RV 083 Grondstoffenbeleidsplan Helmond 2026-2028

Raadsvoorstel Raadsvergadering Onderwerp Portefeuillehouder College besluit Zaaknummer

83 16 december 2025

Grondstoffenbeleidsplan M.M.E.L. van Lierop 21 oktober 2025 52507792

Gemeenteraad

Aan de gemeenteraad, Het college stelt u voor: 1. Het Grondstoffenbeleidsplan vast te stellen 2. De kosten voor 2026 te dekken uit de Voorziening Afval 3. De kosten voor 2027 mee te nemen in de Begroting 2027 Samenvatting Er wordt een voorstel gepresenteerd voor een aanpak gebaseerd op maatwerk en gefaseerde besluitvorming. De kern van dit voorstel is: eerst leren, dan opschalen. In de eerste beleidsjaren staat het investeren in onderzoeken (pilots) naar wijkgerichte verbeteringen van de afvalinzameling, communicatie en ondersteuning centraal. Door op buurtniveau praktijkervaring op te doen, gericht te monitoren en bewoners actief te betrekken, ontstaat inzicht in wat werkt en wat niet (leren). Pas op basis van die ervaring en het effect worden bredere maatregelen overwogen, zoals bijvoorbeeld aanpassingen in de inzamelfrequentie (opschalen). Deze gefaseerde aanpak draagt bij aan een realistische uitvoering, beheersbare kosten en het behouden van draagvlak onder inwoners. We beogen daarmee om in 2028 maximaal 90 kilogram per inwoner aan fijn restafval en 15 kliogram aan grof restafval in te zamelen en streven een recyclingpercentage van meer dan 65% en een afvalscheidingspercentage van meer dan 75% na. Voorgaande besluitvorming De gemeente Helmond heeft in de afgelopen jaren belangrijke stappen gezet naar een duurzamer afvalbeleid en een circulaire economie.

Met een gefaseerde en realistische aanpak, afgestemd op de specifieke eigenschappen van de gemeente, hebben we gewerkt binnen de kaders van het landelijke VANG-beleid (Van Afval Naar Grondstof). Deze VANG-doelstellingen zijn in de voorgaande beleidsplannen vertaald naar ambities. Deze ambities staan beschreven in Kadernotitie (fase 1 – 20214-2022) en Kadernotitie 2.0 (fase 2 – 2021-2025). Het grondstoffenbeleidsplan (fase 3- 2026-2028) vormt de derde fase in de langetermijnaanpak van de gemeente en bouwt voort op deze eerdere beleidsfases. Tijdens een raadsinformatiebijeenkomst op 28 augustus zijn de doelen uit het Grondstoffenbeleidsplan nader toegelicht en tijdens Opiniecommissievergadering van 23 september zijn daaruit voortvloeiende speerpunten en beleidsscenario's besproken. De input die opgehaald is tijdens deze beide bijeenkomsten is verwerkt in dit Grondstoffenbeleidsplan. Waarom Met de maatregelen uit de Kadernotitie en de Kadernotitie 2.0 is de hoeveelheid restafval per inwoner nagenoeg gehalveerd tussen 2020 en 2024: Van 243 kilogram (195 kilogram fijn restafval en 48 kilogram grof restafval) in 2020 naar 122 kilogram (103 kilogram fijn restafval en 19 kilogram grof restafval) in 2024, terwijl het afvalscheidingspercentage is gestegen van 53% naar 70%.

Het Grondstoffenbeleidsplan biedt een volgende stap en richt zich naast het verminderen van restafval ook op het verfijnen van het huidige systeem en verbeteren van de kwaliteit van grondstoffen. Argumenten 1.1 Het voorstel past in het ingezette beleid. Er wordt een voorstel gepresenteerd voor een aanpak gebaseerd op maatwerk en gefaseerde besluitvorming.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 1 van 4

Het voorstel dient gezien te worden als een palet aan keuzemogelijkheden dat tot stand is gekomen op basis van de ambities van Helmond, de wensen en meningen van haar inwoners en de ervaringen van haar medewerkers. De focus van het Grondstoffenbeleidsplan wordt vooral gelegd op het verder verminderen van restafval, het verbeteren van kwaliteit van grondstoffen, verfijning van het huidige systeem en een intensieve samenwerking met inwoners, uitvoeringspartners en maatschappelijke organisaties. De verwerking van afval zal helaas niet goedkoper worden in de toekomst, maar op deze wijze willen we inwoners in de gelegenheid stellen om zelf aan de knoppen te draaien als het gaat om extra betalen per lediging. Er worden vier samenhangende beleidsscenario’s voorgelegd. Elk scenario biedt concrete maatregelen die bijdragen aan het realiseren van de doelstellingen. De vier strategische speerpunten 1. Verfijning van de afvalinzameling op wijkniveau In plaats van grootschalige systeemveranderingen, ligt de focus op het verbeteren van de inzameling daar waar knelpunten worden ervaren of extra potentie ligt. Dit betekent het optimaliseren van inzamelmiddelen per woningtype, het inspelen op behoeften van specifieke wijken en het verbeteren van gebruikservaringen van inwoners.

2. Afvalpreventie en stimulering van hergebruik

Het voorkomen van afval is de meest duurzame oplossing. Door hergebruik, reparatie en delen te stimuleren en circulaire initiatieven zoals de GRIP-wagen, lokale kringloopactiviteiten en een circulair ambachtscentrum (netwerk) te ondersteunen kan afvalpreventie verankerd worden in het beleid. Ook kunnen specifieke doelgroepen, zoals bijvoorbeeld jonge gezinnen, actief ondersteund worden met pilots voor wasbare luiers.

