RV 078 Brownfields en grootschalige logistiek (geamendeerd)

Raadsvoorstel Vergadering

78 (geamendeerd) 29 november 2022

Onderwerp Portefeuillehouder Afdeling College besluit Commissie Zaaknummer

Brownfields en grootschalige logistiek M.V. de Kort AOG, BJO, COM, FIN en IVA 8 november 2022 Adviescommissie 22 november 2022 51061493

Gemeenteraad

Aan de gemeenteraad,

Voorstel 1. In te stemmen met het standpunt dat nieuwvestigingen van grootschalige logistiek (> 3 hectare) in Helmond niet wenselijk is op het volledige areaal van de bestaande bedrijventerreinen in Helmond. 2. Hierbij een uitzondering te maken voor bestaande reeds gevestigde logistieke bedrijvigheid welke zich binnen nog nader te bepalen contouren op BZOB bevindt. 3. In het omgevingsplan voor BZOB in te zetten op het opnemen van de eis dat voor nieuwvestigingen van grootschalige logistiek binnen de contouren Brainport-gerelateerdheid noodzakelijk is.

Inleiding Voor de nieuwe bedrijventerreinen spraken we in de ‘Programmering nieuwe werklocaties SGE 2021’ als regio Zuidoost-Brabant en provincie af dat uitbreiding van grootschalige logistiek slechts op een beperkt aantal nieuwe terreinen kan plaatsvinden. De ontwikkeling van nieuwe terreinen noemen we Greenfields. Voor de regio ZuidoostBrabant zijn GDC Acht (Eindhoven) en Westfields fase 3 (Oirschot) aangewezen als mogelijke nieuwe locaties. Daarbij is de aanvullende voorwaarde gesteld dat logistieke vestigers/ ontwikkelingen op deze terreinen Brainportgerelateerd moeten zijn. Bij Brainport gerelateerde logistiek gaat het om de afhandeling van goederenstromen die worden gegenereerd door bedrijven uit de High Tech Sytems and Materials (HTSM) sector. Dit betreft grote ondernemingen als ASML, Philips,/Signify, DAF, maar ook toeleveranciers zoals VDL,-groep, Prodrive, NTS, et cetera. Marktpartijen kijken verder dan alleen de aangewezen nieuwe terreinen, de Greenfields, voor de vestiging van grootschalige logistiek. Ook de bestaande bedrijventerreinen, de zogeheten Brownfields, zijn interessant. Niet alle Brownfields zijn echter even geschikt of wenselijk voor herontwikkeling tot grootschalige logistiek. Tegelijkertijd zijn er bestemmingsplannen die de vestiging van grootschalige logistiek op deze terreinen vaak niet in de weg staan.

De provincie wil daarom samen met de regio’s afspraken maken over het voorkomen van ongewenste grootschalige logistieke ontwikkelingen op bestaande bedrijventerreinen. Wij stuurden u op 21 juli 2022 hierover een raadsinformatiebrief toe waarin het bovenstaande is toegelicht. De provincie heeft de colleges van B&W van de regio’s gevraagd om een reactie te geven op het Stec Groep onderzoek naar de vestigings- en herontwikkelingsmogelijkheden op Brownfields. Het rapport “Potentie herontwikkeling voor grootschalige logistiek op Brownfields” concludeert dat 1/3 van de Brabantse bedrijventerreinen voor de markt interessant is voor vestiging of herontwikkeling voor grootschalige logistiek. In het onderzoek adviseert Stec Groep om een aantal terreinen in Zuidoost-Brabant te gebruiken voor clustering van logistiek. Voor Helmond zijn de bedrijventerreinen Hoogeind en BZOB aangemerkt als geschikte locaties. Zoals aan u toegelicht in de raadsinformatiebrief hadden wij een voorlopige eerste afweging gemaakt. Deze afweging hebben wij aan de provincie kenbaar gemaakt onder voorbehoud van besluitvorming door de gemeenteraad. Bestaande bedrijventerreinen als ongeschikt aan te wijzen voor vestiging van grootschalige logistiek kan betekenen dat de mogelijkheden van vigerende bestemmingsplannen worden ingeperkt. Daarmee is Gemeenteraad van Helmond

