RV 055 MRE Ontwerpbegroting 2024 en werkprogramma 2023-2024

Raadsvoorstel Vergadering

Onderwerp Portefeuillehouder Afdeling College besluit Commissie Zaaknummer

055 23 mei 2023

Gemeenteraad

Zienswijze bij het MRE werkprogramma 2023-2024 en begroting 2024 M.V. de Kort AOG, BJO, COM, FIN en IVA 18 april 2023 Adviescommissie 16 mei 2023 51430591

Aan de gemeenteraad, Voorstel In te stemmen met de concept zienswijze bij het concept werkprogramma 2023-2024 en de concept programmabegroting 2024 van de Metropoolregio Eindhoven. Inleiding Op 14 maart 2023 heeft de Metropoolregio Eindhoven het concept werkprogramma 2023-2024 en de concept programmabegroting 2024 aangeboden voor zienswijzen. Het DB-MRE verzoekt de gemeenteraden om voor 8 juni te reageren, zodat de zienswijze kan worden meegenomen bij de behandeling van de begroting in de MRE-adviescommissie Financiën van 21 juni 2023. Beoogd effect voor gemeenteraad De Metropoolregio Eindhoven draagt zorg voor een blijvende adequate ondersteuningsstructuur voor de regionale samenwerking en geeft uitvoering aan de regionale archieffunctie via het Regionaal Historisch Centrum Eindhoven. Met het geven van een zienswijze geeft de gemeente Helmond invulling aan haar betrokkenheid bij de regionale samenwerking. Argumenten 1.1 Het werkprogramma 2023-2024 is de inhoudelijke uitwerking van de eerste 2 jaarschijven uit het Samenwerkingsakkoord 2023-2026. Het Samenwerkingsakkoord 2023-2026, waarop ook vanuit Helmond een positieve zienswijze was ingebracht, is op 1 maart 2023 vastgesteld door het Algemeen Bestuur van de Metropoolregio Eindhoven. Het concept -werkprogramma 2023-2024 bevat de uitwerking van het Samenwerkingsakkoord. Per opgave zijn meerdere deelprogramma’s benoemd.

Het werkprogramma fungeert tevens als de inhoudelijke verdieping op de thema’s in de begroting. De programmatoelichting in de begroting is hierdoor beknopter dan voorgaande jaren. Ook is nu ervoor gekozen het werkprogramma gelijktijdig met de begroting aan te bieden. Deze werkwijze is toe te juichen, omdat hierdoor ook maar één zienswijze termijn wordt doorlopen. In het Samenwerkingsakkoord zijn de 5 inhoudelijke opgaven verbonden aan 2 hoofdopgaven: De duurzame schaalsprong (tevens kwaliteitssprong) Brainport en de nieuwe balans landelijk gebied. In het werkprogramma ontbreekt inzicht hoe de opgaven \ deelprogramma’s met deze hoofdopgaven verbonden zijn. Het schema op pagina 5 van het werkprogramma biedt dit overzicht niet en bevat zowel inhoudelijke opgaven als organisatorische vraagstukken. De beschrijvingen bij de deelprogramma’s in het werkprogramma en de begroting verschillen nog. In de zienswijze wordt gevraagd deze inhoudelijk met elkaar in overeenstemming te brengen. In het werkprogramma worden verschillende prioriteiten benoemd.

In de zienswijze wordt aangegeven dat de opgave van een duurzame en betrouwbare energievoorziening ontbreekt als prioriteit, terwijl deze, samen met een toekomstbestendig mobiliteitssysteem en natuur en landschap van hoge kwaliteit, als randvoorwaarde kan worden gezien om de prioriteiten voor woningbouw, werklocaties en toekomstbestendige voedselproductie te realiseren.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 1 van 4

1.2 Enkele details behoeven nog aandacht. Op details zijn nog technische opmerkingen te maken. Zo wordt in de tekst over Gulbergen verwezen naar activiteiten in 2022 en geen zicht geboden op 2024. Deze detailopmerkingen zijn vanuit het college al onder de aandacht van MRE gebracht; U treft dit als bijlage bij dit voorstel aan. 1.3 De MRE dient een centrale regierol te voeren in de regionale schaalsprong. De regio is flink op weg om de eerste economische regio van Nederland te worden. De dynamiek in de regio vraagt om een lange termijn perspectief waarin de groei (schaalsprong en versnelling) in balans is met behoud en versterking van kwaliteit en de regionale welvaart. Rijk en provincie zoeken steeds meer de regio op voor beleidsontwikkeling en -uitvoering. De recent gewijzigde Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) beoogt de betrokkenheid van raden bij de regionale samenwerking te vergroten. Deze uitdagingen vragen een andere rolneming, waarbij de Metropoolregio Eindhoven (meer) regie voert op het proces en de samenhang in en verbinding tussen agenda’s. De grote uitdagingen zijn in het concept-werkprogramma 2023-2024 vertaald in een aanzet tot programmasturing. Voor de MRE organisatie betekent dit een uitbreiding van de formatie. Vanuit MRE is aanvullend nog informatie verstrekt waar de uitbreiding van formatie betrekking op heeft.

