RV 069 Mobiliteitsvisie 2040

Raadsvoorstel Vergadering

69 26 september 2023

Onderwerp Portefeuillehouder Afdeling College besluit Commissie Zaaknummer

Mobiliteitsvisie 2040 A. Bonte OO 6 juni 2023 Adviescommissie 12 september 2023 51484936

Gemeenteraad

Aan de gemeenteraad,

Voorstel

1. De Mobiliteitsvisie Helmond 2040 vast te stellen Inleiding De Mobiliteitsvisie Helmond 2040 schetst het beeld van ons toekomstige mobiliteitssysteem en geeft aan wat er nodig is om dit beeld te realiseren. De Mobiliteitsvisie is geen blauwdruk, maar geeft de richting voor beleid en de toekomstige inrichting van de stad. Voor de eerste stappen staan concrete maatregelen klaar; die kunnen op korte termijn worden uitgevoerd. Voor andere stappen nemen we meer tijd, maar met de voorbereiding ervan wordt ook nu al begonnen. Dit alles om de verandering in het verplaatsingsgedrag zo snel mogelijk in gang te zetten en daarmee kwaliteit aan de stad toe te voegen voor alle inwoners. Dit wordt gedaan door de invulling van de mobiliteitsbehoefte te combineren met de hoogst haalbare ruimtelijke kwaliteit in de woon- en verblijfsomgeving, het faciliteren van een gezonde levensstijl en het bieden van de mogelijkheden voor iedereen om zich te kunnen verplaatsen. Dat gaat niet samen met de huidige dominante rol van de auto. Lopen en fietsen (actieve mobiliteit) worden in het verplaatsingsgedrag en in de buitenruimte leidend. Daarnaast moet openbaar vervoer en deelmobiliteit ruimer voorhanden komen. Dan kan de ruimte voor de auto in de stad geleidelijk kleiner worden en kan de vrijkomende ruimte worden heringericht voor lopen, fietsen en verblijven.

Participatie en bestuurlijk proces Op 28 maart 2023 heeft het college de concept Mobiliteitsvisie 2040 vrijgegeven voor de participatie. In de afgelopen periode zijn er diverse participatiebijeenkomsten georganiseerd met ondernemers, wijkraden, belangenorganisaties, inwoners en bestuurders uit de regio. De hieruit naar voren komende reacties zijn verwerkt in de bijgevoegde reactienotitie. Daarnaast heeft uw raadscommissie inbreng gegeven in de opiniërende raadsbijeenkomst. •

Hoofdlijn van de visie Door de meeste fracties wordt de noodzaak van een mobiliteitstransitie onderschreven. Met name het streven naar een kwalitatief hoogwaardigere buitenruimte krijgt brede steun. Ook de inzet op actieve mobiliteit (wandelen en fietsen) en openbaar vervoer wordt ondersteund. Over hoe om te gaan met autobereikbaarheid, en dan met name parkeren, lopen de meningen het sterkst uiteen.

•

Parkeren en autobereikbaarheid centrum Door veel fracties zijn zorgen uitgesproken over de toekomstige autobereikbaarheid van het centrum. Er wordt gevreesd dat het centrum met de auto in de toekomst niet meer te bereiken is. Op dat punt is de visie aangescherpt. Ook in de uitwerking van de visie zal dat een belangrijk aandachtspunt zijn. De visie zet in op

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 1 van 5

het verminderen van straatparkeren in het centrum, maar het uitgangspunt is dat er voor bezoekers van het centrum altijd voldoende ruimte in parkeergarages zal zijn. Om de garages beter vindbaar te maken zal er snel werk gemaakt worden van de suggestie van ondernemers in het centrum om een parkeerverwijssysteem in te voeren. Voor minder validen zal er ook op straat altijd voldoende parkeerruimte blijven. •

Markt en kermis Door enkele fracties is de zorg uitgesproken dat er met de uitvoering van de Mobiliteitsvisie geen plek meer voor de markt en kermis zal zijn in het centrum. Daar was de Mobiliteitsvisie niet duidelijk genoeg over. Op dat punt is de visie aangepast. Voor de markt en de kermis zal er altijd een plek in het centrum blijven.

