RV 106 Strategie Verkeersveiligheid Helmond (verbeterd)

Raadsvoorstel Raadsvergadering

106 verbeterd exemplaar 26 november 2024

Onderwerp Portefeuillehouder College besluit Zaaknummer

Strategie Verkeersveiligheid Helmond A. Bonte 24 september en 19 november 2024 50626995

Gemeenteraad

Aan de gemeenteraad, Het college stelt u voor: 1. De ‘Strategie Verkeersveiligheid Helmond’ vast te stellen. 2. Het ‘Verkeersveiligheidsplan gemeente Helmond’ uit 2005 in te trekken. Samenvatting De Strategie Verkeersveiligheid Helmond beschrijft onder andere de beleidsuitgangspunten, de methodiek en samenwerkingsvormen om sturing te geven aan de uitvoering van verkeersveiligheidsmaatregelen. Met deze strategie varen we een nieuwe koers om de verkeersveiligheid in Helmond te verbeteren. We werken toe naar een risicogestuurde aanpak waarbij we proactief aan de slag gaan met ‘risicosituaties’. Dit doen we door allerlei variabelen te stapelen en zodoende de juiste prioriteiten te stellen bij het uitvoeren van maatregelen. Inhoudelijk heeft de gemeente Helmond als wegbeheerder de verantwoordelijkheid om te zorgen voor een veilige infrastructuur en een logisch functionerend verkeersnetwerk. Maar we pakken in deze strategie ook een actieve rol in de andere elementen die cruciaal zijn om de verkeersveiligheid te verbeteren. Meer dan 90% van de ongevallen wordt immers veroorzaakt door menselijk gedrag. Dus ook op gedrag, handhaving en ontwikkelingen rondom nieuwe voertuigen willen we sturen. We zetten daarbij nadrukkelijk in op samenwerking met relevante partners en betrekken onze inwoners en ondernemers.

In de strategie onderscheiden we drie programmalijnen: • Programmalijn A: Het verkeerssysteem en het voertuig; • Programmalijn B: Specifieke risicogroepen en -modaliteiten; • Programmalijn C: Gedrag van de individuele verkeersdeelnemer. Elke programmalijn heeft verschillende thema's. We werken aan al deze thema's om de verkeersveiligheid te verbeteren, maar we benoemen binnen deze thema's ook speerpunten waar we extra zorg aan besteden (zie tabel op pagina 3 van dit Raadsvoorstel). Voorgaande besluitvorming Op 31 oktober 2023 heeft u de Mobiliteitsvisie Helmond 2040 vastgesteld op basis van de ambities die het stadsbestuur bij haar aantreden in 2022 heeft geformuleerd. De Mobiliteitsvisie beschrijft het toekomstbeeld ten aanzien van mobiliteit ‘WAAR’ we naartoe werken in relatie tot relevante ontwikkelingen zoals de Schaalsprong. Dit geldt ook voor het onderdeel verkeersveiligheid. De Strategie Verkeersveiligheid Helmond geeft aan HOE we hiernaartoe werken. Op 27 februari dit jaar is een conceptversie van de Strategie Verkeersveiligheid Helmond besproken in de opiniecommissie. De reacties zijn verwerkt in de strategie die nu voorligt. Op 12 november is de strategie besproken in Adviescommissie Omgeving.

Hierin is het verzoek gedaan om de volgende wijzigingen door te voeren: • Beslispunten 3 en 4 (betreft afdoening uitgevoerde moties) te laten vervallen in dit definitieve raadsvoorstel van de Strategie Verkeersveiligheid Helmond. Gemeenteraad van Helmond

Blz. 1 van 7

•

In het document ‘Strategie Verkeersveiligheid Helmond’: o zijn op pagina's 16, 28 en 31 kleine tekstuele toevoegingen gedaan om mensen met een beperking ook nadrukkelijker te benoemen in de categorie kwetsbare verkeersdeelnemers en ook om meer focus te leggen op de fatbike gebruiker; o is op pagina 29 de ondertitel van grafiek 3 aangepast om duidelijk te maken dat de gegevens betrekking hebben op Helmond. o bij controle in de opmaak is op pagina 5 de grafiek vervangen; o bij controle in de opmaak zijn op pagina 16 de nummers ‘4’ en ‘5’ verwijderd, de tekst is ongewijzigd gebleven.

