RV 101 Koers Ontwikkelkansenbeleid 2024-2027

Raadsvoorstel Vergadering

101 7 december 2023

Onderwerp Portefeuillehouder Afdeling College besluit Commissie

Koers Ontwikkelkansenbeleid 2024-2027 C.J.M. Dortmans PSD. OSD – Ontwikkeling Sociaal Domein 29 augustus 2023 Opiniecommissie 3 oktober 2023 Adviescommissie 21 november 2023 51560636

Zaaknummer

Gemeenteraad

Aan de gemeenteraad,

Voorstel In te stemmen met de koers voor het Ontwikkelkansenbeleid Helmond voor de beleidsperiode van 2024-2027, met daarin de volgende uitgangspunten: a) De koers focust op een tweetal thema's, te weten de ‘De beste vroege start’ en ‘Taal centraal’ met elk twee ontwikkelopdrachten en een aantal leidende principes die richting geven aan de uitwerking van de opdrachten. b) De uitwerking wordt verbonden aan Helmondse Educatieve Agenda (HEA). De ontwikkelopdrachten krijgen een plek onder de pijlers van de HEA.

Inleiding Elk Helmonds kind gunnen we de kans om zich optimaal te ontwikkelen, talenten tot bloei te laten komen en op te groeien tot een zelfstandig en betrokken inwoner. Voor een deel van de Helmondse kinderen is dat minder vanzelfsprekend. Zij groeien op in een minder kansrijke omgeving, met als gevolg dat ze taal- of ontwikkelingsachterstanden oplopen. Vaak zijn deze achterstanden jong zichtbaar, zelfs al voordat kinderen instromen op de basisschool. Helmondse kinderopvang-, onderwijs en welzijnspartners zetten zich al jaren om achterstanden te voorkomen en in te lopen, met als belangrijkste onderdelen een aanbod van voorschoolse en vroegschoolse educatie en taalklassen in het basisonderwijs. Vertrekpunt hiervoor is het wettelijk kader en opdracht aan gemeenten om achterstanden vroegtijdig te signaleren, te voorkomen en in te lopen en hierop met partners beleid op te ontwikkelen. Hiervoor ontvangen gemeenten geoormerkte Rijksmiddelen. Het huidige kader voor deze inzet is het beleidsplan voor Ontwikkelingsachterstandenbeleid /vve (OAB/VVE) 2019-2023. Met kinderopvang- en onderwijspartners is de afgelopen maanden gewerkt aan een koers vanaf 2024. Een koers voor wat we vanaf nu het ontwikkelkansenbeleid zullen noemen. De evaluatie van de afgelopen beleidsperiode laat zien dat er veel goed gaat en we veel bereiken.

Er zijn over de hele stad voldoende plekken voor voorschoolse educatie die voldoen aan de gestelde kwaliteitsnormen en streefdoelen bij kinderen worden veelal gehaald. Tegelijkertijd zien we een aantal ontwikkelingen die vragen om een passend antwoord en een gerichte focus. Zo lukt het ons minder goed om alle kinderen die een VVE-indicatie hebben gekregen ook toe te leiden naar een voorschoolse voorziening. Ook zien we dat de aanhoudende groei van het aantal nieuwkomers en een groeiende ondersteuningsbehoefte van kinderen het huidige aanbod onder druk zetten. Koers 2024-2027 In de koers voor 2024-2027 kiezen we bewust voor een focus op twee thema’s – De beste vroege start en Taal centraal. Dit doen we omdat we er vroeg bij willen zijn om ontwikkelkansen te bieden op een manier die passend is bij het kind. En omdat we weten dat de beheersing van de Nederlandse taal een belangrijke sleutel is voor schoolsucces, ongeacht of kinderen een NT1- of NT2-achtergrond hebben. Bovendien verdienen deze onderwerpen nu gericht onze aandacht gezien de trends en opgaven die we op deze onderwerpen constateren. Gemeenteraad van Helmond

Blz. 1 van 5

Binnen elk thema werken we aan twee opdrachten: I: De beste vroege start: Een passende en hoogwaardige plek voor ieder kind Scherp op bereik II: Taal centraal: Versterking taalaanbod en -expertise in de voorschool en basisschool Een dekkend aanbod voor nieuwkomersonderwijs en NT2-ondersteuning Ook benoemen we een aantal leidende principes. Deze principes laten zien wat we als gemeente, samen met onze partners belangrijk vinden als het gaat om ontwikkelkansen en wat we bij de verdere uitwerking van de opdrachten telkens in ons vizier willen houden. 1: Ieder kind een passende voorschoolse plek 2: Professionals maken het verschil 3: Ongelijk investeren voor meer gelijke kansen 4: Gelijke onderwijskansen vragen om samenwerking en een overstijgende aanpak De thema’s en de opdrachten hebben ook raakvlakken met andere beleidsterreinen, zoals laaggeletterdheid, preventief jeugdbeleid en armoedebeleid en natuurlijk ook de inzet van de scholen zelf op deze onderwerpen. In de uitwerking van de opdrachten gaan we op zoek naar concrete verbindingen om daarmee nog effectiever te kunnen werken aan ontwikkelkansen. Organisatie De beschreven koers is een koers op hoofdlijnen. Het jaar 2024 is een ontwikkeljaar waarin we samen met het onderwijs en kinderopvangorganisaties uitwerking geven aan deze thema’s en opdrachten.

