RV 046 Verordening vestigen uitsluitend recht Collectieve Aanvullende verzekering (CAV)

Raadsvoorstel Vergadering

46 13 juli 2021 verbeterd exemplaar

Onderwerp

Uitsluitend recht verlenen met betrekking tot de collectieve aanvullende verzekering (CAV) voor minima E. de Vries PSD 25 mei 2021 Adviescommissie 22 juni 2021 50572331

Portefeuillehouder Afdeling B&W besluit Commissie Zaaknummer

Gemeenteraad

Aan de gemeenteraad, Beslispunten: 1. De verordening vestigen uitsluitend recht Collectieve Aanvullende verzekering (CAV) vast te stellen. 2. Kennis te nemen van ons voornemen het uitsluitend recht te verlenen aan zorgverzekeraar CZ voor een periode van 1 jaar. Samenvatting De Verordening alleenrecht Collectieve Aanvullende Verzekering Helmond regelt, dat de Collectieve Aanvullende Verzekering (de collectieve ziektekostenverzekering voor inwoners met een inkomen tot 120% van de bijstandsnorm) wordt geleverd door een door het college aan te wijzen marktpartij. Beoogd wordt om de huidige aanbieder, ziektekostenverzekeraar CZ, aan te wijzen. Aanleiding Eind 2019 heeft CZ te kennen gegeven dat per 1-1-2020 de korting van 7% op de basisverzekering zou stoppen. Hierover zijn toen raadsvragen gesteld, waarbij gevraagd is om de CAV via CZ te evalueren. Deze evaluatie heeft in combinatie met een onderzoek naar mogelijke alternatieven in 2020 heeft plaatsgevonden. Al vele jaren heeft Gemeente Helmond voor haar minima een collectieve aanvullende verzekering via CZ. Minima met een inkomen tot 120% van het bijstandsniveau krijgen van de gemeente een bijdrage in de kosten van de aanvullende verzekering. Hiermee zijn zij voor een passend bedrag goed verzekerd voor zorgkosten.

Het voordeel voor de gemeente is dat minima die via de CAV zijn verzekerd geen aanspraak kunnen maken op medische kosten vanuit de bijzondere bijstand. Hiermee ontstaan er geen onverwachte kosten voor zowel minima als de gemeente. De CAV is een voorliggende voorziening voor de bijzondere bijstand. Inwoners kunnen nog wel bijzondere bijstand krijgen wanneer de kosten op grond van de CAV niet of slechts gedeeltelijk vergoed worden, of als er een eigen bijdrage wordt gevraagd. Per 1 januari 2022 eindigt het huidige contract met CZ over het uitvoeren van de collectieve aanvullende verzekering. Als college zouden wij deze voorziening graag willen voortzetten. Inwoners van de gemeente Helmond ontvangen door het huidige contract een korting van 7% op hun aanvullende verzekering. Wanneer gestopt wordt met de CAV zijn minima duurder uit om op dezelfde wijze verzekerd te zijn. Hierdoor ontstaat het risico dat minima voor een goedkopere en mogelijk minder goed dekkende verzekering kiezen. Vanwege wijzigingen in de wet- en regelgeving inzake aanbestedingen, zowel nationaal als in Europees verband, dient de levering van een collectieve ziektekostenverzekering te worden getoetst aan de regels inzake aanbestedingen. Het Bureau Inkoop en Aanbestedingen Zuidoost-Brabant (Bizob) heeft eerder hierover aan de Peelgemeenten advies uitgebracht.

