RV 088 Wijziging gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Zuidoost Brabant 2024

Raadsvoorstel Vergadering

Onderwerp Portefeuillehouder Afdeling College besluit Commissie Zaaknummer

88 31 oktober 2023 Voorstel tot wijziging van de gemeenschappelijke regeling ODZOB A. Bonte AOG, BJO, COM, FIN en IVA 5 september 2023 Adviescommissie 10 oktober 2023 51590856

Gemeenteraad

Aan de gemeenteraad, Voorstel 1. Geen zienswijze naar voren te brengen bij het college over de ontwerpregeling gemeenschappelijke regeling ODZOB 2024. Inleiding Op 1 juli 2022 is de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) gewijzigd, met als doel om de democratische legitimatie van gemeenschappelijke regelingen te versterken. Met de wijziging zijn enkele nieuwe instrumenten in de Wgr geïntroduceerd om de gemeenteraden meer in positie te brengen. De wetswijziging vereist een aanpassing van álle gemeenschappelijke regelingen. Dit moet zijn gerealiseerd vóór 1 juli 2024. Er zijn aanpassingen in de Wgr die rechtstreeks werken. Dit zijn: 2. De raden/Staten krijgen de mogelijkheid zienswijzen in te dienen bij het aangaan of wijzigen van een gemeenschappelijke regeling. In de zienswijze kunnen de raden/Staten inhoudelijk reageren op het voorstel van het college en suggesties voor aanpassingen inbrengen. Later volgt de gebruikelijke instemmings- en toestemmingsprocedure waarbij in beginsel geen aanpassingen meer mogelijk zijn omdat eensluidende besluiten van alle deelnemers nodig zijn voor het treffen van de (gewijzigde) regeling. 3. De termijnen in de planning-en-controlcyclus zijn aangepast zodat de raden/Staten een termijn van 12 weken hebben in plaats van 8 weken voor het indienen van een zienswijze op de ontwerpbegroting. 4.

De gemeenschappelijke regeling dient een terugkoppeling te geven aan de raden/Staten op de zienswijze voordat zij een definitief besluit nemen. De terugkoppeling geschiedt doorgaans door toezending van de nota van zienswijzen voordat een besluit door het bestuur van de regeling genomen wordt. 5. Deze procedure heeft dus betrekking op besluiten van het bestuur van de gemeenschappelijke regeling. Derhalve niet op het aangaan, wijzigen (zoals in dit voorstel aan de orde) of opheffen van de gemeenschappelijke regeling. Dat zijn immers besluiten van de colleges of van burgemeesters) 6. De raden/Staten krijgen de mogelijkheid een gemeenschappelijke adviescommissie in te stellen. 7. Het bestuur van een gemeenschappelijke regeling krijgt een actieve informatieplicht naar de raden/Staten. Voor andere aanpassingen in de Wgr geldt dat de concretisering daarvan wordt overgelaten aan de betrokken partijen. Dit vanuit de gedachte dat er samenwerkingsverbanden zijn in alle soorten en maten (collegeregelingen, burgemeestersregelingen en gemengde regelingen) en de aanpassing moet worden afgestemd op de specifieke omstandigheden van dat samenwerkingsverband. Het betreft: 8. Bepalingen omtrent besluiten van algemeen bestuur waarover de raden respectievelijk de Staten een zienswijze naar voren kunnen brengen (voor zover niet al verplicht, bijvoorbeeld voor de begroting). 9.

