RV 081 Programmabegroting 2024

Raadsvoorstel Vergadering

81 verbeterd exemplaar 7 november 2023

Onderwerp Portefeuillehouder Afdeling College besluit Hooravond Zaaknummer

Programmabegroting 2024-2027 M.V. de Kort FIN 26 september 2023 24 oktober 2023 51649735

Gemeenteraad

Aan de gemeenteraad, Voorstel 1.

De Programmabegroting 2024-2027 vast te stellen; 2. In te stemmen met de in de begroting opgenomen budgetten per programma voor 2024 - 2027 in termen van lasten en baten, stortingen en onttrekkingen en deze per programma vast te stellen; 3. In te stemmen met de voorgenomen investeringen voor het begrotingsjaar 2024 zoals opgenomen in paragraaf 3.5 van de Programmabegroting 2024-2027 en hiervoor de kredieten te voteren; 4. In te stemmen met het extra investeringsbudget van € 1,6 miljoen voor de aanleg van de buitenruimte bij Campus De Braak in 2025 en additionele investeringen voor nieuwbouw Jan van Brabant van € 11 miljoen in 2026 en 2027; 5. In te stemmen met een reservering van € 5,3 miljoen in 2024 en 2025 voor een nieuwe ambulancepost; 6. In te stemmen met het aanvaarden van de Programmabegroting 2024-2027 als leidraad voor het te voeren beleid; 7. In te stemmen met het instellen van een Reserve grote projecten van € 18,4 miljoen en deze reserve te vullen met de financiële middelen zoals aangegeven in dit raadsvoorstel; 8. In te stemmen met het instellen van een Reserve Mobiliteitsfonds van in totaal € 0,5 miljoen en de financiële dekking ten laste te brengen van de begrotingsruimte (€ 250.000 in 2024 en € 250.000 in 2025); 9. In te stemmen met de voorgestelde regionale bekostigingssystematiek bereikbaarheid van de MRE. 10.

In te stemmen met het beschikbaar stellen van € 4,7 miljoen (excl. BTW), zijnde het aandeel van de gemeente Helmond als onderdeel van de benodigde regionale cofinanciering door de 21 MRE gemeenten en deze bijdragen te dekken uit de reserve Grootschalige projecten. 11. Mandaat te verlenen aan het college om de stelpost indexering van € 2 miljoen in te zetten voor aanvullende maatregelen/maatwerk als gevolg van prijs- en loonstijgingen. Inleiding Hierbij presenteren wij de Programmabegroting 2024-2027. In deze begroting wordt, meer dan in de vorige, zichtbaar hoe het Ambitieakkoord "Een sterker Helmond voor iedereen" doorwerkt in het gemeentelijk beleid. Met brede welvaart als basis, hebben we onze begroting teruggebracht van 13 inhoudelijke programma’s naar 4. Dit leidt tot een betere integrale aansluiting bij de opgaven waar we als stad voor staan. Het resultaat van alle inspanningen is verwerkt in de nu voorliggende Programmabegroting 2024-2027. Budgettair beeld Via de programma’s en de onderliggende thema’s, geven we inzicht in de belangrijkste ontwikkelingen en ambities. Financieel gezien ligt er een grote uitdaging voor de jaren vanaf 2026. Vanaf dat jaar gaat het Rijk uit van een andere financieringssystematiek van het gemeentefonds, waardoor de inkomsten voor gemeenten fors teruglopen.

Om gemeenten tegemoet te komen, heeft het kabinet -vooruitlopend op een nieuwe financieringssystematiekvanaf 2026 € 1 miljard structureel beschikbaar gesteld. Ondanks deze maatregel, blijven de inkomsten uit het gemeentefonds vanaf 2026 beduidend lager dan in de jaren daarvoor.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 1 van 5