Blz. 1 van 6

sprake van een beleidswijziging waarover de gemeenteraad een besluit moet nemen. Daarom leggen wij onze afweging ter besluitvorming aan u voor middels dit raadsvoorstel. Beoogd effect voor gemeenteraad Ongewenste vestiging dan wel herontwikkeling van grootschalige logistiek op bestaande bedrijventerreinen voorkomen. Argumenten 1.1 Bedrijfsgrond in Helmond is schaars en andere locatie zijn beter hiervoor geëquipeerd. Grootschalige logistiek heeft veel ruimte nodig, zeker als het gaat om internationale distributiecentra kennen deze een (zeer) extensieve opzet. Andere locaties zoals in Eindhoven, Oirschot, Tilburg, Waalwijk en Venlo bieden hiervoor meer passende mogelijkheden en specifiek ingerichte bedrijventerreinen aan. De bedrijventerreinen Hoogeind en BZOB zijn daar niet specifiek op ingericht. Zeker het deels verouderde bedrijventerrein Hoogeind kent qua verkaveling en infrastructuur een meer fijnmazige opzet. Op dit terrein is de infrastructuur is zowel boven- als ondergronds niet berekend op het huisvesten van dergelijke grootschalige bedrijven. 1.2 Ruimtebeslag gaat ten koste van bedrijvigheid met meer werkgelegenheid, toegevoegde waarde en innovatie Er is binnen de gemeentegrenzen nauwelijks ruimte beschikbaar voor het laten uitbreiden van bestaande bedrijven en het aantrekken van nieuwe.

Ondanks dat een herontwikkeling, ook met logistiek, in sommige gevallen een ruimtelijke meerwaarde kan opleveren (nieuw voor oud), is er toch vooral sprake van verdringing binnen een al zeer krappe bedrijventerreinmarkt. Dit gaat koste van bedrijven met meer innovatie, werkgelegenheid en toegevoegde waarde. Het faciliteren van deze bedrijven is in de Economische visie Helmond 2030 als uitgangspunt genomen. Om de toegevoegde waarde van Helmond aan de Brainport te behouden en waar mogelijk uit te breiden is het wenselijk de ruimte intensief te gebruiken voor bedrijven met een lokale binding en functie binnen het ecosysteem en waardeketen van Brainport. Daarbij kan het eerst gedacht worden aan bedrijven in onze topsectoren Automotive, Foodtech en Slimme maakindustrie. De verhouding tussen het ruimtebeslag en de werkgelegenheidsfunctie is in bij grootschalige logistieke vestigingen relatief laag, mede door steeds verdergaande robotisering. Daarnaast is bekend dat voor het invullen van de arbeidsplaatsen de logistieke sector sterk afhankelijk is van arbeidsmigranten: bijna de helft van alle arbeidsmigranten in Nederland werkt in deze sector. Dat was de afgelopen jaren al zo en de krapte op de arbeidsmarkt versterkt dit nog. Dit leidt ook tot druk in de woningbouw.

Ondanks dat voor de schaalsprong ook migratie nodig zal zijn, is het in de huidige omstandigheden in de woningmarkt niet wenselijk om hier met een stimulerend effect nog extra druk op te leggen. Bovendien kan hier weinig sturing op gegeven worden. 1.3. Knelpunten in de infrastructuur De toenemende congestie op de provinciale wegen (N270, N279, N612) rondom Helmond biedt weinig ruimte voor functies met een grote verkeer aantrekkende werking. Het toevoegen van vrachtverkeer is mogelijk, maar zal extra druk op het wegennet veroorzaken. Zeker meer richting het noorden op Hoogeind is dit niet passend bij de verkeersstructuur. Ten noorden van de Vossenbeemd is de ruimtelijke opzet van Hoogeind kleinschaliger qua verkaveling en vastgoed. Ook sluit het noordelijk deel aan op gebieden met functies waarvan het niet wenselijk is om deze met grootschalige logistiek te combineren zoals woningen in Annawijk en Suytkade, winkelboulevard Engelseweg en FoodTech Campus of waar al andere ontwikkelingen uitgewerkt worden zoals het EHAD-terrein (stedelijk woon-werkmilieu, Induma en Senzer. Voor BZOB lijkt dit minder tot problemen te leiden. Hier zijn nu ook al grote logistieke spelers gevestigd. 1.4.

