RV 088 Wensen en bedenkingen oprichting MRE Fondsbeheer BV

Raadsvoorstel Raadsvergadering Onderwerp

Portefeuillehouder College besluit Zaaknummer

88 16 december 2025

Gemeenteraad

Wensen en bedenkingen oprichting MRE Fondsbeheer BV, Woonfonds BV en Bestuursstichting Woonfonds M.V. de Kort 11 november 2025 52756876

Aan de gemeenteraad, Het college stelt u voor: 1. Wensen en bedenkingen op het door het Algemeen Bestuur van de MRE ingebrachte voorstel tot het oprichten van de Fondsbeheer B.V., de Woonfonds B.V. en de Bestuursstichting Woonfonds door bijgevoegde concept-zienswijzebrief naar voren te brengen bij het Algemeen Bestuur van de Metropoolregio Eindhoven middels bijgevoegde zienswijzebrief. Samenvatting Het Algemeen Bestuur MRE heeft het voornemen om 2 BV’s en een stichting op te richten voor het beheer van (private) middelen die bedoeld zijn om de realisatie van 17.000 (extra) woningen en 2.280 aanvullende studenteneenheden te versnellen. Het Algemeen Bestuur MRE is bevoegd tot deze oprichting, maar dient voorafgaand aan het besluit de raden van de deelnemende gemeenten in de gelegenheid te stellen hun wensen en bedenkingen ter kennis van het Algemeen Bestuur te brengen. Er zijn 6 kanttekeningen, waarvan 5 de basis vormen voor de voorgestelde wensen en bedenkingen. Inleiding In het convenant Beethoven (28 maart 2024) is afgesproken de realisatie van 17.000 (extra) woningen en 2.280 aanvullende studenteneenheden te versnellen. In het verlengde hiervan is door het Algemeen Bestuur van de Metropoolregio Eindhoven op 2 juli 2025 de Verordening Woningbouwversnelling Beethoven Vastgoed Exploitatie (VEX) MRE vastgesteld.

In dezelfde periode is ook door het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening de direct hiermee samenhangende Regeling specifieke uitkering woningbouwversnelling Metropoolregio Eindhoven ingesteld en is de 1e tranche voor het doen van aanvragen voor gemeenten opengesteld. De openstelling van de 2e tranche is in het voorjaar van 2026 voorzien. De daadwerkelijke beschikbaarstelling van de met deze afspraak gemoeide private gelden vindt aan het eind van de realisatie van de woningen plaats. Dat betekent dat “de techniek” moet worden georganiseerd om de, in dit geval, private cofinanciering aan het einde van ieder bouwproject ook daadwerkelijk bij de desbetreffende gemeente te kunnen krijgen. Daartoe is het Algemeen Bestuur van de Metropoolregio Eindhoven voornemens om de Woonfonds BV en de Bestuursstichting Woonfonds op te richten. Gezien het belang van de Brainportregio en de al eerder bij de MRE in beheer gebrachte fondsen is het MREvoorstel om gelijktijdig de “moeder” Fondsbeheer BV op te richten waaronder de Woonfonds BV en mogelijke andere (toekomstige) fondsen worden ondergebracht. Op deze manier ontstaat een opschaalbare en eenduidige fondsbeheerstructuur binnen de MRE-samenwerking.

In dit raadsvoorstel gaat het om de oprichting van de juridische entiteiten die de MRE aangewezen acht voor het subsidiëren van publieke en private rechtspersonen om de woningbouw in de Metropoolregio Eindhoven te bevorderen, al dan niet via het innen en ontvangen van gelden van private rechtspersonen (het doel van de WoonfondsBV, waarover de Stichting het bestuur voert). Op 9 september 2025 heeft de raad (RV57) kennisgenomen van de MRE VEX regeling (en de GREX regeling) en besloten de middelen voor de Reserve Woningbouwfonds gedeeltelijk aan te wenden voor de cofinanciering van de Beethoven-regelingen. In dat voorstel is ook beargumenteerd hoe deze regelingen bijdragen aan het Helmondse woningbouwbeleid. Separaat ontvangt de raad een voorstel over de inzet van de Reserve in 2026.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 1 van 6

