RV 052B GEAMENDEERD Ontwerpbegroting GR Metropoolregio Eindhoven (MRE) 2025

Raadsvoorstel Raadsvergadering Onderwerp Portefeuillehouder College besluit Zaaknummer

52B 23 mei 2024

Ontwerpbegroting gemeenschappelijke regeling MRE 2025 M.V. de Kort 16 april 2024 51940016

Gemeenteraad

Aan de gemeenteraad, Het college stelt u voor: 1. De zienswijze op de ontwerpbegroting 2025 van de gemeenschappelijke regeling MRE vast te stellen. 2. Het dagelijks bestuur van de gemeenschappelijke regeling MRE middels bijgevoegde brief in kennis te stellen van de zienswijze. 3. Nadat de begroting 2025 van de gemeenschappelijk regeling MRE is vastgesteld door het algemeen bestuur van de gemeenschappelijk regeling MRE, de bijdrage van de gemeente Helmond voor 2025 te verwerken in de begroting van de gemeente Helmond voor 2025. Samenvatting Jaarlijks kan de raad haar zienswijze op de ontwerpbegroting van MRE kenbaar maken op grond van de Wet gemeenschappelijke regelingen. Bevoegd orgaan voor het vaststellen van de begroting van een gemeenschappelijke regeling is het algemeen bestuur van de regeling waarin de deelnemende gemeenten bestuurlijk zijn vertegenwoordigd. Het algemeen bestuur betrekt in haar besluit de uitgebrachte zienswijzen. De begroting van MRE toont een stijging van de bijdrage vanuit de gemeente Helmond. Behalve de indexering betreft dit een verhoging van de bijdragen aan Regionale Opgaven en aan Brainport Development. In de conceptzienswijze wordt aandacht gevraagd voor de uitwerking van de recent bekend geworden afspraken in het kader van ‘Operatie Beethoven’ binnen de verschillende thema's.

Vooruitlopend op vaststelling van deze zienswijze door de raad is opgenomen dat Helmond een positief oordeel heeft over de MRE begroting 2025. Voorgaande besluitvorming Met deze begroting 2025 van de gemeenschappelijke regeling Metropoolregio Eindhoven wordt uitvoering gegeven aan de derde jaarschijf van het Samenwerkingsakkoord 2023-2026. Dit samenwerkingsakkoord, waarop de 21 gemeenteraden een zienswijze kenbaar hebben gemaakt, is op 1 maart 2023 door het algemeen bestuur MRE vastgesteld. Vanuit Helmond heeft de raad op 7 februari 2023 een zienswijze op het concept akkoord uitgebracht. Op de begroting 2024 MRE heeft de raad op 23 mei 2023 een zienswijze uitgebracht. De begroting 2024 is door het algemeen bestuur MRE op 5 juli 2023 vastgesteld. Op 20 december 2023 heeft het algemeen bestuur de Kadernota Begrotingsjaar 2025 vastgesteld waarin de indexering van de inwonerbijdrage is vastgesteld op 6,38% ten opzichte van het begrotingsjaar 2024. De berekeningswijze is gebaseerd op een vaste formule zoals vastgelegd in de Beleidsnotitie kaders P&C-documenten 4GR-en (sinds 2018). De Kadernota MRE is beleidsarm. Deze is eerder ter kennisgeving aangeboden aan de raden.

In het Samenwerkingsakkoord 2023-2026 is geconstateerd dat de urgentie van de strategische regionale hoofdopgaven vroeg om aanscherping van de slagkracht en realisatiekracht van de afzonderlijke gemeenten én de regionale samenwerking, met name in de vorm van programmasturing. De daarbij horende versterking van de MRE formatie kon in de begroting 2024 nog verwerkt worden door een verschuiving in budgetten zonder stijging van de bijdragen van de gemeenten. In de voorliggende begroting is wel sprake van een stijging. Op 26 mei 2020 nam uw raad een besluit over de zienswijze op de begroting MRE 2021, waarin tevens was opgenomen de MRE bijdrage aan Brainport Development voor de periode 2021-2024. Voor de periode 2025-2032 heeft Brainport Development een nieuw Meerjarenplan opgesteld. Aangezien Helmond naast de ‘inwonerbijdrage’ (zo genoemd omdat de bijdrage per gemeente gebaseerd is op haar aandeel in het totaal aantal inwoners van de Gemeenteraad van Helmond