Veel gemeenten nemen vergelijkbaar standpunt in Uit een regionale inventarisatie blijkt dat het beleid voor grootschalige logistiek wat het SGE heeft opgesteld voor greenfields (nieuwe terreinen), ook zijn doorvertaling vindt naar de brownfields (bestaande terreinen). Gemeenten wensen de huidige situatie te respecteren, maar over het algemeen geen nieuwe grootschalige logistieke ontwikkelingen > 3 hectare toe te staan op de brownfields. Wanneer het op specifieke locaties wel wordt toegestaan, kan ook een waterbedeffect ontstaan. Dit wordt niet wenselijk geacht.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 2 van 6

2.1. Uitzonderingspositie bestaande logistieke bedrijvigheid BZOB Eerder gaven wij richting provincie aan dat het onwenselijk is om grootschalige logistiek nog langer toe te staan op de bedrijventerreinen van Helmond. In tegenstelling tot de suggesties die door Stec werden gedaan, was ons standpunt om zowel Hoogeind als BZOB van de lijst te schrappen. Ook andere gemeenten gaven aan hun Brownfields –die nog wel op de lijst van Stec staan- te schrappen. Volgens de provincie blijven er hierdoor echter te weinig brownfields over om de vraag van grootschalige logistiek te kunnen accommoderen. De provincie geeft aan geen voorbereidingsbesluit te nemen als er maar zo weinig brownfields op de lijst over blijven. Zonder voorbereidingsbesluit blijft grootschalige logistiek op de brownfields nog steeds mogelijk, tenzij gemeenten zelf het bestemmingsplan wijzigen. Hiermee gaat dan planschade gepaard welke wij –zonder provinciaal voorbereidingsbesluit- niet door kunnen leggen. Alle gemeenten zijn door de provincie gevraagd de mogelijkheden voor grootschalige logistiek binnen hun gemeentegrenzen nog eens nader onder de loep te nemen. Deze exercitie heeft ertoe geleid dat we voor Helmond tot de conclusie zijn gekomen dat deze bedrijfsactiviteiten voor wat betreft Hoogeind wat ons betreft nog steeds onwenselijk zijn. Zie ook bovenstaande argumentatie onder 1.3.

Anders ligt de situatie voor BZOB. Ons voorstel is om BZOB gedeeltelijk beschikbaar te houden voor het vestigingen van grootschalige logistiek, daar waar het locaties betreft waar nu ook al logistiek gevestigd is. De plekken worden met contouren aangegeven; andere plekken op BZOB vallen onder het voorbereidingsbesluit van de provincie, waardoor daar geen grootschalige logistiek meer mogelijk is en de planschade voor rekening van de provincie komt. We hoeven daarmee ook niet te vrezen voor een grote influx richting Helmond door logistieke bedrijven uit de hele regio. 2.2 Contouren BZOB vullen we later in Op de ontwikkeldag ligt straks een lijst voor heel Zuidoost-Brabant. Daar staan alle bedrijventerreinen op die 1) geheel voor logistiek beschikbaar zijn (bv GDC, Eeneind-West, Westfields), maar ook 2) die deels beschikbaar zijn voor logistiek (bv Kempisch bedrijvenpark, Ekkersrijt, BZOB). Laatst genoemde groep staat omschreven als gedeeltelijk beschikbaar. De lijst wordt als zodanig vastgesteld op de ontwikkeldag. Vervolgens mag elke gemeente aangeven hoe de contouren getekend worden. De provincie bemoeit zich hier in principe niet mee. Deze contouren worden vervolgens verwerkt in het voorbereidingsbesluit middels een kaart. Als dat gedaan is, dan kunnen wij als gemeente de instructieregels uit het voorbereidingsbesluit in het omgevingsplan verwerken.

