RV 077 Visie doorontwikkeling Food Tech Brainport

Raadsvoorstel Raadsvergadering Onderwerp Portefeuillehouder College besluit Zaaknummer

77 10 september 2024 Visie doorontwikkeling Food Tech Brainport M.V. de Kort 4 juni 2024 51743003

Gemeenteraad

Aan de gemeenteraad, Het college stelt u voor: De bijgevoegde visie op de doorontwikkeling van Food Tech Brainport, inclusief uitvoeringsagenda voor de periode 2024-2027, vast te stellen. Samenvatting In opdracht van de gemeente Helmond en de provincie Noord-Brabant, en in nauwe samenwerking met betrokken partners (Food Tech Brainport (hierna FTB), het bedrijfsleven, De Brabantse Ontwikkelings Maatschappij (hierna de BOM), Brainport Development en het onderwijs), is in 2022 een traject gestart om te komen tot een visie op de doorontwikkeling van FTB en een uitvoeringsagenda. Middels dit voorstel wordt uw raad gevraagd de bijgevoegde visie op de doorontwikkeling van FTB, inclusief uitvoeringsprogramma voor de periode 2024-2027, vast te stellen. Daarmee spreekt uw raad meerjarig commitment uit voor de doorontwikkeling van FTB. FTB kan op basis daarvan een subsidieaanvraag en plan van aanpak indienen om de visie te realiseren. Met het uitvoeren van het plan van aanpak wordt bijgedragen aan het realiseren van diverse ambities uit het ambitieakkoord 2026. Voorgaande besluitvorming · In november 2022 heeft uw raad een motie aangenomen om voor de behandeling van de voorjaarnota 2023 te komen met een voorstel over hoe invulling gegeven wordt aan de verdere doorontwikkeling van FTB en op welke wijze financiering voor dan nog minimaal 3 jaar geregeld wordt.

· In de programmabegroting 2024-2027 zijn voor drie jaar middelen gereserveerd voor de doorontwikkeling. Zie paragraaf financiën voor een verdere specificering. · Op 19 december 2023 is de voortgang ten aanzien van de visie op de doorontwikkeling besproken met uw raad in de opiniecommissie omgeving. Waarom Met het vaststellen van de visie voor de periode tot 2027, stelt de gemeenteraad een kader voor de doorontwikkeling van FTB. Het plan van aanpak dat is opgesteld door FTB, laat zien hoe FTB en het bedrijfsleven invulling willen geven aan de doorontwikkeling. De voortgang daarvan zal jaarlijks gemonitord worden. De visie draagt bij aan de realisatie van de economische visie 2030 van de gemeente Helmond. Die visie is in februari 2022 door de gemeenteraad vastgesteld. Daarnaast draagt het bij aan de ambitie uit het ambitieakkoord 2022-2026 om te komen tot een food campus rondom Food Tech Brainport. Argumenten 1.1 De visie past in diverse regionale, provinciale en landelijke agenda’s en beleidskaders. De visie op de doorontwikkeling van FTB sluit direct aan op de volgende agenda’s en beleidskaders: · · · · · ·

Helmondse Economische Agenda 2030 MRE Visie op werklocaties De Brainport Nationale Actieagenda Beleidskader Landbouw en Voedsel 2030 van de provincie Noord-Brabant De Innovatiecoalitie van de provincie Noord-Brabant Topteam Agri&Food MKB (EZK)

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 1 van 6

·

Novex de Peel.

