RV 077 Wijziging GRR Blink i.v.m. toetreding Son en Breugel en naamswijziging Suez in Prezero

Raadsvoorstel Vergadering

77 16 november 2021

Onderwerp

Wijziging GRR Blink i.v.m. toetreding Son en Breugel en naamswijziging Suez in Prezero G.L.C.C. van den Waardenburg S&B, IBOR, FIN 28 september 2021 Adviescommissie 19 oktober 2021 50665996

Portefeuillehouder Afdeling College besluit Commissie Zaaknummer

Gemeenteraad

Aan de gemeenteraad,

Beslispunten I. Toestemming te geven aan het college van burgemeester en wethouders tot het treffen van een gewijzigde gemeenschappelijke regeling BLINK (met als citeertitel “gemeenschappelijke regeling Blink 2022”) als gevolg van toetreding van de gemeente Son en Breugel per 1 januari 2022 tot de gemeenschappelijke regeling BLINK en de naamswijziging van Suez in PreZero, onder voorbehoud van positieve besluitvorming van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over het verlenen van een eventuele machtiging aan PreZero Gemeentelijke Dienstverlening B.V. om deel te mogen nemen aan voornoemde Gemeenschappelijke regeling. II. Akkoord te gaan met de ontwerp-begrotingswijziging 2022 van Blink en aan het Dagelijks bestuur van Blink kenbaar maken dat u hierover geen zienswijze indient.

Inleiding In 2001 hebben Watco Gemeentelijke Dienstverlening B.V. en de bevoegde bestuursorganen van de gemeente Helmond de gemeenschappelijke regeling Blink getroffen. Per 1 juli 2001 hebben de bevoegde bestuursorganen van de gemeente Gemert-Bakel zich hierbij aangesloten. Voor deelname aan de gemeenschappelijke regeling door een privaatrechtelijke rechtspersoon is bij koninklijk besluit aan Watco Gemeentelijke Dienstverlening B.V. een machtiging verstrekt die via Sita Gemeentelijke Dienstverlening BV.is overgegaan op de rechtsopvolger Suez Gemeentelijke Dienstverlening B.V. (SGD). In de achterliggende jaren zijn tot deze gemeenschappelijke regeling toegetreden de gemeenten Asten, Deurne, Heeze-Leende, Laarbeek, Nuenen ca. en Someren. Dat heeft steeds geleid tot gedeeltelijke herzieningen. De gemeenschappelijke regeling is voor het laatst gewijzigd in 2017 (t.g.v. toetreding Heeze-Leende) en is in werking getreden op 1 augustus 2017. Burgemeester en wethouders van Son en Breugel hebben inmiddels gevraagd om toe te mogen treden tot de regeling Blink. Door het Algemeen Bestuur van Blink is hierop positief gereageerd. Toetreding van Son en Breugel noodzaakt tot een wijziging van de Gemeenschappelijke regeling. De voorliggende gewijzigde gemeenschappelijke regeling reiniging Blink 2022 is een collegeregeling waaraan PreZero Gemeentelijke Dienstverlening B.V.

als privaatrechtelijke rechtspersoon deelneemt. PreZero is de nieuwe naam van Suez. Ook die naamsverandering is een aanleiding de Gemeenschappelijke regeling te wijzigen. In de paragraaf met kanttekeningen gaan wij hier nader op in. In de collegeregeling zijn geen raadsbevoegdheden zijn ingebracht. In de regeling zijn in 2015 wel enkele bepalingen opgenomen die voortvloeien uit de toenmalige Wijzigingswet Wet gemeenschappelijke regelingen die de raden van de deelnemende gemeenten een formele positie geven. Controle en beïnvloeding zijn daarmee mogelijk. Gemeenteraad van Helmond