Dat zien we ook terug in deze begroting. Op basis van de richting die de gemeenteraad bij de voorjaarsnota 2023 heeft aangegeven, laten de jaren 2026 en 2027 een tekort zien. Hierbij hebben we ook het advies van de provincie en VNG opgevolgd om voor die jaren een reële begroting te presenteren, waarbij eventuele tekorten zichtbaar gemaakt worden. Het presenteren van een tekort in deze jaren is een tijdelijke oplossing. Uiteindelijk moeten ook deze jaren structureel sluitend zijn. Daarbij is het de vraag in hoeverre het Rijk gemeenten gaat compenseren. Vandaar dat in jaarschijf 2027 een taakstelling van € 2,6 miljoen structureel is opgenomen. Hierdoor bedraagt het tekort maximaal € 5 miljoen. Mits nog van toepassing, wordt deze taakstelling in de programmabegroting 20252028 geconcretiseerd. Verantwoordelijkheid van de raad De raad stelt per programma en thema de beoogde doelstellingen vast. Daarnaast autoriseert de raad bij het vaststellen van de programmabegroting de baten en lasten per programma, inclusief de geraamde verrekeningen met reserves. Op grond van de Gemeentewet heeft de raad de bevoegdheid de Programmabegroting vast te stellen. De programmabegroting bevat de informatie die u nodig heeft om ook voor de komende jaren de juiste beslissingen voor de stad te kunnen nemen en om uw kaderstellende en controlerende rol in te kunnen vullen.

Budgetrecht Met het terugbrengen van het aantal programma’s zijn nieuwe afspraken gemaakt om het budgetrecht van de raad vorm te geven. Dit om ervoor te zorgen dat enerzijds de raad voldoende controle kan houden over het doen van uitgaven en anderzijds het college de mogelijkheid heeft om binnen afgesproken grenzen met budgetten te schuiven wanneer daar aanleiding toe is. Volgens de nieuwe spelregel mag het college tot maximaal € 500.000 schuiven met budgetten binnen een programma (zowel binnen als tussen thema’s). Uitgangspunt is dat dit niet ten koste mag gaan van een inhoudelijke ambitie. De raad kan het college hierop te allen tijde bevragen. Boven deze grens van € 500.000 zal er een begrotingswijziging worden gemaakt. Deze spelregel gaan wij met u na een jaar evalueren. Een verschuiving van budgetten tussen programma’s gebeurt altijd via een begrotingswijziging. Naast de hiervoor genoemde spelregel geldt onverkort de plicht om de raad tijdig te informeren over politiek gevoelige zaken. In hoofdstuk 2. van de begroting wordt uitgebreid ingegaan op het budgettair kader en financiële ontwikkelingen. Wij beperken ons in dit raadsvoorstel tot de volgende belangrijke zaken: Campus De Braak De afgelopen maanden is een actualisatie van het krediet Campus De Braak uitgevoerd. Aanvullend is € 2,0 miljoen voor de realisatie van de buitenruimte nodig als gevolg van prijsstijgingen.

Hiervan kunnen we € 400.000 dekken vanuit het beschikbare krediet. Wij vragen u om het krediet voor Campus De Braak met € 1,6 miljoen in 2025 op te hogen. Met raadsinformatiebrief nummer 115 hebben wij u nader geïnformeerd over de financiële ontwikkelingen omtrent Campus De Braak. Jan van Brabant college Voor de nieuwbouw van het Jan van Brabant college is in 2019 een investering van 19,2 miljoen vastgesteld. Door vergroting van het programma van eisen, de gestegen bouwkosten en de kosten om de locatie veilig en bereikbaar te maken is een extra investering nodig van in totaal € 11 miljoen. Wij verzoeken u met deze kredietverhoging in 2026 en 2027 akkoord te gaan. Ambulancepost Helmond heeft aan de Lage Dijk 4 een ambulancepost. De particuliere huurovereenkomst voor deze locatie loopt eind 2024 af en kan niet verlengd worden, omdat de eigenaar deze locatie opnieuw wil ontwikkelen. Nieuwbouw op deze locatie is te duur. Er is reeds contact gelegd met de GGD: de onderhandelingen over een nieuwe

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 2 van 5

ambulancepost zijn in een vergevorderd stadium. Vooruitlopend op het resultaat hiervan stellen wij voor om een investeringskrediet op te nemen. De totale investering bedraagt ruim € 5,3 miljoen; een deel van de kosten valt in 2025. De kosten van de nieuwe ambulancepost worden volledig gedekt door de GGD in de vorm van een kostprijsdekkende huur. Reserve grote projecten Wij stellen voor om een nieuwe reserve in te stellen om te sparen voor grote projecten. Deze reserve wordt ingezet voor: • Niet geraamde projecten in het lopende jaar die bijdragen aan de grote opgaves als schaalsprong, verduurzaming en maatschappelijke opgaven; • Toekomstige grote projecten die bijdragen aan deze opgaves en waarvoor geen andere dekking beschikbaar is; • Projecten waarvoor cofinanciering noodzakelijk is; • Tekorten op reeds aangegane projecten, bijvoorbeeld in het geval van extreme prijsstijgingen. Bij deze begroting zijn incidentele middelen beschikbaar die wij willen inzetten om de reserve te vullen. In totaal gaat het om € 18,4 miljoen en de opbouw van dat bedrag is als volgt:

