RV 055 Weigering verklaring van geen bedenkingen Zonneweide Stiphout

Raadsvoorstel Vergadering

55 13 juli 2021

Onderwerp Portefeuillehouder Afdeling College besluit Commissie Zaaknummer

Zonneweide Stiphout A. Maas / G.L.C.C. van den Waardenburg AOG, BJO, COM, FIN en IVA 21 juni 2021 Adviescommissie 29 juni 2021 50604446

Gemeenteraad

Aan de gemeenteraad,

Beslispunten 1. Te verklaren in ontwerp bedenkingen te hebben tegen de op 19 maart 2021 ontvangen aanvraag omgevingsvergunning voor het afwijken van het geldende bestemmingsplan "Buitengebied Helmond" en bouwen voor de ontwikkeling en exploitatie van een zonneweide op de gronden rond de Venstraat, kadastraal bekend: Stiphout, sectie B, nummers 741, 742, 743, 744, 745, 1479, 4084, 856, 857, 858, 859, 860, 1288, 1286, 3666, 2245, 2246, 1365, 1478, 2247, 783, 4466, 609, 2877, 607 (OLO reg.nr. 5636119). 2. Voornemens te zijn de voor vergunningverlening vereiste verklaring van geen bedenkingen te weigeren. Inleiding Projectontwikkelaar Solarcentury Benelux BV heeft medio 2020 het initiatief genomen voor de aanleg van een zonneveld aan de Venstraat in Stiphout. Samen met enkele grondeigenaren heeft Solarcentury een plan ontwikkeld en op basis daarvan is in het najaar van 2020 bij de gemeente een vergunningaanvraag gedaan. Op het moment dat deze aanvraag bij ons binnenkwam was het 'beleid zonnevelden en zonnedaken' nog niet door de gemeenteraad vastgesteld. In overleg met de portefeuillehouder is de aanvrager daarom geadviseerd om zijn aanvraag in te trekken en de vaststelling van het beleid af te wachten zodat een nieuwe aanvraag aan de criteria uit het beleid kan worden getoetst. De nieuwe aanvraag bereikte ons op 19 maart 2021.

Begin mei is aan de aanvrager aangegeven dat de aanvraag nog niet-ontvankelijk was en dat er voor een integrale, inhoudelijke toets aanvullende stukken nodig zijn. Deze zijn begin juni aangeleverd. Daarna is de aanvraag op alle relevante aspecten beoordeeld en wordt het college gevraagd een besluit te nemen. In de bijlage staat de totale procesgang uitgeschreven. Vanaf het moment dat het voornemen van Solarcentury bekend werd heeft de omgeving zich fel verzet. Omwonenden trokken op allerlei manieren aan de bel om te laten weten dat zij het niet eens waren met de realisatie van een zonneveld in hun woonomgeving. Zij hebben de Stichting Geledingszone Stiphout opgericht die als spreekbuis dient. Daarnaast waren er vele brieven aan het college, acties in de media en op social media, schriftelijke vragen van raadsleden, etc. De gemeente heeft zich steeds op het standpunt gesteld dat initiatieven voor zonnevelden 'van onderop' moeten komen en dat het aan de initiatiefnemer is om aan de voorzijde (dus voor vergunningaanvraag) voldoende draagvlak voor zijn plan te realiseren. Draagvlak is één van de onderdelen waarop de vergunningaanvraag getoetst wordt. Om een beter beeld te krijgen van het draagvlak heeft de gemeente – na indiening van de vergunningaanvraag – een digitale wijkinformatiebijeenkomst gehouden en een enquête uitgezet onder alle meerderjarige inwoners van Stiphout.

