RV 051 Zienswijze Nationaal Programma Ruimte voor Defensie (NPRD)

Raadsvoorstel Raadsvergadering

51 1 juli 2025

Onderwerp Portefeuillehouder College besluit Zaaknummer

Zienswijze Nationaal Programma Ruimte voor Defensie (NPRD) A. Bonte 23 juni 2025 52409850

Gemeenteraad

Aan de gemeenteraad, Het college stelt u voor: Geen wensen en bedenkingen te hebben ten aanzien van de zienswijze op de ontwerp beleidsnota Nationaal Programma Ruimte voor Defensie (NPRD) en bijbehorende PlanMER. Samenvatting De zoektocht van Defensie naar extra ruimte voor haar activiteiten heeft de afgelopen jaren geleid tot ingrijpende plannen met mogelijke impact op de leefomgeving in diverse gemeenten. In 2019 uitte gemeente Helmond al ernstige zorgen over de voorgenomen reactivering van Vliegbasis de Peel. Deze zorgen zijn sindsdien versterkt door onder meer testvluchten met F-35’s boven Helmond, waarbij metingen wezen op aanzienlijke geluidsoverlast in alle wijken van de stad. Tijdens werkbezoeken van diverse Ministeries is deze impact nadrukkelijk onder de aandacht gebracht door zowel Provincie, regio als Helmond. Deze signalen zijn mede aanleiding geweest voor Defensie om een landelijke en meer brede maatschappelijke en integrale ruimtelijke afweging te maken met het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie (NPRD) om uiteindelijk te komen tot een keuze van locaties voor defensieactiviteiten. Als instrument past Defensie de Milieueffectrapportage toe. Een Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) maakt daar integraal onderdeel van uit.

Hierop heeft zowel de regio als de gemeente Helmond een zienswijze ingediend, waarin nadrukkelijk is aangegeven dat de voorgenomen ruimteclaims niet passen binnen de ruimtelijke structuur en leefomgevingskwaliteit van onze regio. Daarbij is specifiek verzocht om in het op te stellen MilieuEffectrapport (PlanMER) uitgebreid inzicht te geven in de effecten van (laagvlieg)activiteiten op de omgeving, met het oog op gezondheid, veiligheid en ruimtelijke ontwikkelingen. Op 23 mei 2025 heeft het Ministerie van Defensie het Ontwerp beleidsnota NPRD en de PlanMER gepubliceerd, inclusief de voorkeurlocaties. Vliegbasis de Peel komt voor nu niet terug als voorkeurslocatie voor F-35-activiteiten of andere vliegfuncties. Het voornoemde Ontwerp leidt echter niet tot het aanpassen van het planologisch regime voor de vliegbasis. Dat blijft vooralsnog behouden. Aanvullend is een gebied ten zuiden van Helmond aangewezen voor uitbreiding van laagvliegactiviteiten voor helikopters. Binnen het gebied mag gedurende maximaal 250 vlieguren per jaar worden gevlogen. Van 28 mei 2026 tot en met 9 juli 2026 liggen het Ontwerp Beleidsnota Nationaal Programma Ruimte voor Defensie (NPRD) en het bijbehorende PlanMER ter inzage. Tijdens deze periode kunnen overheden, organisaties en inwoners een zienswijze indienen.

De gemeente Helmond is voornemens hiervan gebruik te maken, mede gezien de mogelijke impact van de voorgestelde defensieactiviteiten op de leefomgeving en het ruimtelijk functioneren van de stad en regio. In dit kader is op ambtelijk en bestuurlijk niveau actief afgestemd met de regio en met de Provincie Noord-Brabant, met als doel te komen tot een afgestemde lokale zienswijze. De concept-zienswijze omvat de volgende hoofdpunten: ➢ Evenwichtige afweging van nationale en regionale belangen Helmond erkent de ruimtebehoefte van Defensie, maar wijst op het belang van zorgvuldige inpassing in regionale opgaven van de Brainportregio en specifiek de schaal- en kwaliteitssprongambities van Helmond met woningbouw, economie, mobiliteit en leefomgeving. ➢ ➢