•

Fietsen en OV Veel fracties bepleiten het steviger en sneller inzetten op het verbeteren van fietsvoorzieningen en openbaar vervoer. Het college zal daar in de uitvoering van de Mobiliteitsvisie invulling aan geven, bijvoorbeeld door het op korte termijn vergroten van de capaciteit aan bewaakte fietsenstallingen. Voor het openbaar vervoer zijn we – zoals door voor fracties geconstateerd – grotendeels afhankelijk van anderen. Het college voert gesprekken met de NS en ProRail over het verhogen van de frequentie op het spoor en met de provincie over het uitbreiden van experimenten met vraag afhankelijk vervoer.

•

Kasteeltraverse De toekomst van de Kasteeltraverse kreeg in de opiniecommissie veel aandacht. Het in de visie aangegeven streven om de verbinding stapsgewijs af te bouwen of zelfs geheel te laten verdwijnen wordt breed onderschreven. Over de wijze waarop lopen de meningen uiteen. Voor het afschalen van de Kasteeltraverse zijn diverse suggesties gedaan, uiteenlopend van versmalling tot aan ondertunneling. Aandachtspunt hierbij zijn de hoge kosten die sommige suggesties met zich meebrengen. Bij de uitwerking van de visie komt de toekomst van de Kasteeltraverse nadrukkelijk aan de orde. We zullen de suggestie uit de commissie verkennen of de Kasteelherenlaan en het toekomstige Houtsdonktracé een alternatief kunnen bieden wat leidt tot vermindering van het verkeer op de Kasteeltraverse, vooruitlopend op of in aanvulling op de realisatie van de robuuste randen. Over de keuze voor een variant zullen we te zijner tijd met u in gesprek treden.

•

Participatie Door alle fracties is het belang van goede participatie onderstreept, zowel over de Mobiliteitsvisie zelf als rond de uitvoeringsplannen die na de visie volgen. Door enkele fracties is gevraagd om inzichtelijk te maken wat er met de reacties in het participatieproces over de Mobiliteitsvisie is gedaan. In het bijgevoegde reactiedocument is dat in beeld gebracht. Bij de uitwerking van de visie in uitvoeringsplannen wordt het belang van participatie zo mogelijk nóg groter, omdat dan de keuzes worden gemaakt die direct merkbaar zijn in de leefwereld van onze inwoners en ondernemers. In lijn met het nieuwe (nog concept) Beleidskader Participatie stellen we hiervoor een startnotitie op voor het participatieproces, die wordt gedeeld met de gemeenteraad. Dat gebeurt in de tweede helft van 2023. Daarmee komen we tegemoet aan het belang dat uw raad hecht aan een zorgvuldig participatieproces.

Van concept naar definitieve visie Na vrijgave voor participatie op 28 maart hebben inwoners en andere belanghebbenden tijdens verschillende participatiebijeenkomsten, het mobiliteitsfestival in het Speelhuis en via de website van de gemeente gereageerd op de concept Mobiliteitsvisie. In totaal zijn er circa 300 reacties binnen gekomen. Alle reacties zijn op inhoud doorgenomen en voorzien van een gemotiveerd antwoord. Een aantal ingebrachte reacties heeft geleid tot aanpassing van de Mobiliteitsvisie, andere reacties zullen een plek krijgen in de uitvoeringsplannen. In de bijgevoegde reactienotitie is in beeld gebracht hoe er met de reacties wordt omgegaan.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 2 van 5