Middels de visie en de uitvoeringsagenda wordt uitvoering gegeven aan deze agenda’s, omdat de activiteiten van FTB bijdragen aan doelstellingen op het gebied van duurzaamheid, economie en innovatie. Het gaat dan bijv. om gezond en kwalitatief goed voedsel, het terugdringen van verspilling van voedsel, de energietransitie, eiwittransitie, transitie van de landbouw en het behouden en uitbreiden van de werkgelegenheid. 2.1 Helmond heeft een belangrijke plek binnen een provinciaal en landelijk landschap van voedselinnovatie. In Nederland en in de provincie Noord-Brabant zijn een aantal regio’s waar innovatie met betrekking tot voedsel centraal staat. Het gaat dan bijvoorbeeld om de regio Wageningen (Food Valley), Greenport Venlo, regio Den Bosch en West-Brabant. Door alle betrokken partners (bedrijfsleven, onderwijs en overheid) is geconstateerd dat Helmond met FTB een unieke positie heeft in het provinciale en landelijke landschap van voedselinnovatie. "In Wageningen vinden ze iets uit en maken ze er een kilo van. Bij FTB vindt de opschaling plaats naar de markt". Het gaat bij FTB dus meer om de praktische toepassing en de vertaling naar de markt. De verschillende regio’s hebben ieder hun eigen kracht en kunnen elkaar daarmee aanvullen en versterken.

In de praktijk gaat dat vorm krijgen door middel van de samenwerking met Next Tech Food Factories van Brainport Development en doordat FTB is opgenomen in de Innovatiecoalitie Eiwittransitie van de provincie Noord-Brabant. Next Tech Food Factories Het programmabureau Next Tech Food Factories is opgericht door Brainport Development en Agri Food Capital, met steun van de provincie Noord-Brabant. De focus binnen Next Tech Food Factories ligt op de implementatie van geavanceerde technologieën die de efficiëntie en duurzaamheid van voedselverwerking verbeteren. Dit initiatief beoogt de toepassing van geavanceerde technologieën in de voedselverwerkende industrie te bevorderen door het oprichten van demonstratielocaties op diverse locaties in Nederland. Food Tech Brainport is geselecteerd als een van de demonstratielocaties. Innovatiecoalitie Eiwittransitie Vanuit de ambitie om duurzamere voedselketens te ontwikkelen, heeft Brabant een sterke groei doorgemaakt in het aantal bedrijven dat zich richt op procestechnologieën en voedselproductie-innovaties. In dit kader richt de provincie zich, via de Innovatiecoalitie Eiwittransitie, op de ontwikkeling en opschaling van hoogwaardige plantaardige proteïnen.

Deze inzet is gericht op het versterken van Brabant als een ideale locatie voor scale-ups in de sector van plantaardige voedselingrediënten, waarbij gebruik wordt gemaakt van lokale kennis, faciliteiten en toeleveranciers. Er wordt momenteel gewerkt aan een geïntegreerd ecosysteem dat een breed scala aan R&D-diensten biedt. Dit ecosysteem, onder de naam 'Brabant Scale Up Plant of Europe', is gericht op de preproductiefase en staat open voor zowel voedsel gerelateerde als circulaire non-food ontwikkelingen. Binnen het ecosysteem wordt samengewerkt op gebieden zoals business development, communicatie, actieve benadering van start-ups en mkb, gebruik van Europese fondsen, vestigingsbeleid, juridische zaken, en de signalering van nieuwe technologieën en marktontwikkelingen. Helmond wordt als belangrijk centrum gezien met Food Tech Brainport als fysieke hotspot en een aantal Helmondse bedrijven als kernbedrijven en facilitators. 3.1 Het bedrijfsleven en belangrijke (netwerk)partners hebben zich gecommitteerd aan de visie. Het afgelopen jaar zijn diverse gesprekken gevoerd met het bedrijfsleven over de manier waarop zij zich kunnen en willen committeren aan de doorontwikkeling van FTB. Het resultaat daarvan is dat de huidige bewoners van FTB het vertrekpunt zullen worden van de doorontwikkeling.

Het gaat om de bedrijven Bodec, Pascal Processing, Beefy Green, Carezzo, Food Design Solutions, Foodworkx, Het Subsidiehuis en RMF Europe. Vanuit de gedachte voor en door ondernemers, zullen zij het bestuur van de stichting van FTB gaan vormen. Daarnaast dragen ze ook financieel bij aan de doorontwikkeling. Het gaat daarbij om in kind middelen (uren en beschikbaar stellen faciliteiten) en cash. De gevestigde bedrijven en organisaties zullen samen met het netwerk en onder regie van een community manager, de strategie uitrollen die in bijgevoegd plan van aanpak is opgenomen. Belangrijke netwerkpartners zijn onder andere: Gemeenteraad van Helmond