Bepalingen omtrent de wijze waarop ingezetenen van de deelnemende gemeenten en belanghebbenden bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid op grond van deze regeling betrokken worden. 10. Bepalingen omtrent de evaluatie van de regeling. 11. Bepalingen omtrent de gevolgen van uittreding, waaronder bepalingen omtrent de gevolgen voor het vermogen van de regeling als rechtspersoon. De ontwerpregeling gemeenschappelijke regeling ODZOB 2024 is op 17 juli 2023 toegezonden aan de colleges van B&W en GS met het verzoek om uiterlijk 31 december 2023 een eerste reactie te geven. Gemeenteraad van Helmond

Blz. 1 van 6

Er wordt uitgegaan van gelijktijdige behandeling van de voorstellen van ODZOB, GGD, MRE en VRBZO in de adviescommissie en de gemeenteraad. Gekozen is voor afzonderlijke voorstellen, omdat de concretisering van de genoemde “open” bepalingen per regeling verschilt. De voorstellen staan op zichzelf. Voor de ODZOB zijn bovendien andere artikelen uit de Wgr van toepassing omdat in tegenstelling tot de GGD, MRE en VRBZO ook de provincie deelneemt aan de gemeenschappelijke regeling ODZOB. Wie is verantwoordelijk? Omdat de gemeenschappelijke regeling ODZOB is aangegaan door de colleges van de deelnemende gemeenten en GS van de provincie NB moet aanpassing van de regeling ook geschieden door middel van besluitvorming in de colleges van B&W en GS. Bij een collegeregeling mag de raad eerst zienswijzen geven. Het lijkt in eerste instantie niet logisch dat wij bij deze zienswijzeprocedure een conceptzienswijze voorbereiden. Het betreft immers een regeling van onszelf. De praktijk is anders. De voorbereiding van de ontwerpregeling vindt plaats bij de ODZOB zelf. Het ontwerp wordt door het algemeen bestuur vrijgegeven voor gemeentelijke besluitvorming. Gelet op die werkwijze is er niets op tegen om u een inhoudelijk voorstel aan te reiken over het al dan niet naar voren brengen van zienswijzen.

In een tweede ronde (begin 2024) besluit de raad of er toestemming wordt verleend aan het college om de gemeenschappelijke regeling te wijzigen. De raad kan de toestemming alleen onthouden als er sprake is van strijd met het recht, of strijd met het algemeen belang. Regionale afstemming Tussen de 4 gemeenschappelijke regelingen in Zuidoost-Brabant (GGD, Metropoolregio Eindhoven, Veiligheidsregio en ODZOB) heeft afstemming plaatsgevonden met als doel waar dat kan gezamenlijk op te trekken op proces en inhoud. Het algemeen bestuur van de ODZOB heeft op 8 december 2022 ingestemd met het regionaal afstemmingskader wijziging Wgr 2022. Ook is afgestemd met de andere twee omgevingsdiensten in Brabant en de provincie Noord-Brabant (regelgevingjuristen). Daardoor zijn de gemeenschappelijke regelingen voor zover mogelijk geharmoniseerd. Overzicht voorgestelde wijzigingen Bij de aanbieding vanuit de ODZOB zijn 2 bijlagen gevoegd: 12. Ontwerpregeling gemeenschappelijke regeling ODZOB 2024. 13. Was-wordt-tabel gemeenschappelijke regeling ODZOB 2024. Hierin zijn de gewijzigde passages zichtbaar gemaakt ten opzichte van de huidige regeling. Wijzigingen die rechtstreeks doorwerken De wijzigingen in de Wgr die rechtstreeks doorwerken zijn 1-op-1 overgenomen.