Vliegbasis De Peel en lokale omgevingsimpact De gemeente waardeert dat de vliegbasis geen voorkeurslocatie wordt, maar wil duidelijkheid over toekomstige bestemming en bijbehorende geluidszones. Bezorgdheid over laagvlieggebied en gezondheidseffecten

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 1 van 4

➢ ➢

Er is te weinig aandacht voor lokale effecten van laagvliegroutes op milieu, gezondheid, veiligheid en leefomgeving. Helmond vraagt om gebiedsgerichte analyses, inclusief effecten op slaap, geluid en stikstofdepositie. Onzekerheid over planologische consequenties De gemeente maakt zich zorgen over het juridische kader en de “extra milieuruimte” rondom het laagvliegen en OHS-gebieden. Helderheid en transparantie zijn nodig om ruimtelijke ontwikkeling niet te belemmeren. Nieuwe defensiewetgeving en vervolgtraject De voorgenomen Wet op de Defensiegereedstelling kan leiden tot onevenwichtige uitzonderingsposities. Helmond vraagt om duidelijkheid van de effecten en betrokkenheid van gemeenten.

Eerder dit jaar hebben wij uw raad, onder geheimhouding, geïnformeerd over de voorgenomen besluiten van het kabinet via RIB 49. Begin mei volgde een tweede raadsinformatiebrief (#72), waarin wij een toelichting gaven op de voorkeurslocaties binnen het ontwerp van de beleidsvisie voor het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie. De zienswijze die wij aanbieden is een vervolg op deze eerdere communicatie en beoogt de standpunten en aandachtspunten met betrekking tot de ontwerpvisie nader toe te lichten. Waarom Vanuit Helmond staan we voor een zorgvuldig afgewogen proces met duidelijkheid over de impact van de extra activiteiten vanuit defensie op het leefklimaat van de stad en daarmee op onze inwoners. Er bestaat momenteel onduidelijkheid over de gevolgen van het laagvliegen voor de (voorgenomen) ruimtelijke ontwikkelingen en milieueffecten, met name op het gebied van geluid, gezondheid en stikstof, die dit met zich meebrengt voor onze samenleving, in het bijzonder in de zuidelijke gebieden van Helmond. Argumenten 1.1 Een zienswijze past bij de ambitie en het beleid van de gemeente Helmond. Volgens het ambitieakkoord streven we naar een gezonde leefomgeving en het verminderen van gezondheidsverschillen. In de Omgevingsvisie Helmond is dit overgenomen in de ambitie ‘Helmond als vitale stad’, waarin vitaliteit in de vorm van gezondheidsbescherming is meegenomen.

Volgens de Omgevingsvisie is als opgave het beperken van gezondheidsbelasting als gevolg van andere activiteiten geformuleerd. Het is in lijn met eerder collegestandpunt dat Helmond kritisch tegenover de voorgenomen ontwikkelingen staat waarin de heropening van Vliegbasis de Peel mogelijk onderdeel van is. Met de zienswijze vragen we aandacht voor beperken van de impact. 1.2. De lokale zienswijze is gebaseerd op een concept-zienswijze voorbereid door de Regionale Samenwerking Vliegbasis de Peel. Daarmee is integraal vanuit verschillende vakdisciplines gekeken hoe de ontwerp beleidsnota ingrijpt op de opgaven van de regio in brede zin en voor Helmond specifiek. Tevens heeft afstemming plaatsgevonden met regiogemeenten, Provincie Noord Brabant en het MRE. 1.3 Met de zienswijzen wordt het belang van de Regio en de gemeente Helmond benadrukt De uitbreiding van activiteiten van Defensie kan de groeiopgave van de regio belemmeren en ook opgave in het kader van de schaalsprong voor de gemeente Helmond. Een integrale afweging van de verschillende ruimtebehoeften is dan ook noodzakelijk, met inachtneming van de gevolgen voor de leefbaarheid en gezondheid.

