RV 050 Adviesrecht raad bij buitenplanse omgevingsplanactiviteiten
Tekst van het document
Raadsvoorstel Vergadering
50 27 september 2022
Onderwerp Portefeuillehouder Afdeling College besluit Commissie Zaaknummer
Adviesrecht raad bij buitenplanse omgevingsplanactiviteiten G.L.C.C. van den Waardenburg S&B, OO, BJO, COM, FIN 7 juni 2022 Adviescommissie 13 september 2022 50628379
Gemeenteraad
Aan de gemeenteraad,
Voorstel 1. De raad maakt gebruik van haar adviesrecht voor aanvragen voor omgevingsplanactiviteiten en wijst hiervoor de volgende gevallen aan: - aanvragen waarvoor op grond van de wet de uitgebreide procedure van toepassing is - aanvragen waarbij het college besluit tot toepassing van de uitgebreide procedure - aanvragen waarbij de initiatiefnemer verzoekt om toepassing van de uitgebreide procedure - aanvragen waarbij (een van de) onderstaande activiteiten aan de orde is: o aanleg van grondgebonden zonnevelden; o het realiseren van bouwwerken, geen gebouwen zijnde, met een hoogte van meer dan 20 meter; o het bouwen van meer dan 40 woningen, zorggerelateerde woningen of onzelfstandige wooneenheden binnen de bebouwde kom; o het bouwen van meer dan 10 woningen, zorggerelateerde woningen of onzelfstandige wooneenheden buiten de bebouwde kom; o realiseren van nieuwe of uitbreiden van bestaande maatschappelijke voorzieningen; o plannen die significante impact (kunnen) hebben op de omgeving. 2.
Het adviesrecht zoals bovenstaand opgenomen is niet van toepassing indien: - de activiteit passend is binnen een door de gemeenteraad vastgestelde omgevingsvisie, gebiedsvisie of anderszins een plan, visie of onderbouwing waarvoor reeds eerder instemming is verkregen. - de activiteit passend is binnen een door de gemeenteraad vastgesteld maar nog niet onherroepelijk (deel van het) omgevingsplan.
3.
De raad verzoekt het college de verlengingstermijn van 6 weken te hanteren en de initiatiefnemer hierover te informeren.
4.
De raad verzoekt de griffie haar vergadercyclus bij inwerkingtreding van de Omgevingswet zodanig in te richten dat de afhandelingstermijn van 14 weken altijd gehaald kan worden.
5.
Dit besluit wordt van kracht zodra de Omgevingswet in werking treedt.
Toelichting Op 1 januari 2023 treedt de Omgevingswet naar verwachting in werking. Deze wet wijzigt de planologische procedures en instrumenten waar we nu mee werken. Zo hebben we straks geen bestemmingsplannen meer, maar een omgevingsplan. Ook nadat we een omgevingsplan hebben, zullen zich initiatieven aandienen die niet in het omgevingsplan passen. De gemeente kan op twee manieren medewerking verlenen aan zo’n initiatief: • Door een wijziging van het omgevingsplan: dit ligt in de rede bij grotere gebiedsontwikkelingen, waarbij maatregelen buiten het plangebied nodig kunnen zijn en/of waarbij de exacte invulling op perceelsniveau nog niet duidelijk is.
Gemeenteraad van Helmond
Blz. 1 van 6
•
Door het verlenen van een vergunning voor een 'buitenplanse omgevingsplanactiviteit': deze wordt meestal gebruikt bij concrete, afgebakende initiatieven waarvan de invulling duidelijk is.