Overnemen van bepalingen uit de wet kan ook achterwege blijven omdat de wet prevaleert, maar draagt wel bij aan de leesbaarheid van de regeling. Deze wijzigingen worden in dit collegeadvies en het raadsvoorstel niet verder toegelicht. Zienswijzeprocedure Met de gewijzigde Wgr is het mogelijk, maar niet verplicht, om aanvullend op de wettelijke zienswijzeprocedure voor de begroting en de begrotingswijzigingen afspraken te maken over besluiten van het bestuur van de ODZOB die voor een zienswijze worden voorgelegd aan de raden/Staten van de deelnemers. De Memorie van Toelichting van de Wgr noemt besluiten met een aanzienlijk financieel belang, een politiek gevoelig karakter en besluiten over beleidsmatige keuzes. Besluiten met een aanzienlijk financieel belang worden vrijwel altijd ondervangen door de zienswijzeprocedure op de begroting en de begrotingswijzigingen. De formulering van een aanzienlijk financieel belang en politiek gevoelig karakter zijn niet verder uitgewerkt. Deze begrippen zijn te ruim om in een gemeenschappelijke regeling te gebruiken. Het zal tot interpretatieverschillen leiden en daarmee een bron voor discussies waar geen van de partijen mee gediend is. De extra zienswijzeprocedure is bij uitstek bedoeld voor samenwerkingsverbanden waarin beleidsmatige keuzes gemaakt worden.

Dan moet een raad/Staten de mogelijkheid hebben bij te sturen en te bewaken dat het samenwerkingsverband die taken uitvoert die bijdragen aan de doelstelling. Aangezien de ODZOB een beleidsarme gemeenschappelijke regeling is, maakt zij geen beleidskeuzes. De ODZOB voert met name het beleid uit dat door het bevoegd gezag wordt vastgesteld. Het opnemen van een zienswijzeprocedure daarop treft daarom voor de ODZOB geen doel. In aanvulling daarop is het van belang op te merken dat het hier om een collegeregeling gaat. In een collegeregeling kunnen geen raadsbevoegdheden worden ingebracht. Voor zover u als raad een bevoegdheid toekomt om kaderstellend beleid vast te stellen op één van de taakvelden van de ODZOB, blijft die bevoegdheid bij u rusten. Die gaat niet over naar de ODZOB. Gemeenteraad van Helmond

Blz. 2 van 6

Het college ziet geen aanleiding om voor te stellen om in de regeling op te nemen om specifieke besluiten te onderwerpen aan een zienswijze procedure. Burgerparticipatie De gewijzigde Wgr verplicht om in elke gemeenschappelijke regeling te beschrijven hoe om te gaan met participatie van burgers en belanghebbenden. In het afstemmingsoverleg met de 4 gemeenschappelijke regelingen is eerder geconstateerd dat je enerzijds het belang hebt bij een snelle doorlooptijd van besluitvorming en anderzijds ook een democratische legitimiteit wenst van de besluiten die je neemt. Besluiten die de ODZOB neemt zijn doorgaans beleidsarme die via de deelnemende gemeenten en provincie al een inspraaktraject hebben gevolgd. Nogmaals een inspraakprocedure zou een zinloze doublure zijn. Het college ziet geen aanleiding om voor te stellen om invulling te geven aan de participatie van burgers en belanghebbenden. Actieve inlichtingenplicht In de gewijzigde Wgr staat dat het bestuur van de ODZOB een actieve inlichtingenplicht heeft naar de raden/Staten. Het bestuur (bestaande uit AB, DB en de voorzitter) dient alle inlichtingen te verstrekken die de raden/Staten nodig hebben voor de uitoefening van hun taken. Het is niet mogelijk om te voorzien in een uitputtende regeling over de actieve inlichtingenplicht. Inlichtingen zullen door de ODZOB schriftelijk of op een andere passende wijze worden verstrekt.