3.1 Binnen de contouren willen we kiezen voor Brainport gerelateerdheid In wezen vormt het provinciale voorbereidingsbesluit een ‘deken’ waarmee een verbod op grootschalige logistiek over heel Brabant wordt gelegd. De terreinen waar logistiek wél wordt toegestaan worden als het ware hier ‘uitgeknipt’. Over deze uitgeknipte delen regelt het voorbereidingsbesluit niets, waardoor het niet mogelijk is om daar voorwaarden aan te koppelen. De huidige bestemmingsplanstatus blijft voor deze ‘uitgeknipte’ terreinen dus onverkort gelden. Eventueel op te leggen beperkingen (Brainport-gelieerdheid) moeten dan ook via een lokaal bestemmingsplan / omgevingsplan worden geregeld. Als we na het voorbereidingsbesluit de instructieregels uit het voorbereidingsbesluit in het omgevingsplan verwerken, dan nemen we daar ook de eis van Brainport-gelieerdheid in op, zodat enkel nog nieuwvestiging van grootschalige logistieke bedrijvigheid (binnen de contouren op BZOB) mogelijk is als deze ook een bijdrage levert aan het Brainport ecosysteem en de bijbehorende werkgelegenheid. Hierdoor kiezen we voor bedrijvigheid met een veel betere verhouding tussen het ruimtebeslag en de werkgelegenheidsfunctie dan het geval is bij “traditionele” logistiek.

3.2 Mogelijk planschade door extra eis De extra eis van Brainport-gerelateerdheid voor wat betreft nieuwvestiging van grootschalige logistieke bedrijvigheid binnen de contouren op BZOB valt buiten het provinciale voorbereidingsbesluit. Door deze eis op te nemen in het bestemmingsplan kan er mogelijk planschade voor rekening van de gemeente ontstaan. Deze is niet op voorhand in te schatten en er zal daarom voorafgaand aan de wijziging van de bestemming een planschadeonderzoek uitgevoerd moeten worden. Over in welke mate er planschade aan de orde is en op welke wijze deze impact heeft op de haalbaarheid, wordt in regionaal verband nog overleg gevoerd.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 3 van 6

Kanttekeningen 1.1 Het betreft beleid met betrekking tot toekomstige ontwikkeling; geen effect op lopende zaken Gevraagd wordt om in te stemmen met het standpunt dat nieuwvestigingen van grootschalige logistiek (> 3 hectare) in Helmond niet wenselijk is op het volledige areaal van de bestaande bedrijventerreinen in Helmond, met uitzondering van binnen nog te bepalen contouren op BZOB waar thans voor het grootste deel reeds logisiteke bedrijvigheid gevestigd is. Naast de onmogelijkheid van nieuwvestiging van grootschalige logisitek zijn er echter ook trajecten welke al in gang zijn gezet en die buiten de scope van het bovenstaande blijven. Zo valt te denken aan projecten waarvoor de bouwvergunning al is afgegeven, zoals ForFarmers, NextLevel (aan de Churchilllaan; 4,5 ha bebouwing op een perceel van net geen 7 ha) en Modexpress aan de Gerstdijk (2,6 ha) of de ontwikkeling van AM op Hoogeind (distributiecentrum van 24.000 m2, kavel van ca 3,2 ha).

