RV 078 Extra krediet onderwijshuisvesting (IHP fase 1) & MFA Rijpelberg

Raadsvoorstel Raadsvergadering Onderwerp Portefeuillehouder College besluit Zaaknummer

78 15 oktober 2024

Extra krediet onderwijshuisvesting (IHP fase 1) & MFA Rijpelberg T. Tuerlings 28 mei 2024 51980294

Gemeenteraad

Aan de gemeenteraad, Het college stelt u voor: 1. In te stemmen met het realiseren van kindcentra voor scholen voor primair onderwijs voor IHP Fase 1 en MFA Rijpelberg; 2. In te stemmen met nieuwbouw voor KC ’t Hout aan de Mahoniehoutstraat en KC In het Hart van het Hout aan de Dolfijnlaan; 3. In te stemmen met de realisatie van de volgende extra ruimtes voor MFA Rijpelberg; a. vierkante meters voor schoolplusfunctie, b. vierkante meters voor kinderopvang, c. 1 gymzaal met 2 gymvloeren en d. vierkante meters voor zorg & ondersteuningsfuncties. 4. In de stemmen met het realiseren van 2 gymzalen om bewegingsonderwijs mogelijk te maken waarvan één gymzaal voor bewegingsonderwijs in Mierlo-Hout en één voor VSO De Korenaer; 5. In te stemmen met het toevoegen van project gerelateerde kosten voor alle projecten in de lopende fase aan het krediet onderwijshuisvesting; 6. In te stemmen met het ophogen van het krediet voor onderwijshuisvesting wegens niet toegepaste indexatie over de jaren 2020 tot en met 2024; 7. In te stemmen met het hanteren van een indexatie voor het totale krediet voor onderwijshuisvesting tot en met 2028; 8. In te stemmen de eerder als kansrijke investering aangemerkte gelden voor MFA Rijpelberg van € 8,75 miljoen toe te voegen aan het krediet voor MFA Rijpelberg; 9.

In te stemmen met het aanvragen van extra krediet om de beslispunten 1 tot en met 7 te kunnen realiseren ten bedrage van € 24,5 miljoen totaal. Hiervan is € 15,8 miljoen bestemd voor onderwijshuisvesting en aanpalende zaken (krediet IHP) en € 8,7 miljoen voor krediet MFA Rijpelberg; 10. In te stemmen met het verwerken van bovenstaande besluitvorming in de concept begroting 2025-2028. Samenvatting In oktober 2019 heeft uw gemeenteraad besloten tot ophoging van het krediet voor onderwijshuisvesting (Integraal Huisvestingsplan, IHP). Het besluit was als volgt: • • • • •

Fase 1 uit te voeren zoals vastgesteld in 2017 Totaal toegekend krediet: € 24.400.000 Geen investering in gymzalen, tenzij dit noodzakelijk is. In geval van noodzaak, aanvullend krediet vragen. Kinderopvang niet financieren, eventueel faciliteren. Geen investering in extra duurzaamheidsmaatregelen buiten scope fase 1.

Periode 2019-2025 In deze fase zouden in Mierlo-Hout twee basisscholen ontwikkeld worden (OBSH Mahoniehoutstraat renovatie, Qliq Slegersstraat deels renovatie en deels nieuwbouw), in de wijk Rijpelberg zouden 4 scholen samengevoegd worden tot 2 scholen en zou onderzoek plaatsvinden naar de vorming van een multifunctionele accommodatie (MFA) en tot slot nieuwbouw voor VSO De Korenaer. Uit het onderzoek naar de vorming van een MFA in Rijpelberg is gebleken dat de beide schoolbesturen in Rijpelberg bereid zijn in één gebouw gehuisvest te worden. In aansluiting hierop is onderzocht of een wijkgebouw kon worden toegevoegd. Met de toevoeging van het wijkgebouw en ruimtes voor maatschappelijke functies (kinderopvang en zorg & ondersteuning) komt een volwaardig MFA tot stand. Hierdoor wordt een (extra) impuls aan de wijk Rijpelberg gegeven. Gemeenteraad van Helmond

Blz. 1 van 10

Periode 2025-2028 Gezien de stijging van de bouwkosten, aangescherpte inzichten ten aanzien van de bouwprojecten, nieuwbouw in plaats van renovatie, realiseren van ruimtes voor kinderopvang, bouwen van twee gymzalen en het niet toepassen van indexatie op kredieten is er onvoldoende krediet beschikbaar om de projecten in deze fase te kunnen realiseren. Toekenning van extra middelen voor onderwijshuisvesting stelt de gemeente in staat invulling te geven aan haar zorgplicht voor onderwijshuisvesting. Het extra gevraagde krediet is met de kennis van de huidige situatie voldoende om alle projecten de komende periode uit te kunnen voeren. Eerder aangedragen documenten laten zien dat de gevraagde extra middelen voldoende zijn om de beoogde projecten uit te kunnen voeren. Hiermee is er voldoende validatie om aan te nemen dat de overige inschattingen ook kloppen. Eventuele onvoorziene ontwikkelingen in de toekomst kunnen invloed hebben op het krediet, daar is nu echter geen zicht op. Mochten er wijzigingen zijn van dusdanige aard, dan zal hernieuwde besluitvorming noodzakelijk zijn. Periode 2028 en verder In het voorgaande zijn de ontwikkelingen geschetst vanaf 2019. Het oorspronkelijke plan is reeds in 2017 vastgesteld door de gemeenteraad in het IHP. Na toekenning van de extra gevraagde middelen kunnen de projecten die voorzien zijn in de lopende fase uitgevoerd worden.