We maken voor de uitwerking verbinding met de Helmondse Educatieve Agenda (HEA) door de vier opdrachten van de koers 20242027 een plek te geven binnen de uitvoeringsplannen van de pijlers van de HEA. De opdrachten werken we samen met partners uit de kinderopvang en onderwijs uit in ontwikkelgroepen. De ontwikkelgroepen rapporteren hun voortgang aan de stuurgroep van de HEA. Voorstellen voor nieuw beleid of projecten worden uiteindelijk voorgelegd aan het Bestuurlijk Overleg Kinderopvang en Onderwijs. Beoogd effect voor de gemeenteraad Het ontwikkelkansenbeleid heeft als doel om kinderen zo vroeg mogelijk de beste kansen te bieden om zich optimaal te ontwikkelen. We richten ons daarbij specifiek op kinderen van 0 tot 13 jaar die een verhoogd risico lopen op een ontwikkel- of taalachterstand. Daarmee beogen we dat alle Helmondse kinderen gelijke ontwikkelkansen krijgen. Argumenten 1.1.1. Met deze koers kunnen we effectiever richting geven aan het voorkomen en inlopen van ontwikkel- en taalachterstanden bij Helmondse kinderen In deze koers brengen we bewust focus aan op een aantal thema's en opdrachten die wat onze betreft onze aandacht verdienen. Deze focus is nodig om het huidige aanbod up-to-date te houden en mee te laten groeien met landelijke en lokale ontwikkelingen.

Het periodiek actualiseren van onze koers is ook onderdeel van onze wettelijke opdracht rondom het Onderwijsachterstandenbeleid, zoals vastgelegd in de Wet Primair Onderwijs, artikelen 165,166,167. 1.1.2 Er is breed draagvlak voor de voorgestelde koers Kinderopvangorganisatie en scholen zijn intensief betrokken geweest bij de totstandkoming van deze koers. Door hen zijn prioriteiten en aandachtspunten meegegeven welke verwerkt zijn tot een conceptkoers. Deze is vervolgens getoetst, aangescherpt en uiteindelijk onderschreven. Er is tevens overleg gevoerd over een goede werkorganisatie om de koers uit te voeren. Er is voor gekozen om de verbinding te leggen met de pijlers van de Helmondse Educatieve Agenda en de ontwikkelopdrachten hieraan te koppelen.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 2 van 5

Kanttekeningen 1.1.1. Het jaar 2024 is een ontwikkeljaar Het koersdocument is een document op hoofdlijnen dat focus aanbrengt op de thema's en opdrachten. De uitwerking van de vier opdrachten vraagt tijd. Het jaar 2024 is daarmee een ontwikkeljaar. De opbrengsten van dit ontwikkeljaar bepalen de koers en focus die we kunnen aanbrengen de komende jaren en daarmee de activiteiten die we zullen gaan inzetten. 1.1.2. Uitwerking van de koers kan andere inzet van interventies tot gevolg hebben In het koersdocument Ontwikkelkansenbeleid voor de periode 2024-2027 is één van de leidende principes ‘Ongelijk investeren voor gelijke kansen’. Dat kan betekenen dat we tot de conclusie komen dat middelen moeten worden herverdeeld of voor andere interventies dienen te worden ingezet. Kinderopvang en onderwijs geven mee de opdrachten ter uitvoering van het nieuwe Ontwikkelkansenbeleid met lef, ambitie, daadkracht en innovatie aan te vliegen. Ondanks deze positieve mindset kan een andere verdeling van financiële middelen in de toekomst mogelijk toch voor enig ongemak bij partners zorgen. 1.1.3. De rijksuitkering ten behoeve van de uitvoering van het ontwikkelkansenbeleid kan jaarlijks afwijken. De Rijkmiddelen voor het onderwijskansenbeleid worden verdeeld middels een verdeelmodel op basis van CBScriteria.

Dit betekent dat de hoogte van de uitkering jaarlijks wordt bepaald op basis van de verwachte achterstandsscore van gemeenten. Wanneer de achterstandsscore daalt, betekent dit een lagere uitkering. Wanneer de achterstandsscore groter wordt, betekent dit een hogere uitkering. Dit heeft enige fluctuaties in het budget tot gevolg, al gaat het in de praktijk doorgaans om kleine verschillen per jaar die nauwelijks consequenties hebben voor de begroting. Financiën Onderstaande tabel geeft de begroting bij de koers 2024-2027 weer. Middelen zijn voor het grootste deel afkomstig van de SPUK voor het gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid (OAB/VVE). De begroting hieronder is gebaseerd op de voorlopige beschikking voor 2023 en de prognose voor 2024, die betroffen respectievelijk 4.7 miljoen en 4,66 miljoen. Medio oktober werd bekend dat de definitieve beschikking voor 2023 hoger is (4.97 miljoen) net als de voorlopige beschikking voor 2024 (4.19 miljoen). De hoogte van de uitkeringen vanaf 2025 zijn nog niet bekend, we gaan hierbij uit van ongeveer hetzelfde bedrag als de voorlopige beschikking van 2024. Middelen zijn daarnaast afkomstig uit de decentralisatie-uitkering voorschoolse voorzieningen peuters. Deze laatste betreft ongeveer 160.000 euro per jaar.