Bijvoorbeeld een bijeenkomst, evenement of meeting via internet, een informatiebrief na vergaderingen of bijeenkomsten. Het staat de raden/PS vrij om aan te geven aan welke informatie zij aanvullend behoefte hebben en de wijze waarop zij deze informatie wensen te ontvangen. Het college ziet geen aanleiding om voor te stellen om in de regeling een uitputtende opsomming op te nemen. Uittredingsregels Bij een uittreding ontstond vaak een juridische en financiële discussie die wel tot jaren kon duren. In de jurisprudentie is daarom een berekeningswijze ontwikkeld voor de kosten die verband houden met de uittreding. Als algemeen uitgangspunt is gekozen dat de uittreder de kosten van uittreding betaalt. De ‘achterblijvers’ moeten niet opgezadeld worden met extra kosten. Daarbij moeten beide partijen zich inspannen om de kosten zo laag mogelijk te houden. Uittreding uit een omgevingsdienst is technisch gezien wel mogelijk, maar door het verplicht overdragen van het basistakenpakket aan een omgevingsdienst, zeer lastig. Er zijn geen aanwijzingen dat een van de deelnemers voornemens is uit te treden. Het college ziet geen aanleiding om andere bepalingen voor te stellen. Evaluatie van de gemeenschappelijke regeling De gewijzigde Wgr verplicht een evaluatie van de juridische regeling, maar ook van het functioneren van het samenwerkingsverband als orgaan.

Er kan voor gekozen worden om een termijn op te nemen waarna geëvalueerd wordt. Daarbij is een raadsperiode van vier jaar een vrij logische keuze. In de ontwerpregeling gemeenschappelijke regeling ODZOB 2024 is geen termijn opgenomen voor de evaluatie. Dit wordt overgelaten aan het algemeen bestuur. Er kunnen allerlei redenen zijn waarom een evaluatie eerder of juist later gewenst is. Het algemeen bestuur kan in zijn verzoek dan ook de opdracht van de evaluatie concreter omschrijven. Het verslag van een evaluatie wordt altijd verstrekt aan de deelnemers, zodat ook een raad/Staten hierover geïnformeerd wordt. Het college ziet geen aanleiding om andere momenten of werkwijzen voor te stellen om de regeling periodiek te evalueren. Andere inhoudelijke wijzigingen Algemene leveringsvoorwaarden of dienstverleningsovereenkomsten De ODZOB heeft nu met elke deelnemer een dienstverleningsovereenkomst (DVO) afgesloten voor de uitvoering van de basis- en verzoektaken. Deze heeft een looptijd tot 1 juli 2024. Nader bezien moet worden of deze op onderdelen aangepast moet worden of dat een alternatief beter is in de vorm van algemene leveringsvoorwaarden. Een (privaatrechtelijke) DVO is eigenlijk een vreemd construct om in een bestuursrechtelijke omgeving tussen overheidsorganen toe te passen.

De keuze tussen DVO of algemene leveringsvoorwaarden hoeft nu niet gemaakt te worden en daarom zijn beide opties in de gemeenschappelijke regeling benoemd.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 3 van 6

Bestuurlijk Platform Omgevingsrecht Het artikel over het Bestuurlijk Platform Omgevingsrecht (BPO) is vervallen. Bij de oprichting van de omgevingsdiensten werd veel waarde gehecht aan dit BPO. Het heeft als doel om gezamenlijk de aanpak van Brabant brede en regio-overstijgende zaken te bepalen en provinciebreed afstemming te regelen. Het BPO is opgericht en de instelling en werkwijze ervan worden niet in de gemeenschappelijke regeling geregeld. Er is geen toegevoegde waarde om een artikel over het BPO in de nieuwe gemeenschappelijke regeling op te nemen. Archief De paragraaf over het archief is herzien in samenspraak met de provinciearchivaris. De tekst is geactualiseerd naar de huidige wetgeving en richtlijnen. De veranderingen zijn dat de archivaris van het BHIC toezicht houdt op alle archiefbescheiden van de ODZOB, dus ook die van de gemandateerde taken van de deelnemers. Daarnaast kan de archivaris op verzoek of eigen initiatief advies uitbrengen aan het dagelijks bestuur. Ook de verantwoording door het dagelijks bestuur aan het algemeen bestuur is beschreven in de ontwerpregeling gemeenschappelijke regeling ODZOB 2024. Het artikel over ter beschikking stellen van archiefbescheiden is aangepast aan de huidige werkwijze (geen fysieke dossiers meer). Verder is de mogelijkheid van het opstellen van algemene leveringsvoorwaarden opgenomen.