Wanneer de projecten in deze fase afgerond zijn, is de opgave voor onderwijshuisvesting nog niet klaar. Er wordt gewerkt aan het opstellen van een IHP voor een periode van 15 jaar. Dit zijn wij als gemeente bij wet verplicht om te doen. Doordat de gemeente Helmond een verouderd gebouwenbestand heeft, komt er een grote vervangingsopgave op ons af. Naast deze vervangingsopgave zullen we ook moeten kijken naar het realiseren van nieuwe scholen door de groei van de stad richting 2040. De nieuwe uitgangspunten van het IHP 2040 zullen dan tegen het licht gehouden worden van de financiële positie van de gemeente Helmond. In de komende periode werken wij toe naar een fasering en prioritering van deze opgave. Vrijkomende locaties Na afronding van de projecten MFA Rijpelberg (2 locaties), kindcentrum In het Hart van het Hout (Slegersstraat),VSO De Korenaer (Willibrordstraat) en gymzaal Barrierlaan is er sprake vrijkomende locaties die een andere bestemming kunnen krijgen. De invulling van deze locaties wordt later ter hand genomen. De locaties komen dan vrij als herontwikkelingslocaties. Indien deze herontwikkeling via een grondexploitatie verloopt, kan op grond van de verslaggevingsregels Bbv, uitsluitend de huidige boekwaarde ingebracht worden in deze grondexploitatie. Op grond van de verslaggevingsregels Bbv is een herwaardering (het nemen van boekwinst) niet toegestaan.

Als besloten wordt het actief te verkopen, en als gevolg van deze verkoop een boekwinst zou ontstaan, komen deze middelen ten gunste van het jaarresultaat van het jaar van verkoop. Het is aan uw raad om dan te besluiten of en op welke wijze deze middelen ingezet gaan worden. Er kan dan bijvoorbeeld besloten worden om dit voor onderwijsdoeleinden beschikbaar te stellen. Overigens hebben wij op dit moment nog niet het inzicht wat de potentiële opbrengst van de bovengenoemde locaties is. Voorgaande besluitvorming In oktober 2019 heeft de gemeenteraad een aanvullend krediet beschikbaar gesteld om vier scholen te realiseren binnen het IHP. Inmiddels zijn er 4,5 jaar verstreken. Een periode waarin de ontwikkelingen elkaar in hoog tempo opvolgden. Dit vraagt om een actualisatie van het beleid en nieuwe besluitvorming over deze ontwikkelingen. In 2020 is de raad meegenomen in de ontwikkeling van het MFA Rijpelberg. Bij de crisis- en herstelnota in 2021 is er besloten door de raad om extra middelen beschikbaar te stellen voor de ontwikkeling van het MFA. Daarnaast is er bij de begrotingsbehandeling 2024 besloten om 8,75 miljoen als kansrijke investering op te nemen voor het MFA. Met de kennis en gegevens die nu bekend zijn, is dit voorstel tot stand gekomen.

Waarom Inmiddels zijn er door uw raad nieuwe uitgangspunten vastgesteld in nieuw beleid ten aanzien van onder meer kansengelijkheid voor kinderen en een doorgaande leerlijn te realiseren. Om alle onderdelen van zowel het IHP als MFA Rijpelberg te kunnen realiseren is er extra krediet noodzakelijk. De afgelopen jaren hebben de ontwikkelingen zich in hoog tempo opgevolgd. Nu het beeld duidelijk is wat er gerealiseerd moet worden, vraagt dit om een actualisatie en vaststelling van het beleid en de daarbij behorende financiën. Uitvoering van de projecten binnen het IHP is een wettelijke taak van de gemeente, wij moeten immers zorgen voor voldoende en adequate huisvesting voor het onderwijs. Dit geldt voor zowel het primair, voortgezet als speciaal onderwijs. Met dit voorstel vernieuwen we voor 6 scholen de gebouwen. Hiermee worden voor ongeveer 2.000 Gemeenteraad van Helmond