Uw Raad wordt voorgesteld de Mobiliteitsvisie 2040 Helmond vast te stellen en mandaat te geven voor de uitwerking van de in de visie omschreven koers voor mobiliteit in de stad op korte, middellange en lange termijn. Argumenten • Mobiliteit speelt een cruciale rol in het verbeteren van de leefbaarheid van de stad, zoals beoogd in onze omgevingsvisie. Door duurzame verplaatsingsmethoden te stimuleren kan de leefkwaliteit in de openbare ruimte substantieel worden verbeterd. De autonome ontwikkeling van de mobiliteit in de stad stuit namelijk op steeds meer problemen, onder andere op het gebied van ruimtegebruik, duurzaamheid en klimaatbestendigheid. Daarom is het nodig om de koers te wijzigen. Onder de noemer van 'mobiliteitstransitie' worden de schone actieve mobiliteitsvormen gestimuleerd en het gebruik van de auto voor individuele verplaatsingen, waarvoor goede alternatieven beschikbaar zijn, zoveel mogelijk beperkt. •

De visie heeft grotendeels betrekking op de situatie in het centrum van de stad. Reden hiervoor is dat wordt ingeschat dat in het centrum zich de meeste mogelijkheden voordoen om op relatief korte termijn al succes te behalen. Bovendien zijn maatregelen in het centrum voor (bijna) alle inwoners van Helmond van belang. Deze focus op het centrum wil niet zeggen dat de andere wijken van de stad niet in beeld zijn.

•

De regionale partners alsmede Provincie en Rijk zijn bezig met een vergelijkbare koerswijziging. "Traditioneel beleid" zal in de toekomst door deze partijen steeds minder worden ondersteund. Een goede afstemming met deze partners is van belang omdat de visie gemeentegrens overstijgend is.

•

Als gevolg van de Schaalsprong komen in de komende tijd ook op het gebied van mobiliteit vele opgaven naar voren. De verplaatsingsbehoefte zal bij een toenemend aantal inwoners vergelijkbaar stijgen. Het is geen optie om deze toename op basis van het traditionele verplaatsingsgedrag ruimtelijk en kwalitatief in te passen in de stad.

Kanttekeningen • De visie wordt gekenmerkt door een hoog ambitieniveau, overeenkomstig het ambitieakkoord van uw College. In vele reacties wordt hierop gewezen en worden hier vraagtekens bij gezet. In de praktijk moet blijken hoe dit ambitieniveau kan worden waargemaakt. Niet alleen hangt dit nauw samen met de tijdige beschikbaarheid van voldoende financiële middelen – waarvoor de gemeente vaak mede afhankelijk is van andere overheden – maar ook van de snelheid waarmee de gebruiker van het mobiliteitssysteem bereid is en in staat is om zijn verplaatsingsgedrag aan te passen. Daarom wordt de visie nadrukkelijk gepositioneerd als richtinggevend. De uitwerking in concrete maatregelen vindt plaats in het vervolg. Leidraad is daarbij het Meerjaren Uitvoeringsprogramma Mobiliteit. Gekoppeld aan dit programma worden steeds de integraliteit en de effectiviteit van de maatregelen bewaakt.

•

De visie is bewust kwalitatief ingestoken. Het wil een richting aangeven voor de uitwerking van mobiliteitsmaatregelen in de toekomst, samenhangend met de uitgangspunten in de Omgevingsvisie. Daarom is er voor gekozen in dit stadium nog geen kwantitatieve onderbouwing van de maatregelen op te nemen. In de uitwerking van de maatregelen gebeurt dat uiteraard wel en dan optimaal toegespitst op de vraagstelling. Indien daartoe aanleiding is, wordt de visie op basis van de uitkomsten (en nieuwe inzichten) op onderdelen bijgesteld.

•

Een mobiliteitstransitie vereist omvangrijke maatregelen die slechts gedeeltelijk binnen de reikwijdte van de gemeentelijke financiën kunnen worden opgevangen. Veel maatregelen zijn bovendien alleen functioneel indien zij regionaal worden opgepakt, en in sommige gevallen is het zelfs een verantwoordelijkheid van de regio of hogere overheden. Samenwerking met de regionale partners, Provincie en Rijk is daarom een absolute vereiste om de doelen van de Mobiliteitsvisie te bereiken, ook in financieel opzicht.