Het adviesrecht voor uw raad, waarop dit voorstel betrekking heeft, gaat over een vergunningaanvraag voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit. Huidige en nieuwe werkwijze Onder de huidige Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) heeft de raad de mogelijkheid om invloed uit te oefenen op vergunningen die afwijken van het bestemmingsplan. Dit gebeurt nu via een verklaring van geen bedenkingen (vvgb). Zodra de Omgevingswet in werking treedt, vervalt deze vvgb-lijst. In plaats hiervan krijgt de raad de mogelijkheid van 'adviesrecht' bij buitenplanse omgevingsplanactiviteiten. Toepasselijkheid adviesrecht De Omgevingswet gaat uit van snellere en eenvoudiger procedures, vanuit het oogpunt van dienstverlening naar inwoners en ondernemers. De wet heeft om die reden een duidelijk onderscheid gemaakt in de kaderstellende rol van de raad en de uitvoerende rol van het college: De raad stelt via de omgevingsvisie en het omgevingsplan heldere kaders voor ontwikkelingen in het ruimtelijk-fysieke domein. Daarbinnen heeft het college bevoegdheid voor het afhandelen van buitenplanse omgevingsplanactiviteiten. Het adviesrecht moet daarom met terughoudendheid worden toegepast.
Toepassing van dit adviesrecht is voorstelbaar bij buitenplanse ontwikkelingen die nièt passen in de beleidskaders én die naar verwachting een grote maatschappelijke impact of veel invloed op de omgeving kunnen hebben. Dit zal naar verwachting slechts af en toe voorkomen. Indien de raad kiest voor het adviesrecht, dan moet zij hiervoor 'gevallen' aanwijzen. Een generieke aanwijzing voor alle buitenplanse omgevingsplanactiviteiten is niet toegestaan. Het adviesrecht is een bindend adviesrecht, het college mag daar niet van afwijken. Termijn adviesrecht Bij afwijkingen van het bestemmingsplan, geldt onder de huidige Wabo meestal de uitgebreide procedure van 26 weken. Onder de Omgevingswet vallen de meeste buitenplanse omgevingsplanactiviteiten straks onder de reguliere procedure met een termijn van 8 weken, met een verlengingsmogelijkheid van maximaal 6 weken. Als deze termijn niet wordt gehaald, dan kan de gemeente in gebreke worden gesteld en verplicht worden een dwangsom te betalen. De raad zal dus binnen deze termijn (maximaal 14 weken) haar advies moeten geven. Eerder advies van uw commissie In januari jongstleden is een voorstel voor de invulling van het adviesrecht behandeld in de opiniecommissie Omgeving.
In dit voorstel waren twee opties opgenomen: a) de raad maakt geen gebruik van het advies recht en laat de afhandeling van de buitenplanse omgevingsplanactiviteiten aan het college. Jaarlijks kan een terugkoppeling plaatsvinden hoe het college hiermee is omgegaan. b) de raad maakt wel gebruik van het adviesrecht en wijst hiervoor onderstaande lijst met gevallen aan. - aanvragen waarvoor op grond van de wet de uitgebreide procedure van toepassing is - aanvragen waarbij het college besluit tot toepassing van de uitgebreide procedure - aanvragen waarbij de initiatiefnemer verzoekt om toepassing van de uitgebreide procedure - aanvragen waarbij (een van de) onderstaande activiteiten aan de orde is: o aanleg van grondgebonden zonnevelden o het realiseren van bouwwerken, geen gebouwen zijnde, met een hoogte van meer dan 20 meter. o het bouwen van meer dan 40 woningen, zorggerelateerde woningen of onzelfstandige wooneenheden binnen de bebouwde kom. o het bouwen van meer dan 10 woningen, zorggerelateerde woningen of onzelfstandige wooneenheden buiten de bebouwde kom.