Blz. 2 van 10

leerlingen gezonde en toekomstbestendige gebouwen gerealiseerd. Met de realisatie van deze gebouwen voldoen wij aan onze wettelijke zorgplicht en de gebouwen hebben weer een levensduur van 40 jaar. Het inhoudelijk en ruimtelijk verbinden van maatschappelijke voorzieningen (Kindcentrum en wijkhuis) in één MFA in Rijpelberg kan bijdragen aan het sociaal-maatschappelijk versterken van de wijk. Argumenten 1.1. Het voorstel om Kindcentra te realiseren past in het ingezette beleid. Er is een wettelijke taak voor gemeenten om voldoende VE- plaatsen beschikbaar te hebben. Gezien deze wettelijke taak én het doel dat we daarmee willen bereiken – ontwikkelachterstanden van peuters verminderen en hun ontwikkelkansen vergroten - zijn wij als gemeente gebaat bij het realiseren van Kindcentra. Een kindcentrum past bij de doelstelling bij te dragen aan kansengelijkheid, vroege toegang tot onderwijs draagt hier immers aan bij. Vanuit de koers Ontwikkelkansenbeleid 2024-2027 zet de gemeente in op een passende en hoogwaardige plek voor ieder kind; het bereik van VE moet worden vergroot. In het ambitieakkoord heeft het college benoemd dat kinderopvang en onderwijs beter op elkaar moeten aansluiten 1.2 Tegenover de investering voor ruimtes kinderopvang staan huurinkomsten Zowel de schoolbesturen als de kinderopvangorganisaties in Helmond zien de voordelen van een kindcentrum.

Beide instellingen willen een langdurige samenwerking aangaan en willen graag in één gebouw gehuisvest zijn om zo een doorgaande leerlijn te bieden. De vorming van een kindcentrum vraagt samenwerking tussen kinderopvangorganisatie en school. Daar waar voorgesteld wordt een kindcentrum te realiseren zijn er samenwerkingsafspraken tussen de scholen en de kinderopvangorganisaties. Om die reden is het dan ook de verwachting dat de kinderopvangorganisatie de ruimtes gaan huren van de gemeente en hiervoor (beoogd) een kostprijsdekkende huur gaan betalen. De investering in de ruimtes voor kinderopvang wordt op termijn terugverdiend omdat hier huurinkomsten tegenover staan. Bij de kanttekeningen (nummer 1.1) wordt ingegaan op het risico van een zogenaamde onrendabele top. 1.3 Investering door kinderopvangorganisaties zelf niet mogelijk In 2019 is besloten om als gemeente niet te investeren in vierkante meters voor kinderopvang. Na het voeren van veelvuldig overleg met diverse kinderopvangorganisaties is geconcludeerd dat deze partijen niet gaan investeren in stenen of vierkante meters. Wel willen zij van de gemeente ruimtes huren met een langjarige huurovereenkomst. Hierdoor is er een zekerheid voor de gemeente als het gaat om huurinkomsten. Voor de kinderopvang is er ook de zekerheid dat zij langjarig hun activiteiten kunnen uitvoeren in een kindcentrum.

Hiermee is de doorgaande leerlijn voor kinderen van 0-13 gewaarborgd. 2.1 De staat van de schoolgebouwen in Mierlo-Hout rechtvaardigt nieuwbouw De staat van de beoogde bestaande locaties Dolfijnlaan en Mahoniehoutstraat 9 is van dusdanige bouwkundige kwaliteit dat renovatie geen duurzame en toekomstbestendige oplossing biedt voor de komende 40 jaar. Bij de start van het IHP in 2017 werd er voor beide scholen Mierlo-Hout uitgegaan van renovatie. Bij de verdere uitwerking van beide projecten is de conclusie getrokken dat renovatie niet tot de gewenste duurzame oplossing zou leiden. 3.1 Het realiseren van een schoolplusfunctie voor leerlingen met een (taal)achterstand of die excelleren is belangrijk voor de kansengelijkheid. In de wijk Rijpelberg is sprake, door het hoge percentage inwoners met een niet-Nederlandse achtergrond, van een taalbarrière en zijn er signalen dat bewoners kampen met een taalachterstand (laaggeletterdheid). Dit geldt ook voor autochtone bewoners van Rijpelberg. Ook blijkt dat relatief veel kinderen een cognitieve en/of motorische achterstand hebben. Daarom is het noodzakelijk om leerlingen met een (taal)achterstand adequaat te faciliteren, zodat er een betere kansengelijkheid wordt gecreëerd in de wijk Rijpelberg. Daarnaast is het ook belangrijk dat leerlingen die juist excelleren voldoende aandacht krijgen voor hun ontwikkeling.

Het is daarom passend voor de scholen in het MFA extra ruimte te creëren voor deze leerlingen. 3.2 Het realiseren van een zorg- en ondersteuningsfunctie is belangrijk gezien de problematiek in Rijpelberg. Het valt op dat Rijpelberg één van de wijken is in Helmond waarin de meeste jongeren gebruik maken van jeugdzorg. Daarom is het noodzakelijk om in te zetten op een adequate zorg- en ondersteuningsfunctie binnen MFA Rijpelberg. Maatschappelijke partners geven aan dat in Rijpelberg een adequate ketensamenwerking kan worden verbeterd. Het huisvesten van alle partners onder één dak draagt bij aan een betere ketensamenwerking.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 3 van 10