Aanvullend zijn er twee toezeggingen gedaan (die ook opgenomen zijn in de lijst met toezeggingen). Wij geven hier aan hoe wij deze toezeggingen zullen uitvoeren: 1. Met betrekking tot de bekostiging van de jaarlijkse actieplannen zal het college deze jaarlijks ter informatie met u delen. 2. Met betrekking tot de vraag welke data in grafieken en tekst van toepassing zijn op Helmond, kunnen we u melden dat de data in de grafieken 1, 3, 4, 5, 6 en 7 betrekking hebben op Helmond (en bij grafiek 1 ook op de regio en provincie). Alleen bij de grafiek 2 betreft het algemene data op basis van onderzoek door het Verbond van Verzekeraars. Verder is sprake van algemene data: • in de tekst op pagina 34, dit betreft rijden onder invloed. Hiervoor is geen representatieve data voor alleen Helmond beschikbaar. Wat wel beschikbaar is, zijn uitgeschreven verkeersboetes (zie daarvoor de website van het centraal justitieel incassobureau www.cjib.nl/over-ons/feiten-cijfers); • in de tekst op pagina 37 waar het gaat over percentages met betrekking tot verkeersvandalen. Dit is gebaseerd op basis van landelijk cijfers onderzocht door het SWOV (Instituut voor Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid). Waarom De stad en regio zijn volop in ontwikkeling. De schaalsprong gaat leiden tot meer en andere verplaatsingen. En ook autonome ontwikkelingen hebben grote invloed op de verkeersveiligheid.

Het vigerende verkeersveiligheidsplan dateert uit 2005 en sluit niet aan op de laatste ontwikkelingen. In het verlengde van de Mobiliteitsvisie Helmond 2040 is daarom deze strategie uitgewerkt. Gezien de grote impact van verkeers(on)veiligheid op het dagelijks leven van onze inwoners leggen we u middels deze strategie voor hoe we de verkeersveiligheid op ons wegennet de komende jaren willen borgen. Kern van de Strategie Verkeersveiligheid Helmond De verkeersveiligheid staat onder druk en brengt in de eerste plaats heel veel leed met zich mee. Ook kost het de maatschappij enorm veel geld en zet het de leefbaarheid in de stad onder druk. In lijn met nationaal en provinciaal beleid streeft ook Helmond naar zo min mogelijk (NUL) slachtoffers en sluiten we aan op de risicogestuurde aanpak. De essentie van deze aanpak is om de grootste ‘risicosituaties’ proactief aan te pakken door allerlei variabelen te stapelen en zodoende de juiste prioriteiten te stellen bij het uitvoeren van maatregelen. De aanpak is dus meer proactief en data gedreven dan nu het geval is (meer reactief op basis van ongevallen). Risicogestuurd werken kan echter niet in één keer, omdat deze aanpak landelijk ook nog in ontwikkeling is. Daarom gaan we door met het goede wat we al deden en werken we stapsgewijs toe naar de risicogestuurde aanpak.

Met deze strategie sluiten we aan op de ambities van het bestuursakkoord en de Mobiliteitsvisie Helmond 2040. We stellen de kwaliteit van leven bovenaan. Verkeersveiligheid kan hier nadrukkelijk aan bijdragen (bijvoorbeeld door lagere snelheden in verblijfsgebieden). Wel staan we met een stad van bijna 100.000 inwoners en de schaalsprong in het vooruitzicht met bijbehorende mobiliteitstransitie voor een flinke opgave. Dit vraagt iets van ons allemaal en het overstijgt daarmee het domein van mobiliteit. De wijze waarop we de stad inrichten en gebruiken is cruciaal. Verkeersveiligheid wordt daarom proactief onderdeel van integrale afwegingen die we maken om de kwaliteit van leven in onze stad te verhogen. Het overstijgt ook de gemeentelijke organisatie en daarom is samenwerking nodig met allerlei stakeholders. Denk hierbij andere overheden, politie, OM, maatschappelijke en commerciële organisaties, wijkraden, kennis- en onderwijsinstellingen en niet in de minste plaats de inwoners zelf. Lokaal is het ‘Platform Verkeersveiligheid Helmond (PVVH)’ het belangrijkste samenwerkingsverband van gemeente en partners