Situatieschets locatie Solarcentury vraagt omgevingsvergunning aan voor de activiteiten 'afwijken bestemmingsplan' en 'bouwen' ten behoeve van het ontwikkelen en exploiteren van een zonneweide in het gebied rondom de Venstraat in Stiphout. De zonneweide is geprojecteerd op een oude vuilstort. Het gebied is verontreinigd. De percelen bestaan voor het grootste deel uit grasvelden en akkerlanden; een andere vorm van agrarisch gebruik is niet toegestaan. Er lopen verschillende fiets- en wandelpaden in het gebied en in de omgeving. Beoogd effect Weigeren van de gevraagde omgevingsvergunning. Argumenten De vergunningaanvraag is inmiddels op alle relevante aspecten beoordeeld. Daaruit volgt de conclusie dat deze op grond van diverse aspecten niet verleend kan worden.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 1 van 6

1.1 Er is onvoldoende draagvlak De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft op 18 december 2019 (ECLI:NL:RVS:2019:4209) overwogen dat een bestuursorgaan geen planologische medewerking hoeft te verlenen aan de wijziging van een bestemmingsplan als de aanvrager zich niet heeft ingespannen om maatschappelijk draagvlak te creëren. Daarvoor geldt wel als voorwaarde dat, bijvoorbeeld op grond van gemeentelijk beleid, van een initiatiefnemer kan worden verlangd dat hij (specifieke) inspanningen verricht die zijn gericht op het informeren van omwonenden en het verwerven of vergroten van het maatschappelijk draagvlak voor de gewenste ontwikkeling. Het niet behoorlijk nakomen van een dergelijke verplichting kan voor het bestuursorgaan reden zijn de gewenste medewerking niet te verlenen. De Afdeling biedt hiermee de mogelijkheid participatie een verplichtend karakter te geven bij planologische besluitvorming. In onze 'Beleidsregels zonnevelden en zonnedaken' hebben wij beschreven dat er voor een plan voldoende draagvlak dient te zijn en dat het aan de initiatiefnemer is om dit te creëren. Om te bepalen hoe het met het draagvlak gesteld is beoordelen we twee onderdelen:  Het projectplan participatie van de initiatiefnemer;  De enquête die de gemeente zelf heeft gehouden onder alle meerderjarige inwoners van Stiphout.

Projectplan participatie van de initiatiefnemer Initiatiefnemer heeft een uitgebreid participatie plan aangeleverd dat alle onderdelen van een participatie traject bevat. Onderdeel hiervan zijn keukentafel gesprekken en verschillende inloop bijeenkomsten (waarvan een aantal digitaal). Uit de beschrijving die de initiatiefnemer heeft aangeleverd moet blijken of en hoe het projectplan participatie heeft bijgedragen aan het vergroten van het draagvlak voor het project. Er zou uit moeten blijken hoeveel inwoners vóór zijn en of inwoners door de uitvoering van het participatieplan de meerwaarde van het project zijn gaan inzien. Uit de documenten die de initiatiefnemer heeft aangeleverd is deze conclusie niet eenduidig te trekken. Er is een grafiek opgenomen waarin de conclusies van het draagvlak worden gepresenteerd. Van de 26 benaderde personen (direct omwonenden) zijn vijf adressen van grondeigenaren en dus mede-initiatiefnemers. Met tien personen is na herhaaldelijke pogingen geen contact geweest. De overige benaderde personen geven allen voorwaarden mee waaraan het plan zou moeten voldoen en/of stellen het plan ter discussie. Het is niet duidelijk of deze inwoners akkoord zijn na verwerking van de door hen genoemde voorwaarden. Er zijn wel positieve reacties of inwoners die mee willen investeren, echter deze vallen allemaal in de categorie 'nietdirect omwonende'.

Er is een bijlage toegevoegd waarin de gesprekken met inwoners zijn weergegeven. Ook in deze bijlage zijn geen eenduidige conclusies opgenomen. Daarmee is het draagvlak voor indienen van de aanvraag niet voldoende geborgd. Door de gemeente gehouden enquête Om een beter beeld te krijgen van het draagvlak heeft de gemeente besloten een eigen onderzoek te doen in de vorm van een enquête die is gestuurd naar alle meerderjarige inwoners van Stiphout. De resultaten van de enquête zijn enkele weken geleden via een raadsinformatiebrief 70 van 1 juni 2021 met de leden van de gemeenteraad gedeeld. De resultaten zijn tevens op de gemeentelijke website geplaatst. De belangrijkste resultaten uit de enquête zijn dat bijna 70% van de respondenten negatief staat tegenover het huidige plan van Solarcentury. Over het participatietraject hebben relatief veel mensen geen mening. De mensen die daar wél een mening over hebben zien dit voor ongeveer de helft als 'slecht' en voor een kwart als 'goed'. Een derde van de respondenten die binnen 150 meter van het project woont, geeft aan niet betrokken te zijn. Voor de mensen die verder weg wonen is dit 85% of hoger. Wij concluderen uit de enquête dat het draagvlak voor het plan te laag is. Zo'n 30% van de respondenten staat positief tegenover het initiatief.