• • • •

jaarrekeningresultaat 2022 (€ 5,4 miljoen), onderuitputting kapitaallasten 2024 (€ 2,4 miljoen), ruimte begroting 2024 (€ 8,9 miljoen) vrijval reserve cofinanciering (€ 1,7 miljoen).

Hiermee hebben bouwen we een buffer op, waardoor we én sparen én snel kunnen schakelen als dat nodig is. Jaarlijks bekijken we in het begrotingsproces welke incidentele middelen we kunnen toevoegen aan de reserve. Reserve Mobiliteitsfonds Helmond staat voor een mobiliteitstransitie, waarbij we de omslag maken naar duurzame en betaalbare mobiliteit. In de mobiliteitsvisie is een beeld gegeven van ons toekomstige mobiliteitssysteem en wat nodig is om dit beeld te realiseren. Dit kunnen we alleen uitvoeren in samenwerking met regionale partners, provincie en Rijk. Om de transitie in gang te zetten stellen wij voor een reserve mobiliteitsfonds in te stellen. We stellen voor om hier zowel in 2024 als in 2025 € 250.000 te storten. Metropool Regio Eindhoven (MRE) Het aandeel van € 4,7 miljoen (excl. BTW) is als volgt opgebouwd: • € 0,8 miljoen (excl. BTW) voor het maatregelenpakket mobiliteitstransitie – regionale mobiliteitshubs en • € 3,9 miljoen (excl. BTW) voor de Multimodale Knoop/ station Eindhoven Centraal. Voor de onderbouwing van dit voorstel verwijzen wij naar de RIB over dit onderwerp en Thema 3.2.5 'Mobiliteit' in de programmabegroting. De RIB zult u binnenkort ontvangen. Woonfonds Het woningtekort in de regio en in Helmond is groot. We zien momenteel dat de ontwikkeling van nieuwbouw stokt, o.a. door hoge rente en de hogere kosten voor materiaal en personeel.

Hierdoor is het lastig om de voorverkooppercentages van nieuwbouwprojecten te halen waardoor ze niet van de grond komen. Vandaar dat we de mogelijkheden onderzoeken om als gemeente een woonfonds op te richten. Wij komen In het 1e kwartaal van 2024 met een raadsvoorstel. Indexeringen Voor zowel de inkomsten als de uitgaven stellen we jaarlijks de budgetten bij voor loon- en prijsontwikkelingen. Deze bijstelling baseren we op landelijke indexcijfers die opgenomen zijn in de Macro Economische Verkenningen.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 3 van 5

Daarbij voeren we een correctie door over de afgelopen drie jaren. Het percentage voor de loonkostenontwikkeling is een inschatting omdat de huidige CAO geldig is tot en met 31 december 2023. Gezien de extreem hoge percentages en de claim daardoor op de budgetten, hebben we de systematiek aangepast. Dit betekent dat we onze indexcijfers alleen baseren op de landelijke indexcijfers voor 2024 en geen correctie over voorgaande jaren toepassen. Het beeld wat dan ontstaat, ziet er als volgt uit: • Prijsindex 2,4% • Lonen en sociale lasten 3,0% • Subsidies 3,6% • OZB en lokale heffingen 7,0% Ook in deze programmabegroting 2024-2027 nemen we een structureel bedrag van € 2 miljoen op voor aanvullende maatregelen en het leveren van maatwerk. Dat geeft ons de ruimte om daar waar nodig gerichte maatregelen te nemen. Ook in 2023 zijn budgetten extra opgehoogd voor prijsstijgingen en diverse instanties zijn extra gecompenseerd (zie 1e Berap 2023). Daar waar die verhoging structureel van aard was, is dat in deze begroting doorgetrokken. Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) Volgens de regels van het BBV moet in de begroting een vergelijking worden opgenomen tussen meerjarenramingen en de realisatiecijfers uit de Jaarrekening 2022. In verband met de overgang naar de nieuwe begrotingsindeling (van 13 naar 4 inhoudelijke programma's), wordt het opstellen van deze bijlage vertraagd.