Uit dit advies komt naar voren, dat het binnen de bepalingen van de Aanbestedingswet en de Europese regelgeving mogelijk is om bij verordening een alleenrecht te vestigen voor onbepaalde tijd voor de levering van deze dienst. Vervolgens kunnen wij als college – op basis van deze verordening - een partij aanwijzen voor de levering van deze dienst. Onder voorbehoud van uw akkoord met ons voorstel, hebben wij het voornemen het uitsluitend recht te verlenen aan zorgverzekeraar CZ voor een termijn van 1 jaar, te rekenen vanaf 1 januari 2022. Beoogd effect en/of resultaat Met de CAV kunnen de inwoners met een minimum inkomen goed verzekerd zijn tegen een betaalbare premie. Door gebruik te maken van de wettelijk toegestane mogelijkheid om een alleenrecht te vestigen wordt bereikt, dat de

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 1 van 6

samenwerking met CZ kan worden voortgezet. Hierdoor hoeven inwoners, wanneer zij willen blijven deelnemen in de CAV, niet over te stappen naar een andere verzekeraar. Argumenten 1.1 De keuze voor een vestiging van een uitsluitend recht en een aanwijzingsbesluit is juridisch correct. Wanneer er een nieuw contract wordt afgesloten (geen verlenging) brengt dit een aanbestedingsplicht met zich mee. Daarmee moet er worden aanbesteed, tenzij er een uitzondering is. Het gaat hier om een concessie voor diensten als bedoeld in hoofdstuk 2A van de Aanbestedingswet. Hierin is het mogelijk om een alleenrecht te geven aan een onderneming (2a.14 AW). Sinds de uitspraak ECLI:NL:RBGEL:2015:5490 gaan we er van uit dat een uitsluitend recht enkel bij verordening kan worden verleend, aangezien dit enkel kan via een bekendgemaakte wettelijke of bestuursrechtelijke bepaling. De verordening kan bepalen aan welke marktpartij het uitsluitend recht wordt verleend of die keuze overlaten aan het college. Om flexibel te kunnen handelen stellen wij voor te kiezen voor de tweede optie. Hierna, onder 2.1. gaan wij daar nader op in. Naast de verplichting een wettelijke of bestuursrechtelijke grondslag voorhanden te moeten hebben mag er geen onverenigbaarheid zijn met het EG-verdrag.

De (on)verenigbaarheid met het EG-verdrag betreft met name van overheidswege gecreëerde dienstverleningsmonopolies die het gehele land of een wezenlijk deel daarvan bestrijken. Onder omstandigheden kunnen dergelijke monopolies op gespannen voet staan met de Verdragsbepalingen inzake het vrije verkeer van diensten en inzake de mededinging. Een gemeente zou in strijd handelen met artikel 86 lid 1 EG-verdrag indien (1) door de verlening van het uitsluitend recht een machtspositie ontstaat, waar (2) misbruik van wordt gemaakt en welke (3) de handel tussen lidstaten ongunstig kan beïnvloeden. Aan al deze drie voorwaarden moet zijn voldaan wil de verlening van een uitsluitend recht strijd opleveren met het EG-verdrag. Wij constateren dat die verenigbaarheid er is. 1.2 Door gebruik te maken van de mogelijkheid tot het vestigen van een alleenrecht wordt een aanbestedingsprocedure vermeden. Een aanbesteding heeft wel pluspunten, maar deze wegen niet op tegen de pluspunten van het vestigen van een alleenrecht. In de hierna volgende argumenten worden de belangrijkste pluspunten toegelicht. We merken nog op, dat een gunning na een aanbesteding slechts enkele jaren (4 á 5 jaar) geldig is. Er zou dan elke 4 of 5 jaar een nieuwe aanbesteding moeten worden uitgevoerd.