Blz. 1 van 6

De ervaring leert dat het bij collegeregelingen van belang is dat een goede communicatie op gang komt met de raden van de deelnemende gemeenten. Transparantie bij de taakuitvoering vergroot de onderlinge betrokkenheid. Op grond van artikel 1 tweede lid Wet gemeenschappelijke regeling (Wgr) moet uw raad toestemming verlenen aan ons college alvorens wij kunnen besluiten tot het treffen van een gewijzigde (ingeval van Son en Breugel tot het treffen van een gemeenschappelijke regeling) van deze gemeenschappelijke regeling. De thans gevraagde toestemming kan slechts geweigerd worden wegens strijd met het recht of het algemeen belang. Het is uw raad wettelijk niet toegestaan voorwaarden te verbinden aan het verlenen van toestemming. Onder de weigeringsgrond 'strijd met het recht' valt strijd met zowel het geschreven recht als het ongeschreven recht. Onder de weigeringsgrond 'strijd met het algemeen belang' vallen die gevallen waarin de grond voor onthouding van toestemming niet nauwkeurig in de wet kan worden gespecificeerd. Het gaat hier bijvoorbeeld om de situatie dat uw raad meent dat het ondoelmatig is om ten aanzien van de desbetreffende belangen samen te werken met andere gemeenten of dat uw raad meent dat de bevoegdheid zich niet leent voor gezamenlijke behartiging.

Beide weigeringsgronden achten wij ten aanzien van de gemeenschappelijke regeling reiniging Blink 2022 niet aanwezig. Beleidsmatige context De colleges hebben op basis van het bepaalde in de gemeentelijke Afvalstoffenverordening, ieder voor zich, besloten Blink aan te wijzen als inzameldienst voor het ophalen van huishoudelijke afvalstoffen en KWD bedrijfsafvalstoffen, zoals bedoeld in de Afvalstoffenverordening. Blink is dientengevolge bevoegd tot het inzamelen van huishoudelijke afvalstoffen als bedoeld in de artikelen 10.21 eerste lid en artikel 10:22 eerste lid Wet milieubeheer. Voorts worden door de deelnemende gemeenten bij Blink taken neergelegd op het terrein van de vervulling van overheidstaken op het vlak van inzameling, sortering, vermarkting en (eind)verwerking van (grondstoffen in) grof en fijn huishoudelijke afvalstoffen, gladheidsbestrijding en reiniging. Dit alles gebeurt op basis van bilaterale afspraken tussen de deelnemende gemeenten en Blink. In financieel opzicht worden deze afspraken opgenomen in de programmabegroting en in de jaarrekening van de deelnemende gemeenten. PreZero faciliteert door de inzet van kennis, materieel en medewerkers de samenwerking. Hiervoor is een verrekenmodel ontwikkeld.

In financieel opzicht blijven de gemeenteraden in positie omdat zij jaarlijks hun zienswijze kenbaar kunnen maken over de ontwerpbegroting en het daaraan ten grondslag liggend bedrijfsplan. Dat bedrijfsplan komt tot stand in overleg tussen het dagelijks bestuur van het openbaar lichaam en de colleges van burgemeester en wethouders van de deelnemende gemeenten. Hierin worden de afspraken per gemeente vastgelegd. Elk college van burgemeester en wethouders en elk individueel collegelid is daarop in de eigen gemeente aanspreekbaar. Door toezending van de jaarrekening van het openbaar lichaam wordt achteraf verantwoording afgelegd. Eerder is dat intern gebeurd bij de aanbieding van de jaarrekening door het Dagelijks bestuur aan het Algemeen bestuur van het openbaar lichaam. Om praktische redenen heeft het Dagelijks bestuur van Blink ervoor gekozen de besluitvorming rondom de wijziging van de gemeenschappelijke regeling parallel te laten lopen met het besluitvormingsproces over de begrotingswijziging van Blink. In de door Blink toegezonden ontwerp-begrotingswijziging is de toetreding van Son en Breugel financieel vertaald.