Gemeenteraad van Helmond
Blz. 2 van 6
o
maatschappelijke voorzieningen grote infrastructurele bouwwerken en grote nutsvoorzieningen (wegen vanaf gebiedsontsluitingsweg en groter, bruggen, viaducten, (spoor)tunnels, hoogspanningsleidingen, buisleidingentracé, etc) o plannen die significante impact (kunnen) hebben op de omgeving (geur, geluid, licht, vervoersbewegingen etc.) Het adviesrecht zoals opgenomen in de lijst onder punt 4 is niet van toepassing indien: o De activiteit passend is binnen een door de gemeenteraad vastgestelde omgevingsvisie, gebiedsvisie of anderszins een plan, visie of onderbouwing waarvoor reeds eerder instemming is verkregen. o De activiteit passend is binnen een door de gemeenteraad vastgesteld maar nog niet onherroepelijk (deel van het) omgevingsplan. o
In de opiniecommissie is een voorkeur uitgesproken voor optie b) waarbij enkele uit te werken punten zijn meegegeven. Dit betreft de volgende punten: • Kan een werkgroep vanuit de raad het mandaat krijgt om namens de raad het advies te geven? • Mag het college het adviesrecht zelf inroepen? • Meer duidelijkheid over c.q. aanvullingen op de lijst van gevallen: - wat betekent 'significante impact'; - wat verstaan we onder maatschappelijke voorzieningen; - energie-opslag opnemen; - huisvesting van arbeidsmigranten opnemen Deze punten zijn onderstaand uitgewerkt en hebben geleid tot enkele aanpassingen in het concept-raadsvoorstel en –raadsbesluit. Kan een werkgroep vanuit de raad het mandaat krijgt om namens de raad het advies te geven? Ingevolge artikel 10:3, eerste lid, van de Awb kan een bestuursorgaan mandaat verlenen, tenzij bij wettelijk voorschrift anders is bepaald of de aard van de bevoegdheid zich tegen mandaatverlening verzet. In dit geval is er geen wettelijk voorschrift gevonden dat anders bepaalt en de aard van deze bevoegdheid lijkt zich hiertegen niet te verzetten. Het mandaat geldt slechts voor zover er sprake is van goedkeuring aan het besluit.
Op grond van artikel 10:3 lid 2 sub c Awb wordt mandaat níet verleend voor zover het gaat om het onthouden van goedkeuring aan een besluit van een ander bestuursorgaan (in dit geval dus het instemmingsadvies van de raad aan het college). Met andere woorden: een aan te wijzen werkgroep vanuit de raad kan wel het mandaat krijgen om positief te adviseren. Maar bij negatief advies moet altijd de voltallige raad hierover besluiten. Een meer principieel vraagstuk is, of het wenselijk is een werkgroep vanuit de raad het mandaat te geven om namens de raad te adviseren. De voorgestelde lijst met gevallen waarop het adviesrecht van toepassing wordt, betreffen de grotere projecten met meer maatschappelijke impact. Vanuit de kaderstellende en volksvertegenwoordigende rol van de raad lijkt het daarom logischer om de voltallige raad hierover te laten besluiten. Mag het college het adviesrecht zelf inroepen? Nee, dit mag niet. Het adviesrecht is beperkt tot de aangewezen gevallen in verband met voorspelbaarheid en transparantie van het openbaar bestuur. De initiatiefnemer kan op die manier van tevoren een inschatting maken of het adviesrecht aan de orde is of niet. Duidelijkheid over c.q.
toevoeging aan de lijst van gevallen • Met 'significante impact' wordt bedoeld: ontwikkelingen die kunnen leiden tot (extra) milieu- en gezondheidsbelasting zoals toename van bodem-, water- of luchtverontreinigingen, geur, geluid, licht en risico's voor omgevingsveiligheid en/of aantasting van cultuurhistorische, landschappelijke- en natuurwaarden.
Gemeenteraad van Helmond
Blz. 3 van 6
•
•
•
We kunnen daarbij denken aan de volgende activiteiten: grote infrastructurele bouwwerken, grote nuts- en energievoorzieningen, buisleidingentracés, functiewijzigingen (bijvoorbeeld van 'wonen' naar 'maatschappelijk'). Omdat dit criterium al veelomvattend is, is besloten om het voorlaatste criterium zoals opgenomen in het voorstel voor de opiniecommissie (grote infrastructurele bouwwerken en nutsvoorzieningen) weg te laten. Deze wordt immers al gedekt vanuit het criterium 'significante impact'. Maatschappelijke voorzieningen zijn alle voorzieningen, bedoeld voor invulling van maatschappelijke functies. Dit zijn onder andere: onderwijsvoorzieningen, kinderdagverblijven, sportaccommodaties, wijkhuizen, medische centra, zorgfuncties algemeen en voor specifieke groepen (verzorgingshuis, verpleeghuis, dagbesteding, jeugdhulpinstellingen, dementie-zorg etc.), opvang van specifieke doelgroepen (vluchtelingen, asielzoekers, daklozen etc.). Energie-opslag: voorstel is om deze niet apart op te nemen. Voor zover dit relevant is voor de leefomgeving, valt dit mede onder de term 'significante impact' en kan vanuit dat criterium meegenomen worden in het adviesrecht. Huisvesting arbeidsmigranten: deze vallen onder de categorie 'onzelfstandige wooneenheden' en zijn daarmee al afgedekt in de lijst van gevallen.
