RV 2026-005 Verordening individuele inkomenstoeslag Helmond 2026 (geamendeerd)

Raadsvoorstel Raadsvergadering

2026-005 (geamendeerd) 27 januari 2026

Onderwerp Portefeuillehouder College besluit Zaaknummer

Verordening individuele inkomenstoeslag Helmond 2026 H.M.J.M. van Dijk 2 december 2025 52709649

Gemeenteraad

Aan de gemeenteraad, Het college stelt u voor: 1. De Verordening individuele inkomenstoeslag Helmond 2026 vast te stellen; 2. De Verordening individuele inkomenstoeslag Helmond 2022 in te trekken. Samenvatting De individuele inkomenstoeslag Zoals bij u bekend staat het sociaal domein de komende jaren voor de financiële uitdaging om de begroting in balans te houden. Hiervoor zijn beheersmaatregelen noodzakelijk. Een van de beheersmaatregelen gaat over de individuele inkomenstoeslag. De individuele inkomenstoeslag (IIT) is een toeslag die inwoners kunnen ontvangen als zij 5 jaar of langer een inkomen op bijstandsniveau ontvangen, waarbij een extra inkomensvrijlating geldt van de maximale vrijlating vrijwilligersvergoeding (€2100 per jaar), en geen uitzicht hebben op inkomensverbetering. Het bedrag is vrij besteedbaar, belastingvrij en wordt jaarlijks uitbetaald. Niet meer indexeren Om de regeling toegankelijk te houden voor een grotere groep inwoners, wordt voorgesteld de IIT-bedragen vanaf 2026 niet meer te indexeren. Dit beperkt de financiële impact per inwoner. De huidige situatie is dat inwoners elk jaar opnieuw een aanvraag moeten indienen voor de IIT, afhankelijk van hun peildatum. Belangrijk hierbij is dat indieners deze aanvraag tijdig doen, omdat de IIT niet met terugwerkende kracht kan worden aangevraagd.

De individuele inkomenstoeslag wordt gebaseerd op de bijstandsnorm per 1 januari 2025 van het betreffende kalenderjaar en bedraagt afgerond op hele euro’s: a. € 510,00 voor een alleenstaande; b. € 650,00 voor een alleenstaande ouder; c. € 730,00 voor gehuwden. Ambtshalve toekenning Ondanks de voorgestelde beheersmaatregel ten aanzien van het niet indexeren, wil de gemeente Helmond dat zoveel mogelijk inwoners gebruik maken van de IIT. Daarom wil het college IIT ambtshalve verstrekken aan inwoners die gedurende de referteperiode of langer aaneengesloten een uitkering op grond van de Participatiewet ontvangen en al eerder een IIT hebben ontvangen. De ambtshalve verstrekking heeft voordelen voor zowel de inwoner als voor de gemeente: aanvragers wordt een aanvraagprocedure bespaard en de medewerkers zijn geen tijd kwijt aan de beoordeling van de aanvragen. Dit loopt ook hand in hand met het wetsvoorstel Proactieve dienstverlening die momenteel bij de Tweede Kamer ligt. Tevens heeft de eerste kamer ingestemd met een aanpassing in de Participatiewet om de individuele inkomenstoeslag meer ambtshalve te gaan verstrekken. Vanaf 1 januari 2026 kennen we daarom de IIT ambtshalve toe aan inwoners die een uitkering vanuit de Participatiewet ontvangen én in 2025 IIT hebben ontvangen. Dit zijn immers de inwoners die bij ons in beeld zijn.