Beoogd effect voor gemeenteraad De gemeenteraad kan binnen acht weken na ontvangst van de ontwerpregeling gemeenschappelijke regeling ODZOB 2024 zijn zienswijze over de ontwerpregeling geven bij het college. Met deze nieuwe procedure krijgt de raad een meer sturende positie bij het treffen van een regeling tussen colleges. Argumenten 1.1 Voldoen aan de gewijzigde Wgr. Om de gemeenschappelijke regeling ODZOB aan te laten sluiten bij de gewijzigde Wgr, en daarmee toekomstbestendig te maken, is deze herzien. 1.2 Er zijn geen redenen om andere wijzigingen voor te stellen. Dit is toegelicht in het overzicht van voorgestelde wijzigingen. Derhalve wordt geadviseerd in te stemmen met de voorgestelde wijziging zonder inbreng van andere wijzigingen. Kanttekeningen 1.1 De deelnemers stellen de geactualiseerde gemeenschappelijke regeling ODZOB in eigen huis vast. Het daadwerkelijk doorvoeren van het voorgelegde wijzigingsvoorstel is afhankelijk van gelijkluidende besluiten van de colleges. Financiën Voor de deelnemers aan de gemeenschappelijke regeling ODZOB, waaronder Helmond, hebben de voorgestelde wijzigingen geen financiële gevolgen. Alleen als in de toekomst van de mogelijkheid gebruik wordt gemaakt om een gemeenschappelijke adviescommissie in te stellen, en de leden daarvan een vergoeding toe te kennen, dan zijn er kosten in de vorm van commissievergoedingen.

Communicatie In september is een regionale raadsinformatiebijeenkomst georganiseerd door de griffies van Geldrop-Mierlo, Eindhoven en Helmond over de gewijzigde Wgr. Tijdens deze bijeenkomst is uitleg gegeven over de wijzigingen in de wet en mogelijkheden voor raadsleden. De ODZOB verzorgt de communicatie met betrekking tot de wijziging van de gemeenschappelijke regeling. Vervolg Nadat de raad eventuele zienswijzen heeft ingediend vervolgt de procedure zoals deze gold voor de wijziging van de Wgr. Dit betekent dat het college dan een voorlopig instemmingsbesluit neemt over de ontwerpregeling. Begin 2024 volgt de toestemmingsprocedure. Daarbij vraagt het college toestemming aan de raad voor het wijzigen van de gemeenschappelijke regeling ODZOB. Het college kan het voorstel nog redactioneel wijzigen indien alle colleges dat doen. Het college besluit tot vaststelling van de nieuwe, definitieve, gemeenschappelijke regeling ODZOB en publiceert dit besluit.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 4 van 6

Burgemeester en wethouders van Helmond burgemeester mevr. P.J.M.G. Blanksma – van den Heuvel

secretaris H.J. de Ruiter

Bijlagen 14. Aanbiedingsbrief dagelijks bestuur ODZOB van 17 juli 2023. 15. Ontwerpregeling Gemeenschappelijke regeling ODZOB 2024. 16. Was-wordt-tabel Gemeenschappelijke regeling ODZOB 2024. Hierin zijn de gewijzigde passages zichtbaar gemaakt ten opzichte van de huidige regeling.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 5 van 6

Raadsbesluit Vergadering

88 31 oktober 2023

Gemeenteraad

De raad van de gemeente Helmond; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 5 september 2023; gelet op de bepalingen van de Gemeentewet; besluit: 1. Geen zienswijze naar voren te brengen bij het college over de ontwerpregeling gemeenschappelijke regeling ODZOB 2024. Aldus besloten in zijn openbare vergadering van 31 oktober 2023. De raad voornoemd, de voorzitter,

Gemeenteraad van Helmond

de griffier,

Blz. 6 van 6