Hoewel de begrotingswijziging niet tot een grotere financiële bijdrage van onze gemeente aan Blink leidt, heeft het dagelijks bestuur besloten een voorhangprocedure bij de raden te volgen alvorens door het Algemeen bestuur een besluit te laten nemen over vaststelling van de begrotingswijziging. Omdat de toetreding van Son en Breugel geen nadelige financiële implicaties voor onze gemeente heeft, is het voorstel aan de raad om akkoord te gaan met de gepresenteerde ontwerpbegroting en hierover geen zienswijzen in te dienen bij het Dagelijks bestuur van Blink. De memo “Integrale afweging ten aanzien kosten en organisatie Ontwerp begroting 2022” biedt u nadere informatie.

Beoogd effect 1. Door de deelnemende gemeenten en PreZero is een gezamenlijke uitvoeringsorganisatie opgericht in de vorm van een openbaar lichaam voor de uitvoering van gemeentelijke taken op het terrein van de Gemeenteraad van Helmond

Blz. 2 van 6

afvalinzameling en reinigingstaken die bij wet - in het bijzonder de artikelen 10.21 en 10.22 van de Wet milieubeheer - aan de deelnemende gemeenten zijn opgedragen en/of die voorvloeien uit de aan de gemeenten op grond van de Gemeentewet toevertrouwde zorg voor de eigen huishouding op het terrein van het milieu, zoals benoemd in de Wet milieubeheer. Door samen te werken wordt beleidsoptimalisatie nagestreefd. 2. De gezamenlijke uitvoeringsorganisatie opereert in een dynamische beleidsmatige context die rekening moet houden met de ontwikkelingen in de markt. Naast pure inzameling van huishoudelijke afvalstoffen gaat het daarom ook om sortering, vermarkting en (eind)verwerking van (grondstoffen in) grof en fijn huishoudelijke afvalstoffen, de gladheidsbestrijding en de reiniging van de openbare ruimte van de deelnemende gemeenten. Door hieraan uitvoering te geven worden gemeentelijke beleidsdoelstellingen gerealiseerd tegen verantwoorde en transparante kosten.

Argumenten 1. De voorliggende gemeenschappelijke regeling is een collegeregeling. Dat betekent dat geen raadsbevoegdheden zijn ingebracht In de regeling zijn wel enkele bepalingen opgenomen die de raden van de deelnemende gemeenten een formele positie geven. Controle en beïnvloeding zijn daarmee mogelijk. 2. Het openbaar lichaam is opgezet als een gezamenlijk bezit van de deelnemende gemeenten en van PreZero. Gezamenlijk is men verantwoordelijk voor het functioneren ervan in een beleidscontext waarin zich een veelvoud aan veranderingen voordoen. Het afvalaanbod en de beleidsopvattingen over de verwerking en de mogelijkheden daartoe zijn voortdurend aan verandering onderhevig. 3. Het samenwerkingsconcept tussen de deelnemende gemeenten en PreZero heeft in de afgelopen jaren een positief beeld opgeleverd. Om die reden zijn de afgelopen jaren verschillende gemeenten toegetreden tot de gemeenschappelijke regeling Blink.

Kanttekeningen In het besluit dat wij aan uw raad ter vaststelling voorleggen is een voorbehoud gemaakt. Dat voorbehoud heeft te maken met het standpunt van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). Ambtelijk heeft het ministerie uitgesproken dat PreZero voor het deelnemen aan de Gemeenschappelijke regeling een machtiging nodig heeft van de minister van BZK. Zij verwijzen naar artikel 96, van de Wet gemeenschappelijke regelingen. In dat artikel is inderdaad een machtigingsvereiste opgenomen voor een private partij die wenst deel te nemen aan een Gemeenschappelijke regeling. Eerder (2001) is door de minister al een machtiging gegeven aan Watco Gemeentelijke dienstverlening B.V voor deelneming aan de Gemeenschappelijke regeling Blink. Die vennootschap is later overgenomen door Suez zonder dat daarvoor een machtiging is verlangd door BZK. Thans vindt een zelfde soort naamsverandering zonder verdere statutenwijziging plaats en is kennelijk wel een machtiging nodig. PreZero zal in haar verzoek aan de minister van BZK om een machtiging melding maken van de twijfels over de juridische houdbaarheid van de stellingname dat een machtiging nodig is. Het ligt in de lijn der verwachtingen dat PreZero niet op zeer korte termijn uitsluitsel krijgt van het ministerie.