Blz. 2 van 6

o

o

o

Food Connection Zuid: Food Connection Zuid is een ondernemersnetwerk dat zich richt op het versterken van de voedselverwerkende industrie in de regio. In de gesprekken die het afgelopen jaar gevoerd zijn met het bedrijfsleven, is geconstateerd dat een sterk ondernemersnetwerk belangrijk is voor de food sector en voor FTB. Vanuit die behoefte is Food Connection Zuid opgericht. Het is een startende community met in aanvang 15 kerngroepleden. Dit zijn 15 vooraanstaande ondernemers uit de voedingsindustrie. 14 daarvan zijn gevestigd in Helmond en de Brainport regio. De kerngroepleden streven ernaar om de sector op een toekomstbestendige manier vorm te geven. Food Connection Zuid is nauw betrokken geweest bij het opstellen van het plan van aanpak. Die interactie heeft inzichten gegeven in de marktontwikkelingen en – behoeften. De samenwerking met Food Connection Zuid zorgt ervoor dat Food Tech Brainport een breder gedragen ondersteuning krijgt van gevestigde voedselverwerkende bedrijven in de regio. Next Tech Food Factories. Zoals hierboven aangegeven is FTB een van de demonstratielocaties van het programmabureau Next Tech Food Factories. Het programma gaat een demonstratielijn opzetten bij FTB. Dat gaat bijdragen aan het versterken van het netwerk van FTB. Onderwijs.

De gevestigde bedrijven en betrokken organisaties beschouwen onderwijs als een cruciale pijler voor de ontwikkeling en innovatie binnen de voedseltechnologiesector. Door studenten al vroeg in hun studieloopbaan in contact te brengen met de sector, kunnen ze hen laten zien dat de food sector een aantrekkelijke werkplek is. FTB heeft in het verleden met een onderwijscoordinator al tal van activiteiten georganiseerd met verschillende hogescholen en universiteiten. Denk daarbij aan samenwerkingen met onderwijsinstellingen als HAS, Universiteit van Maastricht, TUE, WUR, Fontys, maar ook ROC Ter AA, en Summa College. Doordat de gevestigde bedrijven altijd al betrokken zijn geweest bij deze activiteiten, zullen deze op de huidige wijze voortgezet worden. Daarnaast zal vanaf het komende schooljaar samen met het lokaal voortgezet onderwijs een praktijkgericht programma voor vmbo-leerlingen uitgevoerd gaan worden. Het is een examenprogramma dat er op gericht is om leerlingen praktische kennis, vaardigheden en ervaringen op te laten doen. Onderwijsinstellingen nemen zelf de leidende rol binnen dit programma, met ondersteuning van de gevestigde bedrijven op het Food Tech Park, Food Connection Zuid en Brainport Development.

Bovenstaande partners dragen ook financieel bij aan het plan van aanpak. Het gaat daarbij om cash, uren, het inbrengen van machines en faciliteiten. 1.4 Middels het vaststellen van de visie wordt de motie van uw raad beantwoordt. In november 2022 heeft uw raad een motie aangenomen ten aanzien van de doorontwikkeling van FTB. Uw raad heeft toen gevraagd om te komen met een voorstel over hoe invulling gegeven wordt aan de verdere doorontwikkeling van FTB en op welke wijze financiering voor nog minimaal 3 jaar geregeld wordt. De financiering wordt nader beschreven bij het kopje financiën. 2.1 Het concept plan van aanpak laat zien hoe de visie uitgevoerd gaat worden. In de opiniecommissie van 19 december 2023 is uw raad meegenomen in de voortgang van de doorontwikkeling. Het bijgevoegde concept plan van aanpak laat zien hoe FTB de visie wil gaan uitvoeren. Kanttekeningen en risico’s 1.1 Het is aan FTB om de visie uit te voeren. Met het vaststellen van de visie op de doorontwikkeling van FTB is er een inhoudelijk kader waaraan subsidieverzoeken van FTB op inhoud getoetst kunnen worden. Het is echter aan FTB zelf om de subsidieaanvraag in te dienen en het plan van aanpak uit te voeren. Als gemeente hebben wij geen positie in de organisatiestructuur (governance) van FTB. Daardoor is er ook geen mogelijkheid om direct te sturen op de realisatie van de visie.