Blz. 1 van 7

regio) ook een ‘aandeelhouders bijdrage’ verstrekt, is voor dit onderwerp een separaat voorstel opgesteld dat gelijktijdig met dit voorstel aan uw raad wordt voorgelegd. Na besluitvorming over de ‘aandeelhouders bijdrage’ wordt deze ook opgenomen in de MRE begroting 2025. Na vaststelling van de MRE begroting 2025 door het algemeen bestuur MRE op 3 juli 2024 zijn de deelnemende gemeenten verplicht hun bijdrage te verwerken in hun begroting. Op 28 maart 2024 werden de afspraken bekend (‘Operatie Beethoven’) die Rijk, provincie en regio met elkaar gemaakt hebben voor een extra impuls voor de regio op het gebied van mobiliteit, woningbouw en onderwijs. De concept begroting 2025 werd al eerder vrijgegeven zodat hierin nog niet verwerkt is welke inspanning de afspraken ook van MRE vragen. Er worden door MRE in samenspraak met de GGD, ODZOB en VRBZO enkele regionale bijeenkomsten georganiseerd waar gelegenheid is tot technische vragen en tot gedachtenwisseling met raadsleden uit andere gemeenten. Waarom Op 11 maart 2024 heeft het dagelijks bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling MRE besloten om de ontwerpbegroting 2025 voor te leggen en zienswijzen in te winnen bij de betrokken gemeenteraden.

Op grond van artikel 35 lid 1 van de Wet gemeenschappelijke regeling (Wgr) en artikel 37 lid 4 van de GR MRE heeft de gemeenteraad de mogelijkheid om zienswijzen op de ontwerpbegroting van MRE kenbaar te maken. De wettelijke termijn om de zienswijze kenbaar te maken aan het dagelijks bestuur van MRE is 12 weken. De zienswijzebrief geeft de raad de mogelijkheid om aandachtspunten en beleidsaccenten die van belang zijn voor de Helmondse inwoners mee te geven aan het algemeen bestuur van MRE alvorens de begroting wordt vastgesteld. Na ontvangst van de zienswijzebrieven, neemt het algemeen bestuur van de GR MRE op 3 juli 2024 een besluit tot vaststelling van de definitieve begroting 2025. Het dagelijks bestuur MRE heeft de deelnemende gemeenten verzocht om uiterlijk 8 juni 2024 een zienswijze kenbaar te maken. Deze termijn is van belang om tijdig de ingekomen zienswijzen te verwerken en eventueel de voorgestelde begroting daarop aan te passen. Indien de raad geen of niet tijdig een zienswijze kenbaar maakt, dan kan het algemeen bestuur ook geen rekening houden met de wensen van de raad. De begroting MRE 2025 in vogelvlucht (beleidsvoornemens en aandachtspunten voor de zienswijze) Met deze begroting 2025 wordt uitvoering gegeven aan de derde jaarschijf van het Samenwerkingsakkoord 20232026.

In de beschrijving ‘wat willen we bereiken’ en ‘wat gaan we samen doen’ zijn per programma/ thema de doelen en afspraken uit het Samenwerkingsakkoord 2023-2026 opgenomen. Daarna volgen bij ‘activiteiten 2025’ de beleidsvoornemens voor 2025. Bij ‘Regionale samenwerking en strategie’ gaat het daarbij onder meer om integrale afstemming vanuit de fysieke agenda met de Brainportagenda, strategische verkenningen, en organisatie van bijeenkomsten. In de concept zienswijze spreken wij de verwachting uit dat de recente afspraken in het kader van ‘Operatie Beethoven’ gaan leiden tot een intensivering van de MRE inzet op dit thema. Het gaat daarbij onder meer om de actualisatie van het ‘MIRT onderzoek’ uit 2020. Van belang is dat de gehele regio hierbij wordt betrokken en dat ook de raden regelmatig bijgepraat worden. In het afgelopen jaar zijn raadsleden al vaker geïnformeerd (zoals ook op 3 april 2024 over ‘Operatie Beethoven’) en dat zien wij als een positieve ontwikkeling. In dit programma wordt ook ingezet op versterking van relaties met omliggende regio's. Wij tekenen in de conceptzienswijze aan dat daarbij sprake moet zijn van een win-win uitkomst en dringen er ook op aan de regiogemeenten te betrekken die bij versterking van deze relaties een bijzonder belang kunnen hebben. Zoals Helmond bij contacten met Meijerijstad, onder andere vanwege de agrofood sector.