3.3 Voor de wijk Rijpelberg zijn gymzalen nodig Doordat er verschillende scholen worden samengevoegd en omdat er op een nieuwe locatie gebouwd gaat worden, is het nodig een gymzaal (met 2 gymvloeren) toe te voegen aan het MFA. Met het toevoegen van een gymzaal voldoet de gemeente aan haar wettelijke plicht zorg te dragen voor bewegingsonderwijs. 4.1 Het realiseren van gymzalen voor het bewegingsonderwijs is een wettelijke taak. De gemeente heeft naast de wettelijke zorgplicht voor de schoolgebouwen, ook een zorgplicht om te zorgen voor ruimte voor het bewegingsonderwijs. Het uitgangspunt is dat het gymnastieklokaal/de sportzaal dient zo dicht mogelijk bij de school gesitueerd te worden, zodat er zo min mogelijk onderwijstijd verloren gaat. De normering voor de afstand tussen een school voor primair onderwijs of Voortgezet Speciaal Onderwijs en een locatie voor bewegingsonderwijs mag op grond van de VNG modelverordening maximaal 1 kilometer bedragen via een voldoende begaanbare en veilige weg. Echter de aanbeveling vanuit de Koninklijke Vereniging voor Lichamelijke Opvoeding (KVLO) is 750 meter voor het primair onderwijs en 300 meter voor het Voortgezet Speciaal Onderwijs. Met deze afstanden gaat er zo min mogelijk onderwijstijd verloren met het verplaatsen naar en van de locatie voor bewegingsonderwijs.

In de wijk Mierlo-Hout is er geen mogelijkheid tot medegebruik van de Polarishal. Deze wordt volledig gebruikt door OBSH. De gymzaal aan de Barrierlaan is in zeer slechte bouwkundige staat. Er is een afweging tussen renovatie en nieuwbouw gemaakt, waarbij renovatie geen optie meer is. Een nieuw te realiseren gymzaal is daarom voor MierloHout de oplossing. De huidige gymzaal aan de Barrierlaan zal op termijn gesloopt worden. De vrijkomende grond kan hiermee een andere, nog nader te bepalen, invulling krijgen. Voor VSO de Korenaer is er binnen een afstand van 300 meter geen gymzaal aanwezig of medegebruik mogelijk, daarom dient er voor hen een nieuwe gymzaal gerealiseerd te worden. Mocht er in de toekomst een onderwijsboulevard ontwikkeld worden aan de Keizerin Marialaan dan kunnen de andere scholen die daar gevestigd worden ook gebruik maken van deze gymzaal. 5.1 De project gerelateerde kosten zijn noodzakelijk om de plannen zoals voorgesteld adequaat uit te kunnen voeren De project gerelateerde kosten zoals tijdelijke huisvesting en sloopkosten zijn noodzakelijke kosten om de huisvestingsprojecten überhaupt uit te kunnen voeren. Sloop is nodig om een nieuw gebouw te kunnen realiseren op dezelfde locatie. Omdat eerder werd uitgegaan van renovatie waren er geen sloopkosten begroot, nu er nieuwbouw gerealiseerd gaat worden, is slopen noodzakelijk.

Daarnaast is tijdelijke huisvesting ook noodzakelijk om de leerlingen tijdens de bouwperiode onderdak te bieden en het onderwijs doorgang te geven. In de eerdere plannen was er sprake van tijdelijke huisvesting voor OBSH, hiervoor was ook krediet gereserveerd. Vanwege indexatie en stijging van de kosten, is dit nu niet meer voldoende. Voor Rijpelberg was dat op dat moment nog niet bekend, omdat het definitieve scenario nog niet gekozen was. Nu hier meer duidelijkheid over is en ook over de locatie, blijkt dat er tijdelijke huisvesting nodig is om de leerlingen tijdens de bouw te huisvesting en het onderwijs doorgang te geven. 6.1 Toepassing van indexatie van het eerder toegekende krediet doet recht aan de gestegen bouwkosten Als gevolg van de Corona pandemie, de schaarste aan grondstoffen en de Oekraïne oorlog zijn de prijzen van bouwmaterialen en arbeid de afgelopen periode explosief gestegen. Het krediet dat in 2019 is toegekend aan onderwijshuisvesting hield uiteraard geen rekening met een dergelijke kostenstijging. Daarnaast is het tot op heden zo dat toegekende kredieten niet geïndexeerd worden. Het krediet voor onderwijshuisvesting behelst een budget voor een langere tijdsperiode. Door niet te indexeren heeft er altijd een zeker risico bestaan dat prijsstijgingen die zich gedurende die periode voordoen niet opgevangen kunnen worden binnen het toegekende krediet.

