RV 064 Wijziging Verordening op de Raadscommissies - maximum aantal burgercommissieleden (gewijzigd exemplaar nav amendement)

Raadsvoorstel Vergadering

64 (gewijzigd exemplaar) 27 september 2022

Onderwerp

Wijziging Verordening op de Raadscommissies - Maximum aantal burgercommissieleden nvt Griffie nvt Adviescommissie 13 september 2022 50858338

Portefeuillehouder Afdeling College besluit Commissie Zaaknummer

Voorstel 1. 2. 3.

Gemeenteraad

Het maximale aantal burgercommissieleden te bepalen op 3 voor elke fractie; Fracties die ontstaan na afsplitsing geen recht te geven te geven op burgercommissieleden; De Verordening op de Raadscommissies Helmond 2018 hierop aan te passen.

Achtergrond en aanleiding Al langere tijd wordt door diverse fracties gevraagd of het aantal burgercommissieleden per fractie gewijzigd kan worden. Met name de kleinere fracties stellen aan de nu op grond van de verordening toegestane twee burgercommissieleden niet voldoende te hebben om het raadswerk adequaat te kunnen doen. De raad bepaalt zelf het aantal burgercommissieleden. Er zijn vier hoofdopties: a) Geen burgercommissieleden In deze optie hebben fracties geen burgercommissieleden. Raads- en commissievergaderingen worden door raadsleden gedaan. Eventuele ondersteuning, bijv. bij de voorbereidingen op vergaderingen, kunnen fracties zoeken bij vrijwilligers en/of daar middelen uit fractiebudget voor inzetten. b) Alle fracties evenveel burgercommissieleden De tweede optie is dat burgercommissieleden benoemd kunnen worden en dat voor elke fractie hetzelfde maximum geldt. De raad bepaalt dan dat maximum De raad kan ook besluiten dat burgercommissieleden benoemd kunnen worden, maar dat het aantal afhankelijk is van de grootte van de fractie. Dat kan op twee manieren gestalte krijgen. c) Grote fracties meer, kleine fracties minder burgercommissieleden In deze variant krijgen grote fracties meer burgercommissieleden dan kleine fracties. De grens wat “groot” is en wat “klein” bepaalt de raad, net als het daarbij behorende aantal.

Dit is de huidige regeling in Helmond, waarbij de grens ligt bij 4 raadsleden – fracties met 4 of meer raadsleden mogen 3 burgercommissieleden hebben, fracties kleiner dan 4 zetels mogen maximaal 2 burgercommissieleden hebben. d) Kleine fracties meer, grote fracties minder burgercommissieleden In de vierde optie is de verdeling naar rato van grootte van de fracties net omgekeerd: kleine fracties meer, grote fracties minder. De bijbehorende aantallen zijn weer aan de raad. Overwegingen en argumenten Zonder uitputtend te zijn kunnen de volgende overwegingen en argumenten inzake burgercommissieleden worden genoemd. Inhoudelijke overwegingen Er zijn ten minste drie argumenten om met burgercommissieleden te werken. In de eerste plaats is het werk en daarmee de werkdruk van lokale volksvertegenwoordigingen sterk is toegenomen en daarmee ook de Gemeenteraad van Helmond

Blz. 1 van 4

verantwoordelijkheden. Het is zoveel geworden, dat willen raden hun werk goed kunnen doen extra handen simpelweg nodig zijn. In de tweede plaats speelt bemensing een rol: in een stelsel waarin ook parallel wordt vergaderd is het voor kleine fracties een must om burgercommissiesleden te hebben, anders kunnen ze niet overal bij betrokken zijn. Het derde argument is dat burgercommissieleden een goede leerschool krijgen aangeboden: ze kunnen alvast het raadswerk leren en ervaren of het wat voor hen is. Dat maakt de rekrutering later gemakkelijker en komt de kwaliteit van de raad ten goede. Daar tegenover staan diverse argumenten die tegen het inzetten van burgercommissieleden pleiten. In ons representatieve stelsel kiezen burgers volksvertegenwoordigers, die zoals de naam al zegt de vertegenwoordiging vormen. Dan wringt het als vervolgens mensen zonder zo’n democratisch mandaat toch die volksvertegenwoordigende rol gaan vervullen, ook al is het “maar” in commissievergaderingen – daar wordt immers een belangrijk deel van de besluitvorming voorbereid. Bovendien leidt meer mensen ook tot meer werk voor het gehele bestuursapparaat: meer ondersteuning, meer technische of schriftelijke vragen, meer vergaderingen, etc.

Laat de raad datgene doen wat er qua daadwerkelijk gekozen capaciteit mogelijk is en daar de werkprocessen op inrichten, waarbij er dus ook een grens ligt aan de verwerkingscapaciteit – dan wordt een stuk maar wat later zelfs helemaal niet behandeld. En als een fractie te klein is om overal over mee te praten, dan moeten ze maar keuzen maken: de kiezer heeft hen niet voor niets zo klein gemaakt of gelaten. Financiële consequenties De financiële lasten zijn van belang, al loopt de weging ervan uiteen tussen “geen cent te veel” en “democratie kost geld”. Een burgercommissielid ontvangt een door het ministerie van BZK vastgestelde vergoeding, daarnaast zijn er nog wat kosten ivm ICT-zaken. In 2021 bedroegen deze kosten ongeveer € 4.500 per burgercommissielid. Er zijn ook indirecte kosten bestaande uit het extra beroep dat wordt gedaan op de ambtelijke ondersteuning, in het bijzonder de griffie: meer vragen om uitleg, hulp bij ICT, meer technische en schriftelijke vragen en vooral meer administratieve lasten i.v.m. de vergoedingen. Deze indirecte kosten zijn niet goed te kwantificeren. Aantal burgercommissieleden Kies je als raad voor burgercommissieleden dan kun je er eventueel voor kiezen om grotere fracties er meer te laten hebben en kleinere fracties minder. Daarmee wordt een groot aantal stemmen als het ware dubbel beloond: meer raadsleden en meer burgercommissieleden.