Alle andere inwoners met een andere inkomstenbron moeten een aanvraag blijven indienen, omdat we geen zicht hebben op hun inkomensverleden. Waarom Door de Inkomensondersteuning Inkomenstoeslag (IIT) binnen onze dienstverlening ook aan ambtshalve toe te kennen, verlagen we de drempel voor inwoners om gebruik te maken van deze voorziening. Veel mensen die er recht op hebben, vragen de regeling nu niet aan door onbekendheid van de voorziening of het aanvraagproces. De beheersmaatregel niet indexeren van de IIT heeft een lage impact. Hierdoor blijft de IIT mogelijk voor kwetsbare inwoners.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 1 van 4

Argumenten 1.1 Anticiperen op participatiewet in balans In het nieuwe artikel 36 van de participatiewet in balans1e lid wordt nu vastgelegd dat de inkomenstoeslag ook ambtshalve kan worden verleend (kan-bepaling): 1. Het college kan ambtshalve of op aanvraag van een belanghebbende van 21 jaar of ouder doch jonger dan de pensioengerechtigde leeftijd, die langdurig een laag inkomen en geen in aanmerking te nemen vermogen als bedoeld in artikel 34 heeft en geen uitzicht heeft op inkomensverbetering, gelet op de omstandigheden van die belanghebbende, een individuele inkomenstoeslag verlenen. 1.2 De regeling wordt eenvoudiger voor inwoner en gemeente De gemeente krijgt met deze wetswijziging de mogelijkheid om de individuele inkomenstoeslag zowel op aanvraag als ambtshalve toe te kennen. Nu kan dit volgens de wet alleen op aanvraag. Inwoners met een minimuminkomen, ook de bijstandsgerechtigde inwoners en de inwoners die al langere tijd gebruikmaken van minimaregelingen van de gemeente, moeten de aanvraag schriftelijk indienen. De toeslag ieder jaar helemaal opnieuw laten aanvragen is dan onnodig belastend voor de inwoners. Bovendien werkt dit niet-gebruik van de inkomenstoeslag in de hand. Kanttekeningen en risico’s 1.1 De IIT wordt niet meer geïndexeerd. Een van de beheersmaatregelen van de IIT is dat er geen indexering meer plaats vindt.

Dat betekent dat het bedrag van de IIT niet meestijgt met de uitkeringen. Echter krijgen ze niet een lager bedrag dan voorheen. Het uitgekeerde bedrag van de IIT 2025 en 2026 blijft gelijk. 1.2 In 2026 ambtshalve toekennen aan huidig bestand Hiermee gaan we inwoners die wel recht hebben, maar niet bij ons bekend zijn, niet bereiken. Uiteraard behouden alle inwoners die recht hebben op de IIT het recht om een aanvraag in te dienen. Deze moeten we altijd, ook als het een aanvraag buiten ons bestand is, beoordelen. 1.3 Aanvragen voor IIT buiten ons huidige bestand zijn niet in de begroting opgenomen. Met dit voorstel begroten we alleen de ambtshalve toekenningen die op dit moment een uitkering vanuit de Participatiewet ontvangen én in 2025 IIT hebben ontvangen. Echter, is de doelgroep die recht heeft op IIT breder. Mochten de aanvragen die buiten onze dienstverlening binnenkomen in aantallen zo hoog oplopen dat ze niet meer binnen de begroting passen, dan moet er in 2027 gekeken worden naar een alternatieve aanpak 1.4 Vaststelling met terugwerkende kracht Deze verordening wordt met terugwerkende kracht vastgesteld. De verordening gaat in op 1 januari 2026, terwijl deze in uw raad voorligt op 27 januari 2026. In zijn algemeenheid geldt dat vaststelling met terugwerkende kracht een rechtszekerheidsrisico oplevert.