Waarom Het Algemeen Bestuur MRE is bevoegd om (onder andere) vennootschappen en stichtingen op te richten (art 5.1.c GR MRE). Art 31a Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) stelt dat een besluit hiertoe niet wordt genomen dan nadat de raden van de deelnemende gemeenten een ontwerpbesluit is toegezonden en in de gelegenheid zijn gesteld hun wensen en bedenkingen ter kennis van het algemeen bestuur van het openbaar lichaam te brengen. Art 25.2.b GR MRE stelt hetzelfde en verbindt hieraan een termijn van minimaal 8 weken. Op 27 oktober 2025 is het voorstel met bijlagen ontvangen. In de aanbiedingsbrief verzoek het Dagelijks Bestuur uiterlijk 23 januari eventuele wensen en bedenkingen kenbaar te maken. Besluitvorming door het Algemeen Bestuur is voorzien op 25 februari 2026. De reactietermijn (13 weken) voldoet ruim aan het gestelde minimum omdat ook rekening is gehouden met een kerstreces. Met het oog op de deadline is het gewenst dat uw raad het voorstel op 16 december 2025 behandelt en eventuele wensen en bedenkingen meegeeft. De volgende raadsvergadering (27 januari 2026) valt net buiten de termijn. In geval van uitstel zal de concept reactie op basis van de behandeling van de adviescommissie op 13 januari 2026 worden verstuurd, onder voorbehoud van definitieve besluitvorming door uw raad.

Opzet en doel De doelstelling is tweeledig: a) Het technisch mogelijk maken van de beschikbaarstelling aan gemeenten van de private cofinanciering van de Wonen VEX regeling; Een opschaalbare en eenduidige b) fondsenbeheerstructuur binnen de MREsamenwerking.

Argumenten 1.1 De voorgestelde structuur van het fondsbeheer faciliteert het doorgeleiden van private cofinanciering van het regionale bedrijfsleven naar de MRE-gemeenten. De directe aanleiding voor de inrichting van een fondsbeheerstructuur binnen de MRE-samenwerking is gelegen in de Beethoven afspraken over woningbouwversnelling door interventie in de vastgoedexploitatie. De middelen voor deze interventie komen tot stand door bijdragen van gemeenten en het regionale bedrijfsleven, in dit specifieke geval betreft dit enkel één private partner. De voorgestelde structuur is er onder andere op gericht om de private cofinanciering onder zo optimaal mogelijke juridische en fiscale condities voor de MRE-gemeenten beschikbaar te krijgen. De gesprekken over fiscaliteit met de belastingdienst zijn opgestart. De gesprekspartners bij de belastingdienst zijn ook betrokken bij de eerder gemaakte vergelijkbare afspraken over het Brainport Partnerfonds en het Regionaal Mobiliteitsfonds MRE. De MRE wordt in deze gesprekken ondersteund door BDO. Mochten er in de toekomst nog met Beethoven vergelijkbare deals volgen dan maakt het positioneren van de Woonfonds BV als eerste dochtermaatschappij onder de moedermaatschappij Fondsbeheer BV het gemakkelijk(er) om ook het beheer van toekomstige fondsen in deze structuur onder te brengen.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 2 van 6