Wij zullen dit overzicht in de eerste week van oktober nasturen, zodat dit in de definitieve begroting alsnog zijn plaats krijgt. Het overzicht met beleidsintensiveringen, afgezet tegen beschikbare budgetten, zullen wij eveneens nasturen. Beoogd effect voor gemeenteraad Voldoen aan wettelijke plicht inzake vaststelling van de begroting en aanbieding aan de provincie Noord Brabant. Technische vragen De raad heeft de gelegenheid tot het schriftelijk stellen van technische vragen aangaande de Programmabegroting 2024-2027. Raadsfracties kunnen hun technische vragen aanleveren tot 10 oktober 2023 voor 12:00 uur. De beantwoording zal uiterlijk 25 oktober 2023 aan de Raad worden toegezonden. Aanvulling d.d. 1 november 2023: Stelpost indexering loon- en prijsstijgingen De stelpost indexering loon- en prijsstijgingen van € 2 miljoen is ondergebracht bij programma 5. Algemene Dekkingsmiddelen. Het inzetten van deze stelpost kan plaatsvinden over de inhoudelijke programma’s 1 tot en met 4. Voor het verlenen van bijvoorbeeld een subsidie kan het nodig zijn om deze post in te zetten voor aanvullende maatregelen als gevolg van loon- en prijsstijgingen. Omdat de stelpost onder een ander programma valt kan dit leiden tot onwerkbare situaties i.v.m. mandateringsregels.

Vandaar het verzoek om voor deze stelpost het college te mandateren uiteraard met inachtneming van het doel van deze begrotingspost. Dit heeft verder geen consequenties voor de begroting. Burgemeester en wethouders van Helmond burgemeester mevr. P.J.M.G. Blanksma – van den Heuvel

secretaris H.J. de Ruiter

Bijlagen 1. Programmabegroting 2024-2027; 2. Belastingverordeningen en tarieven 2024.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 4 van 5

Raadsbesluit Vergadering

81 verbeterd exemplaar 7 november 2023

Gemeenteraad

De raad van de gemeente Helmond; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 26 september 2023; gelet op de bepalingen van de Gemeentewet;

besluit:

1. 2.

De Programmabegroting 2024-2027 vast te stellen; In te stemmen met de in de begroting opgenomen budgetten per programma voor 2024 - 2027 in termen van lasten en baten, stortingen en onttrekkingen en deze per programma vast te stellen; 3. In te stemmen met de voorgenomen investeringen voor het begrotingsjaar 2024 zoals opgenomen in paragraaf 3.5 van de Programmabegroting 2024-2027 en hiervoor de kredieten te voteren; 4. In te stemmen met het extra investeringsbudget van € 1,6 miljoen voor de aanleg van de buitenruimte bij Campus De Braak in 2025 en additionele investeringen voor nieuwbouw Jan van Brabant van € 11 miljoen in 2026 en 2027; 5. In te stemmen met een reservering van € 5,3 miljoen in 2024 en 2025 voor een nieuwe ambulancepost; 6. In te stemmen met het aanvaarden van de Programmabegroting 2024-2027 als leidraad voor het te voeren beleid; 7. In te stemmen met het instellen van een Reserve grote projecten van € 18,4 miljoen en deze reserve te vullen met de financiële middelen zoals aangegeven in dit raadsvoorstel; 8. In te stemmen met het instellen van een Reserve Mobiliteitsfonds van in totaal € 0,5 miljoen en de financiële dekking ten laste te brengen van de begrotingsruimte (€ 250.000 in 2024 en € 250.000 in 2025); 9. In te stemmen met de voorgestelde regionale bekostigingssystematiek bereikbaarheid van de MRE. 10.

In te stemmen met het beschikbaar stellen van € 4,7 miljoen (excl. BTW), zijnde het aandeel van de gemeente Helmond als onderdeel van de benodigde regionale cofinanciering door de 21 MRE gemeenten en deze bijdragen te dekken uit de reserve Grootschalige projecten. 11. Mandaat te verlenen aan het college om de stelpost indexering van € 2 miljoen in te zetten voor aanvullende maatregelen/maatwerk als gevolg van prijs- en loonstijgingen.

Aldus besloten in zijn openbare vergadering van 7 november 2023. De raad voornoemd, de voorzitter,

Gemeenteraad van Helmond

de griffier,

Blz. 5 van 5