In dit geval kunnen inwoners zich benadeeld voelen omdat zij niet konden voorzien dat de verhoging van de IIT niet doorgaat. In de oude regeling stond namelijk opgenomen dat de hoogte van de IIT afhankelijk is van de bijstandsnorm per 1 januari. Op grond van de nieuwe verordening groeit de IIT niet meer mee met de bijstandsnorm. Omdat de IIT gelijk blijft aan het bedrag in 2025 en inwoners er niet op achteruit gaan, is de verwachting dat de kans op bezwaar vrijwel nihil is. Financiën Voor de kosten in 2026 gaan we uit van de realisatie van 2025, op basis van de aantallen van 2025. Bij het bepalen van de realisatie 2026 zijn de ombuigingen die gelden voor deze regeling meegenomen, te weten: - IIT toegankelijker maken door het bedrag niet te indexeren (€60.000) - Niet doorvoeren van ophoging individuele inkomsten toeslag naar 130% (€157.000) De kosten voor de IIT- regeling kunnen worden gedekt uit thema 1.2 Werk en Inkomen, hoofdproduct 603 Bijzondere Bijstand zoals opgenomen in de begroting 2026 (inclusief verwerking ombuigingsvoorstellen). Uitgaande van gelijkblijvende aantallen en eenzelfde hoogte van het bedrag IIT kunnen de kosten ook de komende jaren gedekt worden uit de genoemde begrotingspost. De ontwikkeling van het aantal verstrekkingen blijven we monitoren.

Mochten door een toename van het aantal verstrekkingen de kosten toenemen dan dienen deze opgevangen te worden binnen de middelen voor het sociaal domein. Dit zal dan integraal meegenomen worden in het P&C proces.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 2 van 4

Participatie De Cliëntenraad Participatiewet heeft het voorstel gezien, kan zich vinden in de voorgestelde wijzigingen en brengt hierover een positief advies uit. De Cliëntenraad adviseert om de uitvoering actief te monitoren en te waarborgen zodat inwoners die geen ambtshalve toekenning ontvangen tijdig en duidelijk geïnformeerd worden om zelf een aanvraag te doen. Ook dat dat inwoners een klantvriendelijke, snelle en eenvoudige aanvraagprocedure krijgen. Daarbij wil de cliëntenraad benadrukken dat, zodra de financiële ruimte dit toelaat, ze de wachttijd voor de IIT verkort willen zien worden van 5 naar 3 jaar. Communicatie Op de website van de Gemeente Helmond vermelden we dat inwoners die al eerder een Individuele Inkomenstoeslag (IIT) hebben ontvangen, voortaan automatisch een toekenning krijgen. Zij hoeven deze dus niet meer zelf aan te vragen. Aan de voorkant wordt er tijdig gecommuniceerd naar de inwoners, doormiddel van een brief, dat hun aanvraag ambtshalve toegekend gaat worden. Daarnaast informeren we onze samenwerkingspartners over deze wijziging zodat ook zij de inwoners op de hoogte kunnen houden. Uitvoering en tijdspad Op dit moment kennen we ambtshalve toe binnen de financiële kaders die voor ons beschikbaar zijn. We monitoren het proces continu. In het derde jaar na de inwerkingtreding van deze verordening vindt een evaluatie plaats.

Afhankelijk van de uitkomst herzien we het beleid indien nodig. Procesinformatie en overige raadsinformatie Raadsleden kunnen achtergrondinformatie vinden in de bijlage bij dit voorstel. Burgemeester en wethouders van Helmond

mr. S.C.C.M. Potters burgemeester

E.P.H. Koop, MSc gemeentesecretaris

Bijlagen - Verordening individuele inkomenstoeslag Helmond 2026

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 3 van 4

Raadsbesluit Vergadering

2026-005 (geamendeerd) 27 januari 2026

Gemeenteraad

De raad van de gemeente Helmond; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 2 december 2025; gelet op de bepalingen van de Gemeentewet; besluit: 1. De Verordening individuele inkomenstoeslag Helmond 2026 geamendeerd vast te stellen; 2. De Verordening individuele inkomenstoeslag Helmond 2022 in te trekken.

Aldus besloten in zijn openbare vergadering van 27 januari 2026. De raad voornoemd, de voorzitter,

de griffier,

{{esl:Signer2:capture:size(300,70)}}

{{esl:Signer1:capture:size(300,70)}}

{{esl:Signer2:SignerName:size(200,20)}}

{{esl:Signer1:SignerName:size(200,20)}}

{{esl:Signer2:SigningDate:size(200,20)}}

{{esl:Signer1:SigningDate:size(200,20)}}

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 4 van 4