1.2 De publieke zeggenschap is geborgd. Het realiseren van woningen is een maatschappelijke opgave, waarbij publieke zeggenschap, c.q. betrokkenheid van de MRE-gemeenten gewenst is. De benodigde -inhoudelijke- subsidieregelingen zijn in de zomerperiode door het ministerie en het Algemeen Bestuur van de Metropoolregio Eindhoven vastgesteld. In de voorgestelde structuur is ook de betrokkenheid van de MRE-gemeenten bij het (technisch) fondsbeheer is geborgd. Het eigendom van de beide BV’s ligt volledig bij het Openbaar Lichaam MRE. Het benoemingsrecht voor de besturen van beide BV’s ligt bij het Algemeen Bestuur van de Metropoolregio Eindhoven. Dat geldt ook voor 4 van de 5 bestuurszetels van de Bestuursstichting Woonfonds. 1.3 De voorgestelde structuur minimaliseert het risico voor de MRE-gemeenten. Door onderbrenging van elk (potentieel) fonds in een separate BV worden financiële en juridische risico’s geïsoleerd. Daardoor kunnen potentiële andere fondsen niet worden geraakt. Ook minimaliseert het eventuele risico’s voor de MRE-samenwerking (met een beperkte begrotingsomvang) en daarmee voor de 21 in de MRE samenwerkende gemeenten. Overigens is in het specifieke geval van het Woonfonds VEX het financiële risico sowieso beperkt omdat ieder aanvragende gemeente zelf 25% financiert en cofinanciering pas na gereedkomen van het project worden verstrekt.

1.4 Alternatieve constructies zijn verkend Art 31a Wgr stelt dat de oprichting van (onder andere) vennootschappen en stichtingen in het bijzonder aangewezen moet worden geacht voor de behartiging van het daarmee te dienen openbaar belang. De volgende alternatieve constructies zijn door MRE verkend en afgevallen: a)

b)

c)

Onderbrenging van de private bijdrage voor de VEX-maatregel in het Brainport Partnerfonds: Het Brainport Partnerfonds is er onder andere op gericht om bijdragen van meerdere regionale bedrijven bijeen te brengen. In het geval van het Woonfonds VEX is de private bijdrage afkomstig van één bedrijf, waardoor onderbrenging in de Brainport Partnerfonds-systematiek volgens MRE geen meerwaarde heeft. Geen overkoepelende BV. Dat betekent dat voor iedere toe te voegen te beheren fonds opnieuw een juridische, fiscale en administratieve toetsing plaats zou moeten vinden. Daarnaast zou dit betekenen dat eventuele geschillen direct doorwerken naar de MRE, waar daar met een overkoepelende BV een buffer tussen zit. Directe BV-structuur met Raad van Commissarissen. Het betrekken van (private) partners in een Raad van Commissarissen (RvC) biedt in de praktijk een indirecte en weinig gedetailleerde vorm van inzicht. Het toevoegen van een bestuursstichting en het daarin beschikbaar stellen van één zetel in het stichtingsbestuur aan (private) partners maakt het mogelijk om inzicht te geven, zonder dat dit doorslaggevende invloed impliceert.

Kanttekeningen en risico’s Onderstaande kanttekeningen 1.1 tot en met 1.5 vormen de voorgestelde wensen en bedenkingen. Kanttekening 1.6 leidt niet tot wensen of bedenkingen. 1.1 Er zijn bij de MRE-samenwerking nog andere fondsen in beheer. De Metropoolregio Eindhoven beheert al jaren het Stimuleringsfonds. Dit fonds is beperkt van omvang en wordt jaarlijks gevoed door de MRE-gemeenten. Via de MRE begroting en jaarrekening oefenen de MRE gemeenten “controle” uit op dit fonds. Het is niet gewenst dat deze middelen vermengd worden met andere fondsen. De BV structuur in het voorstel is daarentegen juist bedoeld om vermenging van financiële stromen te voorkomen. Vrij recentelijk zijn nog twee fondsen onder beheer van de MRE gekomen. De RegioDeal “Thuis in Brainport” is een fonds dat zich richt op een beperkte set concrete projecten en heeft een beperkte looptijd. De relatief beperkte omvang en het karakter van de Regio Deal “Thuis in Brainport” maken het eveneens niet logisch en noodzakelijk om dit onder te brengen in de voorgestelde beheersstructuur. Het Regionaal Bereikbaarheidsfonds MRE is een fonds gevoed door de MRE-gemeenten, dat ook dienstdoet als “doorgeefluik” naar gemeenten van middelen die beschikbaar worden gesteld vanuit het door het regionale bedrijfsleven, via het Brainport Partnerfonds, gevoede Bereikbaarheidsfonds Brainport.

