RV 086 Wijziging Gemeenschappelijke regeling MRE

Raadsvoorstel Vergadering

Onderwerp Portefeuillehouder Afdeling College besluit Commissie Zaaknummer

86 31 oktober 2023 Voorstel tot wijziging van de gemeenschappelijke regeling MRE M.V. de Kort AOG, BJO, COM, FIN en IVA 5 september 2023 Adviescommissie 10 oktober 2023 51621219

Gemeenteraad

Aan de gemeenteraad, Voorstel Instemmen met de voorgestelde wijzigingen in de gemeenschappelijke regelingen MRE en de MRE hierover te informeren. Inleiding Op 1 juli 2022 is de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) gewijzigd, met als doel om de democratische legitimatie van gemeenschappelijke regelingen te versterken. Met de wijziging zijn enkele nieuwe instrumenten in de Wgr geïntroduceerd om de gemeenteraden meer in positie te brengen. De wetswijziging vereist een aanpassing van álle gemeenschappelijke regelingen. Dit moet zijn gerealiseerd vóór 1 juli 2024. Er zijn aanpassingen in de Wgr die rechtstreeks werken. Dit zijn: 1. de raden krijgen de mogelijkheid zienswijzen in te dienen bij het aangaan of wijzigen van een gemeenschappelijke regeling; in de zienswijze kunnen de raden inhoudelijk reageren op het voorstel en suggesties voor aanpassingen in brengen. De GR MRE is een gemengde regeling (getroffen door colleges én raden). Hoewel de zienswijze procedure op een concept-voorstel tot wijziging van een regelingen niet van toepassing is op een gemengde regeling, heeft het Algemeen Bestuur MRE op 21 december 2022 besloten om gemeenten de gelegenheid te geven tot reactie op de voorgestelde wijziging.

Later volgt de gebruikelijke instemmings- en vaststellingsprocedure waarbij geen aanpassingen meer mogelijk zijn omdat eensluidende besluiten van alle deelnemers nodig zijn voor het treffen van de (gewijzigde) regeling; 2. de termijnen in de P&C cyclus zijn aangepast, zodat raden een termijn van 12 weken hebben (i.p.v. 8) voor het indienen van een zienswijze op de Ontwerpbegroting; 3. de gemeenschappelijke regeling dient een terugkoppeling te geven aan de raden op de zienswijzen voordat zij een definitief besluit nemen; de terugkoppeling geschiedt doorgaans door toezending van de nota van zienswijzen voordat een besluit door het bestuur van de regeling genomen wordt; 4. de raden krijgen de mogelijkheid een gemeenschappelijke adviescommissie in te stellen; 5. het bestuur van een gemeenschappelijke regeling krijgt een actieve informatieplicht naar de raden. Voor andere aanpassingen in de Wgr geldt dat de concretisering daarvan wordt overgelaten aan de betrokken partijen. Dit vanuit de gedachte dat er samenwerkingsverbanden zijn in alle soorten en maten en de aanpassing moet worden afgestemd op de specifieke omstandigheden van dat samenwerkingsverband.

Het betreft: • Bepalingen omtrent besluiten waarover de raden een zienswijze naar voren kunnen brengen (voor zover niet al verplicht, bijvoorbeeld voor de begroting); • Bepalingen omtrent de wijze waarop ingezetenen van de deelnemende gemeenten en belanghebbenden bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid op grond van de regeling betrokken worden ("inspraak"); • Bepalingen omtrent de evaluatie van de regeling; Gemeenteraad van Helmond

Blz. 1 van 6

•

Bepalingen omtrent de gevolgen van uittreding, waaronder bepalingen omtrent de gevolgen voor het vermogen van de regeling als rechtspersoon,

Tussen de 4 GR’en in Zuidoost-Brabant (GGD, Metropoolregio Eindhoven, Veiligheidsregio en ODZOB) heeft afstemming plaatsgevonden met als doel waar dat kan gezamenlijk op te trekken op proces en inhoud. Daardoor zijn de gemeenschappelijke regelingen voor zover mogelijk geharmoniseerd. De ontwerp gewijzigde Gemeenschappelijke Regeling MRE 2024 is op 6 juli 2023 toegezonden aan de colleges en gemeenteraden met het verzoek uiterlijk 15 november 2023 een reactie te geven. In de concernplanning wordt uitgegaan van gelijktijdige behandeling van de voorstellen van GGD, MRE, VRBZO en ODZOB in de adviescommissie en de raad. Gekozen is voor afzonderlijke voorstellen, omdat de concretisering van de genoemde “open” bepalingen per regeling verschilt. Ook is de GR MRE een gemengde regeling in tegenstelling tot ODZOB, GGD en VRBZO (dat zijn collegeregelingen). Omdat de gemeenschappelijke regeling MRE is aangegaan door de colleges en de raden van de deelnemende gemeenten, moet aanpassing van de regeling (volgend jaar) geschieden door middel van besluitvorming in de colleges én de raden. De raden dienen daarbij ook de colleges toestemming te geven om tot wijziging te besluiten. In het verlengde hiervan kunnen zowel het college als de raad nu reageren op de voorgestelde wijzigingen.