1.4 De begroting 2024 is de financiële vertaling voor de jaarschijf 2024. De begroting 2024 is sluitend. De uitbreiding van formatie wordt deels gefinancierd uit externe middelen en deels uit de inwonerbijdrage. Daarbij is gekozen voor een verschuiving tussen de bijdrage voor het Stimuleringsfonds en de bijdrage voor Regionale opgaven, waardoor per saldo geen “extra” verhoging van de inwonerbijdrage (bovenop de indexering en inwonersgroei) nodig is. Vanuit het perspectief van de gemeenten is deze keuze te waarderen. Wel betekent dit dat jaarlijks minder middelen toevloeien naar het regionale Stimuleringsfonds. Daarom blijft van belang dat MRE zich inzet voor externe financiering voor de regionale opgaven, zodat het beslag op het Stimuleringsfonds kan worden verminderd. Voor de versnelling van de woningbouw opgave en mobiliteitsopgave wordt ingezet op extra capaciteit welke uit externe middelen gefinancierd moet worden. Hiervoor zijn nog PM posten opgenomen. Kanttekeningen 1.1 De regionale schaalsprong vraagt ook van gemeenten een extra inspanning. De noodzaak om de MRE formatie uit te breiden is vanuit de uitdagingen herkenbaar. Voor de invulling van de programmaformatie heeft MRE daarbij ook een beroep gedaan op formatieve inzet vanuit Helmond, waarvoor Helmond overigens financieel gecompenseerd wordt.

Maar de schaalspong en versnelling vragen ook van gemeenten (en hun subregionale samenwerkingsverbanden) een extra inspanning om samen het MRE plannen te maken en uit te voeren. Waar dit op neer komt is nog niet inzichtelijk maar dat is op den duur wel noodzakelijk om tot realistische programma’s te komen. Indien immers blijkt dat gemeenten de van hen gevraagde inzet niet kunnen leveren, zal ook de impact op de MRE programma’s bezien moeten worden. 1.2 De besteding van de geoormerkte Rijksbijdrage voor de RES is onvoldoende inzichtelijk In de programmabegroting voor het thema Energietransitie zijn 565.000 Euro aan baten opgenomen. Dit is de rijksbijdrage voor specifieke opgaves vanuit het Klimaatakkoord, zoals uitgewerkt in de RES. Het is onvoldoende duidelijk voor welke activiteiten uit het werkprogramma deze geoormerkte middelen worden ingezet. In het werkprogramma zijn vooral procesactiviteiten opgenomen. Het MRE bestuur wordt in de zienswijze verzocht om de middelen ook daadwerkelijk in te zetten voor uitvoering rondom het klimaatakkoord en de RES en deze middelen niet in te zetten ten behoeve van ondersteuning en procesvoering. 1.3 De gewenste betrokkenheid van de raden is nog onvoldoende benoemd. Lokale verankering en uitvoering zijn uiteindelijk nodig om het gezamenlijke beleid te realiseren. Dit vraagt van de kant van MRE ook een actieve informatievoorziening.

Een goed voorbeeld is de Metropoolconferentie van 22 maart 2023. In de zienswijze wordt gevraagd om in het werkprogramma een overzicht op te nemen van de activiteiten waarvoor participatie van raden (raadsleden ) (beeld vorming, oordeelsvorming) wordt verwacht, dan wel lokale verankering (besluitvorming). Financiën De bijdrage van de 21 deelnemende gemeenten (“inwonerbijdrage”) aan de MRE-begroting bestaat uit 4 onderdelen: • Regionale Opgaven; • Regionaal Historisch Centrum Eindhoven (RHCe); • Stimuleringsfonds; Gemeenteraad van Helmond