Blink wil daar anderzijds ook niet op wachten, gelet op het belang van Son en Breugel om toe te treden tot Blink. Vandaar het voorbehoud. Zodra de minister een besluit heeft genomen over het verlenen van (of de noodzaak tot) een machtiging, zal het dagelijks bestuur van Blink ons daarvan op de hoogte stellen, eventueel vergezeld van een voorstel over de implicaties voor de besluitvorming over de gewijzigde gemeenschappelijke regeling Blink 2022.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 3 van 6

Financiën In de gewijzigde begroting Blink 2022 zijn een tweetal aanpassingen doorgevoerd: 1. Toetreding Son en Breugel 2. Nieuwe ontwikkelingen 1. Toetreding Son en Breugel De verwerking van de toetreding van Son en Breugel in de gewijzigde begroting 2020 leidt niet tot meerkosten voor de overige gemeentelijke deelnemers. De directe en indirecte kosten welke voor de dienstverlening voor Son en Breugel door Blink worden gemaakt, worden uitsluitend aan Son en Breugel in rekening gebracht. In totaal betreft dit € 1.599.000,=. Voor de indirecte kosten genereert de aansluiting van Son en Breugel op basis van de bij Blink toegepaste rekenmethode voldoende extra dekking voor indirecte kosten. Son en Breugel zal € 141.000 gaan bijdragen om de indirecte kosten af te dekken. In de besteding daarvan is rekening te houden/gehouden met het volgende: • Het invullen van de extra werklast voor de indirecte organisatie die de toetreding van Son en Breugel met zich brengt. Daarvoor benodigde dekking bedraagt € 128.000. Hiermee worden gedekt de extra werklast voor de indirecte organisatie (Management team, management ondersteuning, Bedrijfsbureau, Communicatie en advies) alsmede het aantrekken van extra formatie Opzichter Inzameling t.b.v. de werkzaamheden voor Son en Breugel • Het dekken van extra kosten van door PreZero te leveren faciliteiten en diensten van naar verwachting € 10.000.

Het voorgaande toont dat de toename van de indirecte kosten afgedekt wordt door de extra bijdrage van Son en Breugel. Ten aanzien van de directe kosten van Blink heeft de toetreding van Son en Breugel tot gevolg dat de Projectkosten voor de inzet van de waterstofvoertuigen (groot € 150.000) per deelnemende gemeente licht afnemen, omdat de kosten worden verdeeld naar rato van aantal huisaansluitingen van nu 9 gemeenten. De bijdrage hierin van Son & Breugel is in totaal € 9.000 (voor Helmond levert dit bv. een voordeel op van € 3.000). 2. Nieuwe ontwikkelingen Naast de toetreding van Son & Breugel zijn in de gewijzigde begroting 2022 ook de financiële gevolgen opgenomen naar aanleiding van nieuwe ontwikkelingen binnen de afval- en transportbranche, welk nog geen onderdeel waren van de oorspronkelijke begroting Blink 2022. De belangrijkste ontwikkelingen zijn: • Prijsstijging aanschaf mini-containers met minimaal 9% (verwachting stijging in 2022); meerkosten totaal € 20.000 • Voorgenomen overheidsmaatregelen; CO2-heffing. Hoe de uitvoering van deze heffing plaats gaat vinden is nog niet duidelijk. De maatregelen zullen een kostenverhogend karakter met zich mee gaan brengen. Rekening is gehouden met een verhoging van de verbrandingskosten met €5,- / ton; meerkosten totaal € 50.000 voor heel Blink.