Wat betreft het Landgoed Gulbergen lezen wij vooral wat het afgelopen jaar is gebeurd en nog te weinig wat het vervolg hierop in 2025 wordt. Gulbergen is voor Helmond een belangrijk recreatiegebied. Ook ecologisch gezien is Gulbergen een belangrijke verbinding die onder andere Strabrechtse heide, Stiphoutse bossen en Mosbulten met elkaar verbindt. Gebiedsontwikkeling stopt niet bij de gemeentegrens; wij vragen in de concept-zienswijze om vanwege bovenstaande belangen Helmond nauwer te betrekken bij de programmatische ontwikkeling van het Landgoed Gulbergen. Bij ‘Ruimte en Wonen’ bestaan de activiteiten voor 2025 vooral uit uitwerkingen van de regionale ontwikkelstrategie en het borgen van deze strategie bij de provincie en het rijk. Ook hier verwachten wij dat de actualisatie van het Gemeenteraad van Helmond

Blz. 2 van 7

MIRT onderzoek kan leiden tot bijstelling van de regionale strategie en vragen we hier aandacht voor in de concept zienswijze. Bijzondere aandacht vragen wij daarbij voor de gebiedsontwikkeling ‘Centrum-plus’ in Helmond en de afspraken rond de zuidelijke ontsluiting welke wij overeenkomstig het met het Rijk, provincie en regio gesloten Verstedelijkingsakkoord uitrollen. Het aanjagen\ versnellen van de woningbouwprogramma's past hier ook bij. Bij ‘Mobiliteit’ gaat het onder meer om het actueel houden van de regionale mobiliteitsvisie, het opleveren van een regionaal mobiliteitsplan en agenderen van de regionale opgaven bij provincie en rijk. In de concept zienswijze vragen we daarbij met name aandacht voor de bereikbaarheidsopgaven aan de oostkant van de regio. Het thema ‘Energietransitie’ bestaat uit drie programmalijnen. Bij de programmalijn Energiesysteem gaat het onder meer om afstemming van de vraag naar en het aanbod van energie in relatie tot regionale ontwikkelstrategie, en ook met de partners afstemmen over oplossingen, zoals uitbreidingen van het elektriciteitsnetwerk. Wat het college betreft staat dit ‘met stip op 1’. De programmalijn ‘Grootschalige opwek’ gaat het vooral om de voortgang van de RES. Bij de programmalijn Gebouwde omgeving en Warmte gaat het om kennisdeling en beleidsafstemming.

Bij het thema ‘Economie’ is van belang dat vanuit dit programma de subsidie aan Brainport Development wordt verstrekt. Bijhorende activiteit is de coördinatie en uitvoering geven aan de afspraken rond de meerjarenfinanciering Brainport Development. Indien de Regiodeal 5e tranche leidt tot toekenning van de aangevraagde middelen dan zal het fondsmanagement ook vanuit dit programma plaats vinden. Ook de inzet van het Stimuleringsfonds valt onder dit programma. Hierbij is van belang dat gekeken wordt naar de gewenste inzet en omvang van dit fonds. Het Stimuleringsfonds heeft een multiplier van 2,9 (2018-2022 : 39, 8 mln investeringen met 13,6 mln subsidie). In de concept-zienswijze vragen wij nadrukkelijk om dit fonds in te zetten voor het stimuleren van de Brede Welvaart in de regio, in lijn met en over de volle breedte van het Samenwerkingsakkoord. Bij het thema ‘Landelijk Gebied’ worden onder meer genoemd een uitvoeringsprogramma landelijk gebied en monitor van het streefbeeld Landelijk Gebied. Een verwijzing naar de inzet van de MRE in NOVEX de Peel ontbreekt en hier vragen wij aandacht voor in de concept-zienswijze. Het afgelopen jaar lag met provinciale uitwerking van het Nationaal Programma Landelijk Gebied de focus vooral op Natura 2000 / GGA-gebieden.

