RV 076 Besluitvorming ondertekening Convenant Regionaal Bedrijventerrein Brainport-Oost

Raadsvoorstel Raadsvergadering

76 10 september 2024

Onderwerp Portefeuillehouder College besluit Zaaknummer

Besluitvorming ondertekening Convenant Regionaal Bedrijventerrein Brainport-Oost M.V. de Kort 21 mei 2024 52011074

Gemeenteraad

Aan de gemeenteraad, Het college stelt u voor 1. In te stemmen met het bijgevoegde Convenant Regionaal Bedrijventerrein Brainport-Oost (RBT). 2. In te stemmen met de (maximale) garantstelling van € 300.000,-- , voor de duur van de werking van het Convenant. Indien er een beroep wordt gedaan op de garantstelling, dan vindt dekking plaats vanuit de Algemene Reserve. 1. Samenvatting Na het vastleggen van het voorkeursrecht door uw raad op het Helmondse deel van het beoogde regionale bedrijventerrein in december 2023, worden enkele samenwerkingsafspraken nu aan u voorgelegd. Deze samenwerking tussen de Peelgemeenten is vormgegeven met bijgevoegd convenant. Dit convenant is de opmaat naar de samenwerkingsovereenkomst (SOK), maar is nu noodzakelijk om de grondgebonden gemeenten (Someren en Helmond) enige comfort te geven in het geval dat – om wat voor reden dan ook – de samenwerking niet zou doorgaan. Het convenant voorziet erin dat de deelnemende gemeenten met elkaar de door de grondgebonden gemeenten gemaakte onrendabele top vergoeden. Dit is verwoord in artikel 4.5 van het convenant. 2. Voorgaande besluitvorming Op 7 december 2023 heeft uw raad het voorkeursrecht gevestigd op het Helmondse deel van het regionale bedrijventerrein. In Someren heeft dit op 14 december 2023 plaatsgevonden. In een geamendeerd raadsbesluit, is onder meer opgenomen: • het Wvg-gebied Lungendonk met ca.

50 ha verkleind wordt, zodat het combineerde Wvg-gebied Lungendonk-Varenschut dan 100 ha. (Bruto) bedraagt; • uiterlijk in de Somerense raad van juli 2024 een set van afspraken gepresenteerd wordt, met daarin ten minste een samenwerkingsovereenkomst, een exploitatiebegroting en een organisatie-opzet. De stuurgroep RBT heeft besloten om de samenwerking tussen de deelnemende gemeenten tot uitdrukking te brengen het bijgevoegde Convenant Regionaal Bedrijventerrein Brainport-Oost. De werkingsduur hiervan is tot 1 juli 2025, maar de stuurgroep is van mening dat een eerste proeve van de SOK eind 2024 beschikbaar moet zijn. Het convenant is dus bedoeld als voorloper van de SOK en geeft de stuurgroep de tijd om tezamen met alle stakeholders te komen tot een samenwerkingsmodel, inclusief een uitgewerkt governance-model en keuze voor een samenwerkingsvehikel. Daarnaast voorziet het convenant in een afsprakenkader, waarin het (financiële) risico voor elke deelnemer tot het moment van de totstandkoming van de SOK is gemaximeerd. Hierin voorziet het convenant in het Somerense amendement. In 2024 is door de RBT-projectorganisatie aan de drie onderdelen uit het conceptmodel voor de Somerense raad gewerkt.

Daarbij is geconstateerd dat voor een samenwerkingsovereenkomst (SOK) het belangrijk is dat de kring van definitief deelnemende partijen zich een eindoordeel moet kunnen vormen over een aantal belangrijke zaken, zoals het beoogde profiel van het terrein, de wijze van acquisitie, het governance model, de samenwerkingsvorm en de wijze van financiering. Deze werkzaamheden zijn in volle gang, maar zullen worden meegenomen in de SOK later dit jaar. Een belangrijke reden daarvoor is dat verdere optimalisatie werkzaamheden in planologische en financiële zin benodigd zijn, maar ook afspraken met SGE en de provincie, welke gericht zijn op lastenverlichting van de projectkosten en risico reductie, vergen tijd. Op basis hiervan wordt voorzien dat duidelijkheid over de inhoud en opzet van de SOK pas in het najaar 2024 te verwachten is. 3. Beoogd effect Dit convenant vormt de opmaat naar wat moet leiden tot een samenwerkingsovereenkomst (SOK). Als zodanig benadrukt het convenant het samenwerkingselement tussen de zes partners (zolang de kring der participanten ook Gemeenteraad van Helmond