Met de vestiging van een alleenrecht volstaat het om na het verstrijken van de werkingsduur een nieuw aanwijzingsbesluit te nemen. 1.3 Beperkte concurrentie Naast CZ zijn er legio zorgverzekeraars die ook een collectieve aanvullende verzekering aanbieden. Echter is het zo dat zorgverzekeraars vaak regiogericht werken. Dit heeft te maken met contractafspraken die zijn gemaakt met zorgaanbieders. Wanneer het contract bijvoorbeeld gegund wordt aan een zorgverzekeraar die met name in het noorden van Nederland actief is, bestaat de kans dat zij niet met (alle) zorgaanbieders in de regio Helmond overeenkomsten hebben. Hierdoor is een minima beperkt in zijn keuze voor zorgverleners of moet hij een deel van de kosten zelf betalen. Uiteraard is het mogelijk om als voorwaarde te stellen dat een geïnteresseerde partij contracten met zorgverzekeraars in de regio afsluit. De kans is volgens diverse experts klein dat partijen hiertoe genegen zijn. Dit heeft te maken met de grote inspanning die hiervoor benodigd is qua tijd en personeelsinzet. Verder is de doelgroep minima voor veel zorgverzekeraars niet de meest interessante doelgroep. Zij maken relatief veel gebruik van zorg en komen daarnaast vaker in betalingsproblemen dan gemiddeld. Kortom, de CAV wordt aangeboden in een markt waar geen sterke concurrentie heerst.

1.4 Bevoegdheden Ingevolge artikel 147 van de Gemeentewet worden verordeningen door de raad vastgesteld. Het betreft hier een verordening die in het algemeen belang van de gemeente nodig is (art. 149 van de Gemeentewet). Daarmee is uw raad bevoegd. Het noemen in de verordening van een opdrachtnemer aan wie een uitsluitend recht wordt gegund (de aanwijzing), levert jegens de opdrachtnemer en andere belanghebbenden een besluit op (in de zin van de Algemene wet bestuursrecht) opgenomen in een regeling die zelf het karakter heeft van een algemeen verbindend voorschrift. Om deze bestuursrechtelijke onregelmatigheid te voorkomen, is de bevoegdheid tot daadwerkelijke toekenning van een uitsluitend recht aan een met name genoemde opdrachtnemer, gegeven aan het college van burgemeester en wethouders. Het college is verantwoordelijk voor de uitvoering. Met de vaststelling van de verordening heeft de raad een beslissing genomen. Met het aanwijzen van een partij voor de levering van de CAV is het college bevoegd om uitvoering te geven aan deze verordening (art. 160 lid 1 sub b van de Gemeentewet). Gemeenteraad van Helmond

Blz. 2 van 6

2.1.Behoud van CZ als aanbieder vermijdt onrust en stress bij de inwoners. Het expireren van het huidige contract met CZ per 1 januari 2022 is aanleiding geweest de uitvoering van de CAV te evalueren. Met de evaluatie ontstond een duidelijk beeld over de wensen t.a.v. het voortzetten van deze voorziening. Uit de evaluatie kwamen de volgende belangrijke aspecten naar voren:  In 2020 waren er 5764 verzekerden, waarvan 4025 boven de 18 jaar (en dus premiebetalend)  53% van de verzekerden heeft het ‘’extra pakket’’ en 47% heeft het ‘’extra uitgebreide pakket’’.  52% van de doelgroep is verzekerd via de CAV. Hiermee heeft Helmond een groter bereik dan de overige B-5 gemeenten (Eindhoven, ’s-Hertogenbosch, Breda en Tilburg). Deze gemeenten hebben een gemiddeld bereik van 45%.  Ongeveer 80% van de inwoners van de Peelregio is bij CZ verzekerd. Daarnaast is er een indicatieve enquête gehouden onder 150 verzekerden. Hieruit kwamen de volgende zaken naar voren:  Respondenten zijn (zeer) tevreden over de CAV (77%).  Respondenten zijn (zeer) tevreden over CZ (klantenservice en contact) (74%).  Respondenten geven aan dat het contact met grotendeels telefonisch verloopt. Daarnaast wordt veel gebruik gemaakt van de CZ-winkel in de stad.  Respondenten beoordelen de prijs/kwaliteitverhouding grotendeels als goed (53%), 22% vindt de prijs te hoog. 25% heeft hierover geen mening.