Juist de integrale gebiedsontwikkelingen, en het hierbij nader uitwerken van thema brede welvaart zorgt voor behoud van leefbaarheid in stad en platteland. Blijvende afstemming tussen opgaven en ambities vastgelegd en benoemd in BPLG/NOVEX blijft noodzakelijk. Wij ondersteunen het voornemen tot een uitvoeringsstrategie bio-based bouwen. Dit biedt kansen voor verduurzaming / omschakeling van de agrarische sector in samenwerking met de bouwsector. Bij ‘RHCE’ worden geen bijzondere activiteiten genoemd voor 2025. RHCe is vooral een uitvoerend onderdeel van MRE. Argumenten 1.1 Via bijgevoegde zienswijze heeft de gemeenteraad de mogelijkheid om haar visie op de ontwerpbegroting 2025 kenbaar te maken. De concept zienswijze is het voorstel van het college aan uw raad. Onze hierboven genoemde aandachtspunten zijn opgenomen in de concept zienswijze. Het kenbaar maken van een zienswijze door deze vast te stellen is een bevoegdheid van uw raad. 2.1 Zienswijzen worden kenbaar gemaakt aan het dagelijks bestuur Op grond van Wgr, artikel 35 lid 3 kunnen de raden van de deelnemende gemeenten bij het dagelijks bestuur hun zienswijze over de ontwerp-begroting naar voren brengen. Het dagelijks bestuur voegt de commentaren waarin deze zienswijze is vervat bij de ontwerp-begroting, zoals deze aan het algemeen bestuur wordt aangeboden.

3.1 De deelnemende gemeenten zijn verschuldigd hun bijdrage te voldoen. De GR MRE artikel 40 bepaalt dat de deelnemende gemeenten er zorg voor dragen dat de Metropoolregio te allen tijde over voldoende middelen beschikt om aan alle verplichtingen jegens derden te kunnen voldoen. Zij dienen daarvoor de verschuldigde bijdragen op te nemen in hun begroting. Jaarlijks worden de bijdragen door de MRE geind. Bij niet tijdige betaling is rente verschuldigd. Na vaststelling van de begroting door het algemeen bestuur zijn gemeenten derhalve gehouden aan verwerking hiervan in hun begroting. De voorgestelde verhoging van de bijdrage is derhalve als ‘onontkoombaar’ meegenomen in de Voorjaarsnota. In ons voorstel voor de begroting 2025 zullen wij aangeven hoe deze gedekt wordt. Gemeenteraad van Helmond

Blz. 3 van 7

Onder Financien is toegelicht hoe de bijdrage van Helmond is opgebouwd. Kanttekeningen en risico’s Geen Financiën Indien het algemeen bestuur van MRE een besluit neemt over de begroting dan zijn alle deelnemende gemeenten via delegatie en de bijdrageverordening aan de financiële vertaling gebonden. De begroting MRE 2025 is sluitend, dat wil zeggen lasten en baten zijn in evenwicht (pagina 5 van de conceptbegroting). De mutatie op de reserves (350.000 Euro) is namelijk het verwachte resultaat op de exploitatie van Gulbergen (zoals verder toegelicht op pagina 24 van de conceptbegroting). De begroting laat zien dat MRE een financieel gezonde organisatie is. Het diagram op pagina 26 en de tabel op pagina 28 van de concept-begroting laten zien dat de baten van MRE voor een groot deel bestaan uit de bijdragen van de deelnemende gemeenten. Op pagina 31-32 is de ontwikkeling van de bijdragen toegelicht; op pagina 33 staat de bijdrage per gemeente aangegeven. In de volgende tabel is dit samengevat waarin ook is aangegeven wat de bijdrage voor 2024 was, zowel voor MRE als geheel als het aandeel van Helmond daarin. Onder de tabel vind u de toelichting. MRE inwonerbijdragen (Euro's) Totaal 2024 Toename door indexering (6,38%)