Blz. 1 van 5

van buiten de Peelregio nog niet definitief is). Ook regelt het, in geval dat samenwerking in een regionaal bedrijventerrein niet tot stand komt, de onderlinge afspraak dat de convenant-partners zich gezamenlijk garant stellen voor de onrendabele top en bijkomende kosten vanwege aankopen die voortvloeien vanuit de Wvg-vestiging Lungendonk/Varenschut, voor wat betreft de periode dat er tussen hen nog geen samenwerkingsovereenkomst (SOK) is. Daarmee vormt het convenant een overbruggingsregeling om de grondgebied-gemeenten comfort te bieden zolang er nog geen definitieve SOK is. 4. Argumenten 1.1 Samenwerkende partners Dit betekent dat de in de convenant samenwerkende partners als dragende organisaties worden gezien. Toelating van andere (uitsluitend publieke) partners van buiten de Peel in de aanloop naar de SOK wordt als mogelijkheid opengehouden. Dat betekent niet dat toekomstige partijen automatisch de afspraken van dit convenant moeten volgen. Daarover moeten te zijner tijd afspraken worden gemaakt. 1.2 Nadere optimalisaties noodzakelijk Om tot een eerste inschatting te komen over een verwacht financieel resultaat is ingezet op een onderzoek naar een zo optimaal mogelijk uitgiftepercentage en zijn onafhankelijke grondprijsadviezen opgevraagd.

Daarnaast wordt met het Ontwikkelbedrijf van de provincie gekeken hoe de provincie kan bijdragen met een korting op de door ons gehanteerde marktconforme rente. Besluitvorming hierover dient echter plaats te vinden langs de weg van een wensen & bedenkingen procedure in Provinciale Staten, met een verwachte doorlooptijd tot eind van 2024. Door de projectorganisatie wordt verder gewerkt aan het optimaliseren van de project parameters. Dat zijn bijvoorbeeld: een gefaseerde ontwikkeling waardoor relatief dure verwerving verder in de tijd weggezet kan worden, relatief duur te verwerven percelen aan de rand van de N612 onderbrengen bij het MIRT-project van een eventuele verbreding van de N612, eigenaren met dure grondposities het recht van zelfrealisatie te gunnen, en waterberging realiseren buiten het plangebied. 1.3. Organisatieopzet Om tot een organisatieopzet te komen voor de fase na het convenant, is door bureau AKD geadviseerd over de geschiktheid van verschillende samenwerkingsvormen, een publiekrechtelijke samenwerking dan wel een privaatrechtelijke rechtsvorm (er wordt dieper ingegaan op de kenmerken van de verschillende typen gemeenschappelijke regelingen, de besloten vennootschap (BV), de coöperatie en de stichting). Plenaire bespreking in de stuurgroep hiervan komt aan de orde in de tweede helft van 2024, samenhangend met het uitwerken van de SOK en de begrotingsopzet.

1.4. Een ondertekend convenant De colleges van de Peelgemeenten hebben in mei 2024 een positief collegebesluit genomen over het convenant. Het convenant is vervolgens ondertekend door de wethouders EZ van de Peelgemeenten, waarmee voor de grondgebied-gemeenten de verlangde support tastbaar is gemaakt. 2.1 Risico gemaximeerd Het afwentelen van het risico van de onrendabele top als gevolg van een mogelijk stopzetten van het project wordt gemaximeerd. Dit is toegevoegd in artikel 4.5 van het convenant. 5. Kanttekeningen 1.1 Niet instemmen met Convenant. Het niet ondertekenen van het convenant heeft consequenties. Op de eerste plaats komt de samenwerkingsgeest van De Peelgemeenten onder druk te staan. Het samenwerkingsverband van de Peelgemeenten, juist opgericht om gemeente-overstijgende ontwikkelingen en projecten vanuit een gezamenlijke kracht aan te kunnen gaan, zal qua geloofwaardigheid en daarmee aan slagkracht inboeten. Het vermogen om toekomstige ontwikkelingen op subregionale schaal via het samenwerkingsverband aan te kunnen gaan, zal sterk worden ondermijnd. 1.2 Convenant verwerpen is mogelijk bedrijvigheid verliezen Op de tweede plaats brengt het niet ondertekenen van het convenant grote risico’s met zich mee.

