RV 089 Organisatie-eenheid Migratie vorming en financiering

Raadsvoorstel Raadsvergadering Onderwerp:

Portefeuillehouder College besluit Zaaknummer

89 10 september 2024

Gemeenteraad

Onttrekking reserve inz. financiële taakstelling eenheid asiel en migratie, tussenopvang en huisvesting statushouders en overbruggingsonderwijs voor kinderen wachtlijst Jan van Brabant G.L.C.C. van den Waardenburg 9 juli 2024 52097537

Aan de gemeenteraad, Het college stelt u voor: 1. Een bedrag van € 664.000 te onttrekken uit de reserve nieuwkomers om de taken rondom het thema asiel en migratie uit te voeren voor het jaar 2024. 2. Een bedrag van € 95.000 te onttrekken uit de reserve nieuwkomers om de tussenopvang en huisvesting van statushouders te bekostigen voor het jaar 2024. 3. Een bedrag van € 70.000 te onttrekken uit de reserve nieuwkomers voor overbruggingsonderwijs voor kinderen die op de wachtlijst staan bij het Jan van Brabant College in 2024. Samenvatting De gemeente Helmond verzorgt structureel de opvang van 50 alleenstaande minderjarige vreemdelingen en tijdelijk 50 alleenstaande minderjarige vreemdelingen. Daarnaast worden 439 Oekraïners opgevangen. De Spreidingswet verplicht het structureel opvangen van 462 vluchtelingen inclusief alle taken rondom zorg, welzijn en onderwijs. Daarnaast hebben we de taak om jaarlijks een wisselend aantal statushouders te huisvesten en heeft Helmond te maken met 6.000 tot 12.000 arbeidsmigranten in de Peel. Voor de uitvoering van deze taken zijn middelen en extra formatie nodig.

Voorgaande besluitvorming Raadsbesluit 043 Besluitvorming Aanpak opvang vluchtelingen op 11 april 2023 Raadsbesluit 069 Besluitvorming 1e Bestuursrapportage op 2 juli 2024 Opgaven Voor het uitvoeren van bovengenoemde wettelijke taken is momenteel formeel geen structurele formatie, noch budget beschikbaar. Het college heeft al eerder aangegeven, dat het ongeacht de toekomst van de Spreidingswet, de verantwoordelijkheid wil nemen voor de huisvesting en opvang van nieuwkomers. Daarnaast speelt het arbeidsmigrantenvraagstuk een steeds grotere rol, ook in regionaal verband. Niet alleen als het gaat om arbeidsmarktvraagstukken maar juist breder in het kader van huisvesting, zorg en onderwijs en op het gebied van veiligheid, naleving en uitbuiting. Hiervoor is naast uitvoeringcapaciteit ook budget nodig. Argumenten 1.1 Het voorstel zorgt voor een invulling van de opgave in het kader van de Spreidingswet Met de Spreidingswet is elke gemeente verplicht om vluchtelingen te huisvesten. Daarnaast is het al jaren de taak van gemeenten om statushouders (vergunninghouders) te huisvesten. Met dit voorstel worden de middelen vrijgemaakt om deze taken uit te voeren. 1.2 Het voorstel geeft invulling aan raadsbesluit 043 In het raadsbesluit van april 2023 geeft uw raad opdracht om 100 alleenstaande minderjarige vreemdelingen (jonge vluchtelingen) op te vangen.

En om te zoeken naar opvanglocaties voor minimaal 250 asielzoekers. Met dit voorstel worden de middelen vrijgemaakt om deze taken uit te voeren. 1.3 De arbeidsmigrantenproblematiek wordt steeds duidelijker Hoewel vanuit de regio de vraagstukken rondom arbeidsparticipatie van arbeidsmigranten worden opgepakt en er in de regio met de pilot Brabants Migratie Informatie Punt (BMIP) ook een actieve rol wordt genomen in de voorlichting van arbeidsmigranten is nog een groot deel van het vraagstuk rondom arbeidsmigranten niet geadresseerd. De VNG publiceerde een checklist rondom zorg- en welzijnsvraagstukken rondom arbeidsmigranten, waaruit blijkt dat onze gemeente dit nog onvoldoende oppakt. Ook wil het college de aanbevelingen rondom het rapport Roemer opvolgen. Met dit voorstel worden de middelen vrijgemaakt om deze taken uit te voeren door het vormen van één aanspreekpunt voor dit vraagstuk. Gemeenteraad van Helmond

