RV 049 Nieuwe indeling programmabegroting
Tekst van het document
Raadsvoorstel Vergadering
49 23 mei 2023
Onderwerp Portefeuillehouder Afdeling College besluit Commissie Zaaknummer
Nieuwe indeling programmabegroting M.V. de Kort FIN en S&B 11 april 2023 Adviescommissie 9 mei 2023 51440728
Gemeenteraad
Aan de gemeenteraad,
Voorstel 1. Vaststellen nieuwe programma-indeling, volgens opsomming bij onderdeel A; 2. Vaststellen thema’s per programma, volgens opsomming bij onderdeel B; 3. Vaststellen spelregel ten aanzien van het budgetrecht van de raad, waarbij het college tot maximaal € 500.000,-. mag schuiven met budgetten binnen een programma (zowel binnen als tussen thema’s), waarbij dit niet ten koste mag gaan van een afgesproken inhoudelijke ambitie; boven de grens van € 500.000,- moet een begrotingswijziging worden voorgelegd aan de raad voor akkoord; 4. Vaststellen van het format van een programma als basis voor de uitwerking van de begroting (bijlage 1).
Inleiding De programmabegroting kent momenteel 13 inhoudelijke programmahoofdstukken. Het voorstel om het aantal programma’s te reduceren is richting uw raad in de begroting 2022 en 2023 aangekondigd. Zoals in de inleiding begroting 2023 staat verwoord: “Het werken aan brede welvaart vraagt per definitie een integrale aanpak en werkwijze die de afzonderlijke beleidsterreinen overstijgt... “Die integrale aanpak willen we ook in onze begrotingssystematiek zichtbaar maken”. Ook is het overdrachtsdossier voor college en raad bij de bestuurswisseling 2022 ingedeeld aan de hand van een mogelijk nieuwe programma-indeling. In Helmond monitoren we de staat en ontwikkeling van brede welvaart aan de hand van de Kennisagenda, waar de Telos-systematiek (duurzaamheidsbalans van kennisinstituut PON/Telos) de basis vormt. Volgens de definitie van Telos betekent duurzame ontwikkeling een evenwichtige groei op sociaal, economisch en ecologisch vlak: “duurzame ontwikkeling is gericht op het bevorderen van evenwichtige groei van de veerkracht en kwaliteit van de natuur (planet), van het lichamelijke en geestelijke welzijn van mensen (people) en een gezonde economische ontwikkeling (profit)”. Duurzame ontwikkeling staat ook centraal in Ambitie 2040.
Dit is de lange termijn stip op de horizon, waarbij de schaalsprong een instrument is om deze duurzame ontwikkeling te bevorderen: “het toewerken naar een inclusieve, duurzame, leefbare, economisch vitale en aantrekkelijke stad waar elke inwoner kan meedoen, rondkomen en vooruitkomen.” Deze drie hoofdopgaven vormen de basis voor de nieuwe indeling van de begroting” en worden vertaald in de inhoudelijke programma's 1. Meedoen, rondkomen, vooruitkomen; 2. Duurzaam en leefbaar; 3. Economisch vitaal en aantrekkelijk. Het programma 4. Bestuur en organisatie wordt in deze opgezet toegevoegd, om weer te geven hoe er aan inhoudelijke doelen gewerkt wordt. Verder blijven we op dezelfde manier gebruikmaken van het niet-inhoudelijke programma ‘Algemene dekkingsmiddelen’. Dit wordt programma 5. en blijft onveranderd.
Gemeenteraad van Helmond
Blz. 1 van 5
A. De voorgestelde programma’s zijn: 1. Meedoen, rondkomen, vooruitkomen; 2. Duurzaam en leefbaar; 3. Economisch vitaal en aantrekkelijk; 4. Bestuur en organisatie; 5. Algemene dekkingsmiddelen. Bestuurlijk traject Uw raad bepaalt de indeling en de structuur van de programmabegroting. Dit moet uiteraard voldoen aan de wettelijke eisen volgens de Gemeentewet en het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV). De beleidsbegroting bevat in ieder geval het programmaplan, waarin per programma de drie W-vragen zijn opgenomen: • Wat willen we bereiken? (doelstelling en beoogde maatschappelijke effecten);
• •
Wat gaan we ervoor doen? Wat mag het kosten?
(wijze waarop we streven effecten te bereiken); (ramingen van baten en lasten).
