RV 085 Nota grondbeleid 2024 gemeente Helmond

Raadsvoorstel Raadsvergadering Onderwerp Portefeuillehouder College besluit Zaaknummer

85 15 oktober 2024

Nota Grondbeleid 2024 G.L.C.C. van den Waardenburg 2 juli 2024 51923225

Gemeenteraad

Aan de gemeenteraad, Het college stelt u voor: 1. In te stemmen met de Nota Grondbeleid 2024 Gemeente Helmond. 2. In te stemmen met het in het Investeringsprogramma opnemen van een jaarlijks budget en mandaat voor het college van € 5 miljoen voor regisserende verwervingen met ingang van de begroting 2025. 3. In te stemmen met het dekken van de rentelasten van regisserende verwervingen uit de reserve grondbedrijf. 4. In te stemmen met het in het Investeringsprogramma opnemen van een jaarlijks budget van € 2,5 miljoen en een mandaat voor het college van € 1,25 miljoen voor strategische verwervingen met ingang van de begroting 2025. 5. In te stemmen met het dekken van de rentelasten van strategische verwervingen uit de reserve grondbedrijf c.q. beleidsterrein dat de strategische verwerving doet. 6. In te stemmen met het ophogen van de voorziening voor verliesgevende grondexploitaties van contante waarde naar eindwaarde met € 16,0 miljoen. 7. In te stemmen met het dekken van deze ophoging van € 16,0 miljoen uit de reserve grondbedrijf en dit via een begrotingswijziging bij de 2e berap 2024 te verwerken in de begroting 2024. Samenvatting In 2017 heeft de gemeente Helmond haar vorige Nota Grondbeleid vastgesteld: Nota Grondbeleid 2017-2020. Destijds is gekozen voor terughoudendheid in het grondbeleid.

In het Ambitieakkoord Gemeente Helmond 20222026 staat vermeld dat de gemeente wil bekijken wat de mogelijkheden zijn voor een actievere grondpolitiek. Helmond is volop in ontwikkeling. Met de groei van de stad in het vooruitzicht krijgt Helmond de ultieme kans om kwaliteit toe te voegen aan de woon- en werkomgeving. In dat kader is het essentieel om zelf de regie te voeren op deze ontwikkeling. In de Nota Grondbeleid 2024 worden beleidslijnen herijkt en opnieuw vastgesteld. Uitgangspunt is dat het gemeentelijk grondbeleid onafhankelijk is van marktomstandigheden. Daarnaast is in de financiële verordening van de gemeente Helmond benoemd dat het college zorg draagt voor een actuele door de Raad vastgestelde Nota Grondbeleid. In dit geval betekent die actualisering dat er een nieuwe Nota Grondbeleid wordt vastgesteld. De inhoud van de concept Nota Grondbeleid is op 19 maart en 16 mei jl. besproken met het Auditcomité en op 30 mei jl. in een Raadsinformatiebijeenkomst, georganiseerd door het Auditcomité, telkens in het bijzijn van onze accountant Deloitte.

Daarbij zijn 3 onderwerpen expliciet besproken: • Willen we uitvoeringsbudgetten en mandaten voor regisserende en strategische verwervingen? • Hoe kunnen we de raad meer en beter meenemen bij de inhoud van de grondexploitaties (wat zijn majeure aanpassingen)? • De overstap van de voorziening voor verliesgevende grondexploitaties van contante waarde naar eindwaarde. De suggesties en aanbevelingen van zowel Accountant als Auditcomité als de aanwezige raadsleden die uit de eerdergenoemde bijeenkomsten zijn voortgekomen, zijn in de voorliggende Nota Grondbeleid en in de in dit raadsvoorstel opgenomen beslispunten meegenomen en verwerkt. De gemeente Helmond kiest voor regisserend grondbeleid en geeft die regie bij voorkeur invulling door middel van een actieve grondpolitiek. Actieve grondpolitiek wil zeggen dat de gemeente zelf een gebiedsontwikkeling ter hand neemt. In tegenstelling tot faciliterende grondpolitiek, waarbij het initiatief tot ontwikkeling (en de ontwikkeling zelf) bij een (professionele) ontwikkelaar ligt. Gemeenteraad van Helmond

Blz. 1 van 4

In de Nota Grondbeleid 2024 is een afwegingskader opgenomen waarmee per project bepaald kan worden of er voor een actieve dan wel faciliterende grondpolitiek wordt gekozen. Het afwegingskader is hierbij een hulpmiddel. Indien mogelijk wordt prioriteit gegeven aan projecten binnen de eigen grondexploitaties. Met het toepassen van dit afwegingskader wordt voorkomen dat een ongewenste grondpolitiek wordt gevolgd. Een ander belangrijk voordeel is dat in de voorbereiding op de besluitvorming door iedereen de stappen in dezelfde volgorde worden gezet. Dat geeft duidelijkheid voor alle betrokkenen bij het opstellen en beoordelen van voorstellen Doel Vaststellen van de beleidslijnen voor het te voeren grondbeleid door de gemeente Helmond voor de komende vier jaar (2024 – 2028). Deze beleidslijnen zijn gebaseerd op de ambities die de gemeente heeft en de doelen die zij zich heeft gesteld. Het college geeft hiermee uitvoering aan de realisatie van de beleidsambities binnen de door de gemeenteraad vastgestelde kaders voor het grondbeleid. Argumenten Grondbeleid is instrumenteel ten opzichte van het ruimtelijk-, economisch- en financieel beleid van de gemeente Helmond en in lijn met de gemeentelijke woon- en strategische visie. Dit betekent dat grondbeleid ondersteunend is om ander beleid te kunnen uitvoeren.