Samenvattend betekent de toetreding van Son en Breugel en de meegenomen nieuwe ontwikkelingen 2022 dat • de begroting Blink totaal (oorspronkelijk € 20.784.000) met € 1.663.000 toeneemt (toetreding 1.599.000 en nieuwe ontwikkelingen € 64.000) tot een gewijzigde begroting voor 2022 van € 22.447.000. • het aandeel van Helmond (oorspronkelijk € 9.637.000) met € 25.000 toeneemt (zo goed als volledig t.g.v. nieuwe ontwikkelingen) tot een gewijzigd aandeel voor 2022 van € 9.662.000. Met de genoemde ontwikkelingen is al rekening gehouden bij het opstellen van de Programmabegroting 2022 (product huishoudelijk afval).

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 4 van 6

Communicatie De noodzakelijke communicatie is opgenomen in de vervolgstappen zoals hieronder benoemd.

Vervolgstappen 1. Na verkregen toestemming van de gemeenteraad en positieve besluitvorming van de minister over het verlenen van een eventuele machtiging aan PreZero, dient ons college te besluiten in te stemmen met het treffen van de gewijzigde gemeenschappelijke regeling en dient dit besluit bekend gemaakt te worden. 2. Aan het Dagelijks bestuur van Blink maken wij kenbaar dat uw raad geen zienswijzen indient over de ontwerp-begrotingswijziging. 3. Nadat alle deelnemers hebben ingestemd dient het college van burgemeester en wethouders van Helmond het besluit te nemen de gewijzigde gemeenschappelijke regeling bekend te maken waarna de wijziging op de beoogde datum van 1 januari 2022 in werking treedt. Wij verzoeken u om ons college toestemming te verlenen tot het wijzigen van de gemeenschappelijke regeling Blink conform het bij dit besluit horende en als zodanig gewaarmerkt concept. Het advies van de commissie Inwoners en de commissie Omgeving zal, na ontvangst, voor u ter inzage worden gelegd.

Burgemeester en wethouders van Helmond burgemeester mevr. P.J.M.G. Blanksma – van den Heuvel

secretaris H.J. de Ruiter

Bijlagen • Concept Gemeenschappelijke Regeling Reiniging Blink 2022 • Toelichting Gemeenschappelijke Regeling Reiniging Blink 2022 • Gevolgen toetreding Son en Breugel tot GR Blink; Integrale afweging ten aanzien kosten en organisatie • Ontwerp begroting Blink 2022

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 5 van 6

Raadsbesluit Vergadering

77 16 november 2021

Gemeenteraad

De raad van de gemeente Helmond; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 28 september 2021; gelet op artikel 147 tweede lid Gemeentewet en artikel 1 derde lid Wet gemeenschappelijke regelingen;

besluit: I. Toestemming te geven aan het college van burgemeester en wethouders tot het treffen van een gewijzigde gemeenschappelijke regeling BLINK (met als citeertitel “gemeenschappelijke regeling Blink 2022”) als gevolg van toetreding van de gemeente Son en Breugel per 1 januari 2022 tot de gemeenschappelijke regeling BLINK en de naamswijziging van Suez in PreZero, onder voorbehoud van positieve besluitvorming van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over het verlenen van een eventuele machtiging aan PreZero Gemeentelijke Dienstverlening B.V. om deel te mogen nemen aan voornoemde Gemeenschappelijke regeling. II. Akkoord te gaan met de ontwerp-begrotingswijziging 2022 van Blink en aan het Dagelijks bestuur van Blink kenbaar maken dat u hierover geen zienswijze indient.

Aldus besloten in zijn openbare vergadering van 16 november 2021. De raad voornoemd, de voorzitter,

Gemeenteraad van Helmond

de griffier,

Blz. 6 van 6