RV 067 Voorjaarsnota 2024

Raadsvoorstel Raadsvergadering

67 18 juni 2024

Onderwerp Portefeuillehouder College besluit Zaaknummer

Voorjaarsnota 2024 M.V. de Kort 7 mei 2024 51996912

Gemeenteraad

Aan de gemeenteraad, Het college stelt u voor: de Voorjaarsnota 2024 vast te stellen.

Inleiding Halverwege de bestuursperiode brengen wij deze Voorjaarsnota uit. Twee jaar zijn we nu bezig om Helmond sterker te maken voor iedereen. Inmiddels heeft de koers die we met het Ambitieakkoord zijn ingeslagen, een vertaling gekregen in verschillende visies en concrete maatregelen. In de jaarverantwoording over 2023 doen we daarvan verslag. In de voorliggende Voorjaarsnota kijken we vooruit: welke accenten willen wij vanaf 2025 leggen en gaan we verder uitwerken in de komende meerjarenbegroting? Daarbij past een ‘winstwaarschuwing’. Er is financieel zwaar weer op komst. Weliswaar wordt het financiële doemscenario in de recente Haagse voorjaarsnota wat verzacht, maar we stellen tegelijkertijd vast dat taken en middelen van gemeenten vanaf 2026 ernstig uit balans worden gebracht door het Rijk. De dreiging van het ‘ravijnjaar’ in combinatie met de opwaartse druk op de kosten van het sociaal domein hangt al jaren als een zwaard van Damocles boven de financiën van elke gemeente in Nederland. De gesprekken tussen VNG en het demissionaire kabinet hebben er toe geleid dat de voorjaarsnota van het Rijk stappen laat zien voor gemeenten. De oploop van de opschalingskorting wordt structureel geschrapt, afspraken over aanvullende indexering voor zorgkosten en het versneld invoeren van de nieuwe financieringssystematiek vanaf 2024 zijn onderdelen van de voorjaarsnota van het Rijk.

Echter de financiële problemen van de gemeenten zijn daarmee niet opgelost. De voorstellen door het demissionaire kabinet zijn nog niet behandeld in de Tweede Kamer; de dreiging van bezuinigingen door een nieuw kabinet blijft bestaan. We zien kostenstijgingen op ons afkomen, terwijl de middelen uit het gemeentefonds vooralsnog lijken te dalen. Daarbij zijn er ook aanvullende middelen nodig voor autonome ontwikkelingen en zien we nog de nodige onzekerheden die impact kunnen hebben op onze financiële positie. De onzekerheid met betrekking tot de rijksinkomsten maakt dat we behoedzaam met de beschikbare middelen moeten omgaan. Wij blijven onze ambities waarmaken en blijven investeren in grote opgaven als kwaliteitsverbetering als gevolg van de schaalsprong en kwaliteitssprong, verduurzaming en maatschappelijke opgaven. Het meerjarenperspectief geeft nu nog geen sluitend beeld en dat hoeft ook nog niet bij een voorjaarsnota. Wel geeft het inzicht in waar we nu staan en hoe we verder invulling geven aan het ambitieakkoord. In 2025 is het financiële beeld nog positief. Vanaf 2026 verandert dat beeld en hebben we te maken met oplopende tekorten. In de begroting die we dit najaar presenteren, nemen we dan ook zeker ombuigingsvoorstellen/ bezuinigingen op.

In de voorjaarsnota hebben we een aantal aandachtspunten opgenomen, waarover we tijdens de behandeling van de voorjaarsnota het gesprek met u willen voeren. Op deze wijze brengen we u in positie om de kaderstellende rol te vervullen en richting te geven aan de programmabegroting 2025-2028.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 1 van 3

Het betreft o.a. de volgende punten: Wat zetten we komende periode in gang? In hoofdstuk 1. is opgenomen hoe Helmond er nu voor staat en op welke opgaven we ons de komende periode gaan richten. Er moeten belangrijke keuzes worden gemaakt, mede gezien het financieel meerjarenperspectief. De integrale afwegingen worden gemaakt bij de begroting van 2025 en verder. Bij de behandeling van deze Voorjaarsnota kunt u daar al richtinggevende uitspraken voor doen. Begrotingsadvies VNG In lijn met vorig jaar, heeft de VNG ook voor de programmabegroting 2025-2028 een begrotingsadvies uitgebracht. Het eerste deel is op 1 maart 2024 gepubliceerd, het tweede deel volgt na de meicirculaire 2024. Het advies uit het eerste deel op hoofdlijnen is: 1. Stel een reële meerjarenbegroting 2025-2028 op; 2. Bereid ombuigingen voor als de ingeboekte korting van € 3 miljard in het gemeentefonds vanaf 2026 niet wordt teruggedraaid. Breng deze zo goed mogelijk in kaart, maar zet ze nog niet in gang; 3. Presenteer deze gevolgen financieel en inhoudelijk zo scherp mogelijk. 4. Focus vooral op taken in medebewind; 5. Beschrijf in ieder geval de 5 meest significante ombuigingsmaatregelen en hun consequenties en geef deze door aan de VNG. Het advies van het VNG is om na te denken over ombuigingsmaatregelen, maar te voorkomen dat er te vroeg onnodige en onomkeerbare ombuigingen in gang gezet worden.

Wij nemen dit begrotingsadvies van de VNG over. Momenteel zijn we met de organisatie drukdoende om mogelijke ombuigingen uit te werken. Het is de bedoeling om met uw input op de Voorjaarsnota en het volledige overzicht van wensen en mogelijkheden, bij de begroting met een integraal voorstel te komen. Voor 2025 zorgen we in ieder geval voor een structureel sluitende begroting. Indexering Bij het opstellen van de programmabegroting is het uitgangspunt dat bepaalde budgetten worden geïndexeerd voor loon- en prijsontwikkelingen. Deze indexeringen zijn gekoppeld aan landelijke indexcijfers. Het gaat hierbij om de verwachte stijging van de personele lasten als gevolg van cao-aanpassingen en om de verwachte bijstelling van het prijsniveau van de opgenomen budgetten in de begroting. Hiermee worden deze budgetten geactualiseerd naar het loon- en prijsniveau 2025. We gaan bij de programmabegroting 2025 uit van de volgende indexeringen: • Indexering van subsidiebudgetten: 4,64% • Indexering van prijsgevoelige interne budgetten: 1,6% • Indexering van belastingtarieven, leges en heffingen: 2,8% • Indexering huuropbrengsten: PM • Indexering van eigen loonkosten: 3%

Woonlasten Het inflatiecorrectiepercentage voor belastingtarieven voor 2025 is berekend op 2,8%. Hiermee worden de meeste tarieven verhoogd. Uitzondering vormen de tarieven van rechten, die vallen onder een wettelijke beperking (met name riool- en afvalstoffenheffing) welke maximaal kostendekkend mogen zijn. Om de gevolgen van een tariefstijging in beeld te brengen zijn twee varianten uitgewerkt.

Burgemeester en wethouders van Helmond mevr. P.J.M.G. Blanksma–van den Heuvel burgemeester

mr. A.S. Meijer gemeentesecretaris

Bijlage: • Voorjaarsnota 2024.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 2 van 3

Raadsbesluit Vergadering

67 18 juni 2024

Gemeenteraad

De raad van de gemeente Helmond; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 7 mei 2024; gelet op de bepalingen van de Gemeentewet;

besluit: de Voorjaarsnota 2024 vast te stellen.

Aldus besloten in zijn openbare vergadering van 18 juni 2024. De raad voornoemd, de voorzitter,

Gemeenteraad van Helmond

de griffier,

Blz. 3 van 3