1.2 Het is wenselijk afspraken te maken over het doorleggen van de planschade/ nadeelcompensatie Op de Omgevingsdag van december 2021 is gekozen voor één centrale gecoördineerde aanpak om de vestiging van grootschalige logistiek groter dan 3 hectare op ongewenste locaties te beperken c.q. te voorkomen. De provincie gaf daarbij aan dat door deze gecoördineerde aanpak eventuele schadeclaims voor rekening van de provincie komen. Het wijzigen van een omgevingsplan vormt echter de aanleiding om planschade te kunnen claimen. Dat betekent dat eventuele planschadeclaims bij de gemeente worden ingediend. De provincie geeft aan dat wanneer dit aanpassen van omgevingsplannen gebeurt op het verzoek van een hoger bestuursorgaan, dat de gemeente deze kosten kan doorleggen aan dat hogere bestuursorgaan. In dit geval de provincie. Zij baseert zich hierbij op artikel 13.3 lid 1 van de Omgevingswet. Het is wenselijk om de eerdere uitspraak van de provincie dat alle financiële gevolgen voor de provincie zijn, ook in duidelijke en juridisch houdbare afspraken tussen provincie en gemeenten worden vastgelegd en dat deze onderdeel uitmaken van de besluitvorming tussen regio en provincie op de Omgevingsdag van 21 december 2022.

1.3 Geen aanpassing omgevingsplan in afwachting voorbereidingsbesluit provincie De provincie zal in 2023 een voorbereidingsbesluit gaan nemen, zodat de planschade dan voor hun rekening is. Dit betekent dat we vooralsnog niets gaan opnemen hierover in bestemmingsplannen. Als het voorbereidingsbesluit genomen is door de provincie, dan kunnen wij plannen daar op aanpassen. Met de vooraankondiging van de provincie is dan al een zogenaamde voorzienbaarheid gecreëerd, waarmee eigenaren en gebruikers kunnen voorsorteren op een beleidswijziging.

Financiën Op de Omgevingsdag eind 2021 is door de regio en provincie besloten tot een gezamenlijke centrale aanpak. De provincie heeft daarbij aangegeven dat door deze gecoördineerde centrale aanpak de financiële gevolgen voor rekening van de provincie zijn. Dat vormde een belangrijke reden om in te stemmen met deze centrale aanpak. Zoals hiervoor aangegeven dienen hier duidelijke en juridisch houdbare afspraken tussen provincie en gemeenten gemaakt te worden, opdat hierover in de toekomst geen discussie kan ontstaan. Deze afspraken dienen onderdeel uit te maken van de besluitvorming op de Omgevingsdag van 21 december 2022. Communicatie De provincie wordt geïnformeerd over het besluit

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 4 van 6

Vervolg De provincie zal in 2023 een voorbereidingsbesluit gaan nemen, zodat de planschade dan voor hun rekening is. Dit betekent dat we vooralsnog niets gaan opnemen hierover in onze bestemmingsplannen. Als het voorbereidingsbesluit genomen is door de provincie, dan kunnen wij het omgevingsplan daar op aanpassen.

Burgemeester en wethouders van Helmond

burgemeester mevr. P.J.M.G. Blanksma – van den Heuvel

secretaris H.J. de Ruiter

Bijlagen 1. Raadsinformatiebrief 74 van 21 juli 2022 2. Stec rapport- Potentie herontwikkeling voor grootschalige logistiek op brownfields

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 5 van 6

Raadsbesluit Vergadering

78 (geamendeerd) 29 november 2022

Gemeenteraad

De raad van de gemeente Helmond; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 8 november 2022; gelet op de bepalingen van de Gemeentewet;

besluit: 1. In te stemmen met het standpunt dat nieuwvestigingen van grootschalige logistiek (> 3 hectare) in Helmond niet wenselijk is op het volledige areaal van de bestaande bedrijventerreinen in Helmond 2. Hierbij een uitzondering te maken voor bestaande reeds gevestigde logistieke bedrijvigheid welke zich binnen nog nader te bepalen contouren op BZOB bevindt. 3. In het omgevingsplan voor BZOB in te zetten op het opnemen van eisen voor nieuwvestigingen van grootschalige logistiek binnen de nog nader te bepalen contouren. En deze aanvullende eisen in een separaat voorstel met de raad te bespreken.

Aldus besloten in zijn openbare vergadering van 29 november 2022. De raad voornoemd, de voorzitter,

Gemeenteraad van Helmond

de griffier,

Blz. 6 van 6