Gezien deze expliciete bevoegdheid van uw raad is het voorstel om te komen tot een nieuwe programma-indeling in samenspraak met het Auditcomité tot stand gekomen. Hiervoor zijn bijeenkomsten gehouden met het Auditcomité op 17 januari, 17 maart en 13 april jl. Daarbij is ook gekeken naar de structuur en indeling van de programmabegroting, zoals andere gemeenten dit hebben vormgegeven. Naar aanleiding van aansprekende elementen in deze voorbeelden en de wensen van het Auditcomité is een format gemaakt. Dit format is een opzet van een programma met daarin de thema’s en de structuur, die als basis gaat fungeren voor de programmabegroting 2024. Het format is opgenomen in bijlage 1.
B. Voorgestelde thema’s per inhoudelijk programma:
1. Meedoen, rondkomen, vooruitkomen • Zorg en welzijn (Wmo, inclusief ouderenbeleid) • Werk en inkomen (incl. armoede, schulddienstverlening en participatiewet) • Jeugd, Jeugdzorg en Onderwijs • Inclusie • Gezondheid • Sport 2. Duurzaam en leefbaar • Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting (incl. grondbedrijf) • Stedelijke vernieuwing (centrum en wijken) • Veiligheid • Klimaat & energie/ gezonde leefomgeving • Mobiliteit • Beheer en onderhoud 3. Economisch vitaal en aantrekkelijk • Topsectoren/ stedelijke werkmilieus • Onderwijs/ arbeidsmarkt • Bedrijventerreinen/ circulaire economie • Cultuur en recreatie Gemeenteraad van Helmond
Blz. 2 van 5
4. Bestuur en organisatie • Andere Overheid • Strategische positionering/ lobby (incl. regionale samenwerking en citymarketing) • Participatiebeleid • Wijkgericht werken • Dienstverlening • Digitale Stad • Personeel en Organisatie
Budgetrecht raad Uw raad bepaalt op welk niveau zij de baten en lasten wil autoriseren. Het budgetrecht van uw gemeenteraad ligt momenteel op programmaniveau. Daarmee autoriseert uw raad het college voor het doen van uitgaven binnen de grenzen van de vastgestelde programma’s. Met het terugbrengen van het aantal programma’s zijn er nieuwe afspraken nodig om het budgetrecht vorm te geven. Dit om ervoor te zorgen dat enerzijds uw raad voldoende controle kan houden over het doen van uitgaven en anderzijds het college de mogelijkheid heeft om binnen afgesproken grenzen met budgetten te schuiven wanneer daar aanleiding toe is. Het voorstel is te starten met de spelregel dat het college tot maximaal € 500.000,- mag schuiven met budgetten binnen een programma (zowel binnen als tussen thema’s). Uitgangspunt wordt dan wel dat dit niet ten koste mag gaan van een inhoudelijke ambitie. Uw raad kan het college hierop te allen tijde bevragen. Boven deze grens van € € 500.000,- moet er een begrotingswijziging worden gemaakt. Deze spelregel zal na een jaar worden geëvalueerd. Een verschuiving van budgetten tussen programma’s gebeurt altijd via een begrotingswijziging. Naast de genoemde spelregel geldt onverkort de plicht van het college om uw raad tijdig te informeren over politiek gevoelige zaken. Budgetafwijkingen De spelregels voor budgetafwijkingen blijven vooralsnog onveranderd.
Budgetafwijkingen van € 50.000 of meer worden bij de twee Beraps voorgelegd aan uw raad. In de jaarrekening worden afwijkingen tussen begroting en realisatie toegelicht vanaf € 195.000.
Beoogd effect voor gemeenteraad Met de nieuwe indeling van de programmabegroting wordt een betere integrale aansluiting en sturing verkregen met onze doelen op lange termijn. Brede welvaart vormt hierbij de kapstok (Ambitie 2040). De nieuwe indeling verbetert de leesbaarheid. Het wordt ingevoerd bij de eerstvolgende programmabegroting (2024).
Argumenten 1.1 De nieuwe indeling van de begroting met minder programma's sluit aan bij de integrale aansturing van Helmond. Het werken aan brede welvaart vraagt om een integrale aanpak en werkwijze die de afzonderlijke beleidsterreinen overstijgt. Deze aanpak sluit beter aan bij integrale opgaven waar we als stad voor staan. Het is wenselijk om de P&C cyclus hierbij te laten aansluiten. Het formuleren van ambities op overkoepelend niveau per programma, op basis van de hoofdopgaven zoals verwoord in het Ambitieakkoord en Ambitie 2040, sluit beter aan waar we als stad voor staan.