Regionale Opgaven

Brainport Development

Stimulerings fonds

3.922.148

2.119.467

2.179.136

3.313.163

250.233

135.222

0

211.380

Toename door stijging aantal inwoners

16.084

Toename door versterking Brainport Development Toename\Afname door versterking programmamanagement Toename door versterking ondersteuning primaire processen Totaal 2025

RHCE

700.000 -160.000

160.000 177.000 4.509.381

2.954.689

2.035.839

3.524.543

Helmond 2024

463.375

250.400

257.521

425.182

Helmond 2025

534.340

350.117

241.237

455.757

Toename\ Afname

70.965

99.717

-16.284

30.575

Aandeelhouder bijdragen (4 campus gemeenten) Totaal 2024 Toename door indexering (6,38%)

2.862.104 182.602

Totaal 2025

3.044.706

Helmond 2024

603.148

Toename

38.481

Helmond 2025

641.629

De totale inwonerbijdrage van Helmond stijgt van 1.396.478 Euro (2024) naar 1.581.451 Euro (2025), een stijging met 184.973 Euro. Meerjarig is in de huidige begroting al 1,421.000 Euro opgenomen in HP 020 (Regionale aangelegenheden). De benodigde aanvullende dekking is derhalve 160.451 Euro. De reguliere indexering van de bijdragen voor Regionale opgaven, Brainport Development (zowel inwonersbijdrage als aandeelhoudersbijdrage) en RHCE (Regionaal Historisch Centrum Eindhoven; de regionale archiefbewaarplaats) is 6,38%. Dit percentage om rekening te houden met de verwachte stijging in lonen en prijzen Gemeenteraad van Helmond

Blz. 4 van 7

is volgens een vaste systematiek berekend (zoals vastgelegd in de Beleidsnotitie kaders P&C-documenten 4GR-en (sinds 2018) en vastgesteld door het algemeen bestuur in de MRE Kadernota begrotingsjaar 2025. De inwonerbijdrage voor het Stimuleringsfonds is een vast bedrag per inwoner. Dit wordt niet geindexeerd maar stijgt wel als het aantal inwoners in de regio stijgt. In 2025 start een nieuwe periode voor de meerjarenfinanciering Brainport Development. Brainport Development heeft op basis van haar meerjarenprogramma een structurele verhoging van de regionale bijdrage met € 700.000 onderbouwd. Voor deze onderbouwing wordt verwezen naar het separate raadsvoorstel over de aandeelhouders bijdrage. Deze structurele verhoging komt ‘bovenop’ de indexering. Er is voor gekozen om deze verhoging te verwerken in de inwonersbijdrage waardoor deze wordt verdeeld over de 21 gemeenten naar rato van hun inwoners. De versterking van het programmamanagement volgt uit de constatering bij het Samenwerkingsakkoord 2023-2026 dat de urgentie van de strategische regionale hoofdopgaven vroeg om aanscherping van de slagkracht en realisatiekracht van de afzonderlijke gemeenten én de regionale samenwerking, met name in de vorm van programmasturing.

In de begroting voor 2024 werd ervoor gekozen om deze versterking te bekostigen uit een verschuiving tussen de budgetten voor Regionale Opgaven en het Stimuleringsfonds, voor de duur van het Samenwerkingsakkoord. Door deze verschuiving was er geen verhoging van de inwonerbijdrage. Uit een aanvullend organisatieadvies kwam de noodzaak om de formatie nog uit te breiden met een programmamanager. Om deze formatieuitbreiding te bekostigen is opnieuw gekozen voor een verschuiving van 160.000 Euro tussen de budgetten voor Regionale Opgaven en het Stimuleringsfonds, zodat er op dit punt geen verhoging plaats vindt van de inwonerbijdrage. Kanttekening is dat hierdoor de beschikbare voeding voor het Stimuleringsfonds afneemt. Vooralsnog leidt dit niet tot een knelpunt omdat het Stimuleringsfonds ingezet wordt via een tenderregeling. Er is door het algemeen bestuur wel al besloten om onderzoek te doen naar de gewenste inzet en omvang van dit fonds. Het is immers een belangrijke aanjager van innovaties in het MKB in de regio, met een multiplier van 2,9. Uit onderzoek naar de ondersteunende organisatie blijkt dat deze te klein is en hierdoor kwetsbaar. Dit leidt tot een verhoging met 177.000 Euro. Bij RHCe past nog de opmerking dat bij de verdeling van de totale bijdrage ook de gebruikte fysieke en digitale opslagruimte een rol speelt.