Dit percentage is lager dan het gemiddelde aantal mensen in onze regio dat positief staat tegenover dit soort initiatieven. De initiatiefnemer heeft de kans laten liggen om met een goed uitgevoerd participatieplan dit percentage te verhogen naar een acceptabele waarde. 1.2 Financiële participatie is onvoldoende aangetoond In ons beleid vragen wij naast draagvlak ook om mogelijkheden voor minimaal 50% financiële participatie. Solarcentury heeft aangegeven een meerderheidsbelang te willen hebben of het project geheel te willen overdragen. Gezien de kaders uit het beleid streeft Solarcentury er nu dus naar om de zonneweide voor 100% over te dragen aan de lokale omgeving. De lokale omgeving kan instappen wanneer een positieve SDE++ is verleend of tijdens de bouwfase. Daarbij beschrijven ze de mogelijkheden en dat hierop de komende tijd zal worden ingezet. Er worden echter geen zekerheden geboden. Dat vinden wij onvoldoende, want daardoor is het risico in relatie tot het ontbreken van breed draagvlak dusdanig groot dat 100% overdracht later niet haalbaar blijkt te zijn. Dit ondanks de

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 2 van 6

insteek dat grondeigenaren voor 50% zouden willen participeren. Initiatiefnemer wil 100% overdragen en geen minderheidsbelang. 1.3 Zonneladder In ons beleid is opgenomen dat de aanvrager moet aantonen dat op de dakvlakken van bestaande bouwblokken geen of onvoldoende mogelijkheden zijn om zonnepanelen te realiseren. In zijn stukken onderbouwt de initiatiefnemer weliswaar dat de opgave groter is dan de mogelijkheden voor zon op dak, maar slechts in algemene zin. Er wordt vooral een beeld van de huidige situatie gegeven. Op basis daarvan concludeert hij dat er geen mogelijkheden zijn. Voor de energiebehoefte van het naastgelegen bedrijventerrein en de Automotive Campus verwijst hij naar energiecorporatie 'Morgen Groene Energie' die hier een aantal jaren geleden een onderzoek heeft gedaan. Er wordt echter niet aangegeven dat initiatiefnemer in de aanloop naar het onderhavige plan zelf heeft ingezet op de koppeling met zonnedaken of in elk geval de bedrijven rondom de locatie opnieuw heeft bezocht om de kansen die er nu liggen te onderzoeken. Ook Morgen Groene Energie geeft aan dat hier nog nieuwe kansen liggen die niet opgepakt zijn. 1.4 De zonneweide is ruimtelijk niet inpasbaar De zonneweide is in strijd met het ter plaatse geldende bestemmingsplan Buitengebied Helmond. Planologisch kan daarvan onder voorwaarden worden afgeweken door middel van een projectafwijking.

Om te beoordelen of een projectafwijking mogelijk is, is het plan van Solarcentury beoordeeld op een aantal ruimtelijk relevante onderdelen. Op twee ruimtelijk essentiële aspecten is een negatief advies gegeven: stedenbouw en landschap. Hieronder volgt een korte toelichting op deze beide aspecten; voor een uitgebreidere toelichting verwijzen we u naar de bijlagen. Stedenbouw: Stiphout heeft een kleinschalig karakter dat goed te zien is aan de zuidzijde van het dorp dat direct aan het plangebied grenst. De bebouwing aan de rand van het dorp bestaat vooral uit vrijstaande woningen. De omvang en schaal van het plan met de massaliteit van de zonnepanelen zijn niet in evenwicht met het kleinschalige karakter van het dorp. De (te) korte afstand ten opzichte van de bestaande bebouwing verergert dat beeld. Het kleinschalige karakter van het dorp wordt met dit plan teniet gedaan. Delen waar de zonnepanelen zijn gesitueerd worden beschouwd als een bebouwd oppervlak. Om enig gevoel te krijgen bij de maat en schaal van de bestaande bebouwing (woningen en bedrijven), in vergelijking met het voorliggende plan kijken we naar de maatvoering. De individuele zonnevelden hebben een oppervlakte van circa 11.000 tot 47.000 m2. De gemiddelde gevellengte van de woningbouw nabij het plangebied is circa 25 meter en de oppervlakte circa 530 m2.