In deze Nota Grondbeleid 2024 wordt beschreven binnen welke kaders de gemeente Helmond uitvoering geeft aan haar grondbeleid. Dit geeft een goed inzicht in de handelswijze van de gemeente bij de inzet van haar grondbeleid. De uitvoering van het grondbeleid is een taak van het college. De kaders worden vastgesteld door de gemeenteraad en worden middels deze Nota Grondbeleid 2024 bepaald. De noodzaak tot regie komt voort uit de beoogde groei van de stad en is nodig om kwaliteit toe te voegen, mede met het oog op het woningtekort. Om te komen tot een inclusieve stad is een belangrijke overweging de noodzaak tot het toevoegen en behouden van betaalbare woningen, juist ook in wijken waar nu nog weinig betaalbare woningen zijn. Met een actief grondbeleid zitten we als lokale overheid zelf meer aan de knoppen om hierop te kunnen sturen: wat, waar, wanneer, in welke prijssegmenten en met welke kwaliteit we woningen willen toevoegen. Hiermee kunnen we diverse doelgroepen beter bedienen en doorstroming bevorderen. Kanttekeningen en risico’s 1.1. Meerjaren Prognose Grondbedrijf (MPG) Om meer duidelijkheid en grip op de ontwikkelingen in de grondexploitaties te verkrijgen is een zogenaamd meerjaren perspectief grondexploitaties (MPG) in ontwikkeling. In september wordt een 1e concept voorgelegd aan het audit comité.

Financiën In het financiële hoofdstuk van de nota grondbeleid wordt aansluiting gezocht bij de huidige wijze van verslaglegging en verantwoording met betrekking tot grondexploitaties. Tevens wordt een aantal verbeterwensen aangegeven. De budgetten voor regisserende verwervingen (jaarlijks € 5 miljoen) en strategische verwervingen (jaarlijks € 2,5 miljoen) worden met ingang van de begroting 2025 in het Investeringsprogramma opgenomen als “rendabele” investeringen en worden dus geen onderdeel van het kapitaallastenplafond. Dit betekent dat deze nieuwe investeringen geen beslag leggen op de investeringsruimte voor overige projecten van de gemeenten. In de begroting komt de rente over deze investeringsbedragen via het jaarrekeningresultaat Grondbedrijf ten laste van de reserve grondbedrijf. Als in een begrotingsjaar niets wordt verworven komt het budget (en de rentelast) te vervallen. Met de waardering van de verliesvoorzieningen tegen eindwaarde in plaats van contante waarde is eenmalig een bedrag gemoeid van € 16,0 miljoen (gebaseerd op de stand van de jaarrekening 2023), te dekken uit de reserve grondbedrijf. Om aansluiting te houden met deze stand van de jaarrekening 2023 wordt een begrotingswijziging in 2024 opgesteld (verwerkt in de 2e berap 2024).

Bij de jaarrekening 2024 (en de jaren daarna) zal dan weer op basis van de nieuwe gegevens die dan bekend zijn jaarlijks een eventuele bijstelling van de voorziening (voortaan) op eindwaarde plaatsvinden. Met deze waarderingstransitie van contante waarde naar eindwaarde ontstaat een structureel voordeel van ca. € 1,7 miljoen per jaar in de exploitatiebegroting. Dit wordt meegenomen in het meerjarenperspectief van de gemeentelijke financiële positie vanaf begrotingsjaar 2025.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 2 van 4

Uitvoering en tijdspad Met deze nota grondbeleid wordt de beleidslijn voor de komende vier jaren vastgesteld. Burgemeester en wethouders van Helmond mevr. P.J.M.G. Blanksma–van den Heuvel burgemeester

mr. A.S. Meijer gemeentesecretaris

Bijlagen 1. Nota Grondbeleid 2024 Gemeente Helmond

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 3 van 4

Raadsbesluit Vergadering

85 15 oktober 2024

Gemeenteraad

De raad van de gemeente Helmond; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 2 juli 2024; gelet op de bepalingen van de Gemeentewet; besluit: 1. de Nota Grondbeleid 2024 vast te stellen. 2. in het Investeringsprogramma een jaarlijks budget en mandaat voor het college van € 5 miljoen op te nemen voor regisserende verwervingen met ingang van de begroting 2025. 3. de rentelasten van regisserende verwervingen te dekken uit de reserve grondbedrijf. 4. in het Investeringsprogramma een jaarlijks budget van € 2,5 miljoen en een mandaat voor het college van € 1,25 miljoen op te nemen voor strategische verwervingen met ingang van de begroting 2025. 5. de rentelasten van strategische verwervingen te dekken uit de reserve grondbedrijf c.q. het beleidsterrein dat de strategische verwerving doet. 6. de voorziening voor verliesgevende grondexploitaties op te hogen van contante waarde naar eindwaarde met € 16,0 miljoen. 7. deze ophoging van € 16,0 miljoen te dekken uit de reserve grondbedrijf en dit via een begrotingswijziging bij de 2e bestuursrapportage 2024 te verwerken in de begroting 2024.

Aldus besloten in zijn openbare vergadering van 15 oktober 2024 De raad voornoemd, de voorzitter,

Gemeenteraad van Helmond

de griffier,

Blz. 4 van 4