Recent heeft het Rijk bekend gemaakt middels het programma Ontwikkeling Jonge Kind extra middelen uit te gaan uitkeren aan gemeenten om in te zetten op het vergroten van bereik en kwaliteit van voorschoolse educatie en ouderbetrokkenheid. De hoogte van deze uitkering is nog niet bekend. In de beleidsperiode 2019-2023 is een onderbesteding geweest van zo'n 990.000 euro. De voornaamste reden voor de onderbesteding is een verhoging van de hoogte van de SPUK in 2020, gecombineerd met lager uitgevallen uitgaven aan VVE-subsidies. Dit bedrag nemen we mee naar de nieuwe beleidsperiode. We reserveren 400.000 euro voor het opvangen van fluctuaties in het aanbod van voorschoolse educatie. De resterende 590.000 euro zetten we in ter uitwerking van de ontwikkelopdrachten. We werken daar in 2024 voorstellen voor uit. Als gevolg van indexeringen in de kinderopvang verwachten we in 2024 een grotere kostenpost voor de subsidies voor voorschoolse educatie. Hiervoor wenden we – indien nodig - een deel van de reserve aan. Om voor 2025 een sluitende begroting te krijgen, nemen we in 2024 aantal overige posten kritisch onder de loep. We bekijken daarbij of dit – tegen het licht van de focus op de twee centrale thema’s – nog de interventies zijn die we willen blijven financieren. En zo ja, op welke plekken in de stad we dit willen doen.

Ook onderzoeken we in 2024 hoe we nog meer aansluiting kunnen vinden bij beleidsterreinen en budgetten die raken aan ontwikkelkansen en kansengelijkheid. We werken dit najaar aan een begrotingsvoorstel op basis van de nieuwe bedragen van de SPUK/OAB en informeren uw raad hier begin 2024 over.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 3 van 5

Bestedingskader 2023, bedragen in €

Prognose 2024 en verder

SPUK OAB/VVE

4.700.000

4.660.000

Decentralisatie-uitkering voorschoolse voorzieningen peuters

160.000

160.000

SPUK Programma Ontwikkeling jonge kind

Pm

Pm

Baten:

Reserve 2019-2023

990.000

Lasten: Voorschoolse educatie

3.100.000

3.365.000

Top- en Schakelklassen Doorgaande lijn Coördinatie, advies, scholing en borging

825.000 225.000 335.000

825.000 225.000 335.000

Leesbevordering jonge kinderen

100.000

100.000

Verlengde Schooldag

155.000

155.000

Overig

120.000

120.000

Voorschoolse educatie reserve (eenmalig)

400.000

Ontwikkelopdrachten (eenmalig)

590.000

Communicatie Nadat de koers is vastgesteld zal hierover gecommuniceerd worden via onze nieuwsbriefkanalen en die van onze partners, zoals de OAB/VVE nieuwflits. Verder zoeken we aansluiting bij de communicatielijnen van de Helmondse Educatieve Agenda. Vervolg Na vaststelling door uw Raad wordt het plan in uitvoering gebracht. Middels een raadsinformatiebrief wordt uw raad jaarlijks geïnformeerd over de voortgang op de vier opdrachten en resultaten op een aantal kernindicatoren zoals aantallen indicaties en bereik. Ook wordt u via deze weg geïnformeerd over de aangenomen voorstellen voor nieuw beleid of nieuwe projecten. In een eerste Raadsinformatiebrief gaan we ook in op de doelen die we hebben geformuleerd bij de verschillende opdrachten. Burgemeester en wethouders van Helmond burgemeester mevr. P.J.M.G. Blanksma – van den Heuvel

secretaris H.J. de Ruiter

Bijlage • ‘Kansen voor elk Kind’: Koers voor het Ontwikkelkansenbeleid 2024-2027

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 4 van 5

Raadsbesluit Vergadering

101 7 december 2023

Gemeenteraad

De raad van de gemeente Helmond; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 29 augustus 2023; gelet op de bepalingen van de Gemeentewet; besluit: In te stemmen met de koers voor het Ontwikkelkansenbeleid Helmond voor de beleidsperiode van 20242027, met daarin de volgende uitgangspunten: A) De koers focust op een tweetal thema's, te weten de ‘De beste vroege start’ en ‘Taal centraal’ met elk twee ontwikkelopdrachten en een aantal leidende principes die richting geven aan de uitwerking van de opdrachten. B) De uitwerking wordt verbonden aan Helmondse Educatieve Agenda (HEA). De ontwikkelopdrachten krijgen een plek onder de pijlers van de HEA. Aldus besloten in zijn openbare vergadering van 7 december 2023. De raad voornoemd, de voorzitter,

Gemeenteraad van Helmond

de griffier,

Blz. 5 van 5