Bedrijfspanden nabij het plan hebben een voorgevellengte van circa 70 meter en de oppervlakte per bouwterrein van circa 5000 m2. De verhouding van het bouwoppervlak tussen het bedrijfsterrein en het voorliggende plan is bijna 1 op 10 en voor de woningbouw bijna 1 op 90. Dit verschil is veel te groot en staat niet in verhouding tot Stiphout als een dorp met een kleinschalig karakter. Landschap: het zonnepark bestaat uit verschillende delen. Vanuit landschappelijk oogpunt is alleen het middendeel van het zonnepark voorzien van een doordachte landschappelijke inpassing. Met de verlaagde opstelling wordt een ven gesuggereerd. Op perceelniveau is voorzien in een redelijke bruto-netto verhouding van het ruimtebeslag voor zonnepanelen en landschappelijke inpassing. Het halfopen karakter van het landschap wordt gerespecteerd door de verlaagde opstelling, waardoor het zicht op de bomenlanen, bloemrijke akkerranden en struwelen gehandhaafd wordt. Daarmee is het middendeel inpasbaar in de landschappelijke structuur. Een duidelijk ruimtelijk afgebakend geheel passend binnen de oorspronkelijke kleinschalige kamerstructuur van het landschap. De andere percelen zijn echter minder doordacht en sluiten qua ruimtelijke samenhang niet aan op het geheel.

Het zijn nu ‘resthoeken’ als onderdeel van het voorheen kleinschalig grondgebruik en worden nu meegenomen in een grootschalig, monotoon grondgebruik van het zonnepark. De positionering van zonnepanelen op maaiveld belemmert het zicht in hoge mate. Het voorstel om inpassing te realiseren door toevoeging van extra landschappelijke hagen staat niet in verhouding tot het grootschalige, monotone grondgebruik en maakt dat het half open karakter van het landschap vermindert. Als de aspecten stedenbouw en landschap op elkaar worden gelegd, leidt dit tot de conclusie dat het aangevraagde plan te massaal en landschappelijk niet passend is. Daarmee is de aanvraag in strijd met een goede ruimtelijke ordening en geeft deze onvoldoende grondslag voor medewerking aan inpassing in het geldende bestemmingsplan.. 1.5 De zonneweide is niet inpasbaar vanuit welstandsoogpunt Ook de welstandscommissie is om advies gevraagd. De welstandscommissie is akkoord gegaan met het aangevraagde plan van de zonneweide, mits deze landschappelijk goed wordt ingepast met groen er omheen. Zoals Gemeenteraad van Helmond

Blz. 3 van 6

hierboven beschreven is het aangevraagde plan landschappelijk niet passend. Daarmee valt het welstandsadvies dus negatief uit. 2.1 De aangevraagde vergunning kan zonder verklaring van geen bedenkingen (vvgb) niet worden verleend. Op grond van artikel 2.27, lid 1 van de Wabo wordt een omgevingsvergunning voor een projectafwijking niet verleend dan nadat de gemeenteraad heeft verklaard dat deze daartegen geen bedenkingen heeft. Dit zelfstandige besluit moet stoelen op ruimtelijk relevante aspecten. Uit het voorgaande blijkt dat het met het oog op de aspecten draagvlak, stedenbouw en landschap geen medewerking aan het project kan worden verleend. Hieruit volgt het voorstel aan de gemeenteraad om de vereiste verklaring van geen bedenkingen te weigeren en daarmee aan te sturen op weigering van de gevraagde omgevingsvergunning. Een aanvraag omgevingsvergunning voor een projectafwijking doorloopt de uitgebreide procedure. Het is daarbij niet van belang of de gemeente voornemens is medewerking te verlenen of te weigeren. Dit betekent in het onderhavige geval dat als u voornemens bent de verklaring van geen bedenkingen te weigeren, u dit ontwerpweigeringsbesluit gedurende zes weken ter inzage moet leggen. Tegelijk wordt de ontwerp-weigering van de omgevingsvergunning ter inzage gelegd. Een ieder kan gedurende deze zes weken zienswijzen indienen.