Gezien de financiële omvang in relatie tot de reguliere MRE-begroting en de potentiële looptijd van het Regionaal Bereikbaarheidsfonds MRE ligt een verkenning naar de meerwaarde van onderbrenging van dit fonds in de voorgestelde BV-beheerstructuur voor de hand. 1.2 Het risico is niet gekwantificeerd. In het voorstel (“Memo voorgenomen BV structuur fondsen MRE”) wordt onder 7.3 Financiële aandachtspunten genoemd: Gemeenteraad van Helmond

Blz. 3 van 6

• Risico’s: Risico’s van de verschillende fondsen mogen niet landen bij de MRE of haar gemeenten. De structuur borgt dat financiële risico’s worden geïsoleerd van de MRE Dit aandachtspunt wordt onderschreven. Niettemin vraagt dit nadere aandacht omdat het voorstel de eventuele risico’s niet nader kwantificeert. De MRE wordt 100% eigenaar van de “moeder” BV en de “dochter” BV. Het is niet wenselijk dat de risico’s in deze BV's (zoals tekorten) via de risicoparagraaf in de MRE begroting worden afgedekt. 1.3 Verantwoording van de financiële middelen uit het fonds en het beheer van het fonds is gewenst om de controlerende rol uit te kunnen oefenen De raad heeft een controlerende rol. Om hier goed invulling aan te geven mag verwacht worden dat er periodiek gerapporteerd wordt over het beheerfonds en de financiële stromen die daarbinnen plaatsvinden. Dit gebeurt door de agendering van jaarstukken van de beide BV’s en de bestuursstichting in het Algemeen Bestuur MRE en verzending hiervan naar de raden. 1.4 De exacte invulling van de bestuursposities in beide BV’s en de stichting is nog niet bekend. De oprichting van twee BV’s en de bestuursstichting brengt de nodige bestuursposities met zich mee die door het Algemeen Bestuur van de Metropoolregio Eindhoven, in verbinding tot de MRE-gemeenten moeten worden ingevuld.

Bij de bestuursstichting betreft dat vier zetels (de vijfde wordt ingevuld door de private partner), bij beide BV’s wordt het aantal bestuurszetels nog door het Algemeen Bestuur van de MRE nader bepaald. De door de MRE beschikbaar gestelde documentatie geeft geen uitsluitsel over hoe de selectie van kandidaat bestuurders plaatsvindt. De MRE kent geen vastgesteld deelnemingenbeleid. Het Helmondse “Deelnemingenbeleid privaatrechtelijke rechtspersonen 2017” stelt dat een lid van het college van burgemeester en wethouders of de gemeenteraad niet kan worden benoemd of voorgedragen als bestuurder van een besloten vennootschap, een naamloze vennootschap, stichting of (coöperatieve) vereniging. Dit om rolconflicten of discussie over functievermenging zoveel mogelijk te voorkomen. De bestuurder van een BV of stichting is namelijk gehouden het belang van de BV of stichting te dienen. Voorstelbaar is dat de MRE het beleid van de 21 gemeenten, voor zover aanwezig, laat meewegen en hierin de grootste gemene deler opzoekt.