Dit is inzichtelijk gemaakt op pagina 34 van de ontwerpbegroting. Participatie Er is geen participatiemogelijkheid voorzien in de zienswijzen procedure. Op 15 mei aanstaande wordt een (fysieke) informatiebijeenkomst georganiseerd waarbij de gemeenschappelijke regelingen MRE, GGD, VRBZO en ODZOB elk een toelichting geven op de ontwerpbegroting 2025. Raadsleden ontvangen hiervoor, via de griffies, een uitnodiging. Communicatie Indien de raad instemt met de zienswijzebrief dan wordt deze verstuurd aan het Dagelijks bestuur van de GR MRE. Communicatie over de begroting van MRE wordt verzorgd door de MRE organisatie. Uitvoering en tijdspad De ingekomen zienswijzen worden door MRE in een Nota van Zienswijzen voorzien van een reactie en een eventueel wijzigingsvoorstel. Deze nota wordt met een concept voorstel aan het algemeen bestuur besproken in het dagelijks bestuur (gepland op 17 juni). Daarna wordt dit voorstel en de nota doorgeleid voor besluitvorming door het algemeen bestuur op 3 juli 2024. De Wgr bepaalt dat het dagelijks Bestuur de raden van de deelnemende gemeenten voorafgaande aan het vaststellen van de begroting schriftelijk en gemotiveerd in kennis stelt van zijn oordeel over de zienswijze alsmede van de eventuele conclusies die het daaraan verbindt.. Procesinformatie en overige raadsinformatie Er is geen aanvullende informatie bij dit voorstel.

Opgemerkt wordt dat de voorgesteld verhoging van de bijdrage aan Brainport in een separaat voorstel aan uw raad is opgenomen.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 5 van 7

Burgemeester en wethouders van Helmond mevr. P.J.M.G. Blanksma–van den Heuvel burgemeester

mr. A.S. Meijer gemeentesecretaris

Bijlagen • Aanbiedingsbrief Concept Begroting MRE 2025 voor zienswijzen (51940031) • Programmabegroting MRE 2025 (51940030) • Zienswijze begroting MRE 2025 (51969583) Bijlage 2 en bijlage 3 vormen bijlagen bij het Raadsvoorstel inzake Meerjarenplan en financiering Brainport Development)

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 6 van 7

Raadsbesluit Vergadering

52 23 mei 2024

Gemeenteraad

De raad van de gemeente Helmond; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 16 april 2024; gelet op de bepalingen van de Gemeentewet, de Wet gemeenschappelijke regelingen; GEAMENDEERD besluit: 1. De zienswijze op de ontwerpbegroting 2025 van de gemeenschappelijke regeling MRE vast te stellen. (per amendement heeft een toevoeging plaatsgevonden)

2. Het dagelijks bestuur van de gemeenschappelijke regeling MRE middels bijgevoegde brief in kennis te stellen van de zienswijze.

3. Nadat de begroting 2025 van de gemeenschappelijk regeling MRE is vastgesteld door het algemeen

bestuur van de gemeenschappelijk regeling MRE, de bijdrage van de gemeente Helmond voor 2025 te verwerken in de begroting van de gemeente Helmond voor 2025.

Aldus besloten in de openbare raadvergadering van 23 mei 2024. De raad voornoemd, de voorzitter,

Gemeenteraad van Helmond

de griffier,

Blz. 7 van 7