Gelet op de wettelijke taak van de gemeente zorg te dragen voor adequate huisvesting voor scholen komen de gestegen kosten ook voor rekening van de gemeente. Het is daarom redelijk het eerder toegekende budget op te hogen met een bedrag voor niet toegepaste indexatie. 7.1 Een jaarlijkse indexatie is nodig omdat de realisatie van de projecten over een langere periode is verspreid Voor de periode tot en met 2028 is de realisatie van 3 scholen (en een multifunctionele accommodatie in Rijpelberg waar ook twee scholen onderdeel van uitmaken) voorzien. Gelet op de langere periode waarvoor de middelen nodig zijn, is het nodig een jaarlijkse indexatie toe te passen zodat de middelen toereikend zijn om de geplande projecten binnen de toegekende budgetten te realiseren. Zeker gezien de verwachting dat de bouwkosten blijvend hoog zijn. 8.1 De kansrijke investering is noodzakelijk voor het realiseren van MFA Rijpelberg. Na het opstellen van het programma van eisen is duidelijk geworden dat het noodzakelijk is om de investering van € 8,75 beschikbaar te stellen en op te hogen naar € 17,44 miljoen vanwege uiteenlopende redenen (deze zijn Gemeenteraad van Helmond

Blz. 4 van 10

beschreven in de inleiding). 9.1 Een financiële vertaling van de beleidsinzichten leidt tot een toegenomen financiële vraag zodat extra krediet nodig is. Voorgaande uitgangspunten maken dat het nodig is om het eerder toegekende krediet voor onderwijshuisvesting voor de lopende periode op te hogen. Pas nadat het krediet is aangepast kunnen de stappen gezet worden om de beleidsmatige inzichten te vertalen naar de bouw van kindcentra in Mierlo-Hout en de bouw van een school voor voorgezet speciaal onderwijs. Hiermee wordt enerzijds recht gedaan aan de wettelijke plicht van de gemeente op het terrein van onderwijshuisvesting en worden anderzijds de gemaakte afspraken met de schoolbesturen nagekomen. Kanttekeningen en risico’s 1.1 De kostprijsdekkende huur voor kinderopvang dreigt hoger uit te vallen dan de marktconforme huur Door de gestegen bouwkosten wordt de realisatie van de ruimtes voor kinderopvang duurder. Als gemeente zijn wij verplicht op grond van de wet Markt en Overheid een kostprijsdekkende huur te vragen, dat geldt ook wanneer er ruimtes in een kindcentrum verhuurd worden. Deze huur per m2 valt waarschijnlijk hoger uit dan wat de marktconforme huur bedraagt. De gemeente draagt hier een exploitatierisico en krijgt mogelijk te maken met een onrendabele top.

In de voorgestelde wijziging van de Wet Markt en Overheid worden meer eisen gesteld aan verhuur door gemeenten als ze minder huur dan de kostprijs in rekening willen brengen. Het algemeen belang van een lagere huurprijs moet strakker en vaker (opnieuw) worden gemotiveerd en verantwoord dan voorheen. Vanuit de VNG wordt er gekeken naar een uniforme wijze van berekening van de kostprijs waarbij ook rekening gehouden wordt met de wijze van afschrijving en de termijn van afschrijving. Volgens de huidige wet kan nog relatief eenvoudig verantwoord worden dat een activiteit in het algemeen belang is. Deze onrendabele top is tweeledig, naast het risico op leegstand toont een grove marktverkenning aan dat het verschil tussen de marktconforme en de kostprijsdekkende huur ca. 20% bedraagt, bij een totale investering in Kinderopvang van € 7,3 miljoen bedraagt de omvang van dit laatste risico naar boven afgerond € 1,5 miljoen. Deze onrendabele top kan in de toekomst gedicht worden via het verstrekken van een subsidie. Dit zal in de exploitatie leiden tot een stijging van de jaarlijkse kosten. Het college is van mening dat dit risico gelet op het inhoudelijk en maatschappelijk belang in het kader van de doorgaande ontwikkellijn voor kinderen een acceptabel vastgoedrisico is.

De nieuwe uitgangspunten ten aanzien van kinderopvang in het volgende IHP zullen tegen het licht gehouden worden van de financiële positie van de gemeente Helmond. 2.1 Geen nieuwbouw voor Mierlo-Hout betekent dat de gemeente niet meer aan haar zorgplicht voor adequate huisvesting voldoet Bij de start van het IHP in 2017 werd er voor beide scholen in Mierlo-Hout uitgegaan van renovatie. In geval van renovatie kan niet voldaan worden aan de gestelde bouwkundige eisen voor een schoolgebouw. Waarmee de gemeente niet voldoet aan haar zorgplicht. 2.2 Als er geen nieuwbouw in Mierlo-Hout wordt gerealiseerd dan is het creëren van een doorgaande leerlijn niet mogelijk Samen met de schoolbesturen zijn haalbaarheidsonderzoeken en businesscases ontwikkeld ten aanzien van renovatie en nieuwbouw. Daaruit is gebleken dat nieuwbouw voor beide scholen in Mierlo-Hout de meest duurzame oplossing is en op de langere termijn ook minder kostbaar. Bij renovatie moet er na 25 jaar opnieuw naar de staat van het gebouw gekeken worden en dient er opnieuw een keuze gemaakt te worden over de toekomst van de gebouwen. Ook hebben beide schoolbesturen samen met kinderopvangorganisaties het voornemen om een kindcentrum te realiseren. Dit is nodig om een doorgaande leerlijn te faciliteren. In de huidige gebouwen is het realiseren van een kindcentrum niet mogelijk.