Na deze termijn moet de gemeenteraad opnieuw een besluit nemen, met medeneming van eventuele zienswijzen. Op grond van een definitieve weigering van de verklaring van geen bedenkingen moet de omgevingsvergunning door het college worden geweigerd. Tegen de weigering van de omgevingsvergunning, inclusief weigering van de verklaring van geen bedenkingen, staat beroep open bij de rechtbank. Tegelijk met de projectafwijking voor het bestemmingsplan is de activiteit 'bouwen' aangevraagd. Deze omgevingsvergunning dient te worden geweigerd als sprake is van strijd met één of meer van de vaste 'weigeringsgronden': het bestemmingsplan, de redelijke eisen van welstand, de technische regelingen van bouwverordening en Bouwbesluit. Als de gemeenteraad de verklaring van geen bedenkingen voor de projectafwijking weigert en daarmee de strijd met het bestemmingsplan blijft bestaan, moet dus ook de omgevingsvergunning bouwen worden geweigerd. Deze weigering volgt daarnaast ook uit de hierboven aangegeven strijd met de redelijke eisen van welstand. Omdat afwijken bestemmingsplan en bouwen tegelijk zijn aangevraagd, komt de weigering van beiden ook in één besluit, dat open staat voor beroep bij de rechtbank.

Eindconclusie: er kan geen medewerking worden verleend Na beoordeling van alle relevante aspecten komen wij tot de conclusie dat geen medewerking kan worden verleend aan het plan van de zonneweide zoals door Solarcentury via een formele vergunningaanvraag aan ons is voorgelegd. Deze afwijzing vindt zijn grondslag in de aspecten draagvlak, stedenbouw en landschap. Het voorstel aan u is dan ook te besluiten dat u voornemens bent de voor vergunningverlening vereiste verklaring van geen bedenkingen te weigeren. Kanttekeningen 1.1 Enquête Solarcentury heeft inmiddels gereageerd op de resultaten van de enquête. Zij interpreteren deze duidelijk anders dan wij doen. Zij zien de positieve reactie als een opstap naar breed draagvlak, terwijl wij in de visie en het beleid die stap als voorafgaand aan indiening van de vergunning hebben beschreven. De reactie van Solarcentury is in de bijlage opgenomen. Opgemerkt dient te worden dat er weinig verschil is tussen de beantwoording van de vraag inzake de locatie en het oordeel van inwoners ten opzichte van het plan.

Zijn de meeste inwoners tegen het plan omdat ze tegen de locatie zijn? Of zijn ze tegen de locatie omdat het plan niet in goede aarde valt? Hierbij moet ook in overweging genomen worden dat uit de enquête blijkt dat de meeste inwoners die de enquête hebben ingevuld in eerste instantie zijn geïnformeerd door De Stichting Geledingszone Stiphout of de Lindenberg. Dat betekent dat zij informatie laat in het traject hebben ontvangen. En niet door initiatiefnemer zijn meegenomen in het beoogde participatie traject. Dit wijzigt de conclusies die we getrokken hebben ten aanzien van de enquête niet maar dient wel benoemd te worden. Zoals in de evaluatie van Morgen Groene Energie ook beschreven verwachten we namelijk dat de uitkomsten van de enquête anders waren geweest als het proces in gezamenlijkheid en eerder in het traject zouden zijn opgezocht. Het vooraan in het traject zoeken naar draagvlak is voorwaardelijk in het beleid, voldoende draagvlak is er op dit moment niet.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 4 van 6

