voor het volledige bedrag van € 850.000 een claim gelegd op de reserve Schaalsprong. Aan de Schaalsprong zijn voorwaarden verbonden ten aanzien van woningbouwproductie. Tot en met 2034 moeten binnen het centrumgebied, het Stationskwartier, Houtsdonk en Suytkade in totaal 4.900 woningen worden gerealiseerd. Het benutten van Schaalsprongmiddelen brengt het risico met zich mee dat, indien deze resultaatsverplichting niet wordt gehaald, (een deel van) de ontvangen middelen moet worden terugbetaald aan het Rijk. De aanleg van de ontsluiting is noodzakelijk om de eerste projecten binnen deze opgave, waaronder Ensemble, vanaf 2026 te kunnen uitvoeren. De uitvoering van de definitieve bovenwijkse ontsluitingsweg is op dit moment voorzien eind 2027/begin 2028.

De opdracht voor instandhouding, onderzoek, sloop en aanleg van de weg wordt door het projectteam Kasteel-Traverse opgepakt. Participatie Zowel voor de visie van het Stationskwartier als voor de aanleg van de Kasteel-Traverse heeft een uitgebreid participatietraject plaats gevonden. Zo zijn er Stationskwartierfestivals gehouden en is er een klankbordgroep gevormd. Voor de Reconstructie Kasteel-Traverse is een communicatie- en participatieplan opgesteld en is een klankbordgroep actief en zijn de plannen bij diverse aangelegenheden gepresenteerd en individueel met vele belanghebbenden besproken. Communicatie De communicatie wordt meegenomen in de communicatie rond het Stationskwartier en het project Reconstructie Kasteel-Traverse. Uitvoering en tijdspad Als de gemeenteraad positief besluit wordt het krediet aangevuld en kan het college tot verwerving over gaan. Burgemeester en wethouders van Helmond

mr. S.C.C.M. Potters

E.P.H. Koop, MSc

burgemeester

gemeentesecretaris

Bijlage 1 Ontwerp kasteeltraverse nieuw

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 3 van 4

Raadsbesluit Vergadering

2026-023 12 mei 2026

Gemeenteraad

De raad van de gemeente Helmond; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 24 februari 2026; gelet op de bepalingen van de Gemeentewet;

besluit: 1. Het bestaande investeringskrediet voor de reconstructie van de Kasteeltraverse te verhogen met € 850.000 in verband met de extra kosten voor het verleggen van de ontsluiting van het stationsgebied; 2. De aanvullende kosten te dekken uit de reserve Schaalsprong, waarbij – conform de afspraken binnen de Schaalsprong – circa 40 procent wordt betrokken uit het rijksdeel en circa 60 procent uit de gemeentelijke cofinanciering; 3. De benodigde begrotingswijziging, voortvloeiend uit de verhoging van het investeringskrediet voor de reconstructie van de Kasteel-Traverse en de inzet van de reserve Schaalsprong, op te nemen in de 1e BERAP 2026.

Aldus besloten in zijn openbare vergadering van 12 mei 2026. De raad voornoemd, de voorzitter,

Gemeenteraad van Helmond

de griffier,

Blz. 4 van 4