Blz. 1 van 4

2.1 Er wordt gezocht naar mogelijkheden om aan de opgave huisvesting statushouders te voldoen Voor de opvang van statushouders die in de regio worden gehuisvest is in de gemeente Veldhoven een tussenvoorziening gecreëerd waar vanaf 1 februari 2022 ongeveer 150 statushouders tijdelijk worden opgevangen totdat zij een zelfstandige woning krijgen toegewezen in hun gekoppelde gemeente in Brabant-Zuidoost. Doel is dat de 21 gemeenten in de regio zo een bijdrage leveren om een crisissituatie in landelijke asielzoekerscentra te voorkomen. Hier bevinden zich dus ook statushouders die zich in Helmond zullen vestigen. Vanuit De Buitenjan worden statushouders begeleid naar werk en kunnen zij starten met inburgeren in de gemeente waaraan ze gekoppeld zijn. Door stagnatie in afgifte van BSN, of andere vertraging met betrekking tot documenten, kan huisvesting soms niet meteen plaatsvinden. Wanneer we garant staan voor eventuele huurderving wordt de woning door de corporatie niet vergeven en kunnen we eerder aan de landelijke taakstelling voldoen. Tevens kan huisvesting soms niet plaatsvinden doordat woningtypen niet matchen met de gezinnen waaraan ze worden aangeboden. Met kleine aanpassingen van de woningen kunnen we die toch geschikt maken.

Bijvoorbeeld door het plaatsen van een scheidingswand wat zorgt voor een extra kamer, de plaatsing van verwarming op zolder zodat dit een slaapkamer kan zijn of zorgen voor een tweede toilet. 3.1 Er zijn wachtlijsten in het EOA onderwijs (eerste opvang anderstaligen) Door de wachtlijsten in het EOA kunnen kinderen met een niet-Nederlandse achtergrond (asielzoekers, arbeidsmigranten, expats, AMV, Oekraïense ontheemden) geen onderwijs ontvangen. Om ervoor te zorgen dat deze kinderen niet thuis zitten en nog meer achterstanden oplopen organiseert de gemeente met commerciële partijen overbruggingsonderwijs tot zij kunnen instromen in het reguliere onderwijs. Momenteel worden er intensieve gesprekken gevoerd met het Jan van Brabant college om de capaciteit van het onderwijs te verhogen. Pas nadat de gemeenteraad besloten heeft over het onttrekken van deze middelen zal gestart worden met het faciliteren van het onderwijs. Kanttekeningen en risico’s 1.1 Hoewel de Spreidingswet ter discussie staat blijft de gemeente aan zet als het gaat om de brede opgave nieuwkomers Het nieuwe kabinet is voornemens de Spreidingswet af te schaffen. Dit betekent dat de verplichting van de gemeente om vluchtelingen op te vangen vervalt. Dit zou betekenen dat een deel van de taken van het team komen te vervallen. Opvangplekken blijven de komende jaren echter hard nodig.

Het college heeft eerder al aangegeven dat zij, ongeacht de Spreidingswet, haar verantwoording wil nemen voor de opvang van vluchtelingen. Dit was ook al het geval voordat de Spreidingwet van kracht werd. Financiën Voorgesteld wordt om het benodigde budget van € 829.000 te dekken uit reserve nieuwkomers die uw raad heeft gevormd tijdens de vergadering van 2 juli 2024 bij de vaststelling van de 1e berap 2024.