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 2 van 7

met onder andere een vertegenwoordiging van hulpdiensten, Veilig Verkeer Nederland, Fietsersbond, autorijscholen, senioren en mensen met een handicap. In de strategie onderscheiden we drie programmalijnen. Elke programmalijn heeft verschillende thema's. We werken aan al deze thema's om de verkeersveiligheid te verbeteren, maar we benoemen binnen deze thema's ook speerpunten waar we extra zorg aan besteden. Dit doen we op basis van bestaande inzichten. In de loop der jaren kunnen de speerpunten natuurlijk wijzigen (op basis van actuele verkeersveiligheidsdata en toekomstige ontwikkelingen). De drie programmalijnen, de thema's en de speerpunten:

Aangenomen moties met betrekking tot verkeersveiligheid Op 19 juli is de motie ‘Maatregelen verkeersveiligheid rondom scholen prioriteit geven’ aangenomen en bijbehorende toezegging gedaan. Op 7 november 2023 is de motie ‘Geen ruimte voor asociaal gedrag in het verkeer’ aangenomen. Beide moties zijn opgepakt en uitgevoerd. De resultaten zijn vertaald naar activiteiten in de Strategie Verkeersveiligheid Helmond. Zie de bijlagen 2 en 3 bij dit raadsvoorstel voor een toelichting. Argumenten 1.1 De Strategie Verkeersveiligheid Helmond sluit aan op ingezet beleid.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 3 van 7

De Strategie Verkeersveiligheid Helmond is een uitwerking op de Mobiliteitsvisie Helmond 2040 voor het thema verkeersveiligheid. In de mobiliteitsvisie wordt aangegeven WAAR we naartoe werken, in deze strategie HOE we hiernaartoe werken. 1.2 Met de risicogestuurde aanpak een betere monitoring en effectieve inzet op maatregelen. Een belangrijk onderdeel van de strategie is de risicogestuurde aanpak. We gaan deze stapsgewijs introduceren wat ons in staat stelt om de risico's in de stad meetbaar te maken en zodoende de meest effectieve maatregelen te treffen. 1.3 De mobiliteitstransitie vraagt extra aandacht voor verkeersveiligheid van de actieve verkeersdeelnemer Helmond zet in op mobiliteitstransitie en de actieve verkeersdeelnemer (voetganger en fietser) staat hierbij op één. Tegelijkertijd is dit ook een relatief kwetsbare verkeersdeelnemer, omdat deze niet de bescherming van een voertuig om zich heen heeft. Met voorliggende strategie zal er extra aandacht zijn voor deze groeiende doelgroepen. 1.4 Goed voorbereid op koppelkansen en subsidies Met de nieuwe Strategie Verkeersveiligheid Helmond en nader uit te werken maatregelen in jaarlijkse ‘actieplannen verkeersveiligheid’ en het ‘Meerjaren Uitvoeringsprogramma Mobiliteit’ zijn we goed voorbereid op koppelkansen en subsidies die zich aandienen en bewaken we de integraliteit met andere mobiliteitsprojecten.

Het Meerjaren Uitvoeringsprogramma Mobiliteit wordt op dit moment opgesteld als uitwerking van de Mobiliteitsvisie Helmond 2040. 1.5 Verkeersveiligheid bereiken we alleen samen Verkeersveiligheid is iets van ons allemaal en kan ook alleen geborgd worden als we allemaal een steentje vanuit onze eigen rol hieraan bijdragen. Met deze strategie zetten we nadrukkelijk in op het belang van samenwerken. 2.1 De Strategie Verkeersveiligheid Helmond vervangt het gedateerde verkeersveiligheidsplan uit 2005. Het Verkeersveiligheidsplan gemeente Helmond uit 2005 is gedateerd. Met de Strategie Verkeersveiligheid Helmond heeft de gemeente een duidelijke koers die aansluit op actuele ontwikkelingen, zoals landelijk de risicogestuurde aanpak en lokaal/regionaal de schaalsprong met de mobiliteitstransitie. Het Verkeersveiligheidsplan gemeente Helmond uit 2005 trekken we daarom in. Kanttekeningen en risico’s 1.1 De Risicogestuurde Aanpak is nog in ontwikkeling. In lijn met landelijk en provinciaal beleid zet ook de gemeente Helmond met de strategie in op de risicogestuurde aanpak. We concluderen wel dat deze nog in ontwikkeling is waardoor we besluiten om hier stapsgewijs naartoe te werken. Ook is de risicogestuurde aanpak betrekkelijk nieuw en zal de tijd moeten leren hoe effectief deze is.

