RV 102 Onderwerpkeuze, planning en proces burgerberaad

Raadsvoorstel Raadsvergadering

102 15 oktober 2024

Onderwerp Zaaknummer

Onderwerpkeuze, planning en proces burgerberaad 51754609

Gemeenteraad

Aan de gemeenteraad, Voorstel: 1. Het onderwerp Veiligheid met ‘Hoe kunnen we samen de veiligheid op straat in Helmond vergroten?’ als bijbehorende vraagstelling vast te stellen als onderwerp en vraagstelling voor het Helmonds burgerberaad met inbegrip van het procesontwerp en de planning van het burgerberaad. 2. De intentie is om de adviezen over te nemen. Mocht hier van afgeweken worden, dan wordt dit gemotiveerd door de gemeenteraad. Samenvatting De gemeenteraad van Helmond vindt het belangrijk dat inwoners te kans krijgen te participeren in hun eigen gemeente en wil het vertrouwen van de inwoner in de lokale politiek vergroten. Daarom wil hij de inwoners vragen adviezen mee te geven over het onderwerp Veiligheid. De vorm die hiervoor gebruikt wordt, is een burgerberaad. Om te komen tot een voor Helmond geschikte inrichting van het burgerberaad hebben in 2024 diverse raadsbijeenkomsten plaatsgevonden. De uitvoering van het burgerberaad inclusief van het aanbieden van de adviezen aan de gemeenteraad is afgerond voor de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2026. Voorgaande besluitvorming De gemeenteraad heeft zich in november 2022 naar aanleiding van een unaniem aangenomen motie aangemeld voor de landelijke pilot burgerfora.

Bij behandeling van de Voorjaarsnota 2023 heeft de gemeenteraad unaniem een motie aangenomen om geld (100.000 euro) te reserveren voor het Helmonds burgerberaad. In maart 2024 heeft een raadsinformatieavond over ‘wat is een burgerberaad’ en een brainstorm over mogelijke onderwerpen plaatsgevonden. In april 2024 heeft met hulp van adviesbureau Moventem een raadsbijeenkomst over de onderwerpkeuze plaatsgevonden. Tijdens deze bijeenkomst zijn twee mogelijke onderwerpen inclusief bijbehorende vraagstelling opgesteld. Het college heeft aangegeven dat er geen belemmeringen (o.a. juridisch/ organisatorisch) zijn ten aanzien van de door de raad geselecteerde onderwerpen. Het college vraagt wel aandacht voor de temporisering van de uitvoering van de adviezen van het burgerberaad en de aansluiting bij de lopende projecten. In mei 2024 heeft een raadsbijeenkomst plaatsgevonden over de randvoorwaarden voor het Helmonds burgerberaad. Tijdens de Opiniecommissie Inwoners op 24 september is uitgevraagd wat het voorkeursonderwerp is van de fracties om te komen tot het voorstel voor één onderwerp voor het burgerberaad. Daarin is met een stemverhouding van 19-4 gekozen voor het onderwerp Veiligheid. Waarom Voor de gemeenteraad is het burgerberaad van belang om hij graag het vertrouwen van de inwoners die hij vertegenwoordigt vergroot.

Helmond had bij de gemeenteraadsverkiezingen in 2022 de één na laagste opkomstpercentage van Nederland. De gemeenteraad vindt het belangrijk om te investeren in de verbinding met zijn inwoners. Besluitvorming op dit moment is van belang om de bijgevoegde planning te halen en zo de adviezen van het burgerberaad voor de zomer van 2025 aan de gemeenteraad aan te bieden. Op deze manier wordt het risico verkleind dat het burgerberaad (of de uitkomsten daarvan) gepolitiseerd raakt in de opmaat naar de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2026. Argumenten 1.1 De gemeenteraad heeft meermaals unaniem onderstreept een burgerberaad in Helmond te willen organiseren. De gemeenteraad heeft tweemaal via een unaniem aangenomen motie aangegeven te willen investeren, zowel in de zin van kennisvergaring als financieel, in de organisatie van een burgerberaad in Helmond.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 1 van 4

Bij de verschillende raadsinformatiebijeenkomsten over het burgerberaad waren steeds (nagenoeg) alle fracties vertegenwoordigd. 1.2 Inwoners worden intensief betrokken bij hun eigen leefomgeving Een burgerberaad is een intensieve vorm van burgerparticipatie. Inwoners worden intensief betrokken bij een onderwerp dat leeft in hun directe omgeving. De keuze om de adviezen van het burgerberaad in principe over te nemen maakt dat de bijdrage van inwoners gewaardeerd wordt. 1.3 Mogelijk vergroot een burgerberaad het vertrouwen van inwoners in de lokale politiek De opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen in 2022 was in Helmond 39.3%. Dat was de één na laagste opkomst van Nederland. Kanttekeningen en risico’s 1.1 Het is onbekend welke adviezen het burgerberaad oplevert De gemeenteraad organiseert een burgerberaad, maar is zelf niet betrokken bij de inhoud en het verloop van de bijeenkomsten van het burgerberaad. Het is mogelijk dat het burgerberaad adviezen oplevert die (een deel van de) gemeenteraad niet wenselijk acht. 1.2 Het burgerberaad is een intensieve vorm van participatie In alle fases van het traject is een burgerberaad een intensieve vorm van burgerparticipatie. Deelnemen is intensief, omdat het meerdere bijeenkomsten betreft die (bijna) een gehele dag duren.