 88% van de respondenten geeft aan dat het grotendeels duidelijk is waarvoor men verzekerd is. Tot slot van deze paragraaf nog een opmerking over de duur van het alleenrecht: De maximale duur van een alleenrecht is 5 jaar. Wij zijn echter voorstander het alleenrecht voor 1 jaar te verlenen aan CZ om de volgende redenen: 1. We kunnen bekijken wat de gevolgen van de coronacrisis zijn en hoeveel extra instroom we gaan krijgen door inwoners die werkloos (gaan) worden. 2. We kunnen hiermee anticiperen op ontwikkelingen die in de markt gaande zijn en leggen ons hiermee niet voor de maximale periode vast aan CZ. Daarmee houden we de flexibiliteit om in te spelen om marktontwikkelingen. 3. Door het vestigen van het alleenrecht kan het huidige contract met CZ worden vernieuwd en worden uitgebreid met een derde aanvullende verzekering. Na afloop van deze periode van 1 jaar is het opnieuw mogelijk om een alleenrecht te laten vestigen, al dan niet aan CZ. Kanttekeningen o.a. financiële, juridische, communicatieve en duurzaamheidsaspecten Financieel Er zijn geen financiële consequenties. We blijven wel streven naar een toename van het gebruik, waaruit hogere uitgaven kunnen volgen. Daartegenover staan dan wel lagere uitgaven voor bijzondere bijstand voor medische kosten en eigen bijdragen.

Overstap naar een andere aanbieder zal leiden tot een afname van het aantal deelnemers, en dus tot lagere uitgaven. Voor de CAV is jaarlijks €1.200.000 structureel begroot vanuit programma 02 (werk en inkomen). Juridisch Op grond van de Aanbestedingswet 2012 moet aan de volgende voorwaarden worden voldaan moet zijn wil een gunning onder de uitsluitend recht uitzondering van art. 2a.14 lid 2 Aanbestedingswet 2012 vallen: (a) een concessieopdracht voor diensten* gegund aan een onderneming (een zorgverzekeraar); (b) aan wie het recht is voorbehouden om binnen een bepaald gebied een dienst te verrichten uit hoofde van een bekendgemaakte wettelijk of bestuursrechtelijke bepaling / bij wettelijk voorschrift of bij besluit van een bestuursorgaan; (c) in overeenstemming met onder meer de vrij verkeer bepalingen in het EU-werkingsverdrag; (d) transparantie achteraf. Het staat marktpartijen vrij het besluit tot het vestigen van een uitsluitend recht in rechte aan te vechten. Indirect kan daarbij ook de onderhavige verordening in het geding zijn. Gemeenteraad van Helmond

Blz. 3 van 6

Communicatie Er bestaat een wens om het huidige pakket met CZ uit te breiden met een derde aanvullende verzekering. Deze aanvullende verzekering is gericht op minima met een beperkte zorgvraag. Momenteel merken we dat deze doelgroep minder waarde hecht aan het hebben van een passende zorgverzekering. Dit is zowel voor minima als de gemeente een risico. Middels deze derde aanvullende verzekering gaan we ervan uit dat we hiermee kunnen inspelen op (jongere) minima die door de coronacrisis op bijstand zijn aangewezen. Wanneer uw raad instemt met dit voorstel dan kan deze wens gerealiseerd worden. Vervolgens zal in september 2021 aan minima gecommuniceerd worden dat de mogelijkheid bestaat om per 1-12022 van dit derde aanvullende pakket gebruik te maken. Dit betekent dat we in 2022 het volgende aanbod voor minima:   

Beperkte aanvullende verzekering (CZ Start) Uitgebreide aanvullende verzekering (aanvullende verzekering ‘’extra’’) Extra uitgebreide aanvullende verzekering (aanvullende verzekering ‘’extra uitgebreid’’)

Om minima hierbij te ondersteunen wordt samengewerkt met BS&F. Deze partij biedt het platform gezondverzekerd.nl aan. Via dit platform worden minima meegenomen in de verschillende opties die bestaan en kunnen zij hiermee bepalen welke verzekering voor hen het best passend is. Met dit aanbod gaan we ervan uit dat we adequaat kunnen inspelen op de zorgvraag van minima in Helmond. Duurzaamheid De CAV is een belangrijke voorziening voor de inwoners, en vooral de inwoners die te maken hebben met een chronische ziekte, een beperking en voor de oudere inwoners in het algemeen. De CAV voorkomt voor een belangrijk deel dat deze mensen in financiële problemen komen vanwege zorgkosten. Tot slot verdient vermelding dat zowel ons voornemen als het uiteindelijke besluit tot het verlenen van een alleenrecht voor de Collectieve Zorgverzekering aan zorgverzekeraar CZ bekend zal worden gemaakt via de gebruikelijke media.