Blz. 2 van 4

• Basisfinanciering (Meerjarenfinanciering) Brainport Development NV; naast de inwonerbijdrage int de MRE tevens de aandeelhouderbijdragen van Helmond, Eindhoven, Veldhoven en Best, zodat de subsidie aan Brainport Development als één subsidie vanuit MRE wordt verstrekt. Er is in feite sprake van 4 begrotingen, binnen de MRE begroting. De begrotingen Regionale Opgaven, RHCe en Brainport Development worden jaarlijks geïndexeerd op basis van de voor de 4 gemeenschappelijk regelingen geldende indexeringsmethodiek. Voor het begrotingsjaar 2024 is het indexeringspercentage door het AB-MRE (besluit 21 december 2022) conform de overeengekomen methodiek vastgesteld op 3,56%. De inwonerbijdrage voor het Stimuleringsfonds wordt zoals gebruikelijk niet geïndexeerd. De mutatie in het aantal inwoners ten opzichte van de vorige begroting wordt wel verrekend. De bijdrage aan het Stimuleringsfonds komt vrijwel geheel ten goede aan het regionale bedrijfsleven dat 3 maal per jaar via een tenderregeling projecten kan indienen. De middelen binnen de begroting van Helmond zijn toereikend voor de gemeentelijke bijdrage aan MRE. Op pagina 18 van de concept begroting wordt nog ingegaan op de gerechtelijke procedure in het geschil tussen Attero en de Brabantse gewesten over de garantieplicht van aanlevering van brandbaar restafval over de jaren 2015-januari 2017.

Op 29 juni 2021 heeft het Hof Den Haag een eerdere arbitrage nietig verklaard. Attero is tegen dit vonnis in cassatie gegaan. Bij het opstellen van de concept begroting was de uitkomst hiervan nog niet bekend. Op 17 maart 2023 heeft De Hoge Raad het arrest van het gerechtshof Den Haag vernietigt en de vordering van de Gewesten en Gemeenten afgewezen. De Metropoolregio Eindhoven zal, zoals beschreven in de concept-begroting, de vooruitbetaalde naheffing doorberekenen naar de deelnemende gemeenten. Een verdeelsleutel moet nog worden bepaald. In de Risicoparagraaf van Helmond is hier anticiperend al rekening mee gehouden. Communicatie De communicatie over het MRE werkprogramma 2023-2024 en de MRE begroting 2024 wordt verzorgd door de MRE. Door de regionale GR-en zijn gezamenlijke informatiebijeenkomsten georganiseerd in april voor het geven van technische informatie. Raadsleden zijn hiervoor via de griffies uitgenodigd. Tevens hebben de griffies van Helmond, Eindhoven en Geldrop-Mierlo het initiatief genomen tot een oordeelsvormend gesprek op 10 mei tussen raadsleden uit de regio over keuzes, uitdagingen en maatschappelijke afwegingen die spelen binnen de beleidsvelden van de vier regionale gemeenschappelijke regelingen. Vervolg De zienswijze wordt meegenomen bij de behandeling van de begroting in de MRE-adviescommissie Financiën.

De begroting wordt vervolgens behandeld in het Algemeen Bestuur MRE (AB-MRE) van 5 juli 2023. Vanwege de gewijzigde Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr art 35.4) zullen de raden (via de griffies) voortaan vanuit MRE ook de nota van zienswijzen ontvangen, waarin wordt aangegeven hoe de ingebrachte zienswijzen zijn verwerkt. Dit past bij de actieve informatieplicht zoals ook opgenomen in de Wgr. Er is geen vervolgproces voorgeschreven of voorzien. De raad wordt door de MRE rechtstreeks via de griffies geïnformeerd over de besluiten van het AB MRE. Burgemeester en wethouders van Helmond burgemeester mevr. P.J.M.G. Blanksma – van den Heuvel

secretaris H.J. de Ruiter

Bijlagen • Concept zienswijze • Brief met detailopmerkingen • Aanbiedingsbrief MRE werkprogramma 2023-2024 en de MRE begroting 2024 • MRE werkprogramma 2023-2024 • MRE Programmabegroting 2024 • Toelichting onderbouwing capaciteit Aanbiedingsbrief Begroting 2023 MRE

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 3 van 4

Raadsbesluit Vergadering

055 23 mei 2023

Gemeenteraad

De raad van de gemeente Helmond; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 18 april 2023; gelet op de bepalingen van de Gemeentewet; de Wet gemeenschappelijke regelingen;

besluit: In te stemmen met de concept zienswijze bij het concept werkprogramma 2023-2024 en de concept programmabegroting 2024 van de Metropoolregio Eindhoven.

Aldus besloten in zijn openbare vergadering van 23 mei 2023. De raad voornoemd, de voorzitter,

Gemeenteraad van Helmond

de griffier,

Blz. 4 van 4