Een kenmerk van de gemeenschappelijke regeling MRE is dat de taken, bevoegdheden en dergelijke van de bestuursorganen (de voorzitter, het dagelijks bestuur en het algemeen bestuur) zijn opgenomen in de regeling. Wijziging hiervan vereist besluiten tot wijziging van de regeling door de college en raden. De taken en dergelijke van bestuurscommissies en commissies van advies die door het bestuur worden ingesteld, zijn niet in de regeling vastgelegd maar in verordeningen . De bestuurlijke overleggen (poho's) en de Raadstafel 21 zijn overlegorganen. Hun taken en dergelijke zijn vastgelegd in een Statuut overlegorganen. Verordeningen en het Statuut kunnen door het Algemeen Bestuur worden aangepast. Omdat de wijziging van de regeling ook doorwerkt in het Statuut is dit meegezonden met de wijzigingsvoorstellen. De gemeenschappelijke regeling MRE is een bestaande regeling. Overeenkomstig de regeling heeft het Algemeen Bestuur de wijziging geïnitieerd en wordt de reactie gericht aan het Dagelijks Bestuur. In dit raadsvoorstel wordt in onderstaand overzicht ingegaan op de invulling van de "open bepalingen". Daarna volgen de argumenten en kanttekeningen. Omdat uit het overzicht blijkt dat er geen aanleiding is om vanuit Helmond aanvullingen of wijzigingen voor te stellen, is het voorstel aan de raad om in te stemmen met de voorgestelde wijzigingen.

Overzicht voorgestelde wijzigingen Bij de aanbieding vanuit MRE zijn 3 bijlagen gevoegd die ook als bijlagen bij dit raadsvoorstel zijn gevoegd: 1. Ontwerp gewijzigde Gemeenschappelijke Regeling MRE 2024. Met gele arceringen is aangegeven welke teksten gewijzigd worden. De toelichting bij de regeling is nog niet gewijzigd. 2. Was-wordt overzicht. Met kleuren is aangegeven welke bepalingen en teksten gewijzigd worden. Per artikel is de voorgestelde wijziging van het artikel toegelicht. 3. Ontwerp gewijzigd Statuut Overlegorganen MRE 2024. Met gele arceringen is aangegeven welke teksten gewijzigd worden. Vanwege de beknopte omvang is hier geen was-wordt overzicht voor gemaakt. Wijzigingen die rechtstreeks doorwerken De wijzigingen in de Wgr die rechtstreeks doorwerken zijn 1-op-1 overgenomen. Overnemen van bepalingen uit de wet kan ook achterwege blijven omdat de wet prevaleert, maar draagt wel bij aan de leesbaarheid van de regeling. Deze wijzigingen worden in dit raadsvoorstel niet verder toegelicht. Gemeenteraad van Helmond

Blz. 2 van 6

Gemeenschappelijke adviescommissie De Raadstafel 21 is enige jaren geleden ingesteld om de betrokkenheid van de raden bij de Metropoolregio te versterken. Bij de vorige wijziging van de GR MRE die inging op 1 januari 2022 is opgenomen dat de Raadstafel 21 op verzoek van de raden door het Algemeen Bestuur moet worden ingesteld en zijn de taken en dergelijke opgenomen in het Statuut. De Raadstafel 21 is toen ook formeel ingesteld. Hiermee is al vooruitgelopen op de instelling van een gemeenschappelijke adviescommissie zoals nu voorzien in de Wgr. In de regeling (artikel 21) en het Statuut wordt aangegeven dat de relevante bepalingen in de Wgr op de Raadstafel21 van toepassing zijn. Het is aan de Raadstafel 21 zelf om verder invulling te geven aan haar rol, uiteraard binnen de kaders die de wet stelt. Besluiten waarover de raden een zienswijze kunnen geven Een zienswijze- procedure is wettelijk verplicht voor de begroting van een GR. Daarnaast is een vergelijkbare "wensen en bedenkingen" procedure verplicht voor deelnemingen en het treffen van een regeling door de GR MRE met andere openbare lichamen. Specifiek voor MRE bevat de regeling (in artikel 24, wordt artikel 25) reeds de bepaling dat de zienswijze-procedure van toepassing is voor de regionale agenda.