Nieuwbouw doet recht aan de wensen en eisen die aan een passende en duurzame onderwijsvoorziening gesteld worden. Daarnaast wordt er uitvoering gegeven aan het beleid van de gemeente als het gaat om het realiseren van een doorgaande leerlijn. 3.1 Als er geen MFA wordt gerealiseerd dan valt een belangrijke sociaal-maatschappelijke impuls weg voor benodigde wijkontwikkeling van Rijpelberg Het inhoudelijk en ruimtelijk verbinden van maatschappelijke voorzieningen (IKC en wijkhuis) in één MFA kan bijdragen aan het sociaal-maatschappelijk versterken van de wijk. Door de kindgerelateerde functies te combineren Gemeenteraad van Helmond

Blz. 5 van 10

met ondersteunings- en ontmoetingsfuncties voor alle wijkbewoners, kan er een voorziening ontstaan die de wijk een sociaal-maatschappelijke impuls geeft en de participatie en ontmoeting in de wijk verbetert. Als partners in de MFA samenwerken en gezamenlijk activiteiten ontwikkelen, ontstaat er een passender en inclusiever aanbod. Hierdoor zullen in de praktijk doelgroepen (kinderen en ouderen) verbonden worden, waardoor vereenzaming wordt tegengegaan en ontmoeting wordt gestimuleerd. 3.2 Zonder kinderopvang wordt afbreuk gedaan aan het concept van MFA Rijpelberg. Als er geen kinderopvang gerealiseerd wordt in het MFA dan wordt hiermee een belangrijke pijler onder het MFA vandaan gehaald. De beschreven doelstellingen voor het MFA worden dan niet gerealiseerd. 3.3 Zonder zorg- en ondersteuningsfunctie wordt afbreuk gedaan aan het concept van MFA Rijpelberg. Als er geen zorg- en ondersteuningsfunctie wordt toegevoegd aan het MFA dan wordt een belangrijke pijler van het MFA niet gerealiseerd. Ook zou de wijk dan onvoldoende toegerust zijn voor de problematiek die hier speelt.

Bovendien wordt niet gefaciliteerd dat de ketensamenwerking beter wordt tussen de maatschappelijke organisaties 4.1 Geen gymzalen betekent dat de gemeentevervoer moet organiseren om alsnog aan haar plicht om bewegingsonderwijs te faciliteren De gemeente heeft naast de wettelijke zorgplicht voor de schoolgebouwen, ook een zorgplicht om te zorgen voor ruimte voor het bewegingsonderwijs. Dit betekent dat er binnen een straal van maximaal 750 meter een gymzaal beschikbaar moet zijn om leerlingen van 6-12 jaar bewegingsonderwijs te laten volgen. Als die gymzaal niet beschikbaar is, dan dient de gemeente zorg te dragen voor een alternatief, concreet betekent dit vervoer naar een andere locatie. Aan vervoer van leerlingen kleven nadelen, kost extra tijd, vraagt extra vervoersbewegingen en er is binnen de gemeente nauwelijks ruimte (onder schooltijden) beschikbaar om bewegingsonderwijs te bieden. 5.1 Als het krediet niet wordt opgehoogd kunnen de projecten niet uitgevoerd worden De project gerelateerde kosten zoals tijdelijke huisvesting en sloopkosten zijn noodzakelijke kosten om de huisvestingsprojecten überhaupt uit te kunnen voeren. Sloop is nodig om een nieuw gebouw te kunnen realiseren op dezelfde locatie. Daarnaast is tijdelijke huisvesting ook noodzakelijk om de leerlingen tijdens de bouwperiode onderdak te bieden en het onderwijs doorgang te geven.

6.1 & 7.1 Het niet toepassen indexatie betekent dat er onvoldoende middelen zijn om de bouwprojecten te realiseren Gelet op de gestegen kosten is het nodig aanvullende middelen toe te kennen. Wanneer deze niet worden toegekend dan is het niet mogelijk de bouwprojecten te realiseren. 7.2. Het risico bestaat dat de jaarlijkse indexering te laag ingeschat is De stijging van de bouwkosten en daarmee de indexatie van de prijzen per vierkante meter zijn sinds 2020 explosief gestegen. Maar doordat de markt op dit moment onvoorspelbaar is, is de indexatie moeilijk in te schatten. Een indexatie van 2,4% is op dit moment het meest logisch om aan te houden vanwege de vastgestelde prijsindexatie in de gemeentebegroting 2024. Het exacte percentage en de financiële gevolgen hiervan worden meegenomen in de begroting. Het jaarlijks toepassen van een indexatie heeft tot gevolg dat er jaarlijks extra geld toegekend moet worden aan Onderwijshuisvesting gedurende de looptijd van deze projecten. 8.1 Wanneer het krediet niet wordt opgehoogd kan de realisatie van MFA Rijpelberg niet doorgaan. Bij het opstellen van het programma van eisen werd er vanuit gegaan dat beschikt kon worden over de aanvullende € 8,75 miljoen voor de huisvesting van verschillende functies. Zie hiervoor ook de kanttekeningen onder nummer 3.1 t/m 3.3.