Toelichting op de overige gevallen In het raadsvoorstel staan nog enkele gevallen opgenomen waarin het adviesrecht van toepassing is. Die worden onderstaand kort toegelicht. Aanvragen waarvoor op grond van de wet de uitgebreide procedure van toepassing is Er zijn in de wet specifieke activiteiten benoemd, waarbij een uitgebreide voorbereidingsprocedure moet worden doorlopen. Dit betreft voornamelijk activiteiten, waarvoor het op grond van internationaalrechtelijke verplichtingen noodzakelijk is, dat in de voorbereidingsprocedure een geformaliseerde mogelijkheid is opgenomen tot het indienen van zienswijzen door een ieder. Dit is bijvoorbeeld het geval als voor een bepaalde (omgevingsvergunning-plichtige) ontwikkeling een milieueffectrapport moet worden gemaakt of als het gaat om specifiek in het Omgevingsbesluit (artikel 10.24) aangewezen gevallen van activiteiten, zoals bijvoorbeeld een rijksmonumentenactiviteit of bepaalde lozingsactiviteiten. Aanvragen waarbij het college besluit tot toepassing van de uitgebreide procedure In de Ow is een artikel opgenomen (artikel 16.65 lid 4) wanneer het bevoegd gezag de uitgebreide procedure bij buitenplanse omgevingsplanactiviteiten van toepassing kan verklaren: a. als het gaat om een activiteit die aanzienlijke gevolgen heeft of kan hebben voor de fysieke leefomgeving, én b.
waartegen naar verwachting verschillende belanghebbenden bedenkingen zullen hebben. Deze criteria geven beleidsruimte. Het college zal voor inwerkingtreding van de wet hieraan een nadere invulling geven hoe ze hiermee om wil gaan. Aanvragen waarbij de initiatiefnemer verzoekt om toepassing van de uitgebreide procedure Soms wil de aanvrager zelf de uitgebreide procedure volgen. Het bevoegd gezag verleent hieraan medewerking (artikel 16.65 lid 1). Beoogd effect De raad geeft met dit besluit invulling aan haar adviesrecht over buitenplanse omgevingsplanactiviteiten, zoals opgenomen in artikel 16.15a van de Omgevingswet. Argumenten 1.1 Met de voorgestelde 'lijst van gevallen' is er een balans tussen de kaderstellende rol van de raad en de bevoegdheid van het college om buitenplanse aanvragen af te handelen. De Omgevingswet gaat uit van een snelle afhandeling van vergunningaanvragen en gaat daarbij uit van de rol- en taakverdeling tussen college en raad: De raad stelt de kaders vast, het college voert deze uit. Het adviesrecht moet daarom met terughoudendheid toegepast worden. Gemeenteraad van Helmond
Blz. 4 van 6
De 'lijst van gevallen' voor het adviesrecht bevat daarom alleen activiteiten die een grotere impact kunnen hebben op inwoners en andere stakeholders. Daarmee kan de raad haar kaderstellende en volksvertegenwoordigende rol blijven vervullen, zonder dat de afhandelsnelheid van de minder impactvolle afwijkvergunningen in gevaar komt. 1.2 Een besluit over het adviesrecht is niet onomkeerbaar De raad mág een besluit nemen over haar adviesrecht, maar hóeft dat niet. Als de raad geen besluit neemt dan heeft ze geen adviesrecht en worden alle buitenplanse omgevingsplanactiviteiten door het college afgehandeld. De raad kan altijd (met een raadsbesluit) de lijst met gevallen aanpassen, of besluiten af te zien van adviesrecht of het juist weer in te voeren. Kanttekeningen 1.1 Gebruik van het adviesrecht heeft consequenties voor de vergadercyclus van de raad. De beslistermijn voor reguliere buitenplanse omgevingsplanactiviteiten is 8 weken, met de mogelijkheid voor eenmalige verlenging met 6 weken. Voor deze verlenging is geen motivatie nodig. Dat betekent dat de raad binnen de termijn van 14 weken haar advies moet geven. Daarbij moet rekening gehouden worden met voorbereidings- en verwerkingstijd voor het college en de raad zelf. Binnen de huidige vergadercyclus van de raad is het niet mogelijk om deze termijn altijd te halen.