De huidige regeling laat de mogelijkheid aan het Algemeen Bestuur om ook andere dossiers voor te leggen aan de raden (maar ook om daar van af te zien). Deze "kan" bepaling blijft gehandhaafd in artikel 25; ook het Dagelijks Bestuur kan besluiten dossiers eerst voor te leggen aan de colleges of de raden. Een voorbeeld van een "ander dossier" is het werkprogramma. Sinds enige jaren werkt de MRE met jaarlijkse werkprogramma's als uitwerking van de begroting. Voor het werkprogramma wordt een zienswijze procedure doorlopen maar die is niet wettelijk verplicht en staat ook niet in de regeling. Het inhoudelijke verschil met de begroting is beperkt en daardoor heeft deze zienswijze procedure een beperkte meerwaarde. Dit jaar is wel goede ervaring opgedaan met een gelijktijdige procedure van begroting met het werkprogramma. Er is geen verwijzing naar het werkprogramma in de ontwerpregeling opgenomen zodat de wijze waarop raden bij de werkprogramma's betrokken worden open blijft. Volgens de WGR zijn besluiten als bedoeld in afdeling 3.4 AWB uitgesloten en dit is overgenomen. Ook is opgenomen in de regeling dat bij wijziging van de regeling een reactieprocedure wordt gevolgd, zoals nu wordt doorlopen. Vanuit Helmond ziet het college geen aanleiding om voor te stellen om in de regeling op te nemen om specifieke besluiten te onderwerpen aan een zienswijze procedure.

Betrekken ingezetenen en andere belanghebbenden (inspraak) Volgens de toelichting bij het nieuwe artikel 24 in de regeling kan sprake zijn van beleid dat direct effect heeft op belangen van ingezetenen en anderen. Direct effect houdt in dat geen besluitvorming door colleges of raden nodig of mogelijk is. Ingezetenen en andere belanghebbenden dienen dan in de gelegenheid gesteld te worden betrokken te zijn bij dit beleid en hun belangen kenbaar te maken. Het Dagelijks Bestuur dient volgens dit artikel een afweging te maken of een inspraakprocedure wordt toegepast. Bij het merendeel van besluiten die door het Dagelijks Bestuur of Algemeen Bestuur genomen worden of beleid dat in de poho's wordt voorbereid is echter geen sprake van een direct effect omdat de feitelijke besluitvorming plaats vindt in de colleges en de raden. Het aantal malen waarin inspraak op grond van dit artikel moet plaatsvinden zal dus beperkt zijn. Het artikel biedt echter ook de mogelijkheid om bij indirect beleid toch een regionaal participatieproces te doorlopen. Bij artikel 10 wordt een inspreekmogelijkheid aan de werkwijze van het Algemeen Bestuur toegevoegd. Recent is een participatieproces doorlopen als onderdeel van de ontwikkeling van een ontwikkelscenario voor Gulbergen dat later door het Algemeen Bestuur zal worden vastgelegd om het landgoed in de markt te zetten.

In artikel 24 zijn geen specifieke besluiten benoemd waarvoor inspraak moet worden toegepast. Vanuit Helmond ziet het college geen aanleiding om voor te stellen om specifieke besluiten in de regeling op te nemen waarvoor de inspraakprocedure doorlopen moet worden.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 3 van 6

Evaluatie van de regeling Bij aanvang van een bestuursperiode wordt voor de MRE een nieuwe regionale agenda (samenwerkingsakkoord) vastgesteld. De voorbereiding hiervan biedt ook gelegenheid om te reflecteren op de kwaliteit en de vorm van de samenwerking en dit kan leiden tot een wijziging van de regeling. Dit is een nieuwe bepaling in artikel 6 (regionale agenda) . Aanvullend op deze lichte zelfevaluatie biedt een nieuw artikel 48 de mogelijkheid voor het Algemeen Bestuur om tot een meer uitgebreide evaluatie te besluiten, echter pas 24 maanden nadat de regionale agenda is vastgesteld (en dus al gereflecteerd is op de samenwerking). Vanuit Helmond ziet het college geen aanleiding om andere momenten of werkwijzen voor te stellen om de regeling periodiek te evalueren. Uittreding Artikel 46 wordt artikel 47 en is uitgebreid omdat door de wijziging van de wet niet meer kan worden volstaan met een algemene bepaling dat het Algemeen Bestuur de gevolgen van een uittreding regelt. Wel is opgenomen dat het Algemeen Bestuur kan afwijken van de bepalingen als de feiten en omstandigheden dat vereisen (met andere woorden als strikte toepassing van de bepalingen onredelijk zou zijn). Tussen een besluit van uittreding en feitelijke uittreding verloopt minimaal 1 kalenderjaar om het effect van de uittreding in te kunnen regelen.