Voor de grondgebied-gemeenten kan dit gebrek aan support ertoe leiden dat de Wvg niet gecontinueerd wordt waarmee de kans een regionaal bedrijventerrein te kunnen realiseren op de korte termijn verkeken is. Waarschijnlijk ook voor de lange termijn daar een alternatieve oplossing voor een aaneengesloten terrein niet voorhanden lijkt te zijn. Door de provincie is aangeven dat een opgesplitst terrein niet tot de mogelijkheden behoort. Ondernemers kunnen door de ontstane impasse als gevolg van het verwerpen van het convenant niet op Gemeenteraad van Helmond

Blz. 2 van 5

middellange termijn hun groeiplannen uitvoeren. Snelgroeiende en innovatieve bedrijven zullen zo mogelijk uit de Peelregio verdwijnen met verlies van hoogwaardige werkgelegenheid en technologie. De Peelregio blijft zo staan, of valt verder terug, en verliest daarmee de aansluiting met de Brainport-ontwikkeling. Breder dan het benoemde aspect van de overbrugging tot een samenwerkingsovereenkomst gaat het bij het ondertekenen van het convenant onderliggend om de ontwikkeling van een regionaal bedrijventerrein an sich, waar ondernemers van de regio De Peel en de oostflank van het SGE zich kunnen vestigen. Vooral kan hiermee ruimte geboden worden aan de groei van lokaal (stuwend) mkb bedrijven die nauw verbonden zijn met het high-techecosysteem van de Brainport, in de agrarische-, bouw- en (slimme) maakindustrie. Niet alleen is dit nodig om de groei in de regionale bedrijvigheid de komende jaren en decennia te kunnen faciliteren, ook gaat hierdoor doorstroming en schuifruimte ontstaan op de lokale bedrijventerreinen t.b.v. van startups en bedrijven die lokaal willen uitbreiden. De realisatie van een regionaal bedrijventerrein is een van de belangrijkste opgaves en kansen voor ‘Werken’ opgenomen in de ontwikkelstrategie De Peel en de belangrijkste actie voor de strategie Leef- en vestigingsklimaat in Economische Agenda De Peel 2022-2027.

Door de ontwikkeling behouden we De Peel als aantrekkelijke vestigingslocatie binnen Brainport (zowel voor bedrijven als bewoners). Het convenant is een noodzakelijke stap richting de SOK en uiteindelijke realisatie van het regionaal bedrijventerrein. 1.3. Effect afschaling De Somerense raad heeft in december 2023 de Wvg-Lungendonk onder voorwaarden bekrachtigd, waaronder dat het aanvankelijk gebied met ca. de helft afgeschaald wordt. Dit om tegemoet te komen aan bezwaren in de raad en onder bewoners o.a. om het beslag op flora en fauna te beperken. Het Wvg-gebied wat gehandhaafd is ten oosten van de weg de Lungendonk, bevat daarmee de duurdere verwervingen. Hoewel niet becijferd, is een bijkomend effect van de afschaling daarmee een minder gunstig grex-resultaat. 6. Financiën De kosten die moeten worden gemaakt vanwege de aankopen van onroerende zaken vanuit de WvG-vestiging Lungendonk/Varenschut door de grondgebied-gemeenten Someren en Helmond, vallen buiten de procesdoelen. De grondgebied-gemeenten zullen deze aankopen tot het moment van de SOK aankopen/financieren volgens hun eigen reguliere wijze. De waarden en bezittingen zullen te zijner tijd worden overgeheveld in het samenwerkingsvehikel. Daarvoor worden in de SOK de nodige afspraken opgenomen. De grondgebied-gemeenten lopen enkel risico in het geval de SOK – om wat voor reden dan ook – niet tot stand komt.