Zo kunnen ze het raadswerk extra gedegen doen. En voor kleine fracties geldt dan: stel maar prioriteiten, had je maar meer stemmen moeten behalen. Een argument voor de omgekeerde optie (grote fracties minder dan kleine) is een soort verdelende rechtvaardigheid: het is toch wel vervelend voor kleine fracties dat ze maar weinig stemmen hebben behaald en dat gaan we nu dan maar compenseren door hen extra burgercommissieleden toe te staan. Zowel de “bonus” op veel stemmen, als de compensatie voor weinig stemmen kan vanuit democratisch oogpunt verschillend worden beoordeeld. Bij de optie “alle fracties evenveel” zijn burgercommissieleden toegestaan, maar gaat de raad daar niet in differentiëren want het is aan elke fractie hoe deze het raadswerk wil invullen en afgezien van de uit de verkiezingsuitslag resulterende raadszetels heeft elke fractie daarbij van gemeentewege evenveel helpende handen. Burgercommissieleden en fractiebudget Een laatste overweging is de mogelijke relatie die er ligt met het fractiebudget. Dat zijn de middelen die fracties krijgen om het raadswerk van de fracties te ondersteunen en faciliteren. Er zijn gemeenten waar fracties vanuit dat budget menskracht inhuren, al dan niet op structurele basis. Het gaat daarbij om secretarieel en administratieve ondersteuning van de fracties en/of inhuur van deskundigheid.

Dat is van een andere aard dan het werk van burgercommissieleden dat een politiek inhoudelijk karakter heeft. Het zijn daarom geen communicerende vaten. Burgercommissieleden en afsplitsingen Door nieuw ontstane fracties ten gevolge van afsplitsing geen recht te geven op burgercommissieleden, worden afsplitsers niet beloond. Geldt zo’n bepaling niet, dan bestaat bovendien het risico dat het totale aantal burgercommissieleden verder stijgt dan de raad wenst.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 2 van 4

Voorstel Hoe de argumenten worden gewogen, kan van fractie tot fractie verschillen en daarmee verschillen ook de opvattingen over de opties. Gelet op de afwegingen en discussies in de voorbereidingen op dit voorstel wordt ten aanzien van het aantal burgercommissieleden voorgesteld te kiezen voor optie b, waarbij elke fractie maximaal 3 burgercommissieleden mag hebben. Tevens luidt het voorstel dat nieuwe ontstane fracties geen recht hebben op burgercommissieleden. Financiële consequenties meer burgercommissieleden Van de 12 huidige fracties hebben er 9 minder dan 5 leden en daarom op dit moment recht op 2 burgercommissieleden. Wordt dat over hele linie verhoogd naar 3 burgercommissieleden dan betekent dit dat er maximaal 9 bijkomen. Dat heeft financiële consequenties, geraamd op negen maal € 4.500, oftewel circa € 41.000 structureel. Indirecte kosten zijn er ook, maar niet kwantificeerbaar en die laten we hier daarom buiten beschouwing. Het college wordt verzocht deze extra kosten te verwerken in de begroting. Benodigde wijziging verordening raadscommissies Om deze verandering mogelijk te maken, dient in de verordening op de Raadscommissies Helmond 2018, artikel 4, lid 2 te worden aangepast. Dat lid luidt nu: a. een fractie, bestaande uit een tot en met vier raadszetels, heeft recht op twee burgercommissieleden in totaal b.

een fractie met vijf of meer raadszetels heeft recht op drie burgercommissieleden; Als zoals voorgesteld elke fractie er drie kan krijgen, wordt de nieuwe formulering van lid 2: a. Elke fractie heeft recht op drie burgercommissieleden b. In afwijking van artikel 4, lid 2, sub a heeft een fractie die wordt gevormd als gevolg van afsplitsing geen recht op burgercommissieleden Dit vergt een raadsbesluit.

De waarnemend voorzitter van de gemeenteraad Helmond JMG Spierings-van Deursen

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 3 van 4

Raadsbesluit Vergadering

64 (gewijzigd exemplaar) 27 september 2022

Gemeenteraad

De raad van de gemeente Helmond; gezien het voorstel van waarnemend voorzitter van de gemeenteraad van 22 augustus 2022; gelet op artikel 82 van de Gemeentewet; gezien het advies van de Adviescommissie Inwoners;

Besluit: 1. De Verordening op de Raadscommissies Helmond 2018 te wijzigen, zodat artikel 4, lid 2 als volgt komt te luiden: ‘Elke fractie heeft recht op drie burgercommissieleden’; 2. De griffie wordt verzocht tot het uitzoeken van mogelijkheden om versplintering van de raadsfracties te voorkomen, waarbij afsplitsing van onafhankelijke raadsleden wordt meegenomen, om te komen tot een integrale afweging.

Aldus besloten in zijn openbare vergadering van 27 september 2022. De raad voornoemd, de voorzitter,

Gemeenteraad van Helmond

de griffier,

Blz. 4 van 4