Om die reden verzoekt de raad aan de griffie om vanaf inwerkingtreding van de Omgevingswet de vergadercyclus aangepast te hebben, zodat de termijn altijd gehaald kan worden. Daarnaast vraagt de raad het college om bij gevallen waarvoor adviesrecht van toepassing is, standaard de verlengingstermijn van 6 weken toe te passen. Financiën Met dit voorstel zijn geen financiële consequenties gemoeid. Het adviesrecht vervangt de huidige verklaring van geen bedenkingen (vvgb) en is, qua benodigde capaciteit, al geborgd in de begroting. Communicatie De nieuwe werkwijze onder de Omgevingswet wordt op de website van de gemeente kenbaar gemaakt. Initiatiefnemers, belanghebbenden en andere stakeholders kunnen hier terugvinden welke procedure van toepassing is, welke termijnen hiermee gemoeid zijn en wat de rol van alle bevoegde organen hierin is.
Burgemeester en wethouders van Helmond burgemeester mevr. P.J.M.G. Blanksma – van den Heuvel
Gemeenteraad van Helmond
secretaris H.J. de Ruiter
Blz. 5 van 6
Raadsbesluit Vergadering
50 27 september 2022
Gemeenteraad
De raad van de gemeente Helmond; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 31 mei 2022; gelet op de bepalingen van de Gemeentewet; gelet op artikel 16.15a onder b van de Ow; besluit: 1. Gebruik te maken van haar adviesrecht voor buitenplanse omgevingsplanactiviteiten en wijst hiervoor de volgende gevallen aan: - aanvragen waarvoor op grond van de wet de uitgebreide procedure van toepassing is - aanvragen waarbij het college besluit tot toepassing van de uitgebreide procedure - aanvragen waarbij de initiatiefnemer verzoekt om toepassing van de uitgebreide procedure - aanvragen waarbij (een van de) onderstaande activiteiten aan de orde is: o aanleg van grondgebonden zonnevelden; o het realiseren van bouwwerken, geen gebouwen zijnde, met een hoogte van meer dan 20 meter; o het bouwen van meer dan 40 woningen, zorggerelateerde woningen of onzelfstandige wooneenheden binnen de bebouwde kom; o het bouwen van meer dan 10 woningen, zorggerelateerde woningen of onzelfstandige wooneenheden buiten de bebouwde kom; o realiseren van nieuwe of uitbreiden van bestaande maatschappelijke voorzieningen; o plannen die significante impact (kunnen) hebben op de omgeving. 2.
Het adviesrecht is niet van toepassing indien: - de activiteit passend is binnen een door de raad vastgestelde omgevingsvisie, gebiedsvisie of anderszins een plan, visie of onderbouwing waarvoor reeds eerder instemming van de raad is verkregen. - de activiteit passend is binnen een door de gemeenteraad vastgesteld maar nog niet onherroepelijk (deel van het) omgevingsplan.
3.
Het college te verzoeken de verlengingstermijn van 6 weken te hanteren.
4.
De griffie te verzoeken haar vergadercyclus bij inwerkingtreding van de Omgevingswet zodanig in te richten dat de termijn van 14 weken altijd gehaald kan worden.
5.
Dit besluit wordt van kracht zodra de Omgevingswet in werking treedt.
Aldus besloten in zijn openbare vergadering van 27 september 2022. De raad voornoemd, de voorzitter,
Gemeenteraad van Helmond
de griffier,
Blz. 6 van 6