Dit risico lijkt beperkt, omdat het toevoegen van extra data van verschillende variabelen in feite niet negatief kan zijn. Het is meer de vraag of en hoe snel er ook uniforme landelijke tools beschikbaar komen. 1.2 Streven naar NUL verkeersslachtoffers onrealistisch In de strategie spreken we uit te streven naar NUL verkeerslachtoffers. Dit lijkt niet realistisch en is ook bewust niet als doel geformuleerd. Insteek van de strategie is de risicofactoren aan te pakken, waardoor de kans op ongevallen afneemt en daarmee ook het aantal slachtoffers. Hiervoor gaan we aan de slag met risico-indicatoren die het mogelijk maken om de risico's te monitoren en aan te pakken. 1.3 De Strategie is geen uitvoeringsagenda, maatregelen kunnen leiden tot discussie De Strategie Verkeersveiligheid Helmond is geen uitvoeringsagenda. Om de integraliteit met andere mobiliteitsprojecten te borgen worden concrete maatregelen en projecten op het gebied van verkeersveiligheid opgenomen in jaarlijkse actieplannen verkeersveiligheid en het Meerjaren Uitvoeringsprogramma Mobiliteit, dat op dit moment wordt opgesteld als uitwerking van de Mobiliteitsvisie Helmond 2040.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 4 van 7

Pas wanneer de maatregelen concreet worden zal ook duidelijk worden wat de exacte neveneffecten zijn. Bijvoorbeeld minder ruimte voor groen of lagere snelheden op hoofdroutes in de wijk. Dit vraagt intern om goede afstemming tussen de verschillende beleidsdomeinen en extern om participatie met stakeholders en omgeving. Niet iedereen zal elke maatregel steunen. Uiteindelijk kan dit bij uitvoeringsmaatregelen leiden tot lastige (bestuurlijke) afwegingen. Financiën De Strategie Verkeersveiligheid Helmond heeft op zichzelf geen financiële gevolgen. De strategie bepaalt alleen de koers. Financiering van maatregelen kent een eigen proces: maatregelen worden apart uitgewerkt en opgenomen in het ‘Meerjaren Uitvoeringsprogramma Mobiliteit’. Deze is leidend voor de benodigde financiële aanvragen in de jaarlijkse programmabegroting. In de programmabegroting 2024 zijn reeds structurele en specifieke investeringen opgenomen voor verkeersveiligheid die we koppelen aan uitvoeringsmaatregelen. De komende jaren zullen extra investeringen nodig zijn om de strategie voortvarend uit te kunnen voeren. Daarbij blijven we ook inzetten op cofinanciering.

Dit kan door projecten te combineren (met onderhoud of data) maar ook met behulp van externe financiering, zoals de Rijksbijdrage uit de Impulsregeling Strategisch Plan Verkeersveiligheid en de regionale bijdrage van het Multimodaal Mobiliteits Pakket (MMMP) via de provincie. Daarnaast benutten we Europese middelen door deel te nemen aan Europese projecten die relevant zijn voor de verkeersveiligheid in Helmond. Participatie Bij het opstarten van de Strategie Verkeersveiligheid Helmond is nagedacht over het participatieproces. Een strategie werkt alleen als de partijen die hier samen met ons uitvoering aan moeten geven er ook achter kunnen gaan staan. Daarom is besloten om onze voornaamste (lokale) verkeersveiligheidspartners verenigt in het platform verkeersveiligheid Helmond te betrekken in dit proces. Zo is er vooraf in het proces input bij de leden opgehaald, en hebben we in december 2023 de partners uitleg te geven over de risicogestuurde aanpak en de speerpunten voorgelegd waarvan wij denken dat die prioriteit hebben. Met de feedback vanuit het platform is een conceptversie uitgewerkt. Deze is middels een iReport met hen gedeeld met verzoek om reactie. In februari en juni 2024 hebben we twee fysieke sessies gehad om de strategie nader af te stemmen, resulterend in de (definitieve) versie die nu voorligt.