•

Mobiliteitstransitie kan alleen succesvol zijn als er structurele gedragsverandering aan ten grondslag ligt. Dit vereist veel inspanning vanuit de overheid zonder dat garanties voor succes kunnen worden afgegeven.

•

De omvang van de mobiliteitstransitie én de nauwe samenhang met tal van andere beleidsvelden vereisen een continue interne coördinatie van het aan de Mobiliteitsvisie gekoppelde uitvoeringsprogramma. Hoe deze interne coördinatie eruit zal zien zal nader worden uitgewerkt.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 3 van 5

•

De schaalsprong in de Brainport regio zorgt enerzijds voor een verzwaring van de transitieopgave, maar biedt anderzijds kansen om deze transitie snel op te starten.

•

Consensus met regionale gemeenten en provincie over het openbaar vervoer in de stad in relatie tot de regio, alsmede over de verkeersafwikkeling op de 'robuuste randen' is nodig.

Financiën • De financiering voor de maatregelen in de visie worden nader uitgewerkt in het 'Meerjaren Uitvoeringsprogramma Mobiliteit'. Voor een aantal korte termijnmaatregelen zijn op de gemeentebegroting middelen gereserveerd.

•

Voor een deel zijn de gereserveerde middelen dekkend, maar voor een deel zijn die ook nog ontoereikend. De visie vereist omvangrijke maatregelen die slechts gedeeltelijk binnen de reikwijdte van de gemeentelijke financiën kunnen worden opgevangen. Veel maatregelen zijn bovendien alleen functioneel indien zij regionaal worden opgepakt, en in sommige gevallen is het zelfs een verantwoordelijkheid van de regio of hogere overheden. Samenwerking met de regionale partners, Provincie en Rijk is daarom een absolute vereiste om de doelen van de Mobiliteitsvisie te bereiken, ook in financieel opzicht.

•

Door het Meerjarig Uitvoeringsprogramma Mobiliteit slim te combineren met programma's in andere beleidsvelden wordt de kans op externe financiering vergroot. Daarnaast wordt er maximaal ingezet op de financiering die al beschikbaar is gesteld, of dit op termijn wordt, vanuit de verschillende regionale en landelijke mobiliteitsfondsen.

Communicatie • Gekoppeld aan de Mobiliteitsvisie is een participatieproces doorlopen waarin inwoners, belanghebbenden en de regionale partners zijn geïnformeerd over de inhoud van de visie en de gelegenheid hebben gekregen hierop te reageren.

•

Na vaststelling van de Mobiliteitsvisie wordt de uitwerking ter hand genomen. Elk van de onderdelen van deze uitwerking gebeurd in samenspraak met belanghebbenden zoals dat volgens de gemeentelijke participatieregeling gebruikelijk is

Vervolg • Uitwerking van de visie in een Meerjaren Uitvoeringsprogramma Mobiliteit en afzonderlijke uitvoeringsprogramma's.

Bijlagen • Mobiliteitsvisie 2040 • Reactienotitie Concept Mobiliteitsvisie

Burgemeester en wethouders van Helmond burgemeester mevr. P.J.M.G. Blanksma – van den Heuvel

Gemeenteraad van Helmond

secretaris H.J. de Ruiter

Blz. 4 van 5

Raadsbesluit Vergadering

69 26 september 2023

Gemeenteraad

De raad van de gemeente Helmond; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 6 juni 2023; gelet op de bepalingen van de Gemeentewet;

besluit: 1. de Mobiliteitsvisie Helmond 2040 inclusief addendum RIB 140 vast te stellen

Aldus besloten in zijn openbare vergadering van 31 oktober 2023. De raad voornoemd, de voorzitter,

Gemeenteraad van Helmond

de griffier,

Blz. 5 van 5