Burgemeester en wethouders van Helmond burgemeester mevr. P.J.M.G. Blanksma van den Heuvel

Gemeenteraad van Helmond

secretaris H.J. de Ruiter

Blz. 4 van 6

Raadsbesluit Vergadering

46 13 juli 2021 verbeterd exemplaar

Gemeenteraad

Verordening vestigen uitsluitend recht Collectieve Aanvullende Verzekering gemeente Helmond. De raad van de gemeente Helmond; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 25 mei 2021 gelet op: artikel 147 en 149 van de Gemeentewet, artikel 10, eerste lid, tweede alinea Richtlijn 2014/23/EU artikel 1.1 en 2a.14 lid 2 van de Aanbestedingswet 2012 en artikel 35 lid 3 van de Participatiewet; besluit vast te stellen de volgende verordening; Verordening vestigen uitsluitend recht Collectieve Aanvullende Verzekering.

Artikel 1 Begripsomschrijvingen In deze verordening wordt verstaan onder: Uitsluitend recht: een recht dat bij wettelijk voorschrift of bij besluit van een bestuursorgaan aan een onderneming wordt verleend, waarbij voor die onderneming het recht wordt voorbehouden om binnen een bepaald geografisch gebied een dienst te verrichten of een activiteit uit te oefenen. Minima: natuurlijke personen met een inkomen tot 120% van de bijstandsnorm en wiens vermogen minder bedraagt dan de van toepassing zijnde vermogensgrens op grond van artikel 34 van de Participatiewet. Houder: de opdrachtnemer aan wie een alleenrecht is toegekend. Artikel 2 Uitsluitend recht Voor de uitvoering van de Collectieve Aanvullende Verzekering, zoals bedoeld in artikel 35 lid 3 van de Participatiewet, kan een uitsluitend recht voor het aanbieden van een Collectieve aanvullende verzekering voor minima die staan in geschreven in de Basisregistratie Personen van de gemeente Helmond en hun woonplaats als bedoeld in artikel 10 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek hebben binnen de gemeentegrenzen van de gemeente Helmond, worden toegekend aan een zorgverzekeraar.

Artikel 3 Uitvoering Aan het college van burgemeester en wethouders wordt de bevoegdheid toegekend om het op basis van deze verordening verleende uitsluitend recht verder uit te werken in een aanwijzingsbesluit en begunstigingsovereenkomst, waarin in elke geval de toepasselijke voorwaarden en condities worden opgenomen. Artikel 4 Intrekking of wijziging van de aanwijzing. De verleende aanwijzing kan worden ingetrokken of gewijzigd: a) indien op grond van verandering van de omstandigheden of inzichten, opgetreden na het verlenen van de aanwijzing, moet worden aangenomen dat intrekking of wijziging moet worden gevorderd in het belang van de uit te voeren werkzaamheden zoals in artikel 2 zijn omschreven; b) indien de aan de aanwijzing verbonden voorschriften en beperkingen niet zijn of worden nagekomen; c) indien de houder dit verzoekt. Artikel 5 Inwerkingtreding Deze verordening treedt in werking op de eerste van de dag volgend op de bekendmaking ervan.

Gemeenteraad van Helmond

Blz. 5 van 6

Artikel 6 Citeertitel Deze verordening wordt aangehaald als: Verordening vestigen uitsluitend recht Collectieve Aanvullende Verzekering. Aldus besloten in zijn openbare vergadering van 13 juli 2021

De raad voornoemd, de voorzitter

Gemeenteraad van Helmond

de griffier

Blz. 6 van 6