De visie en het plan van aanpak zijn echter in nauwe samenwerking met FTB, het bedrijfsleven en andere partners opgesteld. Daarnaast kunnen we middels een subsidieverlening wel indirect sturen door het opnemen van Gemeenteraad van Helmond

Blz. 3 van 6

voorwaarden. Een van de voorwaarden zal zijn dat FTB evaluatiemomenten organiseert om de voortgang te bespreken. 2.1 Het plan van aanpak wijkt op een aantal onderdelen af van het advies in het visiedocument. Het plan van aanpak wijkt op een aantal punten af van het advies in het visiedocument. Dat heeft onder andere te maken met recente ontwikkelingen, zoals de Innovatiecoalitie Eiwittransitie van de provincie Noord-Brabant en het programma Next Tech Food Factories van Brainport Development. In het bijgevoegde plan van aanpak wordt dat nader toegelicht. Kort samengevat gaat het erom dat FTB geen organisatie zou moeten zijn die, als zijnde een ontwikkelorganisatie, zelfstandig projecten uitvoert. Daarmee zouden zij de concurrentie aangaan met bestaande ontwikkelorganisaties in Noord-Brabant, zoals bijv. Brainport Development, Agri Food Capital en REWIN. In plaats daarvan wil FTB veel meer een hotspot zijn in een provinciaal landschap van voedselinnovatie. Een bruisende plek waar bedrijven en onderwijs elkaar ontmoeten en waar samengewerkt kan worden aan innovaties.. Hoewel het plan van aanpak op onderdelen afwijkt van het advies in het visiedocument, doet het niets af aan de inhoudelijke visie en de genoemde uitvoeringsopgaven. Met de inbedding van FTB in een provinciaal landschap van voedselinnovatie, profiteert FTB van een gezamenlijke aanpak.

3.1 De subsidieaanvraag van FTB moet juridisch getoetst worden. Het plan van aanpak is bijgevoegd bij dit raadsvoorstel om uw raad te laten zien hoe de visie uitgevoerd gaat worden. Na de vaststelling door uw raad is het aan FTB om een subsidieaanvraag in te dienen bij het college van B&W. De subsidieaanvraag dient juridisch getoetst te worden aan, in ieder geval, de staatssteunregels van de Europese Commissie alvorens daadwerkelijk subsidie te kunnen verlenen. Naar verwachting is er net als eerder sprake van staatssteun en kan deze steun rechtmatig verleend worden op basis van de Algemene groepsvrijstellingsverordening. In dat geval dient wel voldaan te worden aan diverse voorwaarden. Een van de voorwaarden is dat er sprake moet zijn van minimaal 50% private cofinanciering Het plan van aanpak geeft blijk van private cofinanciering, maar bij de structurele kosten is dat op dit moment nog geen 50%. Bij het indienen van het definitieve plan van aanpak zal FTB daar nog goed naar moeten kijken 4.1 Uitgangspunt voor de uitvoering van het plan is dat de stichting FTB met een schone lei kan beginnen. In het visiedocument is ook opgenomen wat er nodig is om van de huidige naar de toekomstige situatie te gaan. Daarvoor zullen met name op het gebied van governance en financiën een aantal zaken opgepakt moeten worden. Op dit moment heeft FTB bijvoorbeeld een stichting en een BV.