1.2 Financiële participatie De zekerheden ten aanzien van de financiële participatie zijn (nog) niet geboden. In de voorschriften van de benodigde omgevingsvergunning kunnen voorwaarden worden opgenomen. Hierin zou opgenomen kunnen worden dat deze vergunning niet wordt afgegeven wanneer er in aanloop naar de uitvoering geen 100% overdracht behaald wordt. Gezien de wens van Solarcentury om het plan 100% over te dragen, het gebrek aandraagvlak en het uitblijven van financiële participatie tot nu toe (buiten door grondeigenaren) is het risico dat hiermee genomen wordt echter relatief groot. Financiën Een van de af te wegen ruimtelijke belangen is de financieel-economische uitvoering van dit project. Dit is bedoeld om te voorkomen dat belanghebbenden (bijv. omwonenden) worden geconfronteerd met nadelige ruimtelijke gevolgen van een project. Dit risico wordt afgedekt doordat belanghebbenden op grond van een onherroepelijke vergunning bij de gemeente planschade kunnen claimen en de gemeente deze op zijn beurt kan verhalen op de vergunninghouder via een planschadeverhaalsovereenkomst. Deze overeenkomst is aan de vergunningaanvraag stukken toegevoegd. Een verleende omgevingsvergunning voor afwijken van het bestemmingsplan en bouwen geeft een recht maar geen plicht tot uitvoering van deze vergunning. De vergunning kan geheel maar ook gedeeltelijk, in fasen, worden gerealiseerd.

Verder bestaat de vrijheid deze vergunning op naam van een andere partij te zetten, c.q. te 'verhandelen'. Om in deze zin geen onzekerheden te ontmoeten wat betreft de realisatie van het project en de maatschappelijke en financiële verplichtingen die daaraan verbonden zijn, is in de genoemde overeenkomst naast afspraken over planschade een realisatie verplichting opgenomen. In de overeenkomst is onder meer geregeld dat deze vervalt indien de omgevingsvergunning niet wordt verleend en dit besluit onherroepelijk wordt. Het bereiken van deze onherroepelijkheid kan niet leiden tot een claim wegens (vertragings)schade. Communicatie Raads- en commissievoorstel gaan via de griffie naar de gemeenteraad en worden daarmee openbaar; Vervolg  Ontwerp weigering verklaring van geen bedenkingen en ontwerp-weigering omgevingsvergunning 6 weken ter inzage, mogelijkheid indienen zienswijzen.  Definitieve beslissing raad over de weigering met medeneming van eventuele zienswijzen.  Bij definitieve weigering vvgb moet het college de omgevingsvergunning weigeren.  Mogelijkheid van beroep bij de rechtbank tegen weigeringsbesluit.

Burgemeester en wethouders van Helmond burgemeester mevr. P.J.M.G. Blanksma – van den Heuvel

secretaris H.J. de Ruiter

Bijlagen  Vergunningsaanvraag met bijlagen  Advies m.b.t. participatie en draagvlak  Advies ruimtelijke inpassing (landschappelijk)  Evaluatie memo Morgen Groene Energie  Memo reactie Initiatiefnemer inzake enquête  www.helmond.nl/zonneveld resultaten enquête

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 5 van 6

Raadsbesluit Vergadering

55 13 juli 2021

Gemeenteraad

De raad van de gemeente Helmond; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 21 juni 2021 met als onderwerp besluit t.a.v. aanvraag omgevingsvergunning zonnevelden in Stiphout. gelet op artikelen 2.12, eerste lid, onder a, sub 3° en 2.27 van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht en artikel 6.5, eerste lid van het Besluit omgevingsrecht; gelet op het bepaalde in de Beleidsregels zonnevelden en zonnedaken Gemeente Helmond;

besluit: 1. Te verklaren in ontwerp bedenkingen te hebben tegen de op 19 maart 2021 ontvangen aanvraag omgevingsvergunning voor het afwijken van het geldende bestemmingsplan "Buitengebied Helmond" en bouwen voor de ontwikkeling en exploitatie van een zonneweide op de gronden rond de Venstraat, kadastraal bekend: Stiphout, sectie B, nummers 741, 742, 743, 744, 745, 1479, 4084, 856, 857, 858, 859, 860, 1288, 1286, 3666, 2245, 2246, 1365, 1478, 2247, 783, 4466, 609, 2877, 607 (OLO reg.nr. 5636119). 2. Voornemens te zijn de voor vergunningverlening vereiste verklaring van geen bedenkingen te weigeren.

Aldus besloten in zijn openbare vergadering van 13 juli 2021. De raad voornoemd, de voorzitter,

Gemeenteraad van Helmond

de griffier,

Blz. 6 van 6