3. Kwaliteit deelstromen verhogen

Om de kwaliteit van gescheiden deelstromen zoals PMD, GFT+E en textiel te verhogen en het voorkomen van vervuiling willen we investeren in gerichte communicatie, educatie en participatie.

4. Financiële houdbaarheid en tarieftransparantie

Helmond houdt grip op de afvalbegroting door te sturen op kostenefficiëntie en vermindering van het restafval. Daarbij blijft tarieftransparantie richting inwoners belangrijk: duidelijkheid over wat zij betalen en welke service zij daarvoor ontvangen.

Dit levert de volgende vier beleidsscenario's: 1. Optimalisatie afvalscheiding 2. Vermindering restafval 3. Zwerfafval en bijplaatsingen 4. Communicatie en participatie – wijkgerichte aanpak Beleidsdoelen 2026–2028 We beogen daarmee om in 2028 maximaal 90 kilogram per inwoner aan fijn restafval en 15 kliogram aan grof restafval in te zamelen en streven een recyclingpercentage van meer dan 65% en een afvalscheidingspercentage van meer dan 75% na. 1.2 Het Grondstoffenbeleidsplan sluit aan op advies van Burgerberaad In het advies van het burgerberaad wordt meegegeven dat investeren in bewustwording en het inwoners makkelijker maken om afval op de voorgeschreven manier aan te bieden als belangrijke speerpunten gezien worden. Met dit Grondstoffenbeleidsplan geven wij invulling aan dit advies. Financiën In de financiële paragraaf wordt een bandbreedte afgegeven van de te verwachten kosten en financiële effecten van het gepresenteerde voorstel aan maatregelen voor het Grondstoffenbeleid 2026-2028. Wanneer alle kosten en effecten bij elkaar worden opgeteld komen de eenmalige kosten uit op €50.763 per jaar, ofwel €1,20 per huishouden. De structurele kosten komen uit op €100.973 per jaar en €2,40 per huishouden. Dat brengt ons op een totaal van €3,60 extra voor ieder huishouden van Helmond om alle maatregelen te kunnen uitvoeren. De kosten

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 2 van 4

voor 2026 zijn niet opgenomen in de begroting 2026 maar worden als incidentele kosten uit de Voorziening Afval gedekt. Vanaf 2027 wordt de doorrekening van deze kosten meegenomen in de begroting. Participatie De uitvoering van het Grondstoffenbeleidsplan vraagt nadrukkelijk om intensieve samenwerking: • Inwoners actief betrekken via pilots, gerichte communicatie en wijkaanpak; • Partners zoals wijkmanagers, woningcorporaties, boa's en afvalcoaches betrekken bij afvalpreventie en hergebruik; • Uitvoeringspartner Blink speelt een sleutelrol: van praktische uitvoering tot monitoring, signalering en communicatie op wijkniveau. Middels de wijkgerichte aanpak willen wij hier invulling aan geven. Communicatie In de voorgenomen speerpunten en doelstellingen van het Grondstoffenbeleidsplan is de wijkgerichte benadering een belangrijk speerpunt. Communicatie en participatie zijn daarbij van groot belang. Dit vereist een zorgvuldig proces waarbij oog is voor de sociale dynamiek, taalniveau, culturele diversiteit en verschillen in leefstijl en gedrag. Daarom worden de handvaten die de betrokkenheidsanalyse uit de Citisens-methode biedt, tezamen met demografische gegevens en meldingen van de gemeente toegepast bij het afstemmen van de communicatie en participatie op de leefwereld van de bewoners uit de betreffende wijken.

Uitvoering en tijdspad Er wordt een voorstel gepresenteerd voor een aanpak gebaseerd op maatwerk en gefaseerde besluitvorming. De kern van dit voorstel is: eerst leren, dan opschalen. In de eerste beleidsjaren staat het investeren in onderzoeken (pilots) naar wijkgerichte verbeteringen van de afvalinzameling, communicatie en ondersteuning centraal. Door op buurtniveau praktijkervaring op te doen, gericht te monitoren en bewoners actief te betrekken, ontstaat inzicht in wat werkt en wat niet (leren). Pas op basis van die ervaring en het effect worden bredere maatregelen overwogen, zoals bijvoorbeeld aanpassingen in de inzamelfrequentie (opschalen). Deze gefaseerde aanpak draagt bij aan een realistische uitvoering, beheersbare kosten en het behouden van draagvlak onder inwoners. Procesinformatie en overige raadsinformatie Kadernotitie (fase 1 2014-2022) Kadernotitie 2.0 (fase 2 2021-2025) Burgemeester en wethouders van Helmond

mr. S.C.C.M. Potters burgemeester

E.P.H. Koop, MSc

gemeentesecretaris

Bijlage 1. Grondstoffenbeleidsplan 2026-2028

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 3 van 4

Raadsbesluit Vergadering

83 16 december 2025

Gemeenteraad

De raad van de gemeente Helmond; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 21 oktober 2025; gelet op de bepalingen van de Gemeentewet; besluit:

1. Het Grondstoffenbeleidsplan vast te stellen

2. De kosten voor 2026 te dekken uit de Voorziening Afval 3. De kosten voor 2027 mee te nemen in de Begroting 2027

Aldus besloten in zijn openbare vergadering van 16 december 2025. De raad voornoemd, de voorzitter,

de griffier,

17-12-2025

17-12-2025

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 4 van 4