Stand reserve per 1-1-2024 Huisvestingskosten statushouders

€ 1.801.000

Kosten tussenopvang statushouders Buitenjan

€ -65.000

Team Migratie 2024

€ -664.000

Overbruggingsonderwijs nieuwkomers

€ -70.000

Voorlopige stand reserve

€ 972.000

€ -30.000

De kosten van het team wordt voor 20% gedekt uit de SPUK middelen die we voor Oekraïne opvang ontvangen vanuit het Rijk. Het Rijk heeft toegezegd dat deze middelen minimaal tot en met 4 maart 2026 beschikbaar gesteld worden. Dit voorstel heeft betrekking op de uitgaven voor boekjaar 2024. De onttrekking van de uitgaven over boekjaar 2025 en verder wordt in de begroting 2025-2028 opgenomen en voor definitieve besluitvorming aan uw raad voorgelegd. Gemeenteraad van Helmond

Blz. 2 van 4

Participatie Voor dit voorstel is participatie niet van toepassing Communicatie Niet van toepassing Uitvoering en tijdspad Het team migratie is in 2024 al gestart met zijn werkzaamheden. Er zijn 2 noodopvanglocaties gerealiseerd en er wordt gewerkt aan het uitvoering geven aan het raadsbesluit om 100 AMV opvangplaatsen (structureel) te realiseren en een grotere opvanglocatie voor asielzoekers. Als in september, na besluitvorming door uw Raad, gestart kan worden met de werving van een beleidsmedewerker Migratie zal ook het arbeidsmigrantenvraagstuk geïntensiveerd opgepakt worden door het inrichten van één aanspreekpunt. Als onderdeel van het Regioplan Brabant-Zuidoost is in de gemeente Veldhoven de tussenvoorziening vanaf 1 februari 2022 gecreëerd en deze wordt verlengd tot 1 augustus 2026. Ongeveer 150 statushouders worden daar tijdelijk opgevangen totdat zij een zelfstandige woning krijgen toegewezen in hun gekoppelde gemeente in BrabantZuidoost. Om aan de taakstelling huisvesting statushouders in de gemeente Helmond te voldoen zetten we middelen in waardoor de huisvesting geen vertraging oploopt in 2024. Het overbruggingsonderwijs van nieuwkomers zal meteen na de zomervakantie worden gestart. Omdat het Jan van Brabant College niet voldoende capaciteit heeft om alle nieuwkomers het verplichte onderwijs aan te bieden is er een wachtlijst ontstaan.

Om ervoor te zorgen dat deze kinderen niet thuis zitten organiseert de gemeente met commerciële partijen na de zomer overbruggingsonderwijs tot zij kunnen instromen in het reguliere onderwijs. Dit is mede afhankelijk van de mogelijkheden voor voldoende huisvesting voor het Jan van Brabant College. Procesinformatie en overige raadsinformatie Dit besluit is een gevolg van besluit 043 en 069.

Burgemeester en wethouders van Helmond mevr. P.J.M.G. Blanksma–van den Heuvel burgemeester

mr. A.S. Meijer gemeentesecretaris

Bijlage: geen

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 3 van 4

Raadsbesluit Vergadering

89 10 september 2024

Gemeenteraad

De raad van de gemeente Helmond; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 9 juli 2024; gelet op de bepalingen van de Gemeentewet; Besluit: 1. Een bedrag van € 664.000 per jaar te onttrekken uit de reserve nieuwkomers om de taken rondom het thema asiel en migratie uit te voeren voor het jaar 2024. 2. Een bedrag van € 95.000 te onttrekken uit de reserve nieuwkomers om de tussenopvang en huisvesting van statushouders te bekostigen voor het jaar 2024. 3. Een bedrag van € 70.000 te onttrekken uit de reserve nieuwkomers voor overbruggingsonderwijs voor kinderen die op de wachtlijst staan bij het Jan van Brabant College in 2024.

Aldus besloten in zijn openbare vergadering van 10 september 2024. De raad voornoemd, de voorzitter,

Gemeenteraad van Helmond

de griffier,

Blz. 4 van 4