9.1 Wanneer de extra gevraagde middelen niet worden toegekend kunnen niet alle projecten gerealiseerd worden Wanneer de extra gevraagde middelen niet toegekend worden kunnen niet alle projecten uit de huidige fase gerealiseerd worden. Er is dan enkel budget beschikbaar om vierkante meters onderwijs te realiseren. De overige beleidsmatige inzichten kunnen dan niet gerealiseerd worden. In dat geval zal het college binnen de beschikbare budgetten prioritering moeten aanbrengen.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 6 van 10

8.2 Bij het toekennen van dit extra krediet is er minder financiële ruimte voor andere projecten in de gemeente Helmond Wanneer uw raad ervoor kiest om het extra krediet toe te kennen aan het IHP en MFA, dan betekent dit dat er voor andere projecten minder geld beschikbaar is. De gemeente Helmond staat de komende jaren voor meerdere grote financiële uitdagingen. Financiën De gebruikte normbedragen in dit voorstel gaan uit van een marge voor onvoorzien. Bij het opstellen van de begroting voor een project wordt de post onvoorzien voor dat betreffende project concreet bepaald. Overige onvoorziene omstandigheden kunnen niet realistisch binnen het project geraamd worden. Die onvoorziene omstandigheden maken dan ook geen deel uit van dit voorstel. Om alle onderdelen, zoals omschreven in de inhoudelijke keuzeparagraaf, te kunnen realiseren wordt er een aanvullend krediet gevraagd van afgerond € 24,5 miljoen. Dit is een trapsgewijze ophoging van de jaarlijkse kapitaallasten tot € 1,6.miljoen. De totale omvang van het benodigde krediet om alles uit te kunnen voeren is € 57,7 miljoen. Op dit moment is er een krediet beschikbaar van € 33.250.000. Benodigd krediet uitvoering projecten Onderdelen Miljoen Onderwijs € 30,00 Gymzalen € 7,50 Kinderopvang € 7,3* Wijkhuis € 4,50 Indexatie € 8,40 Totaal

€ 57,70

*Tegenover deze investering staan huurinkomsten van de kinderopvangorganisaties tegenover. Beschikbare kredieten en tekort IHP

€

12.250.000

MFA Rijpelberg

€

21.000.000*

Totaal beschikbaar krediet Verschil

€ €

33.250.000 -24.448.000

tekort

*De kansrijke investering als onderdeel van het krediet MFA Rijpelberg is als beslispunt 8 opgenomen in dit voorstel

In onderstaande tabel de jaarschijven van de investeringen van het krediet onderwijshuisvesting. t Hout OBS Hart van het Hout MFA Rijpelberg De Korenaer Totaal

€ € € € €

2024 520.000 200.000 720.000

€ € € € €

2025 1.017.000 551.000 440.000 2.008.000

€ € € € €

2026 5.506.000 630.000 6.136.000

€ € € € €

2027 806.000 4.415.000 14.465.000 2.933.000 22.619.000

€ € € € €

2028

6.598.000 15.224.000 4.399.000 26.221.000

€ € € € €

Totaal 7.849.000 11.764.000 29.689.000 8.402.000 57.704.000

Investeringen t/m 2026 komen uit huidige IHP en zitten reeds dus in het kapitaallastenplafond. In 2027 zijn kapitaallasten ook nog € 0, omdat in dat jaar de 1e gereedmelding (OBS ’t Hout) is en de kapitaallasten starten in het kalenderjaar na het gereed melden met afschrijven. Verder vooruit gekeken blijkt natuurlijk de totale impact van het gevraagde extra krediet op de kapitaallasten pas met ingang 2029 (€ 1,6 miljoen).

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 7 van 10

Effect kapitaallastenplafond *

2025

2026

2027

Vrije ruimte zonder gevraagd krediet**

€ 3.000.000

€ 370.000

-€ 325.000

Ophoging kl-plafond obv besluitvorming bg 2024

-€ 3.300.000 € 1.000.000

Kapitaallasten extra krediet IHP Vrije ruimte na gevraagd krediet

2028

€ 77.000 € 3.000.000

€ 370.000

€ -325.000

€ -2.377.000

* De vrije ruimte in de begroting is incl. huidig IHP krediet. De kapitaallasten uit dit voorstel starten in 2028.

Benodigde kredieten IHP: Onderwijs vierkante meters prijspeil 2024

€ 17.265.000

Gymzalen

€ 3.600.000

Kinderopvang

€ 4.000.000

Indexatie 2,4%

€ 3.144.000

Totaal benodigd krediet (a)

€ 28.009.000

Beschikbare kredieten: IHP

€ 21.750.000

Waarvan voor Rijpelberg

-€ 9.500.000

Totaal beschikbaar krediet (b)

€ 12.250.000

Benodigd voor MFA Rijpelberg Benodigd MFA Rijpelberg (c)

€ 29.689.000

Beschikbaar voor MFA Rijpelberg Aandeel IHP

€ 9.500.000

Reserve CHN

€ 2.750.000

Kansrijk e investering begroting 2024*

€ 8.750.000

Totaal MFA Rijpelberg (d)