Het gaat met name om onafhankelijkheid en deskundigheid 1.5 Meer inzicht in de samenhang van de regelingen en entiteiten is gewenst In RV57 is aangegeven dat het werkbaar maken van de diverse regelingen die er al zijn en nog ontworpen worden, een ingewikkelde puzzel is die gelegd moet worden om het te laten werken voor het uiteindelijke doel (de versnelling van de woningbouw). Hetzelfde kan worden gesteld in relatie tot de juridische entiteiten die nu worden of zijn opgericht (hetzij in publiek handen, hetzij in private handen zoals het Partnerfonds) om de middelen te beheren en in te zetten voor de regionale schaalsprong (het “hogere” doel van de Beethoven afspraken). Het is gewenst dat MRE deze samenhang inzichtelijk maakt. 1.6 Zijn er nog andere risico’s ? In RV57 is aangegeven dat er ook aandacht moet zijn voor de risico’s van cofinanciering voor de Beethovenregelingen. Het ging bijvoorbeeld over staatssteun en transparantie. Er is in RV57 aangegeven dat dit een risico was in de uitwerking van de regelingen, en dit is dus niet direct aan de orde bij de oprichting van de BV’s en stichting. Financiën Het uitgangspunt (in het MRE voorstel) is dat de verschillende fondsen moeten kunnen voorzien in hun eigen uitvoeringskosten. Het voorgestelde construct zorgt dan ook niet voor verhoging van de kosten voor gedegen fondsbeheer.

Er zijn dus geen financiële consequenties voor de gemeente (zoals verhoging van de inwonerbijdrage) verbonden aan de oprichting van beide BV’s en bestuursstichting, c.q. deze inrichting van het fondsbeheer binnen de MRE-samenwerking. Personeel De MRE wordt voor de inrichting geadviseerd door specialisten, genoemd in het voorstel. Het geven van opvolging aan de voorgestelde inrichting van het fondsbeheer ligt primair bij de MRE-werkorganisatie. De personele inzet voor deelnemende gemeenten is in dit verband naar verwachting zeer beperkt. Participatie Niet van toepassing.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 4 van 6

Communicatie De communicatie over deze inrichting van het fondsbeheer wordt in beginsel verzorgd door de Metropoolregio Eindhoven. Op 26 november jl. was voor college- en raadsleden door de Metropoolregio Eindhoven een webinar georganiseerd waarin het voorstel nader is toegelicht en waar eventuele vragen werden beantwoord. Na besluitvorming door uw raad zal uw zienswijzebrief naar de Metropoolregio Eindhoven worden verzonden. Uitvoering en tijdspad binnen de MRE -

Dagelijks Bestuur, verzending overzicht wensen en bedenkingen, reactienota en definitief voorstel aan colleges en raden: 9 februari 2026 Algemeen Bestuur: 25 februari 2026 Hierna volgt de implementatie, waaronder de formele oprichting van beide BV’s en de bestuursstichting en de bemensing van de benodigde bestuursposities.

Procesinformatie en overige raadsinformatie Er is geen aanvullende informatie. Burgemeester en wethouders van Helmond

mr. S.C.C.M. Potters burgemeester Bijlagen 1. 2. 3. 4. 5. 6.

E.P.H. Koop, MSc gemeentesecretaris

Aanbiedingsbrief wensen en bedenkingen inrichting fondsmanagement DJUMA 52756891 Concept akte van oprichting Fondsbeheer BV DJUMA 52756896 Concept akte van oprichting Woonfonds BV DJUMA 52756897 Concept akte van oprichting Bestuursstichting DJUMA 52756898 Memo voorgenomen BV structuur fondsen MRE DJUMA 52756899 Zienswijze DJUMA 52763081

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 5 van 6

Raadsbesluit Vergadering

88 16 december 2025

Gemeenteraad

De raad van de gemeente Helmond; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 11 november 2025; gelet op de bepalingen van de Wet gemeenschappelijke regelingen, artikel 31a; besluit: 1. Wensen en bedenkingen op het door het Algemeen Bestuur van de MRE ingebrachte voorstel tot het oprichten van de Fondsbeheer B.V., de Woonfonds B.V. en de Bestuursstichting Woonfonds door bijgevoegde concept-zienswijzebrief naar voren te brengen bij het Algemeen Bestuur van de Metropoolregio Eindhoven middels bijgevoegde zienswijzebrief.

Aldus besloten in zijn openbare vergadering van 16 december 2025. De raad voornoemd, de voorzitter,

de griffier,

17-12-2025

17-12-2025

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 6 van 6