In dat geval voorziet het convenant in een afrekening van de onrendabele top, welke kosten in normale situaties niet zijn zouden zijn gemaakt. In het voorkomende geval wordt dit risico becijferd op basis van de gemaakte afspraken in het convenant. Het risico dat elke gemeente daarbij loopt is gemaximeerd tot € 300.000,-. Mocht de claim worden ingeroepen, dan zal in het voorkomende geval de Algemene Reserve als dekkingsgrond fungeren. Het geprognosticeerde (ruwe eerste) financiële resultaat van ca. € 25 miljoen verlies behoeft nadere optimalisatie. Deze resultaten dienen te worden verwerkt in de definitieve projectbegroting, welke te zijner tijd tezamen met de samenwerkingsovereenkomst (SOK) door de stuurgroep RBT begin 2025 aan de colleges wordt aangeboden voor definitieve besluitvorming tot samenwerking. Voor de goede orde wordt benadrukt dat het voorlopig geprognosticeerde verlies in geen enkel verband staat met het risico dat een gemeente nu loopt, indien en zolang de werkingssfeer van het convenant voortduurt. Dit verlies dient op de eerste plaats nog verder te worden geoptimaliseerd en op de tweede plaats maakt het projectresultaat te zijner tijd pas deel uit van de SOK. 7. Communicatie Na de ondertekening van het convenant door de colleges van de Peelgemeenten zijn de raden per RIB hierover geïnformeerd.

Externe communicatie vindt pas nu voor het eerst plaats nu de raden ook besloten hebben. Hiervoor is een persbericht opgesteld.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 3 van 5

8. Uitvoering Nu er een convenant aangegaan is door de colleges en het raadsbesluit van 4 juli jl. in Someren is genomen, werkt de stuurgroep tezamen met alle stakeholders verder aan een samenwerkingsmodel, inclusief een governance model, welke passend is voor de voorkeurskeuze van een samenwerkingsvehikel met rechtspersoonlijkheid. Meer duidelijkheid over de inhoud en opzet van de SOK is pas in het najaar 2024 te verwachten. De in het voorjaar nieuw aangetreden procesmanager werkt aan de opzet van een projectorganisatie en tevens aan de uitwerking van de overige “optimalisatie draaiknoppen”. Tevens zet hij onderwerpen als de verwervingsstrategie en het proces ontwerp/omgevingsplan verder in gang.

Naast de bestuurlijke kartrekker Tom Oomen (wethouder Financiën, economie, duurzaamheid en vastgoed te Deurne) is met de komst van de tweede bestuurlijke kartrekker (wethouder John Bankers uit Asten, portefeuille: Ruimtelijk Domein) de afstemmingsgroep weer volledig bemenst. Ook zijn er twee ambtelijke opdrachtgevers aangetreden: Robbert Halffman (gemeentesecretaris uit Deurne) en Nick Scheltens (gemeentesecretaris GeldropMierlo). Door deze aanwas is het project behoorlijk versterkt en wordt de planvormingsfase met vertrouwen tegemoet gezien.

Burgemeester en wethouders van Helmond

mevr. P.J.M.G. Blanksma–van den Heuvel burgemeester

mr. A.S. Meijer gemeentesecretaris

Bijlagen 1. Convenant Regionaal Bedrijventerrein Brainport-Oost 2. Raadsinformatiebrief 63-2024.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 4 van 5

Raadsbesluit Vergadering

76 10 september 2024

Gemeenteraad

De raad van de gemeente Helmond; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 21 mei 2024;

besluit: 1. In te stemmen met het bijgevoegde Convenant Regionaal Bedrijventerrein Brainport-Oost (RBT). 2. In te stemmen met de (maximale) garantstelling van € 300.000,-- , voor de duur van de werking van het Convenant. Indien er een beroep wordt gedaan op de garantstelling, dan vindt dekking plaats vanuit de Algemene Reserve.

Aldus besloten in zijn openbare vergadering van 10 september 2024. De raad voornoemd, de voorzitter,

Gemeenteraad van Helmond

de griffier,

Blz. 5 van 5