€ 21.000.000

TOTAAL Totaal nodig (a+c)

€ 57.698.000

Totaal beschikbaar (b+d)

€ 33.250.000

Verschil -€ 24.448.000 tekort *De kansrijke investering is als beslispunt 8 opgenomen in dit voorstel

De gemeente zou als investeerder/verhuurder kunnen optreden met een kinderopvangorganisatie als huurder, maar de gemeente gaat daarmee ook een belangrijk verhuurrisico aan, zoals verwoord onder de risico’s in dit voorstel. Zoals hierboven beschreven gaat het om grotendeels niet gedekte investeringen, deze zullen dus van invloed zijn op kapitaallastenplafond. Het IHP onderwijs is één van de grotere projecten van de gemeente. De verplichtingen om te komen tot een IHP zijn wettelijk bepaald, binnen het IHP zijn vervolgens keuzemogelijkheden die in de voorgaande paragrafen van dit voorstel worden toegelicht. Participatie & Communicatie Participatie is niet van toepassing op dit voorstel. Na vaststelling van de begroting zal de portefeuillehouder de schoolbesturen en andere betrokken partijen informeren over het besluit van uw gemeenteraad. Daarnaast gaat de portefeuillehouder in overleg met de schoolbesturen over de concrete uitvoering van de projecten. Uw raad wordt middels raadsinformatiebrieven en de gebruikelijke informatiestromen zoals rapportages op de hoogte gehouden van de (bouw)ontwikkelingen per school.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 8 van 10

Uitvoering en tijdspad Herijking IHP Het huidige IHP heeft een looptijd tot 2025 en bevat een uitvoeringsplan voor de periode 2019 - 2025. Door bovenstaande inhoudelijke uitgangspunten opnieuw vast te stellen, moeten we van het eerder vastgestelde tijdspad afwijken. Over de uitvoering van de beoogde projecten, dienen we nieuwe afspraken te maken met de betreffende schoolbesturen. Na besluitvorming in de raad worden deze gewijzigde afspraken met de schoolbesturen vastgelegd. Besluitvorming raad Besluitvorming van de raad is op een aantal momenten noodzakelijk. Hieronder geven wij weer wanneer en op welke wijze de raad betrokken wordt bij het proces. Wat Adviescommissie Raadsbesluit: Inhoudelijke kaders IHP en MFA Rijpelberg + financiële gevolgen Begrotingsbehandeling

Wanneer 1 oktober 2024 15 oktober 2024 5 november 2024

Burgemeester en wethouders van Helmond mevr. P.J.M.G. Blanksma–van den Heuvel burgemeester

mr. A.S. Meijer gemeentesecretaris

Bijlage 1. Wijzigingen IHP 2019 vs. 2024 (52033785)

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 9 van 10

Raadsbesluit Vergadering

78 15 oktober 2024

Gemeenteraad

De raad van de gemeente Helmond; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 28 mei 2024; gelet op de bepalingen van de Gemeentewet; besluit: 1. In te stemmen met het realiseren van kindcentra voor scholen voor primair onderwijs voor IHP Fase 1 en MFA Rijpelberg; 2. In te stemmen met nieuwbouw voor KC ’t Hout aan de Mahoniehoutstraat en KC In het Hart van het Hout aan de Dolfijnlaan; 3. In te stemmen met de realisatie van de volgende extra ruimtes voor MFA Rijpelberg; a. vierkante meters voor schoolplusfunctie, b. vierkante meters voor kinderopvang, c. 1 gymzaal met 2 gymvloeren en d. vierkante meters voor zorg & ondersteuningsfuncties. 4. In de stemmen met het realiseren van 2 gymzalen om bewegingsonderwijs mogelijk te maken waarvan één gymzaal voor bewegingsonderwijs in Mierlo-Hout en één voor VSO De Korenaer; 5. In te stemmen met het toevoegen van project gerelateerde kosten voor alle projecten in de lopende fase aan het krediet onderwijshuisvesting; 6. In te stemmen met het ophogen van het krediet voor onderwijshuisvesting wegens niet toegepaste indexatie over de jaren 2020 tot en met 2024; 7. In te stemmen met het hanteren van een indexatie voor het totale krediet voor onderwijshuisvesting tot en met 2028; 8.

In te stemmen de eerder als kansrijke investering aangemerkte gelden voor MFA Rijpelberg van € 8,75 miljoen toe te voegen aan het krediet voor MFA Rijpelberg; 9. In te stemmen met het aanvragen van extra krediet om de beslispunten 1 tot en met 7 te kunnen realiseren ten bedrage van € 24,5 miljoen totaal. Hiervan is € 15,8 miljoen bestemd voor onderwijshuisvesting en aanpalende zaken (krediet IHP) en € 8,7 miljoen voor krediet MFA Rijpelberg; 10. In te stemmen met het verwerken van bovenstaande besluitvorming in de concept begroting 20252028.

Aldus besloten in zijn openbare vergadering van 15 oktober 2024. De raad voornoemd, de voorzitter,

Gemeenteraad van Helmond

de griffier,

Blz. 10 van 10