Gezien de grote impact van verkeers(on)veiligheid op het dagelijks leven van onze inwoners, vinden wij het ook belangrijk om deze strategie aan u voor te leggen. In de Opiniecommissie op 27 februari hebben we u meegenomen in de risicogestuurde aanpak, de speerpunten en is de conceptversie besproken. Ook uw reacties zijn verwerkt in de versie die nu voorligt. Met het vaststellen van deze strategie gaan we over tot plannen en treffen van uitvoeringsmaatregelen. Juist concrete maatregelen (bijvoorbeeld op straatniveau) raken direct het belang van onze inwoners en/of ondernemers. Bij de voorbereiding van uitvoeringsmaatregelen zal daarom zorgvuldig worden bepaald welke vorm van participatie we doorlopen, zodat we inwoners en/of ondernemers actief betrekken. Juridische context en impact privacy Centraal in de risicogestuurde aanpak staat het stapelen van data om zo de juiste maatregelen te treffen. Randvoorwaardelijk bij de inwinning en toepassing van de data is dat deze altijd in lijn is met de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG), zodat de privacy van betrokkenen is geborgd. Daarnaast is de AI-act van kracht, deze treedt gefaseerd in werking. Innovatieve toepassingen dienen aan deze act getoetst te worden. Bij de voorbereiding van uitvoeringsmaatregelen wordt zowel met de AVG als de AI-act rekening gehouden.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 5 van 7

Communicatie De verkeersveiligheidsstrategie is een beleidsstuk dat na vaststelling door de Raad gepubliceerd wordt op de website helmond.nl. Betrokken stakeholders ontvangen vanzelfsprekend na vaststelling de definitieve versie van de verkeersveiligheidsstrategie en worden bedankt voor de samenwerking en hun bijdrage aan deze strategie. Actieve communicatie over de strekking van de verkeersveiligheidsstrategie gebeurt door middel van een persgesprek en/of beantwoording van eventuele persvragen. Actieve communicatie richting inwoners gebeurt op basis van concrete maatregelen, projecten of dienstverlening (voortkomend uit deze strategie) waarvan het resultaat voor inwoners merkbaar is. Uitvoering en tijdspad We gaan stapsgewijs toewerken naar de risicogestuurde aanpak. Hier kunnen meerdere jaren overheen gaan. Dit is ook afhankelijk van de landelijke en provinciale ontwikkelingen op dit gebied. We gaan actief risico-indicatoren uitwerken en proberen de benodigde data hieraan te koppelen. In de tussentijd gaan we door met het goede wat we al deden en richten we ons op de drie programmalijnen. Aan de hand van jaarlijkse actieplannen verkeersveiligheid en het Meerjarig Uitvoeringsprogramma Mobiliteit worden de maatregelen voorbereid, ingepland en uitgevoerd. Diverse maatregelen zijn structureel, andere zijn incidenteel.

In de voorbereiding wordt ook de financiële haalbaarheid van de maatregelen getoetst (inclusief aanvragen programmabegroting) en de benodigde participatie bepaald. Procesinformatie en overige raadsinformatie Informatie Opiniecommissie 27 februari 2024: https://helmond.raadsinformatie.nl/bijeenkomst/1038997/Adviescommissie_27-02-2024

Burgemeester en wethouders van Helmond

mr. S.C.C.M. Potters burgemeester

drs. P.J. Buijtels gemeentesecretaris

Bijlagen 1. Strategie Verkeersveiligheid Helmond (52199804) 2. Toelichting op uitgevoerde motie ‘Maatregelen verkeersveiligheid rondom scholen prioriteit geven’ (52203200) 3. Toelichting op uitgevoerde motie ‘Geen ruimte voor asociaal gedrag in het verkeer’ (52203201)

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 6 van 7

Raadsbesluit Vergadering

106 verbeterd exemplaar 26 november 2024

Gemeenteraad

De raad van de gemeente Helmond; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 24 september en 19 november 2024; gelet op de bepalingen van de Gemeentewet;

besluit: 1) De ‘Strategie Verkeersveiligheid Helmond’ vast te stellen. 2) Het ‘Verkeersveiligheidsplan gemeente Helmond’ uit 2005 in te trekken.

Aldus besloten in zijn openbare vergadering van 26 november 2024. De raad voornoemd, de voorzitter,

Gemeenteraad van Helmond

de griffier,

Blz. 7 van 7