Bij uittreding vervalt de bijdrage aan het Stimuleringsfonds maar vervalt ook de mogelijkheid tot toekenning van middelen aan partijen die gevestigd zijn in de uittredende gemeente, behoudens overgangsrecht. De bijdragen aan Regionale opgaven en Brainport Development worden geleidelijk afgebouwd. Hierdoor krijgt de MRE voldoende tijd om haar begroting aan te passen op het kleiner aantal deelnemers. Er zijn geen aanwijzingen dat gemeenten in de regio voornemens zijn uit te treden. Vanuit Helmond ziet het college geen aanleiding om andere bepalingen voor te stellen. Overige wijzigingen Artikel 7 wordt aangepast om meer expliciet de bevoegdheid van het Algemeen Bestuur te beschrijven om voor een investeringsfonds een verordening vast te stellen en met gemeenten en derden overeenkomsten te sluiten over de voeding van een dergelijk fonds. Deze situatie doet zich op korte termijn voor in relatie tot het inrichten van een Bereikbaarheidsfonds. Bij het sluiten van een overeenkomst om dit fonds te voeden, dienen de betreffende deelnemers ook zelf te besluiten over het aangaan van die overeenkomst. Impliciet heeft het Algemeen Bestuur al de bevoegdheden die in dit artikel genoemd worden. Explicitering voorkomt dat hier discussie over ontstaat. Deze wijziging volgt dus niet uit de wijziging van de Wgr maar speelt in op een regionale ontwikkeling.

Artikel 3 wordt aangepast naar aanleiding van de besluitvorming in het Algemeen Bestuur over de bestuurlijke positie van het RHCe binnen de MRE. Beoogd effect voor gemeenteraad De raad is deelnemer aan de gemeenschappelijke regeling MRE. Het is daarom belangrijk dat de raad kan reageren op de voorgestelde wijzigingen. Het college ziet geen aanleiding om andere wijzigingen voor te stellen maar geeft de raad als mede-treffer van de regeling de gelegenheid te reageren. Argumenten 1.1 Er zijn geen redenen om andere wijzigingen voor te stellen.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 4 van 6

Dit is toegelicht in het overzicht van voorgestelde wijzigingen. De concretisering van de open bepalingen in de wet is passend bij het karakter van de gemeenschappelijke regeling MRE. Derhalve is het voorstel in te stemmen met de voorgestelde wijziging zonder inbreng van andere wijzigingen. Bij het raadsvoorstel is een concept reactie gevoegd om dit aan de MRE kenbaar te maken. Kanttekeningen Er zijn geen kanttekeningen. Financiën Aan het voorstel zijn geen financiële consequenties verbonden. Communicatie In september is een regionale raadsinformatiebijeenkomst georganiseerd door de griffies van Geldrop-Mierlo, Eindhoven en Helmond over de gewijzigde Wgr. Tijdens deze bijeenkomst is uitleg gegeven over de wijzigingen in de wet en mogelijkheden voor raadsleden. De MRE verzorgt de communicatie met betrekking tot de wijziging van de gemeenschappelijke regeling. Vervolg De reacties worden door het bestuur van de MRE betrokken het definitieve voorstel tot wijziging van de regeling. Dit definitieve voorstel zal begin 2024 ter vaststelling in procedure worden gebracht voor besluitvorming door de colleges en de raden, gericht op inwerkingtreding van de gewijzigde regeling per 1 juli 2024. De raden ontvangen van de uitgebrachte reacties een overzicht (Nota van reacties) vanuit MRE. Burgemeester en wethouders van Helmond burgemeester mevr. P.J.M.G. Blanksma – van den Heuvel

secretaris H.J. de Ruiter

Bijlagen • Concept reactiebrief • Ontwerp gewijzigde Gemeenschappelijke Regeling MRE 2024. • Was-wordt overzicht.

• •

Ontwerp gewijzigd Statuut Overlegorganen MRE 2024. Aanbiedingsbrief dd 6 juli 2023

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 5 van 6

Raadsbesluit Vergadering

86 31 oktober 2023

Gemeenteraad

De raad van de gemeente Helmond; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 5 september 2023; gelet op de bepalingen van de Gemeentewet; besluit: Instemmen met de voorgestelde wijzigingen in de gemeenschappelijke regelingen MRE en de MRE hierover te informeren.

Aldus besloten in zijn openbare vergadering van 31 oktober 2023. De raad voornoemd, de voorzitter,

Gemeenteraad van Helmond

de griffier,

Blz. 6 van 6