Gemeenteraad van Helmond
Blz. 3 van 5
2.1 Met de nieuwe indeling en aangepaste structuur versterken we de koppeling tussen de P&C cyclus en de beleidsdoelen, op basis van het Ambitieakkoord en Ambitie 2040. De koppeling met het Ambitieakkoord en Ambitie 2040 komt terug in de overkoepelende inleiding per programma, in het beoogd maatschappelijk effect en de doelstellingen per thema. Zo wordt de koppeling versterkt tussen de P&C cyclus en de opgaven waar we als gemeente voor staan. De kwaliteit van begroten en verantwoorden neemt hierdoor toe. We monitoren onze strategische doelen met de Helmondse Kennisagenda. De PON/Telos duurzaamheidsbalans vormt hiervoor de basis. Het is een instrument dat inzichtelijk maakt hoe de stad ervoor staat en zich ontwikkeld op sociaal, economisch en ecologisch vlak. Deze drie domeinen omvatten het gehele spectrum van brede welvaart. Voor het bevorderen van brede welvaart is het nodig dat groei op deze drie domeinen in balans plaatsvindt: Vanuit PON/Telos wordt dit aangeduid als 'duurzame ontwikkeling in evenwicht'. Een groei die niet ten koste gaat van toekomstige generaties of mensen elders. 3.1 De nieuwe indeling en structuur verbetert de leesbaarheid van de programmabegroting Met de nieuwe programma-indeling vermindert het aantal dubbelingen in teksten. Er ontstaat een logischer verband tussen onze doelen en beoogde effecten.
Het verbeteren van de leesbaarheid kan mogelijk in een later stadium nog verder ontwikkeld worden, door het gebruik van een portal.
Kanttekeningen 2.1 Verdere doorontwikkeling van de programmabegroting is mogelijk in een later stadium. Een nieuwe programma-indeling is een stap in de goede richting. Niet alle wensen kunnen tegelijk worden ingevoerd. De invoering van bijvoorbeeld een digitale Portal en prestatie indicatoren hebben meer tijd nodig. Over een mogelijke verdere doorontwikkeling informeren wij u in een later stadium. 3.1 Het vergelijken van gegevens tussen oude- en nieuwe begrotingsjaren wordt minder eenvoudig. Met een nieuwe indeling van de begroting wordt een vergelijking met historische gegevens lastiger. Vergelijkingen tussen hoofdproducten blijven mogelijk; de hoofdproducten blijven ongewijzigd.
Financiën Aan dit voorstel zitten geen directe financiële consequenties. Vervolg Na besluitvorming door uw raad, zullen de financiële systemen worden aangepast, zodat de programmabegroting 2024 volgens afspraak aan uw raad kan worden aangeboden. De financiële verordening zal aangepast moeten worden. Vaststelling van verordeningen is voorbehouden aan uw raad.
Burgemeester en wethouders van Helmond burgemeester mevr. P.J.M.G. Blanksma – van den Heuvel
secretaris H.J. de Ruiter
Bijlagen 1. Format van een programma; 2. PowerPointpresentatie Auditcomité 17 maart 2023; 3. Besluiten bijeenkomsten Auditcomité 17 maart en 13 april.
Gemeenteraad van Helmond
Blz. 4 van 5
Raadsbesluit Vergadering
49 23 mei 2023
Gemeenteraad
De raad van de gemeente Helmond; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 11 april 2023 en het advies van het Auditcomité van 13 april 2023 gelet op de bepalingen van de Gemeentewet en BBV;
besluit: 1. 2. 3.
4.
Vast te stellen een nieuwe programma-indeling, volgens opsomming bij onderdeel A; Vast te stellen thema’s per programma, volgens opsomming bij onderdeel B; Vast te stellen de spelregel ten aanzien van het budgetrecht van de raad, waarbij het college tot maximaal € 500.000,- mag schuiven met budgetten binnen een programma (zowel binnen als tussen thema’s), waarbij dit niet ten koste mag gaan van een afgesproken inhoudelijke ambitie; boven de grens van € 500.000,- moet een begrotingswijziging worden voorgelegd aan de raad voor akkoord; Vast te stellen het format van een programma als basis voor de uitwerking van de begroting (bijlage 1).
Aldus besloten in zijn openbare vergadering van 23 mei 2023. De raad voornoemd, de voorzitter,
Gemeenteraad van Helmond
de griffier,
Blz. 5 van 5