Helmond vind het belangrijk om dat in haar zienswijze kenbaar te maken 1.4 Positief kritische beoordeling van het proces en inhoudelijke aandachtspunten De gemeente Helmond erkent het zorgvuldig doorlopen proces van het NPRD en PlanMER, maar wil tegelijkertijd inhoudelijke aandachtspunten aanreiken om de plannen verder te verbeteren. Hierbij wordt specifiek gekeken naar de impact op milieu, natuur en gezondheid, waarbij nog onduidelijkheden bestaan die verdere uitwerking vereisen. Kanttekeningen en risico's 1.1. Ruimtelijke en planologische consequenties Het lichte planologische regime kan gevolgen hebben voor bouwplannen en andere gemeentelijke ontwikkelingen. Helmond wil waarborgen dat haar ruimtelijke ambities niet worden belemmerd en vraagt om duidelijkheid over de doorwerking van het programma op lokale plannen. 1.2 Effecten van luchtvaartactiviteiten op de leefomgeving

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 2 van 4

De intensivering van laagvliegactiviteiten en de gevolgen van de Outer Horizontal Service kunnen aanzienlijke impact hebben op geluidsoverlast voor inwoners en gemeentelijke ambities voor haar schaalsprong. Helmond vraagt om een zorgvuldige afweging en specifieke aandacht voor de gevolgen hiervan.

Financiën Niet aan de orde bij dit voorstel. Juridisch Met het indienen van een zienswijze geeft de gemeente Helmond een duidelijk signaal af over de wenselijkheid van de voorgestelde ontwikkelingen binnen de Ontwerp beleidsnota Nationaal Programma Ruimte voor Defensie. Een zienswijze kan bijdragen aan een zorgvuldiger en transparanter proces, waarbij het betrekken van lokale aandachtspunten leidt tot een meer evenwichtige belangenafweging. Door het onderzoek te verbreden en de effecten uitgebreider te laten onderzoeken, wordt niet alleen het lokale belang gediend, maar ook het bredere maatschappelijke belang. Hoewel het uiteindelijk aan het Ministerie van Defensie is om te bepalen hoe om te gaan met de ingediende zienswijzen, ligt er ook een verantwoordelijkheid om inzichtelijk te maken op welke wijze de ontvangen reacties worden verwerkt. De resultaten van deze consultatie dienen te worden betrokken in het uiteindelijke besluitvormingsproces, zodat een zorgvuldige juridische toetsing mogelijk is. Daarin zitten enkele punten die wij zodanig belangrijk vinden, denk daarbij aan extra impact op stikstof, dat indien hiermee in het vervolgtraject geen rekening wordt gehouden, wij op het punt komen om te overwegen of we hier juridische stappen op willen nemen. Communicatie De impact van deze processtap op inwoners is klein, de inwonerscommunicatie verloopt veelal via Defensie.

Op helmond.nl nemen we in dit dossier geïnteresseerde Helmonders mee via een nieuwsbericht op helmond.nl waarin we de hoofdlijn van de zienswijze opnemen en een link opnemen naar de hele zienswijze. Uitvoering en tijdspad Na bespreking in de raad en het besluit van college wordt de zienswijze ingediend bij het ministerie van defensie. Dit gebeurt uiterlijk op 9 juli 2025, rekening houdend met de geldende termijn van zes weken voor het indienen van de zienswijze. Burgemeester en wethouders van Helmond

mr. S.C.C.M. Potters burgemeester

E.P.H. Koop, MSc gemeentesecretaris

Bijlage Concept zienswijzebrief

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 3 van 4

Raadsbesluit Vergadering

51 1 juli 2025

Gemeenteraad

De raad van de gemeente Helmond; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 23 juni 2025; gelet op de bepalingen van de Gemeentewet;

besluit: Geen wensen en bedenkingen te hebben ten aanzien van de zienswijze op de ontwerp beleidsnota Nationaal Programma Ruimte voor Defensie (NPRD) en bijbehorende PlanMER

Aldus besloten in zijn openbare vergadering van 1 juli 2025.

De raad voornoemd, de voorzitter,

de griffier,20)}}

{{esl:Signer2:SigningDate:size(200,20)}}{{esl:Signer2:Sig ningDate:size(200,20)}}

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 4 van 4