Het burgerberaad formuleert de adviezen nadat er inhoudelijke kennis is opgedaan en onderling gesprek heeft plaatsgevonden. De opvolging van de adviezen dient daarom zorgvuldig gedaan te worden. Inwoners die geïnvesteerd hebben in deelname aan het burgerberaad verliezen het vertrouwen in de lokale overheid als hun adviezen onvoldoende opgevolgd worden zonder deugdelijke motivatie. 1.3. Het verloop van het burgerberaad is niet geheel planbaar Er wordt een procesontwerp op hoofdlijnen gemaakt van het burgerberaad. Basis hiervoor is de kennis die is opgedaan tijdens de kennissessies van de landelijke pilot burgerfora. Het staat het burgerberaad echter vrij de organisatie te verzoeken extra bijeenkomsten te organiseren en/of extra kennis beschikbaar te stellen. Om deze reden is het proces niet geheel planbaar en vooraf ook niet exact te zeggen wat de kosten van het burgerberaad zijn. Financiën De raad heeft 100.000 euro opgenomen in de begroting 2024 voor de organisatie van het burgerberaad. De uitvoering van het burgerberaad vindt grotendeels plaats in 2025. De beschikbare middelen zullen daarom middels een resultaatbestemming bij de jaarrekening 2024 overgeheveld worden naar 2025. Er wordt vanzelfsprekend gestreefd om binnen het budget te blijven. Zoals aangeven is het verloop van het burgerberaad echter niet geheel planbaar.

De raad heeft meerdere keren (via moties en tijdens raadsbijeenkomsten) aangegeven te willen investeren in het burgerberaad. De gemeenteraad beseft zich dat een burgerberaad een financieel kostbare wijze van participatie is. En dat het beraad goed doch niet overdadig georganiseerd moet worden. Door waar mogelijk de organisatie van het burgerberaad in eigen beheer (capaciteit en faciliteiten) uit te voeren, worden de kosten zo veel als mogelijk beperkt. Participatie Het burgerberaad an sich is een participatievorm. Deelname van (een gelote groep) inwoners is het fundament van het burgerberaad. Gedurende de periode dat het beraad bijeenkomt, vormen zij een gesloten gezelschap. Dat wil zeggen dat alleen procesinformatie aangevuld met sfeerimpressies openbaar gemaakt worden. Ook de gemeenteraad ontvangt geen inhoudelijke terugkoppeling. Op deze manier wordt het beraad niet ongewild van buitenaf beïnvloed. Communicatie In de communicatie wordt onderscheid gemaakt tussen het massapubliek (inwoners en andere geïnteresseerden) en de deelnemers aan het burgerberaad. Het massapubliek ontvangt via de communicatiekanalen van de gemeente informatie over het wat en hoe van het Helmonds burgerberaad. Gedurende de looptijd van het beraad ontvangt het massapubliek geen inhoudelijke informatie, maar alleen procesinformatie.

Ook over de adviezen die het beraad oplevert, wordt het massapubliek geïnformeerd. Deelnemers aan het beraad worden geïnformeerd over hun deelname en krijgen terugkoppeling over het verloop van de opvolging van hun adviezen.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 2 van 4

Uitvoering en tijdspad Q4 2024: Werving van deelnemers d.m.v. loting(en) Q1 2025: 1e bijeenkomst burgerberaad: Onderlinge kennismaking en kennismaking met het onderwerp Q2 2025: Vervolgbijeenkomsten burgerberaad Q2 2025: Formuleren van de adviezen door het burgerberaad en overdracht van deze adviezen aan de gemeenteraad. Q2/Q3 2025: Besluit gemeenteraad over adviezen burgerberaad. Vanwege het zomerreces volgt de besluitvorming door de gemeenteraad mogelijk in Q3 2025. Procesinformatie en overige raadsinformatie Wat is een burgerberaad? Een burgerberaad (ook wel burgerforum genoemd) is een dialoogvorm waarin een gelote groep (representatieve loting) inwoners adviezen geeft over vraagstukken waarover politici advies willen krijgen. Het burgerberaad komt meerdere malen bij elkaar en wint informatie over het vraagstuk in bij diverse experts. De deelnemers aan het burgerberaad stemmen over de adviezen die ze aanbieden aan de politiek. Politici spreken voorafgaand aan het burgerberaad met elkaar af wat gedaan wordt met de adviezen die het burgerberaad oplevert.

In deze filmpjes wordt uitgelegd wat een burgerberaad is: Filmpje van Bureau Burgerberaad (Bureau Burgerberaad is niet direct betrokken bij de pilot burgerfora en ook niet verbonden aan de gemeenteraad als adviseur.) Filmpje van EMMA (EMMA is als betrokken bij de landelijke pilot over burgerfora waaraan de gemeenteraad heeft deelgenomen.) Vervolg Het burgerberaad wordt geëvalueerd. Gedurende het proces wordt hiervoor informatie opgehaald. Op basis van de evaluatie kan de gemeenteraad besluiten het instrument burgerberaad nogmaals in te zetten.

mevr. P.J.M.G. Blanksma–van den Heuvel voorzitter

drs. G.J. de Graaf griffier

Bijlagen 1. Randvoorwaarden voor het Helmonds burgerberaad 2. Reactie van het college op de mogelijke onderwerpen

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 3 van 4

Raadsbesluit Vergadering

102 15 oktober 2024

Gemeenteraad

De raad van de gemeente Helmond;

besluit: 1. Het onderwerp Veiligheid met ‘Hoe kunnen we samen de veiligheid op straat in Helmond vergroten’ als bijbehorende vraagstelling vast te stellen als onderwerp en vraagstelling voor het Helmonds burgerberaad met inbegrip van het procesontwerp en de planning van het burgerberaad. 2. De intentie is om de adviezen over te nemen. Mocht hier van afgeweken worden, dan wordt dit gemotiveerd door de gemeenteraad.

Aldus besloten in zijn openbare vergadering van 15 oktober 2024. De raad voornoemd, de voorzitter,

Gemeenteraad van Helmond

de griffier,

Blz. 4 van 4