Het doel van FTB is om de BV op te heffen en door te gaan in de vorm van een stichting. In het visiedocument is opgenomen dat het ook de best passende organisatiestructuur is voor FTB. Voor het opheffen van de BV moet FTB echter met diverse partijen afspraken maken, aangezien er op de balans van de BV machines en technologieën zijn aangeschaft. Die zijn mede aangeschaft met investeringssubsidies van de gemeente Helmond en de provincie Noord-Brabant en een lening van de provincie. Daarnaast is er sprake van een negatief eigen vermogen in de stichting. Het bestaande bestuur zal hier de komende tijd, onder andere met de gemeente Helmond, afspraken over moeten maken. De verwachting is dat er sprake zal zijn van frictiekosten om van de huidige naar de gewenste situatie te komen. Bij de reservering van de financiële middelen is daarmee rekening gehouden. Bovengenoemde betekent echter niet dat er de komende periode niets gebeurt bij FTB. Gedurende 2024 zullen events, bedrijfsbezoeken en onderwijsactiviteiten gewoon worden georganiseerd door de gevestigde bedrijven en organisaties. De, bij het plan van aanpak, bijgevoegde begroting dekt de activiteiten vanaf het moment dat het college een positief besluit heeft genomen over de subsidieaanvraag.

Financiën Voor het realiseren van de visie op de doorontwikkeling heeft u eerder, onder voorbehoud van goedkeuring van de visie, de volgende bedragen gereserveerd in de programmabegroting 2024-2027(p.78) binnen het programma 3: Economisch vitaal en aantrekkelijk (4.3.1 Topsectoren / stedelijke werkmilieus): 2024: € 450.000

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 4 van 6

2025: € 300.000 2026: € 250.000 2027: nihil Het vaststellen van de visie heeft geen financiële consequenties. De nog te ontvangen subsidieaanvraag van FTB zal bij een positief besluit bekostigd worden uit bovenstaande gereserveerde middelen. Het zijn maximale bedragen en de hoogte van de subsidie wordt gebaseerd op de aanvraag en de uit te voeren activiteiten. Met het oog op de periode vanaf 2027, zal er begin 2026 een evaluatie worden gedaan. Participatie Samen met de provincie Noord-Brabant, en in nauwe samenwerking met betrokken partners (FTB, bedrijfsleven, Brabantse Ontwikkelings Maatschappij, Brainport Development en het onderwijs) heeft de gemeente Helmond de opdracht gegeven te komen tot een visie op de doorontwikkeling van FTB. De visie is tot stand gekomen aan de hand van werksessies die zijn gehouden met een zogenoemde kopgroep. Deze kopgroep bestond uit een vertegenwoordiging van: · FTB; · Het bedrijfsleven; · Brainport Development; · BOM. Tevens is input vergaard van verschillende groepen stakeholders, waaronder huidige en voormalige FTB’ers, (potentiële) afnemers, klanten, toeleveranciers en business partners, alsook van soortgelijke organisaties, kennisen onderwijsinstanties en overheden. Communicatie Het raadsbesluit zal gecommuniceerd worden met FTB.

Uitvoering en tijdspad Na de vaststelling van de visie door uw raad dient FTB een subsidieaanvraag en een definitief plan van aanpak in bij het college van B&W. Het college besluit vervolgens over het verlenen van een subsidie voor de uitvoering van de visie. Uw raad zal daarover vervolgens geïnformeerd worden. Daarnaast zal uw raad jaarlijks geïnformeerd worden over de voortgang. Procesinformatie en overige raadsinformatie  RIB 74.  Presentatie opiniecommissie omgeving (documentnummer 51707024). Burgemeester en wethouders van Helmond mevr. P.J.M.G. Blanksma–van den Heuvel burgemeester

mr. A.S. Meijer gemeentesecretaris

Bijlagen 1. Visie op de doorontwikkeling. 2. Concept plan van aanpak. 3. Concept begroting.

Raadsbesluit Vergadering Gemeenteraad van Helmond

77 10 september 2024

Gemeenteraad Blz. 5 van 6

De raad van de gemeente Helmond; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 4 juni 2024; gelet op de bepalingen van de Gemeentewet; besluit: De bijgevoegde visie op de doorontwikkeling van Food Tech Brainport, inclusief uitvoeringsagenda voor de periode 2024-2027, vast te stellen.

Aldus besloten in zijn openbare vergadering van 10 september 2024. De raad voornoemd, de voorzitter,

Gemeenteraad van Helmond

de griffier,

Blz. 6 van 6